Microsoft Word SKKN 8123 1 BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG VIẾT ĐOẠN VĂN NGẮN CHO HỌC SINH LỚP 2 THEO BỘ SÁCH CÁNH DIỀU MỤC LỤC 1 MỞ ĐẦU 2 1 1 Lý do chọn đề tài 2 1 2 Mục đích nghiên cứu 3 1 3 Đối tượng[.]
Trang 1BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG VIẾT ĐOẠN VĂN NGẮN CHO
HỌC SINH LỚP 2 THEO BỘ SÁCH CÁNH DIỀU
MỤC LỤC
1 MỞ ĐẦU 2
1.1 Lý do chọn đề tài 2
1.2 Mục đích nghiên cứu 3
1.3 Đối tượng nghiên cứu 3
1.4 Phương pháp nghiên cứu 3
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 3
2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm 3
2.2.Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến 4
2.3 Các biện pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 8
Biện pháp 1 : Xây dựng động cơ, tạo hứng thú học tập cho học sinh 8
Biện pháp 2 : Bổ sung hệ thống câu hỏi gợi ý 9
Biện pháp 3: Thực hiện dạy học tích hợp 12
Biện pháp 4 : Trang bị cho học sinh một số từ ngữ, hình ảnh thuộc chủ đề 13
Biện pháp 5 : Hướng dẫn học sinh viết đoạn văn đủ ý, đúng ngữ pháp có cảm xúc 14
Biện pháp 6 : Giúp học sinh nắm được các bước viết một đoạn văn ngắn 17
Biện pháp 7 : Tăng cường kiểm tra và chữa bài 20
Biện pháp 8 : Tổ chức cho các em sinh hoạt câu lạc bộ “Em yêu Tiếng Việt” 21
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 23
3 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 24
3.1 Kết luận 24
3.2 Kiến nghị 25
Trang 21 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài
Ở chương trình tiểu học, phân môn Tập làm văn có vị trí đặc biệt quan trọng trong quá trình dạy học môn Tiếng Việt Đây là phân môn sử dụng và tổng hợp các kiến thức, kỹ năng Tiếng Việt từ các phân môn Tập đọc, Tập viết, Chính tả, Luyện
từ và câu Tập làm văn giúp cho học sinh vận dụng các hiểu biết và kỹ năng về Tiếng Việt do các phân môn khác rèn luyện hoặc cung cấp Để làm được một bài văn nói hoặc viết, người làm phải hoàn thiện các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết phải vận dụng các hiểu biết kiến thức về Tiếng Việt Trong quá trình vận dụng này, các kỹ năng và kiến thức đó được hoàn thiện và nâng cao dần Do đó, Tiếng Việt không chỉ xem xét từng phần, từng mặt qua từng phân môn mà trở thành một công cụ tổng hợp để giao tiếp Phân môn Tập làm văn thực hiện mục tiêu quan trọng nhất của dạy học là dạy học sinh sử dụng Tiếng Việt để giao tiếp, tư duy, học tập Việc học tốt môn Tập làm văn giúp cho học sinh phát triển tư duy logic, có sự hiểu biết, có tình cảm yêu mến, gắn bó với thiên nhiên, gắn bó với con người và vạn vật xung quanh Từ đó, tâm hồn
và nhân cách của các em sẽ được hình thành và phát triển Việc dạy cho học sinh cách viết và trình bày một đoạn văn ngắn rất quan trọng, nó góp phần giúp cho học sinh học tốt hơn phân môn Tập làm văn ở các lớp trên
Trên thực tế hiện nay tôi thấy việc dạy học sinh viết đoạn văn ngắn trong phân môn Tập làm văn cho học sinh lớp 2 còn nhiều khó khăn vì các em vừa mới lớp Một lên, mới tập làm quen với phân môn này, các em còn nhiều bỡ ngỡ, chưa có phương pháp học hợp lý Mặt khác vốn sống của các em còn nghèo nàn, vốn hiểu biết về Tiếng Việt còn hạn chế, các em còn ít xúc cảm nên ngay từ những tiết học đầu tiên
về viết đoạn văn ngắn, mặc dù đã được giáo viên hướng dẫn cụ thể cách viết, các em chưa tiếp nhận được mà các em còn nghĩ sao viết vậy, không theo trật tự logic nào, thậm chí không sử dụng dấu câu trong quá trình viết văn, có em chỉ trả lời câu hỏi gợi ý cộc lốc, gạch đầu dòng, xuống dòng tùy tiện, không rõ ý, rõ câu, không thành
Trang 3đoạn Tôi rất băn khoăn, trăn trở về vấn đề này và đã quyết định chọn đề tài : “Biện pháp nâng cao chất lượng viết đoạn văn ngắn cho học sinh lớp 2 theo bộ sách Cánh diều”
1.2 Mục đích nghiên cứu
Bản thân nghiên cứu đề tài này với một số mục đích sau :
+ Tìm hiểu thực trạng vấn đề dạy Tập làm văn cho học sinh lớp 2
+ Giúp bản thân nắm vững hơn về dạy Tập làm văn trong trường Tiểu học
+ Giúp học sinh lớp 2 nâng cao chất lượng viết đoạn văn ngắn
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp nâng cao chất lượng viết đoạn văn ngắn cho học sinh lớp 2 theo bộ sách Cánh Diều
1.4 Phương pháp nghiên cứu
+ Phương pháp nghiên cứu
+ Phương pháp khảo sát thực tế
+ Phương pháp thu thập thông tin
+ Phương pháp thống kê, xử lý số liệu
+ Phương pháp thực nghiệm sư phạm
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm
Tập làm văn là một phân môn mang tính tổng hợp và sáng tạo sử dụng toàn
bộ các kỹ năng được hình thành và phát triển từ nhiều phân môn khác của môn Tiếng Việt Tập làm văn còn đòi hỏi học sinh huy động kiến thức từ nhiều mặt (hiểu biết cuộc sống, tri thức văn hóa …) có liên quan đến đề bài
Bài tập làm văn - viết đoạn văn ngắn, là sản phẩm tổng hợp của vốn sống, vốn văn học, năng lực tư duy, giao tiếp, sự thành thạo trong việc sử dụng ngôn ngữ, sự sáng tạo của cá nhân học sinh Qua bài Tập làm văn ta sẽ thấy được trình độ sử dụng Tiếng Việt, tri thức và hiểu biết về cuộc sống của học sinh
Trang 4hay Khi kể về các mùa trong năm, tôi đã hướng dẫn các em thể hiện cảm xúc về một mùa nào đó như : Ôi, mùa hè thật tuyệt! – Mùa xuân sao mà đáng yêu đến thế! -
Ôi, mùa thu sao mà diệu kỳ đến vậy! …)
Khi đó, học sinh sẽ thấy được vẫn là ý tưởng cũ nhưng đoạn văn đã được lột xác, thêm thắt những từ ngữ chau chuốt hơn làm cho đoạn văn hay hơn
Bên cạnh đó, đối với một số học sinh có năng khiếu, tôi đã hướng dẫn mẫu các câu văn có sử dụng hình ảnh nhân hóa, so sánh để bài viết sinh động hơn (không đưa ra tên gọi những thuật ngữ này)
Ví dụ :
Giáo viên đưa ra hai câu văn : “Chú mèo nhà em rất tinh nghịch” và “Con mèo nhà
em rất hay chạy nhảy”, rồi cho học sinh so sánh xem câu nào hay hơn? Sau đó cho học sinh thấy câu văn thứ nhất do gọi con mèo bằng chú, thay từ tinh nghịch cho từ rất hay chạy nhảy nên câu văn sinh động hơn, hay hơn Từ đó khuyến khích học sinh viết câu văn với cách tương tự như vậy
Đối với mỗi dạng bài tập, tôi thường giúp học sinh liên hệ tương tự để các em được rèn luyện nhiều hơn
Ví dụ : Khi học xong bài “Anh em thuận hòa” (bài 2 trang 133 sách tiếng Việt 2 tập một Cánh Diều), tôi khuyến khích cho học sinh làm bài tập này ở nhà với yêu cầu kể về anh chị em của em
Trang 5Với biện pháp này, học sinh vừa được rèn các kĩ năng đã có, vừa mở rộng được kiến thức, giúp các em ghi nhớ lâu, đồng thời hình thành cho học sinh các bước để viết đoạn văn ngắn
Biện pháp 6 : Giúp học sinh nắm được các bước viết một đoạn văn ngắn
Mặc dù ở lớp 2 mới yêu cầu các em viết một đoạn văn ngắn (từ 3 - 5 câu) nhưng vẫn phải có câu mở đoạn, câu kết đoạn thì đoạn văn mới đủ ý, mới để lại ấn tượng với người đọc đồng thời đó cũng chính là nền tảng để giúp các em làm được bài văn (ở lớp 4, 5) một cách dễ dàng hơn Cụ thể tôi đã hướng dẫn các em theo các bước đơn giản như sau :
*Bước 1 : Viết câu mở đoạn : Giới thiệu về đối tượng cần viết (có thể diễn đạt bằng một câu)
* Bước 2 : Phát triển đoạn văn : Kể về đối tượng (về hình dáng, đặc điểm, hoạt động…tùy theo đối tượng đã giới thiệu để lựa chọn ý cho phù hợp; Lưu ý : tìm những điểm nổi bật Đặc biệt là khi kể về người thân, về bạn thân, về cô giáo hay thầy giáo lớp 1, cần kể thêm kỉ niệm đáng nhớ)
Ở phần này, có thể dựa theo gợi ý, mỗi gợi ý có thể diễn đạt từ 2 đến 3 câu tùy theo năng lực học sinh Tôi đã hướng dẫn học sinh suy nghĩ thật kỹ để trả lời đúng nội dung câu hỏi ở phần gợi ý của đề bài, có thể viết câu trả lời ra vở nháp sau đó từ câu trả lời em phát triển câu văn bằng cách thêm từ ngữ chỉ hình ảnh hoặc từ dùng để so sánh vào, lựa chọn từ ngữ cho sinh động sao cho nội dung câu văn không bị thay đổi
mà người đọc lại thích thú, thấy được sự sáng tạo trong tư duy của các em Sau đó tiếp tục sắp xếp ý cho nội dung các câu văn có sự liên kết lôgic
*Bước 3 : Câu kết đoạn : Nói về tình cảm, suy nghĩ, mong ước của em về đối tượng
đã kể hoặc nêu ý nghĩa, ích lợi của đối tượng đó đối với mọi người (có thể viết một câu)
Ví dụ : Viết đoạn văn ngắn khoảng từ 4 đến 5 câu nói về một con vật nuôi mà em yêu thích.( bài 1 trang 18 – sách tiếng Việt 2 tập hai Cánh Diều)
Trang 6+ Gợi ý :
- Con vật em định tả là con vật gì?
- Nó sống ở đâu? Hình dáng nó như thế nào?
- Hoạt động của nó có gì nổi bật?
+ Giáo viên minh họa để học sinh hiểu cách làm :
* Bước 1 : Câu mở đoạn (giới thiệu về con mèo) : Nhà em có nuôi một chú mèo rất đẹp (có thể viết thêm : Chú ở với nhà em đã gần một năm rồi)
* Bước 2 : Các câu phát triển (kể cụ thể về con mèo) : Chú mèo này em đặt tên là Miu Chú nhỉnh hơn quả mướp một chút Hai cái tai như hai hai cánh mộc nhĩ xinh xinh, lúc nào cũng dựng đứng lên như đang nghe ngóng điều gì đó Bộ lông của chú màu tro, mượt mà mượt như nhung Cái đuôi lúc nào cũng ve vẩy Miu bắt chuột rất giỏi, chỉ cần nghe động là chú lao rất nhanh…
* Bước 3 : Câu kết thúc (tình cảm của em đối với con mèo) : Em rất thích chú vì chú rất đáng yêu và còn có ích nữa
Ví dụ: Hãy viết một đoạn văn từ 3 đến 5 câu nói về mùa em yêu thích (bài 2– trang 86- sách tiếng Việt 2 tập hai Cánh Diều)