Trong lieh s i hinh thfle hoat ddng ndy da tdn tai tQ rat sdm khi cac nude deu danh gia cao vai trd quan trpng c i a ehinh khach trong boat ddng ngoai giao gifla cac nfldc eung nhfl nhfl
Trang 1o^n-^-1 r3-&o
TRAO DOI Y KIEN
V€ KHni NifM LOI ICH NHOM, NHOM LOI ICH
vn cnc LOI ICH NHOM 6 VICT NAM'^
NGUYfiN H C U Dfi '"*
O nUdc ta nhUng nam gdn ddy dd ndi nhiiu din ldi ich nhom, nhUng ngi dung cua no con nhieu cdch hiiu khdng thong nhdt Nhiiu y kie'n dd dong nhdt no vdi khdi niem nhom ldi ich Khi bdn den vdn de ndy co nhiiu cdch tie'p can khdc nhau Vi thi'bdi viet ndy tii'p can ehu yeu theo hudng coi ldi ich nhom nhU Id yi'u to' cdn trd sU phdt trien lanh mgnh cua nen kinh ti' vd cua ca xd hgi TU each tiep can ndy, bdi viet xdc dinh ngi ham cua khdi niem ldi ich nhom vd chi ra nhiing bieu hiin cu the trong tinh vUc kinh ti'md cdc ldi ich nhom gdy ra nhiing tdc dgng tiiu cUc cho sUphdt triin cda nen kinh tidnUdc ta hiin nay
f heo cac tai lieu nude ngoai, khai
niem nhdm ldi ich tuy cd nhieu
each dinh nghia khac nhau, nhUng
deu thd'ng nhit 6 ndi dung cd ban:
Nhdm ldi ich la tap hdp nhflng ngfldi
cung muc dich, cd chung ldi ich Phfldng
thfle hoat ddng chu ye'u eia nd Id tim
each tac dpng Ien chinh quyln (nghi
vien, chinh p h i , eae hdi ddng dia
phfldng) hoac khai thac sfl da nghia
trong mpt so' dieu khoan ludt nhim dat
dfldc ldi ich cho nhdm, tidu bieu la
nhQng boat ddng van ddng hanh lang
Gobby) Trong lieh s i hinh thfle hoat
ddng ndy da tdn tai tQ rat sdm khi cac
nude deu danh gia cao vai trd quan
trpng c i a ehinh khach trong boat ddng
ngoai giao gifla cac nfldc eung nhfl
nhflng chinh sach ldn trong phat triln
dat nfldc
6 nfldc ta, trong nhiing nam gin day
vin de ldi ich nhdm da dfldc d l cap
nhilu vd b i t dau tfl sfl khing dinh cia
Tdng hi thfl Nguydn Phu Trpng trong
bdi phat bilu ke't thue Hdi nghi lin thfl
3 Ban Chip hanh Trung fldng Dang ngay 10 - 10 - 2011 khi ndi din nhflng can trd ddl vdi vide tai ciu true nen kinh td' e i a nfldc ta trong giai doan hien nay Dd la tfl duy nhiem ky, cue bd dia phfldng va ldi ich nhdm Nhfl da biet, van d l ldi ich nhdm vd'n tdn tai tfl lau trong ddi sd'ng xa hdi d nfldc ta Nd dd xuit hidn va phat trien mdt each tfl nhien cung vdi cac ddi mdi trong ddi sd'ng kinh te' - chinh tri eia da't nfldc nhflng ndm qua Sfl tdn tai cia nd trflde kia thfldng gin hen vdi cac to chflc doan the xa hpi, nganh nghe Tuy nhien, Idi ich nhdm chi thfle sfl trd thanh van dl bflc xuc khi nfldc ta chuyen sang nln kinh td' thi trfldng vdi nhflng tae ddng tieu cQc e i a nd
(*) Bai viet la ket qua nghien cilu de tai ca'p Bo sd den cdc chfnh sach phat triln kinh te - xa hoi 5 Viet Nam hien nay"
(**) Ph6 giao sU, tie'n si, Trudng phong, phong Khoa hoc xa hoi Viet Nam
Trang 2NhQng tai sao ci cac nQdc, cac nhd ly
luan ehi ndi va ban dd'n nhdm Idi Ich
md khdng ban tnic tie'p din ldi ich
nhdm? Cdn d nfldc ta tai sao cac vi
lanh dao Dang va Nha nfldc lai chi noi
"ldi ich nhdm", nhflng nha quan ly thi
ndi de'n ldi ich cue bp va nhilu nha
nghien cQu luc ndi "nhdm ldi ich" luc
ndi "ldi ich nhdm"?
Trflde he't, ndi vl khai nidm nhdm ldi
ich Day Id khai niem dflde xac dinh
tfldng ddl rd rdng ddl v6i cac nfldc phat
tridn vdi ndi dung chi ye'u da neu tren
Dac trflng cia nd la tinh td chflc va cd
ehe' boat ddng nhim dat dflde ldi ich cho
nhdm cua minh Dd la tinh bin vflng ed
chi dieh eia to chflc vdi phfldng thfle
boat ddng chi ye'u la van ddng hdnh
lang Vi the', tuy cd nhflng nhom Idi ich
ed tac ddng tieu cflc nhflng da sd' Id
mang tinh tich cflc khi nd giup chfnh
quyln tilp can nhanh nhflng thdng tin
bd ich trflde khi dfla ra mdt e h i trfldng,
mdt quylt sach eho sfl phat trien dat
nfldc Sfl tac ddng ed t i m anh hudng to
ldn ddl vdi chinh quyen thudng dUde de
cap chi ye'u Id cac nhdm ldi fch kinh te
0 day cd t h i chia eae nhdm ldi fch
thdnh hai loai; Nhdm ldi ich cdng - cac
hiep hpi, dodn the - van ddng cho Idi ich
eia mpt so ddng hoac toan xa hpi nhU
bao ve mdi trUdng, cac cdng doan, hdi
ndng ddn va nhdm ldi fch tU thudng Id
cac tap doan, edng ty trong linh vUc
kinh te chi van ddng eho ldi ich cue bd
cua cdng ty, tap doan minh Chinh
nhflng nhdm ldi ich tfl lai thfldng cd kha
ndng eiu kit chat ehe va vi the, thudng
thdnh cdng hdn nhiing nhdm ldi ich
cdng trong viec hudng ldi tfl cac ehfnh
sach cia nha nfldc do hp cd tiem Iflc tdi
chinh hdn trong van ddng hdnh lang
Vay thi vdi nghia nay, 5 Viet Nam cd tdn tai cac nhdm ldi ich hay khdng? Cd thd khang dinh Id ed va chung phat trien din ciing vdi sQ hodn thidn cua nln kinh te thi trfldng dinh hfldng xa hdi c h i nghia ct nfldc ta
Chung ta hay xet dinh nghia e i a Tien
si Nguydn Hflu Nguyen khi dng cho ring, khai niem nhdm ldi ich d Vidt Nam hidn nay la mdt sd' it ngfldi cd kha ndng ehi phm, hoac thao tung, dilu khien can bd quan Iy, tfl dd cd nhiing quye't dinh, c h i trfldng tao ra "sieu ldi nhuan" cho cac thanh vien trong nhdm, bat chip thiet hai e i a Nhi nfldc va cia nhan dan Cd y kie'n khac cho ring, khai nidm nhdm ldi ich hien dang dl cap dfldc hieu la sfl chi phdl tieu cflc eia mdt nhdm ngfldi, nhdm doanh nghiep, ngdnh
ed ldi ich tfldng ddl thd'ng nhit, gin gui nhau, lidn kit nhau va dfldc thfle hidn mpt each bat minh thdng qua nhiing tac ddng chfnh sach md cdng luan khdng the giam sat dfldc, phap luat khdng dilu chinh dfldc Mpt each cdng bing, khai, niem ldi ich nhdm phai dfldc hilu rpng hdn Trong xa hdi hien dai, khi tdn tai nhieu giai ting, nhilu nganh nghi, nhilu tuyIn ldi fch dan xen, luc thi thdng nhat, iflc thi mau thuin nhau vl ldi fch trong viec chiu tac ddng cia chinh sach c i a nhd nfldc, thi viec tdn tai cac ldi fch nhdm la mot thfle te phai chap nhan Nhiing phai chang d nfldc ta ehi tdn tai cac ldi fch nhdm ehfl khdng ed nhdm ldi ich theo nghia phd bien md nudc ngoai
da cdng nhdn? Qua rat nhieu ly giai khac nhau thi d Viet Nam hien nay dang tdn tai r i t nhilu td chflc doanh nghidp boat ddng theo dung ndi dung cia khai niem nhdm ldi ieh nhu da ndu tren Vi vay, theo nghia nay va tren thUc
54
Trang 3te', ehung ta thiy d Viet Nam da va dang
ton tai cac nhdm ldi fch Chflng ta cd the
ke de'n mdt loat cac nhdm Idi ich tieu
bilu d Viet Nam tren linh vUc kinh te
nhu Hiep hdi chi biln vd xuit khau
thiy san Vidt Nam (VASEP), Hiep hdi
thep Vidt Nam (VSA), Hidp hdi eao su
Viet Nam (VRA), Hiep hdi cd phe ca cao
Viet Nam (VICOFA), Hiep hdi cac nha
san xuat dtd Viet Nam (VAMA), Hidp
hdi cac nhd diu tfl tai chinh Viet nam
(VAFI), Hiep hdi bat ddng san thdnh
phd'Hd Chi Mmh (HOREA)
Ngoai ra, bdn canh cac hiep hdi,
nhdm ldi fch cd td chfle vd dang ky boat
ddng ehfnh thfle nhu trdn, d Viet Nam
hien nay cdn tdn tai r i t nhilu cac nhdm
ldi ich nhd le khac, ddi khi chi lien quan
tdi mdt so edng ty, ca nhdn tap hdp lai
nhu mdt lien minh tfl nhidn khi ldi fch
chung eia hp bi anh hudng Nhin
chung, thdi gian qua cac nhdm ldi ich
da tfch cflc hoat ddng nhim bao ve ldi
ich cho cac thanh vien c i a minh, nhU
VASEP dieu phdl viec tham gia vu kien
ehd'ng ban pha gia ca da trdn d My eia
cac cdng ty t h i y san Viet Nam, hay
VAFI thudng xuyen dfla ldn i y ban
chflng khoan Nhd nfldc cac kiln nghi
lidn quan dd'n chinh sach phat tridn thi
trfldng chflng khoan Viet Nam cd ldi
cho cac nha diu tfl Tuy nhien, mdt
dilu de nhan thiy trong thfle te' la da so'
cac trfldng hdp ldi fch nhdm se mau
thuin vdi ldi fch cdng ddng, tham chf
vdi ldi ich qudc gia Ngoai ra, trong mdt
sd' trfldng hdp edn ed the tdn tai mdt
hen minh khdng chinh thfle gifla cac
nhdm ldi fch cia Viet Nam vdi cac
nhdm ldi ich d nfldc ngoai Vi du, trflde
day, trong dfl an xay dflng dfldng sit
eao td'c Bic - Nam dflde d l xuit ngfldi ta
ed the thay cac nha thiu Viet Nam, nhiing ngUdi trong tfldng lai cd the dflpc hfldng ldi tfl vide trien khai dfl an nay,
da nhan dflpc sfl hau thuin 16n tfl eae ddng nghiep Nhat Ban Day la nhflng nhdm ldi fch thudc v l linh vQc kinh te Cac td chQc doan the, nhQ Cdng doan, Hdi Lien hidp phu nQ, Hdi Ndng dan, Hdi Cflu chie'n binh, cung Id nhQng nhom td chQc hoat ddng nhim dau tranh vd bao ve quyen ldi cia nhdm minh O nQdc ta cac dodn t h i xa hdi, cac hpi hoac hiep hdi dd va dang hinh thanh, boat ddng de bao ve vd md rpng ldi fch hdp phap, chfnh dang cia cac thanh vien cia minh Tuy nhien, do to chQc long leo va ndng lUc ye'u, nhilu to chfle nay ehfla lam td't vai trd eia minh trong viec bao ve va phat trien nhflng ldi fch hpp phap cia cac thdnh vien Khi ndi ve cac nhdm ldi ieh boat ddng trong linh vfle kinh t l Id mud'n ndi tdi nhflng anh hfldng tieu cflc cia nd ddi vdi chinh quyln Day la nhiing nhdm thQdng eiu kit vdi nhflng ngfldi cd quyln ra quye't dinh hoae cd the tac dpng din chfnh sach vi Idi Ieh rieng eia
hp md lam tdn hai den ldi ich cua cac nhdm khae, ldi fch c i a sd ddng, dac biet
la ldi fch qud'e gia Vi the', da ed y kiln khing djnh ring, ban chit c i a nhdm ldi ieh d Viet Nam hien nay l i mdt td hdp
cd to chflc c i a nhflng ngfldi cung chung mdt so' muc dich, eung chung ldi fch va
hp tim mpi each tae ddng din cd quan, ngQdi cd quyen theo hQdng ed ldi cho minh Khi hp dat dQde mue dich rieng thi lai xam hai tdi ldi ich ehung cia todn xa hpi Nhfl vay, tfnh tieu cflc eia nhdm Idi ich chinh la vi ldi ieh rieng ma lam tdn hai de'n ldi ich chung Cdn d cac nfldc phat trien thi cac nhdm ldi ieh
Trang 4boat ddng trong linh vfle kinh t l nhd co
luat lobby rd rang ma k i t qua sfl ra ddi
cia chinh sach se lam cho ca hai ben
eung CO ldi Nghia la cac nhdm ldi ieh
hoat ddng lobby de nhim tdi cai md hp
dang dupc hudng nlu quyet sach ra ddi
diing thdi diem Tuy nhien, trong nhilu
trUdng hdp se xay ra xung dot gifla cac
nhdm ldi fch vdi nhau; do do, eung de
din den nhflng tieu cflc trong hanh
ddng lobby Dieu ndy giai thfch tai sao
cac nfldc do dang cd hoan thidn cac dilu
ludt vl lobby 0 cdc nUde phat triln, cac
nhdm ldi ieh s i dung nhflng phfldng
thfle hdp phap, tfl vdn ddng hau trfldng,
tai trd eho viec lap chinh sach de'n van
ddng philu biu, phan ddl qua cdng
luan Tuy nhien, ne'u cf nU6c nio tdn
tai mpt nen ehinh tri khdng minh bach
thi hinh thfle van dpng hieu qua nhit
vdn la mua ehude quan chflc
Cdn d Viet Nam, khi noi ve eae nhdm
ldi fch dang ndy ngfldi ta de dang hen
tudng din nhiing "san sau" cia eae edng
ty nha nUdc, nhQng tap doan ddc quyln
cd kha ndng anh hQdng tdi chfnh sach
cia Chinh phi, thao tung thi trQdng
(sQa, thudc chQa benh, xang dau, dien
Iflc, d to ); nhflng linh vfle phat trien s i
dung nhieu tdi nguyen va tai sin quoc
gia Dac biet, d Viet Nam, vide ed tien vin
ehfla d i ma cdn can ca quan he than
quen mdi dat flu the trong lobby Day
cung la dilu kien lam tang kha nang
tham nhung trong can bd lanh dao ehfnh
quyln Nhin chung, d dau ciing vdy, cac
nhdm ldi ieh diu mud'n hai thfl tfl nhd
nfldc; Cac dac ldi tfl ehfnh sach (thul, trd
cip, bao hp, quyln ddc quyln ), va sfl flu
ai cia cac quan chflc thfle thi ehfnh sach
(cac hdp ddng vdi nha nfldc, sfl bao ke )
dd dem lai nhiing sieu ldi nhudn
d cac nudc phat triln thi cac nhdm
ldi ich dat dUdc ldi fch tren tinh thdn tuan thu theo ludt (tit nhien, do It eo chinh quyen nio trong sach tuyet doi nen vin tdn tai lobby ngoai luat lam anh hUctng den ldi ich cia cac nhom khac hoae Idi ich qudc gia), cdn d nUdc
ta lai dl hinh thanh cac nhdm Idi fch hudng dae quyen, dac Idi Thdng qua tham nhiing, hdi Id, ldi fch c i a vi quan chfle ndo dd se gan liln vdi ldi fch cua mdt nhdm hoac mpt sd' nhdm ndo dd Ndi ve dilu ndy, Tdng Thanh tra Chinh
p h i Huynh Phong Tranh eho ring, tham nhiing, hdi Id trong hoat ddng eua doanh nghidp se tac ddng tieu cflc din ddi sdng kinh t l , xa hdi c i a mpi qud'e gia; nd lam tang ehi phf, pha v6 nln tang quan tri e i a doanh nghiep, tao ra sfl bit binh dang trong canh tranh giQa cac doanh nghidp trdn thi trfldng Dac bidt, khi tham nhiing, hdi Id dfldc thfle hien vdi sfl cau ke't gifla doanh nghiep
va cac quan chfle tha hda se hinh thinh nhiing "nhdm ldi fch thdn hflu", ed kha nang tae dpng tieu cflc tdi qua trinh xay dflng va thfle thi ehinh sach, phap luat, khi dd hau qua cang nghiem trpng Ngoai ra, edn cd y kiln eho ring, nhdm ldi fch ci Vidt Nam hoat dpng trong mpt khdng gian c h i ylu phi chfnh thfle, b i t hdp phap, trong khong
ft trfldng hdp ed quan he din budn Idu hay cac hoat ddng cd tinh chit pham phap ci mflc dd khae nhau Neu nhin hoat dpng e i a cJic nhdm loi fch theo nghia ndy, cd t h i thiy, todn bp nhflng hoat dpng dd mud'n tdn tai dflde diu cin din sfl bao trd e i a mdt quan chQc nio do Cdn Tien si Le Dang Doanh thi khang dinh tinh thdi vu e i a hoat dpng cac nhdm ldi fch d Viet Nam
56
Trang 5NhQ vdy, qua phan tich trdn, cd the
thay ndi ham c i a ldi ich nhdm d Viet
Nam va nhdm Ipi ich d cac nQdc phat
trien, v l ed ban Id diing de ehi nhdm
ngfldi cd kha nang ehi phdl chfnh sach
cia ehinh p h i nhim dat dfldc ldi ich
cho nhdm minh Nhflng, d nfldc ta, Idi
ich nhdm lai cd nhiing net dac thu
rieng, nhit la trong giai doan chung ta
dang hoan thien cd ehe' va t h i ehl thi
trfldng 0 Viet Nam, mdt so nhd nghien
ciiu dpc tai heu nfldc ngoai thi nhan
manh de'n nhom ldi ieh, cdn mdt sd' khae
khi dien giai tfl tQdng e i a cac nha lanh
dao tM ndi de'n ldi ich nhdm Nhfl da
biet, khi ndi tdi ldi ich nhdm, Tong Bi
thfl Nguyen Phu Trpng dat n6 trong
tfldng quan vdi tfl duy nhidm ky va tfl
tfldng cue bd dia phfldng, tfle Id gin ldi
fch nhdm vdi nhflng ngfldi cd chfle, ed
quyen Cdn Thu tfldng Nguydn Tan
Diing thi khang dinh Giy tfl 3 ngudn
trich khae nhau); "Ldi fch nhdm la mdt
nhdm cd quyen Ifle vd vi the' nhit dinh
cau kit vdi nhau dd mflu eiu ldi ich cho
cac thanh vidn trong nhom, nhflng ldi
ich ndy di ngfldc lai vdi ldi Ich qudc gia,
anh hfldng khdng td't de'n ldi fch chfnh
dang cua dai da sd' ngfldi dan"(l) T h i
tfldng khdng dinh, se kien quyet ngan
chan ldi fch nhdm de dam bao sfl edng
bing xa hpi "Chia se quan dilm ve
nhdm ldi ich vdi e i tri, T h i tfldng
Nguyen Tin Dung eho biet nhdm ldi ich
cd the hidu Id nhdm ngfldi cd chflc
quyen cau k i t vdi nhau nhim true ldi
ca nhan, dieu nay la trai vdi luat phap,
anh hfldng den Ipi ich chfnh dang eia
ngfldi khae, di ngfldc vdi ldi ich eia dit
nfldc, c i a nhan dan Thai dp c i a Dang
va Nha nfldc vdi nhdm ldi ich da dflde
xac dinh rat ro rang l i kien quyet loai
bd nhdm ldi ieh ra khdi ddi sd'ng xa hpi"(2) "Nhdm ldi ich cd t h i hilu Id nhdm ngfldi ed chflc quyln cau kit vdi nhau nhim true ldi ca nhan, dilu ndy
la trai vdi luat phap, anh hfldng den ldi fch chfnh dang c i a ngfldi khac, di ngfldc vdi ldi fch cua dd't nfldc, cia nhan dan", Thu tfldng Nguydn TE&I Dung ndi trong budi tid'p xuc c i tri Hai Phdng(3)
Sd di phai trich din tfl 3 ngudn khac nhau vi ddy la bai phat bieu nen mdi bao dQa cd khac nhau vl cau ehfl, nhflng ndi dung ed ban khdng khac nhau Chi cd 1 bao gpi nhom ldi ich cdn hai bao gpi ldi fch nhdm Nhflng qua ndi dung thi diu thd'ng nhit ndi din nhdm ngfldi ed chflc, cd quyln eau ke't vdi nhau nhim true ldi cho eae thanh vien
trong nhdm Vi the', T h i tfldng nhin
manh cin loai bd kieu ldi fch nhdm nay
ra khoi ddi sd'ng xa hdi Bi thfl Thanh
i y Ha Ndi Pham Quang Nghi, trong bdi chia se vdi phdng vidn Vnexpress, cQng khing dinh: "Khi ndi "nhdm ldi ich" Id mud'n ndi tdi hien tQdng tieu cflc cia mdt sd ngfldi ldi dung chflc quyln dl mflu ldi fch ea nhan Chfl ne'u phuc vu
cho ldi ieh qud'e gia, Idi ich xa hdi tin do
la chi nghia tap thi, la tfch cflc, lanh manh Hien nay, cd tinh trang ldi ich chung dang hi xam pham bdi nhflng vi pham e i a mpt sd' can bp thoai hda, bie'n chit"(4) Cdn dng Trin Xuan Gia, nguyen Bd trfldng Bd K l hoaeh vd Diu tfl cung s i dung thuat ngfl ldi ieh nhdm khi eho ring, sfl thdnh bai c i a edng cupc tai cau true nln kinh te phu thude vdo viec cd loai trfl dflde ldi ich nhdm
(1) Ngudn;
(3) Ngudn:
www.dantri.com.vn ngay 05 • 12 - 2012 wrww.tienphong.vn ngay 4 -12 - 2012 www.vnexpress.net ng^y 5 - 12 • 2012 www.giaoduc.net.vn ngSy 18 - 2 - 2013
Trang 6hay khdng; bdi no Id t h i pham ehdng,
can trd, Idm meo md cac chfnh sach Ma
tai eiu tnic phai b i t diu tQ chinh sich
Neu dl ldi ieh nhdm ldm meo md ehfnh
sach thi vide tai cd cau ba linh vfle ndu
tren cd nguy cd t h i t bai Rieng Thd'ng
ddc Ngan bdng thi luc diu chi gpi la "lOi
ich cue bo" sau mdi s i dung thuat ngfl
"ldi ich nhom"
Qua mdt so' quan diem neu tren c i a
cac nha lanh dao va quan ly, cd the nit
ra ndi bdm eia ldi ich nhdm ehinh la
chi nhdm ngfldi cd chflc, ed quyen cd
kha nang lam sai lech chfnh sach nhim
dem lai ldi ich cho ban t h i n nhd dem lai
ldi ich eho doanh nghiep ma hp eiu kit
6 day ed sfl thd'ng nhit ve Idi ich gifla
ngQdi cd chQc, cd quyen vd doanh
nghiep trong sfl lam tdn hai din ldi fch
chung Va dac diem ndi bat e i a ldi ieh
nhdm nay la sfl cau ke't cia mdt sd' ehfl
khdng phai mdt ngfldi cd chflc, ed
quyln Vide xda bd ldi fch nhdm Id xda
bd ldi ich nhdm cd tac ddng tieu cflc vd
lam tdn hai de'n ldi ich ehung chQ khdng
phai xda Icfi fch nhdm ndi chung Dilu
ndy gin liln vdi cupc diu tranh ehd'ng
tham nhung hien nay d nQdc ta De'n
day cd the hieu lai ich nhdm theo nghia
ndy trong sfl phan biet vdi nhdm lai ieh
Tit nhien, cin hilu sfl tdn tai c i a ldi
fch nhdm dang nay do nd gin lien vdi
sfl tdn tai eua eae nhdm ldi ich dang
hien dien trong xa hpi, c h i yeu Id
nhiing nhdm hoat ddng trong linh vfle
kinh tl Cd mdt thfle trang khac ein
dflde lam rd, dd la mdt sd ngfldi cd kha
ndng lam trung gian, ciu ndl gifla ldi
ich nhdm v i nhdm ldi ich Nhflng ngfldi
nay khdng thude ldi ich nhdm nhfl ed y
kie'n da chi ra khi cho ring, nhflng nam
gin day, ldi fch nhdm cang ngdy cang
gia tang va phat triln sdu rdng, quy mo ldn hdn nhieu Nd bilu hien dfldi cac hmh thfle, nhQ chay dQ an, chay vdn, ehay chQc quyln (khdng ft ngQdi cho ddy ciing Id mot Knh vfle dau tfl sidu Idi nhuan), va thdm ehi chay ea ehinh sach Nhfl vdy, y kien nay khdng cd sfl phin biet gifla nhdm ngQdi cd kha nang
"ehay" vdi'nhiing ngfldi cd kha nang ldm thay doi hoac ra chinh sach cd ldi eho nhdm ldi fch nao do (nhflng ngfldi ed chflc, cd quyln) Tuy ngfldi ndy dfldc hfldng Idi tfl sfl trung gian do nhflng ldi fch e i a hp khdng thude mdt nhom ndo
ma la hfldng ldi tfl ea hai phia O nfldc ngoai, nhiing ngfldi nay thfldng dQng trong cac to chQc lobby va hoat ddng theo luat lobby c i a nha nfldc, cdn ci Viet Nam nhflng ngfldi trung gian hoat ddng
c h i ylu dfla tren sfl than quen (quen lanh dao, quen con chau c i a lanh dao),
la hp hang hoac la n h ^ g ngfldi thupc
"con dng chau cha"
Khi nhan dien ldi fch nhdm d nfldc ta hien nay, do tinh chit phfle tap cia nd (thilu thdng tin, thdng tin khdng cdp nhat va diy di) ndn chflng ta khd chi
ra mdt each ro rang la ai va d dau Vi
ne'u biet ro nhfl vdy thi chic chung ta
da khdng dl cho nd tdn tai Cd t h i coi ldi fch nhdm tieu cflc la mot hinh thfle tham nhung tinh vi va dQde ehe day kin dao, nen khd phat hien hdn so vdi loai tham nhiing thdng thfldng
Co t h i thay, nhfl khing dinh d tren, ldi ieh nhdm la san phim t i t ylu cia kinh te thi trfldng Vi vay cd Idi ich nhdm da so, ldi ieh nhdm thilu so', ldi fch nhdm tieu cflc, ldi ieh nhom tfch cflc (ve ldi fch nhdm tieu cflc va tich cflc cung dflde ehfnh T h i tfldng ndu ra) Nhflng 3 day cai cin ban Id xda bd ldi
58
Trang 7ich nhom tieu cflc nhfl Thu tfldng da
khing dinh Tuy nhign, ehiing ta cd the
chi ra sfl tdn tai vd kha ndng xuit hien
ldi ieh nhdm trong nhiing linh vfle dem
lai sieu ldi nhuan ma mpt so' bai vie't da
de cdp de'n Cu the la:
Mdt Id, trong linh vUc qudn ly bdt
ddng sdn vd tdi nguyen, khodng sdn cua
ddt nUdc Ldi ich nhdm thfldng cd kha
ndng xua't hien nhilu d nhiing nhdm
ngfldi ed chflc, c6 quyln trong linh vfle
nay Hp Id nhiing ngfldi cd quyln ra
ehinh sach hoac ed thdng tin trQdc vl
nhQng chfnh sach ci cap qud'e gia, cip
tinh vd tiing dia phQdng, nhQ vide quy
hoach; vide chuyen ddi muc dfeh s i
dung dit; thu hdi dit ndng nghiep de
xdy dflng cac khu kinh te, khu cdng
nghidp, khu dd thi; giao dit, cho thud
dit; dinh gia d i t khi thu hdi, din bu;
cip phep khai thac tai nguyen, khoang
san Nhd flu the do ma hp thfldng dflde
cac doanh nghiep tim de'n bing cia sau
dd hdi Id, bdi trdn, hoac hp cd' tinh ldm
sai Idch ehfnh sach de "dkip" cia minh
hfldng ldi (khai khdng, khai gian, )
Ndi vl van dl ndy, Giao sfl, tie'n si khoa
hoc D|ing Hung Vd cho ring, de co thay
ddi ddt pha thi "mdt ngay cung eo the ed
thay ddi dfldc, miln Id phai tach nhdm
ldi fch ra khoi vin de d i t dai" \ ^ vay,
trong mpt vai nam gan day, nhd sfl
hoan thien ve phap luat va chinh sach
edng khai minh bach ma chung ta da
ban ehd' phan nao nan tham nhung
ciing nhfl anh hfldng tidu cflc c i a ldi fch
nhdm trong linh vfle ndy
Hai la, trong linh vUc tdi chinh,
ngdn hdng Dd la nhdm ngfldi s i dung
quyln Ifle cia minh de tilp tay, mdc ndl
vdi cac doanh nghiep ben ngodi nhim
dat dfldc sieu ldi nhudn cho ngdn hang
va cho chinh doanh nghiep ma hp cau kit Gin day, trQdc chit van eua cac dai bilu Qudc hpi, ehfnh Thdng doe Ngan hdng Nha nfldc Nguyin Van Binh da thfla nhan: Cd ldi ich nhdm trong he thd'ng cac td chflc tin dung
Ba la, trong linh vUc ddu tU xdy ditng
ca bdn Phin ldn cac cdng trinh xiy
dflng da xay ra tinh trang that thoat tai san, tham d va cd' y ldm trai nguyen tie, ehu yeu do sfl tie'p tay eia nhflng ngfldi lam quan ly trong linh vfle nay Hp cd quyln phe duyet dfl an, so' Ifldng diu tfl, nghiem thu, quyet toan cdng trinh Do vay, neu ed ldi ich hp se cd tinh dfla ra chinh sach ed ldi cho c h i edng trinh de
c h i cdng trinh c6 thd khdng cha'p hdnh dung trinh tfl, t h i tuc dau tfl xay dflng
cd ban; gian lan, thidu minh bach trong diu thau; khai khdng khoi Ifldng va gia tri vdt tfl, thie't bi; dfla vdt lieu kem chit Ifldng, sai quy each vao s i dung; thi cong sai quy trinh de giam chi phi gdy thiet hai ldn cho Nhi nfldc
Bdn Id, trong viic qudn ly, sH dung vdn, tdi sdn Nhd nUdc Day la linh vfle
nhay cam va de din dd'n ldi fch nhdm N6 hen quan deh van dl eip vdn, dinh gia tri tai san, dit dai thudc sd hflu nhd nfldc
Ndm la, trong cdng tdc cdn bg Nhflng
ngfldi cd chQc quyen trong linh vfle nay
vi ldi ich cia minh se md dfldng cho viee
"chay chflc, chay quyen, chay cdng chfle" Nhd dd md hp giau Ien nhanh chdng Day Id hnh vfle kha nhay cam va khd bi phat hien, ndu khdng ed chinh sach td't v l cdng khai tdi san cia nhflng can bd quan ly trong linh vQc ndy
Sdu la, trong linh vUc tU phdp
Nhiing can bp lam trong nganh nay ldi dung chfle vu, quyen han de nhan hoi
16 nhim bo Ipt hoac giam nhe toi pham
Trang 8trong boat dpng dieu tra, truy td', xet
xi, thi hdnh an
Dac diem ehung cua nhQng can bp
lam trong eae linh vfle k l trdn la de
tham nhung nhfl lam dung quyen hanh
cua minh thi deu phai eau ket vdi
nhQng can bp khae cd lien quan (hoae
dkip lam viec, hoae can bd cap tren ed
quan he theo nganh dpc hoac ngang) Vi
the', ldi ich nhdm lam tdn hai nhieu hay
it tdi Ipi ieh ehung tuy thudc vao quy
md edng viec vd chQc vu ma hp nim giQ
trong he thd'ng cdng quyln
Trdn thfle te', ci nfldc ta, nhflng bieu
hien tieu cflc cia cac ldi fch nhdm ndy
thfldng ehi ye'u gin hen vdi sfl tham
nhung eia nhiing can bp quan ly da bie'n
chit, thoai hoa va boat ddng cua hp r i t
tinh vi vfla dfla vao nhQng ke hd e i a he
thd'ng phap luat chQa hoan thien, vfla
bit chap phap luat va dao ly nhim dat
dfldc ldi fch cho nhdm minh va cac
doanh nghiep cd hen quan, gay tdn hai
dd'n ldi ich chung cia cdng ddng Vi vay,
viee phat hien va loai bd cac ldi fch
nhdm ndy ludn gin hin vdi eudc diu
tranh ehd'ng tham nhiing vd thfle hien
td't cdng tac td chfle can bd Vl van de
niy da cd y kiln eho ring, de phat hien
trong linh vfle nao cd ldi ich nhom Id
dieu khdng khd Bit cfl ngQdi dan nio cd
quan he gin gui vdi nhQng can bp do
ddu c6 the nhan ra nhd sfl giau Ien
nhanh chong eia hp Nhflng ngfldi dan
lai khdng de to eio, cac td chfle cung
khdng de quy tdi vi ho hoat dpng r i t
"kin" va hdn nfla, d nfldc ta hien nay,
vin ehfla kiem soat dfldc thu nhap thdng
qua tai khoan d ngan hang, ddng thdi
luat phap cung ehfla ddi hdi phai chflng
minh ngudn gd'c tai san nen khong du
chflng cQ de "chi mdt - dat ten" cho tQng
nhdm Dieu nay ddi hoi ehiing ta can
phai thuc hien td't ehe dp dan chi^ va ehinh sach cdng khai, minh bach, ke ca boat dpng vd thu nhap c i a can bd quan
ly trong hd thdng edng quyln
Tdm lai, qua sfl phan tfch tren, cd the thiy, khi ndi din nhdm Idi fch la ndi den tie ddng ca tidu cflc ldn tich cflc va
d nfldc nao cd ludt lobby ro rdng vi hodn chinh thi se giam thieu dfldc tac ddng tieu cflc Cdn ndi de'n Idi ich nhdm
ci nfldc ta c h i ydu ndi din tac ddng tieu cflc gin liln vdi van d l tham nhiing vi
nd ein phai bi loai bo O day, cd t h i din them y kie'n c i a Giao sfl, tie'n si Vu Van Hien - Phd C h i tich Hdi ddng Ly ludn Trung Qdng tren Radiovietnam de khing dinh them each hieu npi dung khai niem "nhdm ldi fch" e i a bai viet: "Ldi ich nhdm mang tinh tich cflc Id nhdm ldi Ich hfldng tdi sfl phat trien kinh t l
-xa hdi, hdi hda theo ldi ich c i a ca cpng ddng Ngfldc lai, ne'u ldi ieh nhdm ehi la eia thilu so', di ngfldc vdi ldi fch cia sd ddng, tac ddng xau den sfl phat triln
c i a xa hdi thi do Id ldi fch nhdm tidu
cflc "Ldi ieh nhdm" ma chung ta dang nhic tdi chinh Id dang thfl hai nay, dang tidu efle"(5) Nhfl vay, ldi fch nhdm
la mdt trong ba can trd ddi vdi sfl nghidp tai ed'u true nln kinh te cua nfldc ta trong giai doan trflde mit Nhflng, nhfl chflng ta da bilt, sfl tdn tai eia cac nhdm ldi fch la khach quan; vi vay, nhiem vu Idu dai la chung ta phai tflng bflde xay dflng va hoan thidn luat van ddng hanh lang dl phat huy tfnh tieh cflc c i a cac nhom ldi fch trong viec ban hanh chinh sach phat triln dit nfldc tren tat ea eae linh vfle, trong dd trpng tam Id linh viie kinh te Q
(5) Ngudn: http://radiovietnam.vn/theo-dDng-su-kien/ ngay 20 - 07 - 2013
60