Taylor - nha tu tudng qudn ly da tilp can xung dot Ipi ich ttr gdc dp quan Iy vi md, cho rdng, xung dot trong quan he quan ly gitia chu vd thpf cd ngudn gdc tir xung ddt lpi ich kinh tl:
Trang 1QUAN TR! XUNG DOT LOI
ICH-CAC LYTHUYET VAVANDEDAT RA
dVIET NAM HIEN NAY
• TS H O A N G VAN LUAN
Tntcmg Dgi hoc Khoa hoc Xa hoi va Nhdn van,
Dgi hoc Qudc gia Ha Noi
Ndi dgn lgi ich la ndi dgn quan he lgi
ich; Lgi ich ehung - lgi ich rieng, loi
ich trudc mdt - lgi ich ldu ddi, lgi ich
vdt chat - lgi ich tinh thdn Trong timg quan
he cu thg, vdi tinh each la nhting mdt ddi lap,
cdc lgi ich nay cd quan he tugng sinh vd
ngugc lai cd quan he ddu tianh, tuong khde
Cdc chu the lgi ich thudng cd xu hudng ciing
cfi, gia tang lgi ich cua minh vdi nhigu cdch
thiic khde nhau, vd su vi pham lgi Ich cd thg
ddn den su doi khdng va thu dich giua cac chu
the lgi ich Xung dpt lgi ich dd vd se vdn la van
dg cua xa hgi hign dai Dg dd cdn phdi ti'nh tdi
qudn tii xung dot lgi Ich nhu Id cdch duy tri
vd phdt huy vai tid ddng luc cua lgi Ich vd cac
quan he lgi Ich ttong xd hfii
1 Xung dot loi ich
Lgi Ich va nhan thde lgi ich tao thdnh miic
dich hoat dfing cua cdc cd nhdn, nhdm, cdng
dfing Do dd, nd quyet dinh Unh chdt cda mSl quan he giua cdc chd thg boat ddng: hgp tac hay canh ttanh
Xung dgt lgi Ich da dugc tigp can tu nhigu gdc dd khac nhau nhung chu ygu la gdc do ludt hgc, trigt hgc, khoa hgc quan ly vd chlnh tri hgc, cd the dugc khdi qudt thdnh mgt so quan nigm:
Xung dot loi ich dirac hiiu lasuvi pham, xam pham hoac lam tdn hai lan nhau giOa cac loi ich trong mdt quan hi nhat dinh Ddy Id
quan ni^m phd bign ttgng tigp cdn Ludt hpc Mac du cd nhiing sdc thdi cu thg khde nhau song cdc nhd nghign ciiu ludt dgu cho rdng xung dgt lgi ich Id su vi pham, xdm pham ciia lgi ich nay doi vdi lgi Ich khde
C.Mac tigp can xung ddt lgi Ich dudi gdc dd cda dfii khang giai cdp Trgn co sd cho rdng sir trao dfii ngang gia cua tu ban cfi djnh (c) ngn chl cfi lao dgng sSng (v) mdi sinh ldi (m), C.Mac di dgn kgt luan quan he san xudt tu ban chu nghla chua dung xung dot lgi ich vi xung dot ndy khdng thg digu hda dttgc Nd chi dugc giai quygt khi quan hg chua dtmg nd bi thay thg bdng mdt quan he khac
Trang 2m
Tilp can ddi khdng ve xung dot Ipi ich tdt
ylu dan din ygu cau thay ddi ban chat cua
mSt quan hg loi ich vd bode he thdng cdu tnic
cd chiia xung ddt lpi Ich
Trong tu duy biln ehiing, xung dot ndi
ehung vd xung dot lpi ieh ndi rieng dupc de
cap d khia canh dau tranh cua cac mat doi
lap Trilt hpc Mde xit eho rdng cdc mat ddi lap
vira thdng nhat vua ddu tranh ldn nhau Hon
niia, ddu tranh cda cdc mat ddi lap la tuyet
ddi Tiep can sy vat, hien tupng dirdi gdc dp
dau tranh eda ede mat ddi lap (xung ddt) nhu
vdy dupe xem la truyin thdng biin chun^ "
Vdi nhirng mire dp khac nhau, song hau
hgt edc nhd tu tudng quan ly, tu tudng chinh
tri cung tiep can xung dot lpi ich theo khia
cgnh nay
Nhiing nam eudi the k^ XIX vd ddu thi ky
XX, F.W Taylor - nha tu tudng qudn ly da tilp
can xung dot Ipi ich ttr gdc dp quan Iy vi md,
cho rdng, xung dot trong quan he quan ly gitia
chu vd thpf cd ngudn gdc tir xung ddt lpi ich
kinh tl: Ngudi chii mudn ed Ipi nhuan eao
nen dua ra nhiing dinh miic cao, yeu eau lao
dpng cao ddng thdi edt giam chi phi tiln cdng
trong khi ngudi tha Igi mudn tang luong,
gidm gid lam, v.v Theo dng, xung dot lpi ich
kinh te giua chii va thp khdng phai la sy xam
hai, vi pham lan nhau theo kieu ciing chia
mpt cdi bdnh lpi nhuan {how to divide the
ex-isting proSt pie] ma la phy thudc Idn nhau
(mutually dependent)
V.I Lgnin cung da timg nhan thdy Ipi ich
ciia trung ndng, lpi eua nhd tu ban vdi Ipi ich
cua Nha nirdc Xd vilt vdi tinh cdch la lpi ieh
chtmg tdn tai nhu xung dot lpi Ich nhimg
khdng mang tinh ddi khang, thu dich 6 trong
bdi eanh xa hdi Xd vilt dirong thdi
Mary Packer FoUet ciing quan niem xung
dot, trong dd cd xung dot lpi ich nhu Id sy
khde bigt chu khdng phai la su ddi khdng'^' M.P Follet cho rdng xung dot ndy nhu Id lyc
ma sdt vua cd lpi, viia cd hgi Vdn dl co ban la nhan biet dupe khi ndo va trong dilu kiln nao thi phdi duy tri va hoac logi bd nd Trong mdt
y nghia nhdt dinh, M.P Follet cho rdng xung dot ddn din sang tao, lam xudt hiln nhting gid tri mdi'^'
Cling xu hudng nay, L.D Claxton (2008) quan niem xung dot Ipi ich la rinh hudng canh tranh giiia edc Ipi ieh, kl ed sy canh tranh giiia Ipi Ich ca sd va lpi ich phdi sinb'^' Lars Bergstrom (1970) eung tilp can xung dot lpi Ieh khdng phai theo nghia ddi khdng (antagonistic), thu dieh (hostile) md theo nghla cdc lpi Ieh cd tinh chat khdng tuang hpp hay tuong khac (incompatible) Ong cho rdng: "cd sy tdn tgi xung ddt Ipi ich giiia cae bin khi vd chi khi lpi ich cua hp khdng tuong thieh""^' Tuy nhiln, quan nilm cua Lars Bergstrom vl tinh khdng tuang thich cua cdc lpi ich trong xung dot Ipi ieh ehi don gian la tgi thdi dilm xung dot, cdc lpi ich ndy khdng thi ddng thdi duac thda man hay hi|nthychda'^'
Xung dot lai ich la trang thii diu tranh, tuong khie ciia cac lai ich vdi tinh cich la nhdng mat ddi lap tiong mdt quan he lgi ich nhit dinh Xung ddt lpi ich cd thi dan din sy
vi pham, xdm hai giiia cdc Ipi ich lam mat dl tinh thdng nhdt, tinh tuong sinh cua cdc ipi ich, qua do ddn din sy ddl khdng, thii dieh lot ieh
Nhu vdy, xung ddt loi Ich Id mdt hiln tirong
xa hdi mang tinh tat ylu khdch quan va phd bien Xa hdi cdng hien dai, sy da dgng trong quan he lpi Ich cang phong phii va do do, xung dot lpi Ich cung da dang vol nhilu hinh thuc bieu hien khde nhau Da dgng xung dot Ipi ich dat ra yeu cdu phan logi, nhan dien
Trang 3n DIEN DAN
timg logi xung dot de ed nhiing myc tilu,
mue dich va phirong thiic qudn tri hieu qua
Cae xung dot lpi Ich cd thg tdn tai trong
mpt chu thi nhat dinh: Lpi Ich trudc mdt - Ipi
Ieh lau dai, Ipi Ich vat chat - Ipi ich tinh than
nhung cung cd thi tdn tgi d cac chu the khde
nhau Xung dot lpi ieh giira cdc ehu thi khde
nhau Id nhirng xung dot Ipi Ich phiic tap nhat,
cd nguy co ddn den ddi khdng lpi ich Day Id
mdt ddc tnmg ciia xd hdi hien dai va neu dupc
qudn tri tdt nd tao ra dupc ddng lyc mgnh me
eho su phdt trien
Xung ddt lpi ieh giiia cde chii thi khde nhau
cd the la xung dot Ipi Ich ca nhdn - lpi Ich cd
nhan, xung dot lpi Ich ca nhdn - lpi Ich nhdm
(lpi ich tap thi, Ipi ich nganh, Ipi ich dia
phuong, v.v ), xung dot lpi Ich nhdm - Ipi ieh
nhdm, xung dot lpi ich cd nhan va/hoac lpi
Ich nhdm - lpi ieh chung, v.v
Nhu cdu, Ipi Ich ciia con ngudi khdng cd
dilm dting hay khdng bao gid dup'c hodn
todn thda mdn, do dd con ngudi ludn cd khdt
vpng, ddng CO thdi thuc hoat ddng khdng
ngung'^ C Mac timg khang dinh khi nhu cdu
ddu tien dupe thda man sg dua tdi nhting
nhu cdu mdi vd coi sy san sinh ra nhiing nhu
cau mdi nay Id ngudn gdc cua cac hanh vi
lich su eua con ngudl'^'
Hon nira, theo CMdc, cdc chu thd, nhat la
chu thi ed nhdn ludn cd tdm ly Ich ky, chi
nghi den vd thye hien Ipi Ieh cua mmh ma
khdng ngbl din Ipi Ich eua chu the khdc^^'
Tinh khdng biit din muc do nhu la bin tinh
cua lpi Ich da ddn den tlnh ban nang vdphip
lu$t cua chii thi Ipi ieh""' Nhan dinh nay vl
lpi Ich vd tdm Iy eua chu the lpi ich cd tinh chti
quan, hiiu tiieo nghia tinh chu till
(subjecti-vistic) va do dd, nd mang tlnh ty nhiln
(natu-ralistic) (Lars Bergstrom, 1970)'"'vakhdngxa
la vdi con ngudi - mdt san pham cua ty nhien
Ndi cdch khde nd mang rinh khdch quan ThuOc tinh cd hiiu ndy tao ngn rinh khach quan cua sy canh tranh, dau tranh cua cdc lpi ich trong mdt quan he nhat dinh hay ndi cdch khde Id CO sd khdch quan eiia xung dot lpi Ich trong xa hdi
Vdi ban rinh dd, trong boat dpng thyc tiln, cdc chu thi khdng ngimg tim kilm cdc cohpi,
dilu kiln, cac Ipi thi, tham chi, edc minh khde (C Mac) dl thyc hiln vd biln hd cho lpi
ich eiia minh Dilu nay thi hi^n rd nhdt trpng xung dot lpi Ich nhdm - lpi Ich cd tlnh td chiic cao, cd dilu kien kinh tl, cd chuyen gia van dpng, gay anh hudng tdi du ludn xd hOi va cdc nhd hoach dinh chlnh sach Vdi tlnh chdt la cdi tdt ylu eiia xa hOi, xung ddt loi Ich, tu no, khdng cd gi la sai trai Vdn dl Id phdi nhdn dien ehinh xdc vd qudn tri cd hieu qua edc xung dot nay Viec bd qua cdc xung dot nay trong edc quylt dinh, hanh vi hode tgo dilu kien dl lpi Ich khde khdng thi canh tranh, ddu tranh moi la sai trdi, Iam dung chiic vy, thdm chl tham nhung
2 Quan trj xung d^t I9I ich Quan tri xung dot lpi ich dirpc xac dinh la qud trinh tac ddng eiia nhan td chu quan din cdc ximg ddt lpi Ich hay eu thi hon din cdc xu hudng khdch quan cua sy canh tranh, ddu tranh giiia cde loi ich khdng phai la dl trilt tieu sy canh tranh dau tranh nay cung khdng phai la de day sy canh tranh dd thanh ddi khdng, thil dich md tao ra su can bdng ndng dpng giiia cae lpi Ich - ddng lyc phat triln cua xahdi
Vdi tlnh cdch la sy ddu tranh, canh tranh,
taangkhic gitia eae lpi Ich trong mdt quan he
nhdt dinh, mdt each tu phat, xung dot lpi ich
cd thi ddn den 2 xu hudng: sy ip dio, w pham tuyit ddi lai ich cda chd thi khac va/hoac su ddi khing, thd dich giua cac chu
Trang 4mdu thudn ddi khdng giai cdp trong cdc xd hdi
cd giai cdp ddi khdng nhu CMdc da dl cap 6
mdt khia canh ndo dd, ca hai xu hudng ndy
diu ddn den trilt tieu ddng lyc phdt triln ciia
xd hpi
Qudn tri xung dot lpi Ich la mpt van de
phlic tap vdi nhilu npi dung ldn nhu mue
tieu, edng ey vd phuang phdp quan tri Trong
mli thdi ky phat triln xa hdi ciia mdt qude gia
nhat dinh diu cd mue tilu cu thi, dl dat mye
tilu phat trien xd hdi dy, cdc xung ddt Ipi ich
duoc qudn tri, giai quylt hay ling xu theo mdt
phirong phap nhdt dinh
Tilp can xa hdi tu ban t h i ky XIX, CMdc
nhgn thdy mdu thudn giai cdp mang tinh ddi
khdng va cdn trd su phat trien xd hdi Vdi myc
tilu xdy dyng mdt xd hdi khdng ed ddi khdng
giai cdp, CMdc dd dl xudt edng eu vd phuang
phdp gidi quylt mdu thudn ddi khang dy bdng
bgo lyc va ddu tranh cdch mgng Khi dd, co
eau, thi chl cii bi phd vd va thay vao dd la co
cdu vd thi che mdi
F.W Taylor dl xuat phuong phap quan
ly theo khoa hpe dl quan tri xung dot, quan
ly giua ngudi sii dung lao dpng va ngudi lao
ding - dudi gdc dp con ngudi kinh te la
xung ddt lol Ich kinh t l giiia gidi chu vd
ngudi Iao ddng
Tilp can vi md doanh nghiep, Mary Parker
Follet cho rdng gidi quylt xung ddt theo each
dp che, dem lai phdn thdng cho mdt bin la
each gidi quylt xung ddt Ipi ieh dl nhdt
nhimg trong ldu dai, cdch gidi quyet nay
khdng dem lgi thdnh cdng'^^'
Mary Parker Follet cung dl xuat phuang
phdp quan tri xung dOt bdng each kit hpp
(in-tegration) nhu cdu hay loi ich cda hai bin,
khdng ldm mdt di hay hy sinh lpi ieh cua bdt
ky bin ndo Dd la cdch gidi quylt xung dot
bdng nang ddng, nhd nd con ngudi sdng tao
ra nhting gid tri mdi
Vdi y nghia dd, M.P Follet eho rdng can phdi kiln tao edc xung dot va cdc xung dpt kiln tgo nay (constructive conflicts) tao ra xung lyc cho sy phdt triln VU myc tilu tgo
ra sy ddng thudn xd hdi, tdp trung hda trong
h i thdng cdc nirdc XHCN trudc day d mdt khia canh nhat dinh dd lam mdt di nhiing khde biet lpi Ich vdi tlnh each la xung ddt, do
dd, he thdng ede nude XHCN nay da roi vdo tinh trang tri rie, dan din hodc tan rd hodc phai cai td, ddi mdi
Qudn tri xung ddt Ipi ich edn tdi cdng cu phdp luat Xet tir gdc dp edng eu qudn ly, he thdng phdp ludt Id edn eii xde dinh cdc lpi ich hpp phap vd cac hanh vi thyc hien lpi ich hpp phap cua eae chu thi
Du luan xd hdi Id mdt trong nhirng cdng cy qudn ly xa hdi ndi chung va quan tri xung ddt Ipi Ich ndi riing Ngodi vai trd gido dye con ngudi, dilu chinh hanh vi ca nhdn vd cdc mdi quan he xd hdi, dy ludn xd hdi dupc xem nhu
la thdng tin gidm sat ciia ngudi dan vd cdc tdng ldp xd hpi ddi vdi cdc ed nhdn, nhdm lpi ich vd ddc biet la viec thyc thi chiie ndng cua edc CO quan nhd nirdc, td chiic xa hpi Tuy nhien, vdi tinh each la mdt ngudn tin, du ludn
xa hdi ehi phat huy vai trd cdng cy cua nd khi
he thdng truyen thdng dgi chiing phdt trien Truyen thdng dai ehiing phan dnh vd truyin tai du luan xd hdi ma nhd dd, du luan xd hdi mdi phdt huy vai trd edng ey trong quan tri xung dot lpi ieh
Du luan xa hpi va truyin thdng dgi chiing giiip cho cac chd thi lpi Ich ndm bdt dup'c nhirng xu hudng, boat dpng cua cac chu thi khac cd liln quan dgn Ipi eua minh, qua do
hp cd nhiing dpng thdi phan bien, ddi phd dl
Trang 5n DIEN C A N
bdo ve lgi Ich hgp phdp cua minh, ddng thdi
gdp phan truygn tai thfing tin vg hoat dfing
ciia chu thg lgi Ich va xu hudng cua cdc xung
dgt lgi Ich dg cdc co quan nhd nudc chu dgng
cd nhiing giai phdp phu hgp, kip thdi; ggp
phan quan ttgng trong viec kign tao su cfing
khai, minh bach trong quan tti xung dot lgi
ich, nhdt Id ddi vol qudn tri xung ddt lgi Ich d
khu vuc cdng
Tigp can hien dai cho thdy, qudn tri xung
dgt lgi ich Id qua trinh da chieu: Tac ddng cua
cac CO quan nhd nudc dfii vdi cdc chu thg lgi
Ich thdng qua he thfing cbinh sdch; su tham
gia vdo edc quygt dinh, gidm sdt, kigm tia viec
thuc thi chlnh sdch cua cdc chu thg lgi ich; su
giam sdt, kigm tra ldn nhau giua cdc chu the
lgi Ich O khia canh ndy, viec tag ra co chg bdo
ddm tinh hpp phdp cua su tdn tai vd boat
ddng cua cdc chu thg hodc ngudi dai dign cua
chu thg lgi Ich, co che phdn bien chinh sach
cda edc chu thg lgi Ieh, v.v dugc coi Id cdng
cvicosdnhung quyet dinh dgn hieu qua qudn
tri xung ddt lgi Ich trong xa hdi Ly thuygt
xung dot cho thdy co chg ndy se tao ra ddi
trqng md nhd nd, cdc chu thg lgi ich khde
nhau quan tii ldn nhau ttong khudn khd
phdp ly hien hanh Co chg ndy cung ldm cho
cdc CO quan qudn ly vdi vai ttd nguoi cam cin
nay muc, thuc hien dung vai ttd dieu chinh
hgp phap, khdng thign vi ttgng qudn tri xung
dot lgi Ieh
3 Van de quan tn xung dot lgi ich ir Viet Nam
Lich su gidi phdng dan tgc vd phdt trien xd
hgi Viet Nam can - hien dai chg thdy viec
qudn tri xung dot lgi ich kha hnh hoat va dap
ung dugc muc tieu, nhiem vu cua nhung thdi
digm lich sucu thg
Vdi muc tieu giai phdng ddn tgc, Viet Nam
da uu tign lgi Ich dan tgc; lgi Ich cd nhan, lgi
ich cua cdc giai tdng xd hgi dugc giai quygt
ttgn eg sd uu tien lgi Ich ddn tgc Vdi hidu qud cua cong tac truygn thfing vd phdt dgng cac phong trdo qudn chung, Viet Nam da tao dugc su dfing thudn xd hdi, tdp trung mpi ngufin lire cdn nhigu han chg dg thuc hi§n thdnh cfing su nghidp giai phfing ddn tgc"^' Tap trung hda nhdm tag luc tdng hpp, dfing thudn trgng thuc hign nhiem vu giai phdng dan tgc dugc tigp tuc nhtmg khfing conphuhgpttonggiaidoan xay dung vd phdt trign kinh tg sau chign tranh, ddn dgn sytri tie cua xd hSL Quan tdm, khuygn khich lgi Ich
cd nhdn thfing qua chinh sdch khedn vd sau
dd la ddi mdi, thuc hien ngn kinh tg nhigu
thdnh phdn, van hanh then co chg thj trudng
da tao dfing luc mdi, gidi phfing sue sdng tao, dua Viet Nam ra khdi khdng hodng va co nhiing budc tang truong, phdt trign mjnh, nhd dd Viet Nam trd thdnh qufic gia ed thu nhdp trung binh trgn thg gidi
Nhiing ndm gan day, trude hfii cdnh suy thoai toan cdu, tinh trang giam phdt eda Viet Nam Men nay co nhigu ndt dac thu ttong do
cd vdn dghgnquandgnnhdmlgiichvaquan tri xung dot lgi Ich Khuygn khich lgi Ich ca nhdn nhdm giai phfing va phdt huy tinh ndng ddng, sdng tao cua ngudn nhdn luc Id m6t ygu edu khach quan va pho bien trong cdc xa
hfii hien dai O Viet Nam, viec khuygn khich
ndy cdn dat dugc muc tigu nda la xda bd tdm
ly thu dgng, y lai nhu sdn phdm cua co chg kg hgach hda tap trung Tuy nhien, viec khuygn khich lgi Ich cd nhdn va di lien vdi nd la chdp nhdn vd tung budc phdt trign eg chg thi trudng dd khdng di lien vdi viec ndng cao ndng luc quan ly va hoan thien he thfing phdp ludt nen tinh ich k^ cua lgi Ich cd nhan,
ke cd lgi Ich nhdm cd cg hdi nay nd Ve digm ndy, CMdc da sdm chi ra: "Lpi ich tu nhan khong bidt dgn td qufic, dgn tinh, dgn tinh
Trang 6m
than chung, tham ehi den ea tinh ygu que
huang niia"'^*" va "Bori vi theo ban tinh cua
nd, lpi ieh la mii qudng, khdng biet din mire
dp, philn dien, tdm lai Id mpt ban ndng vd
phdpluat"'^^'
Trong nhung ndm gdn day, d Viet Nam
xudt hign vd tdn tai nhdm lpi ieh - tgp hpp
nhting cd nhdn, doanh nghiep ed chung Im
Ich vd Cling thye hien nhiing boat ddng nhdm
thyc hien lpi Ich eiia minh Hoat dpng cua cdc
nhdm Ipi ieh lam pha vd sy can bing - mdt
khia canh ca ban trong mye rieu qudn tri
xung ddt loi ich nhu Id dilu kiln can eho sy
phdt triln HI qua tat ylu khdng chi Id cdc
nhdm Ipi Ich khde khdng cd dilu kien hoat
dpng ma bdn than cde nhdm Ipi ieh manh
cdng roi vdo khdng hodng, kem hieu qua
Hoat dpng ciia edc ngan hang va dpanh
nghigp bdt ddng san sau mpt thdi gian dat Ipi
nhudn cao nhung do It cd tidng ndi phdn bien
dd roi vdo trang thai hoat ddng chu quan vd
hi qua Id khdng hoang bilu hiln a no xau
ngdn hang va tdn kho bat dpng sdn Idn
Nbu vay, muc tieu eiia qudn tri xung dot lpi
Ich d Viet Nam hien nay khdng chl la tao ra sy
ein bingg^ua cdc lpi Ich va nhdm loi Ich ma
cdn phai tao ra su cin bing nang dongtiong
quan tri xung ddt Im Ich mdi cd the tao ra
dupe ddng lue cho sy phdt triln 6 mdt khia
eanh ey the hon, Viet Nam cdn ed mdt co chl
dl cdc Ipi ich va dac biet Id nhdm Ipi Ich hogt
dOng vd egnh tranh, ddu tranh binh ddng
trudc phdp Iudt
Trong giai doan hien nay, dl thoat khdi suy
thoai va tiep tuc phdt triln, Viet Nam can mot
hi thdng ddng lyc mdi, trong dd thira nhan
sy tdn tai cua nhdm Ipi Ieh, tao co chl de cae
chu the Ipi Ich canh tranh va hoat ddng binh
ddng trudc phap luat la mdt trong nhiing
dpng lye co bdn Mudn thi, ngoai viec ddi
mdi thi che, phit huy manh me quyin lim chu cua nhin din, Viet Nam can hoan thien
he thdng phdp luat vd thyc hien quan Iy xa hdi bdng phdp Iudt, phdt huy vai trd cua du ludn xa hdi vd truyin thdng dai chiing -nhiing yeu td co ban tgo ra su edng khai, minh bach vl thdng tin D
(l)Vien Triet hoc: Lich sdphep bien chung, t.IV,
Nxb Chinh tri qudc gia, Ha N6i, tr 293-294
(2), (3), (12) Xem: Marry Parker FoUet: Construc-tive Conflict, Bdi tham luan tai hOi thao 6 V&n
phong Nhan su, Hoa Ky thdng 1-1925
(4) Xem L.D Claxtob: A review of conflict of inte-rest, competing inteinte-rest, and bias for SAGE Publi-cation, Los Angeles, London, New Delhi,
Singapore, U.558
(5), (6), (11) Xem: Lar Bergstrom, What is a Conflict of interest? jourai of Peace Research,
1970, U.200, U.208, tr.202
(7) Xem: Thuyit phan cap nhu ciu cua A Mas-low, Motivation and personality, Mapper and Row, Pubhsher, Inc, New York, 1954
(8) C.Mac vd Ph.Angghen: Toan tap, t.3, Nxb
Chinh tri quoc gia, Ha Npi, 1995, tr.40
(9), (10), (14), (15) CMdc vd Ph.Angghen: roan
tap t.l, Nxb Chinh tri qudc gia Ha Npi, 1995,
U.208-209,228-229,229,228-229
(13) Xem: Hodng Van Ludn, Tap chi Khoa hgc, Dai
hoc qudc gia Ha Npi, 1999