Lịch sử ảnh báo chí việt nam

Đê tài giúp sinh viên và những người làm báo hiêu hệ thông quá trình •> r hình thành lĩnh vực ảnh báo chí ở Việt Nam; bạn đọc hiêu biêt, trân trọng sự đóng góp của các tác giả đã dày côn

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ- HÀNH CHÍl^H QUỐC GIA HÒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

ĐỀ TÀI KHOA HỌCCẤP c ơ SỞ TRỌNG ĐIỂM

LỊCH SỬ

ẢNH BÁO CHÍ

C h ủ n h iệ m đ ề tàiThạc sĩ, NSNA: Đỗ Phan Ái

HÀ N Ộ I-2013

PHAN ÁI - LỊCH s ỉ r NHIÉP ẢNH BÁO CHỈ VIỆT NAM

MỤC LỤC

M ở đầu: 4

1 Tính cấp thiết của đề tài 4

2 Tình hình nghiên c ứ u : 5

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 5

4 ĐÔÌ tượng và phạm vi nghiên cứu: 6

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 6

6 Đóng góp mới của đề tài 7

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn 8

Chương I: Sự ra đời của nhiếp ảnh 9

1.1 Sự ra đời của nhiếp ảnh trên thế giới

1.2 Sự ra đời của ảnh nghệ thuật 12

1.3 Sự ra đời của ảnh báo c h í 15

1.4 Sự ra đời của nhiếp ảnh ở Việt Nam 16

Chương II: Ảnh bảo chỉ Việt Nam giai đoạn trước 1945 20

2.1 Hoàn cảnh chính trị xã hội Việt N a m 20

2.2 Các dòng ảnh báo chí ở Việt Nam trước năm 1945 24

2.2.1 Ảnh báo chí thực dân Pháp tai Việt N a m 24

2.2.2 Ảnh báo chí thực dân phong kiến 32

2.2.3 Ảnh báo chí cách mạng Việt N am 43

2.2.4 Ảnh tư liệu báo chí của người Việt Nam 52

2.3 Nhận định về ảnh báo chí Việt Nam giai đoạn trước năm 1945 54

ChưưnỊỊ III Ảnh háo chỉ giai đoạn 1945-1954 56

3.1 Tình hình báo chí và chính trị xã hội 56

3.2 Ảnh báo chí giai đoạn 1945-1954 58

3.2.1 Ảnh báo chí về cách mạng Thàng Tám và Quốc khánh 2-9 59

3.2.2 Ảnh báo chí trong kháng chiến chống Pháp 64

3.2.2.1 Ảnh báo chí tại Miền Bắc 64

3.2.2.2 Anh báo chí tại Miền Trung 74

3.2.2.3 Ảnh báo chí tại Nam Bộ 74

3.2.2.4 Ảnh báo Nhân Dân 81

3.2.2.5 Ảnh báo Quân Đội Nhân Dân 83

3.2.3 Ảnh báo chí trong chiến dịch Điện Biên Phủ 88

3.2.4 Ảnh báo chí về Giải phóng Thủ Đô 93

3.3 Phóng viên nước ngoài đến Việt N a m 95

3.3 Nhận định về ảnh báo chí giai đoạn 1945-1954 95

Chươngiv Ảnh bảo chỉ Việt Nam giai đoạn 1954-1975 98

4.1 Tình hình kinh tế chính trị Việt Nam 98

4.1.1 Tình hình kinh tế chính trị 98

4.1.2 Tình hình báo chí 99

4.2 Ảnh báo chí Việt Nam giai đoan 1954-1975 100

4.2.1 Ảnh báo chí Thông Tấn Xã Việt Nam 100

4.2.2 Báo Ảnh Việt Nam 106

_ ， 4.2.3 Anh báo chí trên các cơ quan báo chí trung ương 110

4.2.4 Ảnh báo chí trên các cơ quan báo chí địa phương 121

4.2.5 Ảnh tư liệu báo chí ở chiến trường 124

4.2.6 Những tác phẩm ảnh báo chí đạt chất lượng nghệ thuật 135

4.2.7 Nhiếp ảnh vùng tạm chiếm 137

4.2.8 Phóng viên báo chí nước ngoài chụp về Việt Nam 139

4.3 Nhận định về ảnh báo chí giai đoan 1954-1975 146

2

Chương V Ảnh bảo chỉ giai đoạn 1975-2010 148

5.1 Tình hình báo chí, chính trị, xã hội giai đoạn 1975- đến nay 149

5.2 Ảnh báo thời kỳ 1975-2010 153

5.2.1 Ảnh báo chí Thông Tấn Xã Việt Nam 154

5.2.2 Ảnh báo chí trên các cơ quan báo chí trung ương 164

5.2.3 Ảnh trên báo đảng bộ địa phương 174

5.3 Nhận định về sự vận động của ảnh báo chí 179

5.4 Công tác đào tạo ảnh báo chí, nghiên cứu, lý luận 182

Các tác giả được nhận giải thưởng VHNT Hồ Chí Mình và Nhà Nước 187

6.1 Các tác giả được nhận giải thưởng VHNT HCM 186

6.2 Các tác giả được nhận giải thưởng VHNT Nhà Nước 194

Một số mốc phát triển của kỹ thuật nhiếp ảnh 222

Tài liệu tham khảo 224

M Ở ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài.

Ảnh báo chí Việt nam là một quá trình vận động hơn một trăm năm, từ

thời thực dân Pháp sang xâm lược nước ta, 1858 cho đến nay Trong từng bước trưởng thành của nền nhiếp ảnh báo chí Việt Nam, đã có sự đóng góp rất lớn sức lực, trí tuệ của các nhà báo tiền bối đầu thế kỷ XX và nhà báo cách mạng Việt Nam trong các cuộc chiến tranh giữ nước vĩ đại và công cuộc xây dụng XHCN ở cả hai miền Nam Bắc

Đê tài giúp sinh viên và những người làm báo hiêu hệ thông quá trình

•> r

hình thành lĩnh vực ảnh báo chí ở Việt Nam; bạn đọc hiêu biêt, trân trọng sự đóng góp của các tác giả đã dày công góp sức làm tôn vinh lĩnh vực ảnh báo chí; hiêu biêt những thành tựu thông qua những tác phâm trong từng thời kỳ lịch sử đồng thời nhận thức thấy những mặt hạn chế trong quá trình hình thành một nên nhiêp ảnh báo chí

Trải theo lịch sử ra đời và phát triển, cho đến nay, ảnh báo chí đã đi qua nhiều thời kỳ biến động Mỗi thời kỳ đều có mặt mạnh và mặt yếu riêng trong việc thông tin bằng ảnh trên báo chí Viết về lịch sử ảnh báo chí Việt Nam không chỉ để nhận thức được sự đóng góp của loại hình này trên báo chí mà còn nhận ra những khiêm khuyêt trong cách thức thông tin băt nguôn từ điêu kiện ra đời, điều kiện kinh tế, hoàn cảnh chính trị, xã hội

Đê tài vê lịch sử ảnh báo chí Việt Nam nhăm khảng định những những

tác giả, tác phâm mang tính tiêu biêu trên từng chặng đường lich sử, trong sự vận động của loại hình ảnh báo chí nói riêng và của nền báo chí nước nhà nói chung

Cho đến nay, nhiều nhà nhiếp ảnh báo chí trên thế giới có nhận định, ảnh báo chí ở Việt Nam và châu Á mói chung chậm phát triển Cách thức

thông tin không động, nặng về hình thức Anh đẹp nhưng hiệu quả thông tin thấp.

Quá trình viết đề tài, chúng tôi hy vọng sẽ cùng các chuyên gia trong lĩnh vực này tìm tới nguyên nhân vân đê trên, từ đó có đê xuât định hướng đê loại hình này theo kịp sự phát triên của báo chí trên thê giới

2 Tình hình nghiên cửu

Những cuốn sách viết về lịch sử nhiếp ảnh gồm: sơ thảo lịch sử nhiếp ảnh Việt Nam của Hội Nghệ sỹ Nhiếp ảnh, sách viết về lịch sử báo chí và những vấn đề liên quan của các nhà viết sử thế kỷ XX, lịch sử nhiếp ảnh thế giới của Mạnh Thường Hội Nghệ sỹ Nhiếp ảnh

Đề tài Lịch sử Ảnh Báo chí Việt Nam chưa ai viết

Đê viêt cuôn sách này, chúng tôi có tham khảo tài liệu, ý kiên của các nhà báo, nhà nhiếp ảnh tiền bối như ông Võ An Ninh, Đinh Đăng Định từ thời hai ông còn sống, Võ An Khánh, Mai Nam, Trịnh Hải, Chu Chí Thành, Hoàng Kim Đáng, Phạm Kim, Nguyễn Đức Chính là những nhà báo, phóng viên ảnh các báo lớn từ đầu những năm 50 của thế kỷ XX , khai thác tư liệu trên nhiêu tờ báo, nhiêu dòng tư tưởng, còn lưu trữ ở Thư viện Quôc gia Những tờ báo này được người Pháp và người Việt biết tiếng Pháp đọc từ năm 1858 đến nay Khai thác ảnh của nhiều tác giả trong nước và nước ngoài tại Nhà Bảo tàng Cách mạng Việt Nam

Trong quá trình khai thác, tông hợp, săp xêp tài liệu chúng tôi cô găng chọn những vấn đề chính, những tác giả, tác phẩm tiêu biểu đại diện cho từng giai đoạn lịch sử để minh chứng cho sự vận động của loại hình này

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục đích của dề tài:

Chỉ ra sự vận động của ảnh báo chí qua các thời kỳ lịch sử và sự tácđộng của ảnh báo chí đen quá trình vận động xã hội

5

Tìm hiêu vai trò của tác giả trong quá trình hình thành nên nhiêp ảnh báo chí ở Việt Nam.

Khái quát tình hình xã hội và sự tác động hai chiều: tình hình chính trị

xã hội tác động tới lĩnh vực ảnh báo chí và sự tác động trở lại, mang tính thông tin, tuyên truyền và phản biện của ảnh báo chí tới chính trị, xã hội

- Nhiệm vụ của đề tài'.

Khảo sát, phân tích ảnh trên báo chí Việt Nam qua các thời kỳ (từ tài liệu, báo chí lưu trữ tại Thư viên Quốc gia và lưu trữ tại các cơ quan báo chí trong nước )

Phân tích vai trò xã hội, nền báo chí và ý thức hệ về báo chí tác động tới hiệu quả thông tin bằng ảnh trên báo chí Việt nam

Trình bày những quan điểm, cách nhìn về ảnh báo chí của những người

*»

quản lý báo chí và những người thực hiện tác phâm đã tác động tới bạn đọc qua từng thời kỳ lịch sử

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu của đề tài

Anh báo chí chí trên các sản phâm báo chí từ ngày đâu ờ Việt nam cho đến nay; các tác giả và cách thức thể hiện của họ trên báo chí;

Quan điêm của tờ báo và hệ thông quan điêm chủ lưu tác động tới tác

*»

giả và tác phâm ảnh báo chí

Phạm vi nghiên cứu:

Tình hình chính trị, xã hội và điều kiện phát triển báo chí

Sự tác động của các yêu tô này tới sự vận động của ảnh báo chí

Các dòng báo chí cần khảo sát, nghiên cứu để có sở khái quát:

Báo chí Pháp vào Việt nam từ cuối thế kỷ xix đầu thế kỷ XX，Báo chíThực dân Pháp in ấn ở Việt Nam, Báo chí thực dân phong kiến từ ngày đầucho tới năm 1954, báo chí cách mạng và có tư tường tiến bộ từ đầu thế kỷ XX，báo chí nhà nước Việt nam sau ngày độc lập 2/9/1945 đến nay

6

Thân thê những tác giả tiêu biêu của từng thời kỳ với những tác phâm tiêu biểu và các tác giả khác đã đóng góp hình thành loại hình ảnh báo chí.

Đội ngũ những người làm công tác nghiên cứu, giảng dậy vê ảnh báo chí Đây là đề tài viết về Lịch sử ảnh báo chí ở Việt Nam, do vậy, cần khảosát từ ngày nước ta tiêp cận với nên báo chí nước ngoài đên Việt Nam, bởi các dòng báo chí này có tác động đên cách làm báo của ta thủa ban đâu

Đê tài được viêt trong một chặng đương khá dài, gân một thê kỷ rười báo chí Báo chí trải qua nhiều sự chi phối của các chế độ, nhà nước khác nhau, do đó không thê tách sự vận động đánh giá khỏi các chủ thê quản lý xã hội

Phương pháp nghiên cứu:

-Khảo sát tài liệu, văn bản luật pháp quy định về báo chí qua từng thời

kỳ lịch sử

- Câc tác phẩm ảnh trên báo chí và các tác giả tiêu biểu cho từng thời kỳ báo chí trên hầu hết các tờ báo có thể sưu tầm được ở thư viên Quốc gia và các tòa soạn báo

-Sử dụng phương pháp diễn giải để chứng minh vần đề; phương pháp quy nạp để khảng định, kết luận vấn đề

-Khai tác các nguôn tài liệu khoa học, các văn bản trong nước và ngoài nước liên quan đên ảnh báo chí ở Việt Nam để hệ thống hóa những vấn đề lý luận

- Trao đổi với các nhà nghiên cứu, tham khảo những nhận định, đánh giá của các nhà nghiên cứu vê báo chí và ảnh báo chí.

6 Đóng góp mới của đề tài.

Đây là đề tài chưa có nhà nghiên cứu nào viết có hệ thống về lịch sử ảnh báo chí việt Nam Đê tài đóng góp một tài liệu vào hệ thông báo chí nước nhà và loại hình nhiêp ảnh báo chí

Từ quá trình tìm kiếm những hạn chế trong quá trình vận động xã hội

r

của ảnh báo chí, đưa ra hướng giải pháp năng cao hơn chât lượng thông tin

• X

băng ảnh báo chí trên các loại hình báo chí

7 Ỷ nghĩa lý luận và thực tiễn.

Đên nay, nhiêu người trong làng báo chí vân còn có quan niệm chưa hẳn đã đúng về ảnh báo chí Có người cho rằng, ảnh cứ đăng trên báo là ảnh báo chí, không cân biêt hay dở hoặc ảnh báo chí quan trọng nhât là ảnh mà không cần những thông tin bổ xung bằng chữ viết Từ những quan niệm đó, không chỉ hiện tại mà từ khá nhiều năm trước làm cho chất lượng thông tin của loại hình này không cao Đề tài nghiên cứuvề lịch sử ảnh báo chí để chỉ ra những quan niệm vê ảnh chưa đúng trong từng thời kỳ nhăm giúp cho bạn đọc, sinh viên và những người làm công tác quản lý báo chí có nhìn đúng hơn

Chương 1

S ự RA ĐỜI CỦA CÁC LOẠI HÌNH NHIẾP ẢNH

1.1 Sự ra đời của nhiếp ảnh trên thế giới

Từ xa xưa, con người đã có ước muốn ghi lại được hình ảnh thiên nhiên cũng như mọi hoạt động của con người một cách chính xác Đên thời kỳ Phục Hưng, các nhà hoạ sỹ đã nhìn thấy cảnh vật trong một dụng cụ như một “hộp tối” Nguyên lý của nó là, ánh sáng khi đi qua một lỗ rất nhỏ trên vách của một buồng tối sẽ tạo ra trên vách đối diện một hình ảnh ngược chiều của vật thê bên ngoài phản chiêu vào

Người đầu tiên phát hiện ra điều đó là Leonardo da Vinci (1452-1514), một danh họa người Italia Dựa vào hiện tượng này ông đã vẽ được nhiêu bứctranh phôi cảnh chính xác và nhanh chóng

_

-Tới năm 1535, Danielle Barbaro, giáo sư trường tông hợp Padur, Italia,

đã chỉ ra rằng, nếu lắp thêm một thấu kính vào khe hở nhỏ của buồng tối có

2

thê tạo ra được hình ảnh rõ nét hơn

- Đen thế kỷ XVIII, buồng tối này đã được cải tiến gọn nhẹ hơn Hộp tối có một lỗ nhỏ lắp đặt các thấu kính có tiêu cự khác nhau để tạo ra nhiều góc mở phục vụ cho mục đích vẽ tranh, hình ảnh thu vào sáng và rõ nét hơn

Đê hình ảnh chiêu ngược lên phía trên hôp tôi, người ta dùng một tâm gương phản quang đặt nghiêng một góc 45 độ so với hướng ánh sáng đi vào, hình ảnh rõ nét trên một tấm kính mờ để vẽ

- “Hộp tối” này chính là nét phác thảo sơ khai cho sự ra đời của máyảnh Từ việc tìm ra loại vật liệu ghi được hình đến việc lưu giữ được hình ảnh,người ta có thê nhìn được bức ảnh đó ngoài ánh sáng mặt trời, là một chặngđường gian khổ của những nhà khoa học và của nhừng người say mê tronglĩnh vực nhiếp ảnh Năm 1814, Joseph Nicéphore Nièpce (1765-1833), ngườiPháp, đã tìm ra cách in lại bức tranh băng cách: cho ánh sáng chiếu qua bứctranh in trên giấy mờ, tác động lên lớp cảm quang của Clorua bạc Hai năm

9

sau, 1816, ông in được ảnh lên giấy phủ chất nhạy sáng Clorua bạc và định hình bằng Axit Nitric (H2NO3), nhưng cũng mới chỉ là hình ảnh âm bản Ông

đã chế tạo ra chiếc máy chụp hình đầu tiên trong lịch sử nhân loại, vào khoảng cuối năm 1815

Trong thời kỳ Joseph Nicéphore Nièpce còn sống và tìm tòi nghiên cứu,

ông đã có những thành công quan trọng trong việc tạo ra được máy chụp ảnh và giấy bắt sáng

có phủ Clorua bạc (Ầm bản) Những bức ảnh do ông chụp thời kỳ đầu này cần thời gian lộ sáng vào khoảng tám tiếng đồng

hồ Anh ông chụp chủ yếu là phong cảnh và tĩnh vật

Vào năm 1827, khi đã 62 tuổi, gia tài gần như khánh kiệt, ông mới chụpđược những bức ảnh đầu tiên trong lịch sử nhiếp ảnh Đó là những bức ảnh

chụp về: Chiếc bàn ăn, sân ngôi nhà, các bức đồ hoạ in bằng ảnh sảng mặt

trời, bức ảnh chân dung H ồngy Giáo chủ D ' Ambois Bước đầu ông đã tiếp

cận được cách định hình để có thể lưu giữ lại được ảnh sau khi chụp nhưng

1.1.1 Phương pháp làm ảnh Daguère

Năm 1837, Daguèrre đã chụp được ảnh băng một miêng đông nhănbóng, trên có phủ một lớp clorua bạc, ảnh chụp trong 16 phút, sau đỏ dùng hơithuỷ ngân phả vào, hình ảnh hiện dần rồi nhúng vào dung dịnh muối ăn

10

Ành tĩnh vật - Daguerre chụp năm 1937

(NaCl) để định hình (Rất tiếc là Dagesrre vẫn chưa biết đến W.Herschel,

người đã dùng Hyposulfit

để hãm hình từ năm 1819) Sau này ông dùng những tấm đồng mạ bạc đánh bóng khổ lớn 16x21 cm để chụp ảnh Phương pháp này của ông được xã hội

bấy giờ gọi là “Phương

pháp Dagèrre’’.

Ngày 07-01- 1839, tại Viện Hàn lâm Khoa họcPháp, Viện sỹ Francois Arago, Thư ký thường trực Viện Hàn lâm đã trịnh trọng trình bây công trình khoa học của Daguèrre Sau này giới nhiêp ảnh thê giới đã lây ngày này là ngày khai sinh ra nên nhiêp ảnh

1.1.2 Phương pháp làm ảnh Fox Talbot: (còn được gọi là Phương

pháp Calo)

Fox Talbot (1800-1877), nhà khoa học tự nhiên, nhà toán học, thực vật học, người nghiên cứu ngôn ngữ, thành viên hội Hoàng Gia và là người đã sáng tạo ra chiếc máy ảnh và “Phương pháp làm ảnh Calo” Ông nghiên cứu hoàn toàn độc lập với Daguèrre Ông sinh ra trong một gia đình quý tộc nông thôn, tốt nghiệp thạc sỹ khoa học năm 1826

Quy trình của ông là: Nhúng tờ giấy “làm để ph im ” vào dung dịch

Nitrat Bạc, sau đó nhúng tiếp vào dung dịch lodua Kali Chất lodua Bạc không nhạy sáng nhung nó sẽ nhạy sáng hơn nhiều nếu bôi lên một hỗn hợp Acid Galic và Nitrat Bạc Hỗn hợp này được gọi là “Galonitrat bạc” Sau khi chụp, (cho lộ sáng) giấy lại được nhúng vào trong dung dịch này và nó có tác dụng

là chất hiện hình Để định hình, đầu tiên ông dùng Bromua Kali, sau đó dùng dung dịch Thiosulphat Natri đun nóng.

Đầu năm 1839, Fox Talbot đến thăm Herschel (Nhà thiên văn học người Anh gốc Đức Từ năm 1919 ông đã nhận thấy, Hyposulfit Natri có thề hòa tan các muối bạc Định hình ảnh, thành công năm 1839), được Herschel giới thiệu và cho xem kỹ thuật định hình (Phương pháp định hình này được dùng đến ngày nay) Được sự đồng ý của Herschel, Fox Talbot đã mô tả kỹ thuật này kỹ lưỡng trong một bài báo đăng trên tờ “Tường Trình” của Viện

Hàn lâm khoa học Pháp [Theo, Lịch sử nhiêp ảnh thê giới, Nguyên Mạnh

Thường, NXBVH, 1999]

Ngày 02 - 02 - 1841, phát minh của Fox Talbot được Hội đồng Hoàng gia Anh câp băng sáng chê nhưng không mang lại cho ông lợi lộc gì vê kinh tế

1.1.3 ửng dụng các phương pháp làm ảnh.

Phương pháp hãm hình của Herschel được Daguèrre ngay lập tức tiếp thu, ứng dụng và hầu hết tất cả các phương pháp chụp ảnh về sau đều vận dụng phương pháp định hình của W.Herschel

W.Herschel còn đưa ra các thuật ngữ: “Photographie” là “Chụp ảnh băng ánh sáng” thay cho ngôn ngữ trước đây của Leonardo da Vinci “Vẽ băng ánh sáng” Ong còn đưa ra khái niệm “âm bản” (Negative) và “đương bản ’’ (Positive) thay cho cụm từ “bản sao đảo nghịch” và “bản sao đảo nghịch lần hai”

Năm 1847, Claude Fenix Abel Saint Victor (Người Pháp, em họ của Nicephore Nièpce) đã nghiên cứu dùng đế kính có tráng một lớp Abumin (lòng trắng trứng gà) bắt sáng Nhược điểm của âm bản này là bắt sáng chậm Với ống kính cỏ độ mở chế quang nhỏ, ảnh phải lộ sáng tới ba giờ trong điều kiện ánh sáng tốt Sau đó, ông Beato đã cải tiến bằng cách ngâm các tấm chụp trong dung dịch Acid Gallic bão hoà, rút ngắn thời gian chụp xuống còn 4 giây

1.2.Sự ra đời của ảnh nghệ thuật.

Tới cuối thập niên 50 của thế kỷ XIX，nhiều cuộc tranh luận diễn ra, nhiêu ý kiên phủ nhận vai trò sáng tạo nghệ thuật của nhiêp ảnh Trong tạp chí tiểu luận về: “Nhiếp ảnh”, bà Elizabeth Eastlake, một gương mặt tiêu biểu

của giới văn học Anh nhận xét: “Nhiếp ảnh chỉ là nhân chứng cho tất cả

những gì xuât hiện trong cải nhìn của nó Những bức ảnh của nhiêp ảnh không sai một ly vì bản chất nó là kỹ thuật, nghệ thuật của kỹ sư, của nhà địa chát học, của lịch sử tự nhiên, của sự kiện thực tê dạng thuân khiêt nhât, nghiêm chỉnh nhất Mà các điều thực tế lại không thuộc lĩnh vực nghệ thuật Theo Lịch sứ Nhiếp ảnh Thế giới, Trần Mạnh Thường, NXBVH, 1999)

Do phương pháp tạo hình của nhiếp ảnh gần với hội hoạ nên có lúc các nhà nhiếp ảnh đã vay mượn các trường phái sáng tác của hội hoạ cho ảnh Tuy nhiên, các trường phái này rộ lên rồi nhanh chóng tàn lụi

Đê có chô đứng của mình như hiện nay là một quá trình tự khăng định không mệt mỏi của những người làm công tác sáng tác và làm báo chí băng nhiếp ảnh

Tại Anh' Một trong những người đầu tiên chụp ảnh mang giá trị tư liệu

cao là Roger Fenton, một thành viên tham ra sáng lập Hội Nhiêp ảnh Luân Đôn Ông bỏ nghề luật sư để đến với nhiếp ảnh Năm 1855, ông đến với chiến trường Crimea với 4 con ngựa, một chiêc xe ngựa, 700 tâm kính, hoá chât, lương thực, thực phẩm, đồ nghề, 5 chiếc máy ảnh Tháng 7 năm đó ông trờ về

và tổ chức một cuộc triển lãm ảnh tại Luân Đôn Có nhiều bức ảnh đã gây XÚC động đên người xem bởi khả năng diên đạt chân thật, chính xác của nó Một số ảnh của ông đã đăng trên tờ “Tin tức Luân Đôn” Trong số 300 âm bản mà ông mang về, đa số là ảnh chân dung các sĩ quan, ảnh các toán binh sĩ hành quân

Tại Mỹ: Hai nhà nhiêp ảnh: Mathew Brady và Alexalder Gardner là

những người đầu tiên đã theo đoàn quân ra trận trong cuộc chiến tranh Nam

Bắc ờ Mỹ (1861-1865) Trong cuộc chiến này, các nhà nhiếp ảnh; ° Như

13

đang đùa giỡn với sinh mạng để cứu lấy những bức ảnh không chỉ để cho họ

mà còn để lại cho các thế hệ con cháu biết được, thế nào là một cuộc chiến tranh”.[l] Những người lính ở chiên trường gọi cô xe ngựa của ông là ‘‘ có

xe vô danh” còn các ông là “Người chụp ảnh vĩđ ạ ryi} Những bức ảnh của

các ông chụp về các bãi chiến trường, những đống đổ nát, đám sỹ quan mặt mũi hốc hác, đen xạm vì thuốc súng, các toán quân tiều tuỵ, những khẩu pháo nặng nề, xác chết của binh lính, tầu bè chìm nổi, đường sắt cong queo Hai Ông đã chụp được hơn 7.000 âm bản Những bức ảnh nguyên gôc này hiện đang được lưu giữ tại Cục Lưu trữ Quôc gia Mỹ và Thư viện Quôc hội Mỹ

Những bức ảnh chụp về hai cuộc chiến tranh trên là những bức ảnh

chụp theo phương pháp phỏng sự đầu tiên của thế giới Nó là sự manh nha cho

một hình thức thê hiện mới trong nhiêp ảnh

Không chỉ Mỹ mà cả thế giới thừa nhận các ông là phóng viên ảnh chiến tranh đầu tiên Sau thời kỳ này, cách nhìn nhận của công chúng và giới phê bình về nhiếp ảnh đã khác đi so với trước Wendell Holmes, nhà văn, nhà

thơ Mỹ (1809-1894) nhận xét: “… Những gì mà nhà nghệ sỹ (ông muốn chỉ

nhả văn, hoạ sỹ) bỏ sót hoặc không thê hiện đây đủ được, được nhà nhiêp ảnh nhận lẩy với sự cẩn trọng vỏ cùng và làm hoàn chinh ảo giác "[3].

[1.2.3; Theo Lịch sử Nhiếp ảnh Thế giới, Trần Mạnh Thường, NXB Văn

Hóa 1999]

Nghệ thuật nhiếp ảnh có một ưu thế tuyệt đối so với các loại hình nghệ thuật khác ở chỗ, trong nó chứa đụng tính nghệ thuật, tính tài liệu cao Nói như vậy không có nghĩa là nghệ thuật nhiếp ảnh không cho phép dung nạp các

thủ pháp nghệ thuật, nhưng với điêu kiện nỏ không làm mât đi bản chât của

nghệ thuật nhiếp ảnh: đó là tính chân thật', Không làm mất đi đặc thù cùa nghệ thuật nhiếp ảnh: đó là tính tài liệu Nhiếp ảnh trờ thành loại hình nghệ

thuật vì nó cỏ con đường riêng độc lập, có ngôn ngữ riêng: đó là ảnh sảng

Phương pháp sáng tạo riêng: đỏ là thực tể tồn tại khách quan thông qua sự cảm nhận trực tiếp của tủc giả

Đó chính là sự khác nhau cơ bản giữa nhiếp ảnh với các bộ môn nghệ thuật khác Yếu tố hiện thực đã làm cho nhiếp ảnh gây ấn tượng mạnh hơn rất nhiều so với bất cứ lĩnh vực thể hiện bằng hình ảnh nào khác.

1.3 Sự ra đời của ảnh báo chí

Số báo đầu tiên của nhân loại sử dụng ảnh nhiều hơn bài viết là tờ

“Tin ảnh Luân Đôn” ra đời năm 1842 Sau đó một thời gian ngắn, một số tờ

“Harper S’ weekly” (New York) Sau đó không lâu, hâu hêt các nước đêu có các tờ báo ảnh riêng hoặc đã đăng ảnh lên báo

Khi mới bắt đầu đưa ảnh lên báo, ảnh đều mang tính minh hoạ là chính Các bức ảnh này được khắc gỗ, dựa vào bản phác thảo, khắc lại theo bức ảnh Các nhà khắc gỗ không phải là các nghệ sỹ mà họ chỉ là những người thợ thủ công khéo tay

Công nghệ in: Đầu những năm 80 thế kỷ XIX, người ta đã tìm ra

phương pháp in mới, gọi là “Phương pháp Autotup” Đó là phương pháp

mà bức ảnh được in trên một bản kẽm có các vạch nhỏ (Trames), để tạo độ tương phản khác nhau Tấm kẽm ghi hình ảnh được đính kèm trên một đế gỗ, bằng khuôn bức ảnh, gá cùng bản chữ chì và được in đồng thời cùng bản chữ

Tờ báo đầu tiên đăng ảnh bằng phương pháp mới này là tờ “Báo ảnh” của thành phô Leipzig (Đức), sô ra ngày 15 - 03 - 1884 Người ta gọi hai bức ảnh do Anschuetz chụp cuộc tập trận của quân đội Đức là “ảnh chụp trong khoảnh khắc” Đây là những bức ảnh chụp không sắp xếp, bố trí，chụp cảnh đang diễn ra thật Ngày nay, loại ảnh này được gọi là ảnh chụp theo phương pháp phóng sự

Những bức ảnh tiêu biểu đầu tiên về thời cơ bấm máy, thể hiện rõ nét

đặc trưng của phương pháp phóng sự là:

-Thứ nhất' Năm 1910，ông William Wamecke, phóng viên tờ “Thế

giới” của New Yord đến chụp ảnh Thị trưởng Thành phố New Yord là ông William J Gaynor trước khi ông này đi nghỉ ở châu Au Ong đên muộn khi các phóng viên ảnh khác đã đi hết Ông đề nghị ông thị trưởng cho ông chụp một kiểu ảnh cuối Ngay lúc đó, ông thị trưởng bị ám sát bởi hai phát đạn từ một khâu súng lục Trong lúc náo loạn, ông vân bình tĩnh bâm khoảnh khăc kinh khủng đó, trước lúc ông thị trưởng loạng choạng ngã vào tay của người

vệ sỹ đi tháp tùng

-Thứ hai: Ngày 06- 05- 1937, tại bờ biển Lakehurst bang New Jersey,

21 nhà nhiêp ảnh cự phách của thành phô New Yord và Philadelphia đã chờ sẵn để đón phi thuyền “Hindenburg” về đích Chiếc phi thuyền đang oai phong tiến vào cảng trong ánh hoàng hôn thì bỗng nhiên từ thân tầu phụt ra những ngọn lửa Trong 47 giây cuối cùng của chiếc Hinderburg, các nhà nhiêp ảnh đã ghi lại được những bức ảnh mà khoảnh khăc “có một không hai” Ngày hôm sau tờ “Điện tín Thế giới” đăng 7 trang và tờ “Tấm gương Hàng ngày” đăng 9 ưang ảnh vụ phi thuyền bốc cháy

ỉ í

1.4 Sự ra đời của nhiếp ảnh ở Việt Nam ( Những người Việt Nam đầu tiên làm ảnh)

1.4.1 Đặng Huy Trứ

Năm 1869, lần đầu tiên nhiếp ảnh đến với

Việt Nam Hiệu ảnh đầu tiên của người Việt

Nam do ông Đặng Huy Trứ là chủ cửa hiệu, có

tên là “Cảm Hiếu Đường” khai trương ngày 02-

02- 1869 ở phố Thanh Hà - Hà Nội

A

Ong là một nhà trí thức, nho học, và là

người có tư tường cách tân, một nhà giáo, nhà

chính trị, nhà kinh tế, nhà quân sự Ông là người

thức thời, sớm nhìn ra tính ưu việt của kỳ thuật phương Tây, ông đã dựa vào

16

sách của người Anh viết tài liệu giới thiệu về máy hơi nước tàu thuỷ với người Việt.

Ong làm quan triêu Nguyên năm 1856 Ong biêt đên ảnh và học nghê ảnh sau 2 lần sang Trung Quốc Năm 1865, ông đến Hương Cảng Đây là lần đàu tiên ông tiêp xúc với nhiêp ảnh Lân này ông đã chụp hai tâm ảnh mang vê nước Từ đây, ông luôn canh cánh ý nghĩ, đưa nghê chụp ảnh vào Việt Nam Tới năm 1867, trong chuyên đi xứ tại Quảng Đông, Trung quôc, ông đã nhờ một người có tên là Dương Khải Trị chọn mua cho một bộ đô làm ảnh và bỏ công sức ra học nghề ảnh Trong nhà ông có treo một số câu đối ý là:

Hiêu thờ cha mẹ người người muôn

Anh giông dung nhan mãi mãi truyên

Hiệu ảnh của ông thường chụp ảnh chân dung cả người (đủ cả chân vàtay)

Khi Pháp đánh chiếm Hà Nội, ông được phong làm phó tướng của tư lệnh Hoàng Diệu giữ thành Thăng long Khi Hà Thành thất thủ (1873), ông dẫn quân cố thủ ở Hòa Bình, sau rời lên căn cứ Đồn Vàng, Hung Hoá cùng ông Hoàng Kế Viêm chổng Pháp Ông mất ở Đồn Vàng năm 1874, đưa về an táng ở Huế

Ong là người Việt Nam đâu tiên mở đường đưa nhiêp ảnh đên Việt

Nam [Theo Sơ thảo LS Nhiếp ảnh Việt Nam, Nhiều tác giả, NXBVHTT]

1.4.2 Trương Văn Sán

Sách “Đại Nam thực lục chính biên” (Thời nhà Nguyễn) còn ghi lại :

''Một hiệu ảnh bên bờ sông Hương, cạnh sở Thương bạc là của ông Trương Vãn Sán” Ông được triều đình cử đi học ở Pháp nhưng lại ham mê nghề ảnh

Ong học nghê ảnh ờ Pháp Vê nước, mở hiệu ảnh tháng 05 năm mậu thin, đời

Tự Đức thứ 31 (Tháng 6 -1878) Hiệu ảnh của ông có những bộ đồ nghề như sau: một hòm ảnh với ống kính, hai trụ sắt, một khuôn chặn giấy, một giá đặt

máy Phòng chụp là một căn nhà có lắp kính Thứ tự các bước chụp ảnh thời

kỳ này như sau:

Người được chụp ảnh ngồi xuống ghế, đầu tựa vào trụ sắt cho khỏi rung Trụ sắt này đặt phía sau tấm vải dùng làm phông Người thợ ảnh đặt hòm máy lên giá, lắp ống kính vào, sau đó mở nắp ống kính, tháo khuôn kính

mờ thay vào đó phim âm bản, rồi mở nắp ống kính để hình người in vào phim kính (thời gian mở nắp ống kính để ghi hình vào phim phụ thuộc vào điều kiện ánh sáng cụ thê nơi chụp) Sau đó đậy năp ông kính, đưa máy vào buông tối, rút phim âm bản ra khỏi máy để tráng phim Kính âm bản phải khô, lắp vào khuôn để in ảnh

Cả hai hiệu ảnh đêu được ghi trong chính sử triêu Nguyên

[Theo Sơ thảo LS Nhiếp ảnh Việt Nam, Nhiều tác giả, NXB VHTT\

1.4.3 Nguyễn Đình Khánh (Khánh Ký, 1874-1946)

Ông sinh năm 1874 ở thôn Lai Xá, xã

Kim Chung, huyện Hoài Đức, tỉnh Hà Tây

Ong học nghê ảnh trong nước Năm 1905

mở hiệu ảnh đặt tên là “Khánh Ký” ờ phố

Cửa Đông, Hà Nội Sau đó ông có mở thêm

cửa hiệu ở Nam Định Cửa hiệu của ông

thường chụp chân dung toàn thân, người ngồi

trên ghế, tay đặt lên đầu gối, rõ cả mười đầu

ngón tay và chân Sau này, do tham gia

phong trào Đông Kinh Nghĩa Thục, bị nhà

cầm quyền khủng bố, năm 1911 ông phải

sang Pháp

Ở Pháp, ông mở cửa hiệu ảnh ở Tu-lu (Toulouse) sau đó chuyển hiệuảnh về thủ đô Paris, là nơi đón tiếp kiều bào Việt Nam và những người hoạtđộng bí mật ở Pháp Tại đây, ông thường xuyên gặp cụ Phan Chu Trinh,

18

Nguyễn Ái Quốc và luật sư Phan Văn Trường Nguyễn Ái Quốc tới đây làm việc lấy tiền kiếm sống và hoạt động cách mạng Năm 1924，ông Nguyễn Đình Khánh về nước, mở cửa hiệu ảnh ở Hải Phòng, Nam Định, sau đó là hiệu ảnh ở đường Bô-na (Bonard), Sài Gòn (nay là đường Lê Lợi) Năm 1932, Ông sang Nhật Bản Khi vê nước, ông cô động cho phong trào du học Nhật Ông bị Pháp bắt tháng 08-1932 với tội danh phục vụ cho mục đích của Nhật, ông phải nộp tiền phạt mới được thả Năm 1936 ông trở lại Pháp vẫn tiếp tục làm ảnh Tháng 05-1946, ông có viết thư cho Hồ Chủ Tich ngỏ ý muốn xin về nước xây dựng quê hương nhưng ông đột ngột mất tại Paris ( Pháp) cuối tháng

05 - 1946

Ong là người thích săn ảnh Ong có phóng sự vê ảnh vê Sài Gòn, Bên cảng Viễn dương, Cảng Lúa Chợ Lớn, nhiều bức ảnh về ngày khánh thành đường sắt xe lửa Biên Hòa - Sài Gòn Trong thời kỳ ở Việt Nam, ông cũng đã gửi khá nhiều ảnh cho các báo có xu hướng tiến bộ

Làng Lai Xá ngày nay có phòng truyền thống tôn vinh ông tổ nghề ảnh Nguyễn Đình Khánh

[Theo Sơ thảo LS Nhiếp ảnh Việt Nam, Nhiều tác giả, NXBVHTT]

Chương II

ẢNH BÁO CHÍ VIỆT NAM TRƯỚC NĂM 1945

Lịch sử nhiếp ảnh báo chí Việt Nam có nét tương đồng như tất cả các nước khác trên thế giới, đó là nó luôn luôn cần sự chuyển dịch dần từ ảnh dịch

vụ, sinh hoạt, phong cảnh sang ảnh báo chí Đội ngũ những người làm báo bằng ảnh chưa có sẵn ở bất cứ nước nào mà nó được hình thành từ đội ngũ những người làm ảnh yêu thích nghề làm báo Sự gắn kết này là một quy luật

ở tất cả các nước có báo chí Ảnh báo chí Việt Nam cũng như các nước khác trên thế giới, phát triển dần trong lòng các loại hình nhiếp ảnh dịch vụ và ảnh sáng tác

2.1 Hoàn cảnh chính trị xã hội Việt Nam.

Năm 1858 thực dân Pháp xâm chiếm Nam kỳ Biến cố này đã gây nên

sự phẫn nộ trong lòng tất cả mọi người dân Việt Nam, đặc biệt là giới sỹ phu

Họ coi đây là vêt nhục của một dân tộc có truyên thông hào húng yêu nước

Từ năm 1862, ngoài việc đấu tranh bằng quân sự, nhân dân ba miền đã dùng văn, thơ quyêt liệt bày tỏ lòng căm thù, nêu cao ý chí chông giặc ngoại xâm

Nam Kỳ là vùng đất thuộc Pháp từ năm 1861, dưới sự cai trị của viên Thống đốc đầu tiên, Đô đốc Bonard Tất cả quyền hành về hành chính, tài

chính, tư pháp đều chịu sự quản lý của các sỹ quan quân đội Pháp (Theo Lê

Thành Khôi, Le Vietnam, Histoire et Civilisation Ed, Minuit Paris 1955, tr 370).

Hai mươi sáu năm sau, 1884, thực dân Pháp kết thúc cuộc xâm lược này bằng nền bảo hộ cho chính quyền Nhà Nguyễn ở Trung kỳ và Bắc kỳ

Như vậy, Nam Kỳ là vùng đất thuộc Pháp, Trung Kỳ và Bắc Kỳ là nhà nước phong kiến nhà Nguyễn do Pháp bảo hộ

Chính quyên thuộc địa rât cân sự hợp tác của các quan lại người Việt,

họ đã nghĩ đến một vũ khí mới tiếp cận với chính trị, đó là báo chí Báo chí

được phát hành ở Việt Nam với hai mục đích: phổ biến chữ Pháp và chữ quốc ngữ đồng thời chinh phục dần dần dân chúng thuộc địa bằng nền văn minh Tây Âu.

Thời kỳ đầu tiên, báo chí đều do người Pháp điều khiển và thành lập

Họ là những cựu công chức Pháp như Pierre Jeantet, Francois Henri Schneider hoặc những nhân vật có ảnh hưởng lớn tới chính phủ Hầu hết họ là phát ngôn viên chính thức cho chính phủ Pháp Họ tuyên bô dùng báo chí đê canh tân hóa sứ sở, giúp dân bản xứ nhưng thực chất là để chinh phục tinh thần và tình cảm người bản xứ phục vụ cho quyền lợi của thực dân Pháp ở Việt Nam Tuy vậy, họ cũng ý thức được báo chí như con dao hai lưỡi: có thê là phương tiện của nhà cầm quyền nhưng cũng có thể là phương tiện của người dân bị trị dung nó làm vũ khí đấu tranh cho quyền lợi của dân tộc mình Do vậy, ngay từ khi mới manh nha hình thành, báo chí Việt Nam đã bị lệ thuộc vào luật lệ về báo chí do chính phủ Pháp ở Đông Dương đề ra

2.1.1 Chế độ báo chí Nam Kỳ

Theo các hiệp ước ký kết giữa triều đình nhà Nguyễn và Pháp năm

1862, Nam Kỳ là thuộc địa của Pháp Do vậy, những người ở Nam Kỳ, dủ là người Việt hay người Pháp đều được hưởng quyền lợi như một công dân Pháp Đạo luật Tự do báo chí được áp dụng ở Nam kỳ không chỉ với người Pháp còn cho tất cả những người Việt sống ở Nam Kỳ

Đạo luật Tự do báo chí ban hành tại Pháp ngày 29-7-1881 đã được áp dụng ở Nam Kỳ ngày 22-9-1981 Theo đạo luật này mọi ấn loát báo chí đều được tụ do Không phải xin phép trước và không phải nộp tiền ký quỹ

_f

Đên năm 1898, sau 17 năm được tự do báo chí, chính phủ thuộc địa đãtùy tiện không thi hành, bác bỏ hiệu lực pháp lý của đạo luật tự do báo chí,buộc mọi tờ báo tiềng Việt tại Sài Gòn phải làm đơn xin phép theo sắc luậtngày 30-12-1898 của Toàn quyền Đông Dương Quyền tự do báo chí củangười Việt ở Nam Kỳ cũng đa bị bãi bỏ Theo sắc luật này, “ Tất cả những

tờ báo in bằng Việt ngữ, Hoa ngữ, hay tất cả những ngữ nào khác ngoài tiếng

21

Pháp phải được sự cho phép của Toàn quyên Đông Dương, sau khi hội kiên với ủ y ban Thường trực Hội đồng cấp cao Đông Dương” Nội dung của sắc luật này hoàn toàn trái với tinh thần đạo luật ngày 29-7-1981 về tự do báo chí của nhà nước Pháp Sự hạn chế tự do báo chí này kéo dài tới 1938 mới được nới lỏng phần nào khi sắc lệnh ngày 30-8-1938 ban hành hủy bỏ sắc lệnh ngày 30-12-1898.

2.1.2 Chế độ bảo chí xứ bảo hộ Trung kỳ và Bắc kỳ

Ở Nam Kỳ, người làm báo được hưởng những quyền lợi cơ bản của đạo luật tự do báo chí ngày 29-7-1981 Ở Miền Bắc, lợi dụng những quyền mà đạo luật ngày 29-7-1981 về tụ do báo chí, nhiều người làm báo đã có những cuộc bút chiến chổng đối lại chính quyền cai trị của nhà nước bảo hộ Pháp

Đối với nhà cầm quyền, báo chí là một mối lo ngại động chạm tới quyền lợi của chính phủ Pháp tại Việt Nam, làm tổn thương uy tín của họ trước con mắt người bản xứ Do vậy, việc xuất bản và in ấn báo chí ở Bắc Kỳ

và Trung Kỳ có chê độ kiêm soát riêng Mọi hoạt động vê báo chí được viên Toàn quyền Đông Dương giao cho viên khâm sứ nắm giữ, thực hiện mọi biện pháp để duy trì an ninh trên báo chí Điều 76 của nghị định ngày 9-5-1922 đã nói rõ việc kiểm soát nhà in và phát hành báo chí Chỉ những người là công dân Pháp và những người nước ngoài làm báo ở khu vực Bắc kỳ và Trung Kỳ mới có quyên được hường quyên tự do báo chí theo đạo luật ngày 29-7-1881 Các hiệp ước được ký giữa Pháp với các quốc gia do Pháp bảo hộ sẽ thay đổi tùy thuộc vào hoàn cảnh,không thể áp dụng ở những xứ này về đạo luật tự do

báo chí như ở mẫu quốc (Theo Séance du 25 Mars 1889 du Comite'

Consulatif du Contentieux de la Marine et dẻ Colonies).

Trong giai đoạn 1927-1945, sau khi các cơ sở cai trị đã được thiết lậpkhá vững vàng, nhà cầm quyền Pháp ra sắc lệnh 3367 ngày 4-10-1927 quyđịnh chế độ báo chí ờ Đông Dương, trừ Nam kỳ là xứ thuộc địa đã đượchưởng quyền tụ do báo chí theo đạo luật 1881 Nội dung sắc lệnh này quy

22

định, các vi phạm báo chí, ngoài các “khinh tội và trọng tội có dự liệu hình

phạt trong săc luật, tòa án van có thê áp dụng các điêu luật hình trong các bộ luật đổi với Bắc Kỳ và Trung K ỳ”

Trước chiến tranh thế giới lần thứ nhất, 1914-1918, Đạo luật ngày 5-8-

1914 được áp dụng ở Đông Dương, quy định quy định những điêu khá găt gao đôi phó với tình trạng báo chí trong thời chiên Đạo luật này ngăn câm tât cả việc phổ biến những tin tức không do chính phủ hay vị chỉ huy trưởng quân đội cung câp, câm đăng nhùng thông tin nào có liên quan đên vân đê quân sự hay ngoại giao có lợi cho phía đối lập và gây ảnh hưởng không tốt đối với tư tưởng binh sĩ và dân chúng

Ong Outrey, nghị sĩ Đông Dương ở quôc hội Pháp cho răng, việc giới nghiêm báo chí ở Đông Dương lúc bây giờ với mục đích là bịt môm báo chí ở Đông Dương Tự do báo chí ở Đông Dương, trong đó có Việt Nam, thời kỳ

vì nguyên nhân đầu tư kỹ thuật làm kẽm, in ảnh trên báo

•»

Anh báo chí là một loại hình báo chí nhưng có cách thức thông tin riêng, nó phụ thuộc khá nhiều vào thiết bị kỹ thuật Nen báo chí Việt Nam cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX còn quá non trẻ so với báo chí các nước phương Tây, do vậy ảnh báo chí nước ta phát triển khá chậm Cách thức thông tin và tiêu chí thông tin chủ yếu là do sự học hỏi và cảm nhận của những người làm ảnh trong nước Trong giai đoạn khởi thủy của báo chí Việt nam, báo chí chính quốc có vai trò tác động không nhỏ tới những người làm ảnh giới báo chí nước ta

2.2 Các dòng ảnh báo chí Việt Nam trước năm l945.

Trước năm 1945, tại Việt Nam có các dòng ảnh báo chí của: Thực dân Pháp, ảnh báo chí của Nhà nước thực dân Phong kiến Việt Nam và ảnh báo chí Cách mạng Việt Nam

2.2.1 Bảo chí thực dân Pháp tại Việt Nam.

Nghiên cứu về ảnh báo chí ở Việt Nam thời kỳ này ta cần quan tâm đến các dòng báo chí và những người đầu tiên chụp ảnh mang tính chất báo chí trên mảnh đất chưa từng biết về báo chí Báo chí thực dân pháp tại Việt Nam thời kỳ này gồm:

-Báo chí in ấn tại Pháp, chuyển từ chính quốc đến Việt Nam phục vụ cho binh lính Pháp, nhà cầm quyền người Pháp và một số dân chúng Việt Nam biết tiếng Pháp

-Báo chí của Nhà nước thuộc địa Pháp in ấn tại Việt Nam

-Anh tư liệu báo chí của người Pháp chụp tại Việt Nam

2.2.1.1 Báo chí thực dân pháp chuyển đến Việt Nam

Nhiêp ảnh báo chí Pháp có mặt tại Việt Nam cùng với thực dân Pháp vào xâm lược đô hộ nước ta Dòng báo chí này có ảnh hưởng khá lớn tới nhận thức về cách làm báo của những người Việt Nam giai đoạn này

Ngay từ ngày đầu tới Việt Nam, thực dân Pháp đã đưa báo chí từ nước

“chính quốc” sang Việt Nam phục vụ cho sỹ quan, binh sỹ và một số ít những người có tư tưởng theo Pháp Đầu thế kỷ XX, số đầu báo và số lượng

t • • • ” ， <■ SA M E D t ỉ ỉ MAI l^IS ， 4* 必 ，JV* ,K、V

Anh írotĩ2 tratĩ2 trên bảo L ’Illustration đầu TK X X

M Haf4M t ««» 4r（ri •«' ** l*'«（J» u» !«*»»••'» »***1 »• K'OM-MI *«> Au»o*i鏞，

báo chí của Pháp đến Việt Nam ngày càng nhiều Lúc này do đã có nhiêu người Việt Nam biết tiếng Pháp và chữ Pháp nên sự hiện diện của báo chí Pháp đã có tác động không nhỏ tới cách nhìn nhận về báo chí và việc sử dụng ảnh trên báo

Thời kỳ này, nước Pháp đang nô dịch nước

ta về chính trị, kinh tế, văn hoá nên báo chí cũng là công cụ đăc lực của chúng Nhà nước Pháp đã phát hành nhiều

tờ báo có các chương, mục, chuyên đề dành cho các nước thuộc địa, phục vụ cho ý đồ xâm lược và khai thác thuộc địa của họ Báo chí chuyển từ Pháp sang Việt Nam có hình thức hấp dẫn, vấn đề thông tin chọn lọc, tính thẩm

mỹ cao Ảnh chụp có bố cục đẹp, ánh sáng, góc độ thông tin hợp lý Cách thức trình bây ảnh trong các trang có ý định rõ ràng, mạch lạc, chuyên nghiệp Hâu hết ở các báo hàng ngày và báo tuần của Pháp thời kỳ này, số lượng ảnh trên báo chiếm một dung lượng từ 40% tới 60% diện tích tờ báo, tuỳ thuộc vào mục đích thông tin của từng số báo cụ thể Anh trang một của nhiều tờ báo thường được dựng tràn trang Sự liên kết các ảnh trong một chùm ảnh cũng như trong một nhóm ảnh hoặc một phóng sự chặt chẽ.

Ảnh trên hầu hết các báo đều có chất lượng thông tin tốt, rất có nghề Kết cấu các yếu tố thông tin: Ảnh có góc độ tốt, bố cục chặt chẽ; Chú thích đủ nội dung thông tin Sự kiện thông tin đa dạng, mục đích thông tin sát với tiêu chí của tờ báo Nhiều thể loại ảnh trên báo khá hấp dẫn Trên báo chí Pháp có

đủ các thê loại: Anh tin, ảnh phóng sự, ảnh tường thuật diên biên các sự kiện, ảnh chân dung từ tướng lĩnh tới người nông dân

Hầu hết các thể loại ảnh, từ ảnh đơn cho tới nhóm ảnh của các trang báo đêu có nội dung thông tin rõ ràng, mục đích thông tin sát với vân đê đặt ra trong sự kiện Góc nhìn của tác giả vào sự kiện có chủ ý rất rõ Ví dụ như, khi thông tin về sự kiện năm 1917 ở nước Nga, trên tờ báo L’illustration có đăng một chùm ảnh về sự kiện “Nhà nước Nga XHCN” Trong chùm ảnh đó có ảnh

chân dung nửa người của Lênin, nhưng những ảnh khác là ảnh chụp vê: Đời

sông của người Nga còn nhiêu khó khăn trong những năm sau chiên tranh, vê con ngựa của của một vị nguyên soái người Nga bị chêt gân quảng trường Đỏ, xung quanh có rât nhiêu Hông quân đứng xem

Có thể nói, báo chí Pháp được chuyển đến Việt Nam thời kỳ này đã rất phát triển Cách thức làm báo nói chung và cách thức thông tin bằng ảnh nói riêng của báo chí Pháp rât có nghê, chuân mực vê việc lựa chọn sự kiên thông tin, có mục đích rõ ràng trong việc chọn ảnh và viết chú thích, trình bày hợp

lý, tạo điều kiện cho độc giả tiếp nhận thông tin nhanh và chính xác

Để làm được điều này, bản báo phải có quy chế thông tin lựa chọn ảnh

rõ ràng, đội ngũ biên tập và trình bày chuyên nghiệp

27

VÊMULAT10N DE Ư A SSA SSIN A t'0ỹ演浮费

U T W K 1 r r m o m o M A r K t x i ĐX » r m « e XỴVO Y Ế 赛r Ể c ụ v ' ， 恥 :

ưaỉ(«nỉaf Oớf»h*< Létùttè, après ViUMt9»itưư đ t Vaitibanoaitw aile^and

Mit^ackf précẬdí ceĩiti đ« Vứlữdarsky, nn XWMS eihff bộĩ<ĩị^tikf

tểrù ề ỉa p h io à e úctaêtle đe Vatutrchừ C i «M g iư ạv<fỊqtư»

*ỉe tan g g vi f t mrỉomỉ ả de< torrenU ; maiê đu 9ữttg aỉl^nữiỉìđ é f i u

f t du tan g maríminỉừM, eeỉtả d n noHVỂữux m aítrai đc ỉa ĩ Ị f àơm/ì

par la ttrrrur; ỉa terror fe rtíoịtmt cotttre fw c, 助 t Vinỉvitứịt ém （ Uđf/M

Trong giai đoạn cuôi thê

kỷ XIX, đàu thế kỷ XX, báo chí từ chính quôc Pháp chuyên

đã phát triển

Cách thức thông tinbằng ảnh trên các báo chí Pháp

1

chuyên đên Việt Nam có tác động hướng dẫn, ảnh hưởng không nhỏ tới cách nhìn của những người làm ảnh cho báo chí Việt Nam thời kỳ sau này

2.2.1.2 Báo chí Pháp

in ấn tại Việt Nam

Bên cạnh những tờ báo của người Pháp chuyển từ

Việt Nam, thời kỳ đầu tiên ở Việt Nam người Pháp có một

số tờ báo:

ỉ-Le Bulletin official de I 'Expedition de la Cochinchine (Nam Kỳ Viễn

chinh Công báo) Tờ báo này phát hành ngày 19-9-1861 (Theo tài liệu viết tay

tìm thấy ở Văn khổ Quốc Gia Pháp, Le Bulletin official de I 'Expedition de la

28

Cochỉnchine, 1961-1962, Code.Indoch Doc 2, Carton 48 Archives Nationales

de Paris- Bảo chí Việt Nam Huỳnh Văn Tòng, trang 55)).

Khi sang Việt Nam Đô đốc Bonard đã đem thao một máy in và một số

thợ in nên mới có thể ra được báo Tờ Le Bulletin official de I ’Expedition de la

Cochinchine in băng tiêng Pháp, được xem như một kênh thông tin tiêp xúc

giữa chính quyền Pháp và dân chúng địa phương biết tiếng Pháp Phát hành môi tuân một lân gôm những nghị định và thông tư

2 Le Bulletin des Communes (Làng Xã công báo人 Tiêng Pháp còn là một ngôn ngữ khá xa lạ với người bản xứ, nhất là với quan lại Việt Nam không biết ngoại ngữ nào ngoài chữ Hán, nên người Pháp đã cho in tò báo này bằng chữ Hán năm 1862 Tờ báo được phát hành tới các vùng nông thôn Việt Nam để chính quyền địa phương biết được những huấn thị của chính quyền trung ương

3 Le Courrier de Saigon (Sài Gòn Thư tín) Để dáp ưng nhu cầu thông

tin và tuyên truyền của chính phủ, tiếp xúc với dân chúng nên tờ báo này đã được thành lập ngày 1-1-1864, in ở nhà in chính phủ Pháp ở Sài Gòn Tờ báo cho in những công văn, nghị định của chính phủ và những vấn đề xã hội, tinn tức địa phương Phát hành lúc đầu một tuần 2 số do ông Gaston Amelot phụ trách

4.France- Indochine (Người Pháp ở Đông Dương), in và phát hành tại

Hà Nội

Trong các tờ báo trên của người Pháp in ấn tại Việt Nam chủ yếu đăng các thông báo, công báo và trên tờ Sài Gòn Thư tín có đăng một số phụ trang văn học hoặc lịch sử, tình hình địa phương

Các tờ báo này chưa đăng được ảnh, chỉ có một vài số sử dụng tranh khắc gỗ minh họa cho thông tin

2.2.1.3 Ảnh tư liệu bảo chỉ của người Pháp ở Việt Nam:

Sau cuộc pháo kích từ tầu chiến vào Đà Nằng năm 1858, thực dân Pháp chiếm Nam Kỳ Khi quân Pháp tiến ra Bắc Kỳ, nhiều sỹ quan Pháp đã chụp

những bức ảnh đầu tiên vào năm 1889 về ''Xứ Bắc Kỳ cổ xư a” Trong đó khá

nhiêu ảnh của viên quan tư, thây thuôc, bác sỹ Charles Edouard Hocquard Ong đi qua nhiêu tỉnh miên trung Nam bộ và các tỉnh phía Băc như Hải

phòng, Lạng Sơn, Tuyên Quang, Nam Định, Ninh Bình, Sơn Tây Năm

1885 ông gửi 217 ảnh v ề Việt Nam

dự triển lãm ảnh Quốc tế tại Anvers, Vương quốc Bỉ Hai tháng sau, NXB Cremmitz suất bản hai bộ sách in 200 ảnh ông chụp được năm 1984-1985 Cuốn sách Ưne Operation du Tonkin (Một chiến dịch ở Bắc Kỳ) xuất bản năm 1892 có đăng 209 ảnh về Việt Nam do ông chọn Sau này được phép của Tổng Tư lệnh viễn chinh Pháp, nhà Xuất bản Cremmitz ở Paris đã

in, phát hành và giữ bản quyên Nội dung ảnh gồm những cảnh

sỹ quan và binh lính Pháp đi lại tự do ở các vùng trên đất nước ta, người dân bản xứ lam

lũ, quang cảnh các đường phô cô, các làngquê, chân dung các nhà quân sự Pháp và quan lại sờ tại Việt Nam

Quán Pháp ờ Việt Nam, 1887

Nghĩa quân Yên Thể không đủ sức kháng cự Thực dân Phap, bị bắt

Một sô ảnh của người Pháp chụp vê Việt Nam chủ yêu tập trung vào các chủ đề: mô tả cuộc sống quê mùa, đói rách của người Việt, cảnh làng quê tiêuđiều Đại uý hải quân Duybox cũng thuật lại trong hồi ký của mình về những

31

trận đánh nhau với nghĩa quân Việt Nam, cùng những bức ảnh được ghi lại,

minh họa cho các cuộc càn quét của lính trong tập ảnh” Bắc Kỳ cổ xưa'\ Nhiều

ảnh chụp cảnh lụt lội bên bờ sông Hồng, cảnh buôn bán và các phố phường Hà Nội, cảnh nông dân khiêng kiệu quan lại, nông dân cày bừa…

2.2.2 Anh báo chỉ thực dân, phong kiên

Ngày 17 -0 2 - 1859 thành Gia Định rơi vào tay thực dân Pháp Thời kỳ đâu cho đên đâu thê kỷ XX, trong phủ Toàn Quyên Đông Dương, bộ máy cai trị thay mặt nhà nước Pháp- Phòng Tuyên truyên, chính thức cung câp ảnh cho các tờ báo

Sáu năm sau khi khi Pháp chiếm Sài Gòn Gia Định, Việt Nam có tờ báo tiếng Việt bắng chữ Quốc ngữ đầu tiên

Năm 1865, tờ Gia Định Báo ra đời ở Sài Gòn Có một số giả thuyết đề

cập đên nguôn gôc của tờ Gia Định Báo

Theo nhà sách Nguyên Khánh Đàm thì trong khi Đô đôc Bonard cho ra

đòi tờ Bulletin Officiel de I 'Expedition de ỉa Cochinchine (Nam Kỳ Viễn chinh Công báo) bằng chữ Pháp và tờ Bulletin des Communes (Làng Xã Công Báo

bằng chữ Hán, thì ông ta cũng đã cố gắng tìm cách cho ra đời một tờ báo bằng tiêng Viêt Đê làm được điêu này, ông đã đặt làm các loại chữ in Quôc ngữ tại bên Pháp Công việc trên mất tới hai năm và chữ Quốc ngũ để in báo hoàn tất

vào tháng giêng năm 1864.(Theo Lịch trình tiên hóa sách bảo Quôc ngữ Nxb

Lũy Tre Sài Gòn, 1942, trang 28).

Đây là tờ báo tiếng Việt đầu tiên ở nước ta Thời kỳ đầu, tờ báo do ông

I Potteaux, thông ngôn của Soái phủ Nam kỳ làm chủ bút Đên năm 1869, do

hai ông: Trương Vĩnh Ký làm giám đốc và Huỳnh Tịnh Của làm chủ bút Hai

ông là những nhà báo đâu tiên của Việt Nam.

Tờ báo trong nhiêu năm chủ yêu đăng những tin thông báo, công báotình hình của nhà cầm quyền và về sau có đăng khá nhiều mục quảng cáo

Điểm qua các tờ báo được in trong thời kỳ này:

32

-Năm 1983 tại Sài Gòn ra tờ Nhật trình Nam Kỳ bàng tiếng Pháp và tiếng Việt.

-Năm 1988 ra đời tờ Bảo Hộ Dân Nam

-Năm 1988 ra đời tờ Thông Loại Khóa Trình- Chủ bút Trương Vĩnh Ký- Sài Gòn (1988-1989)

-Đại Đồng Nam Nhật Báo- (1892-1907

-Phan Yên Báo (1988-1989)

- Nông cổ Mín Đàm (1901-1924)

- Đại Việt Tân báo 1905

- Nhật Báo Tỉnh 1905 Đăng c ổ Tùng Báo 1907

- Lục Tỉnh Tân Văn 1907-1944 Đây là tờ báo lúc đầu ra tuần báo, sauchuyên ra báo hàng ngày vào năm 1921 khi hợp nhât với tờ Nam Trung Nhật Báo Chủ nhiệm của tờ này là ông Nguyễn Văn Của, Chủ bút là ông Lê Hoang Mưu

-Nam Kỳ Địa phận- 1908-1945, Sài Gòn

- Đông Dương Tạp chí 1913-1918 Tuần báo Hà Nội

- Trung Bắc Tân văn 1913-1941 Nhật báo in tại Hà Nội do NguyễnVăn Vĩnh làm chủ bút

- Công luận Báo 1916-1939 Tờ báo ra tuần hai số tại Sài Gòn

- Nam Phong 1917-1934 Mỗi tháng ra một, hại kỳ do Phạm Quỳnhlàm chủ bút

- An Hà Báo 1917-1934 Ra báo tại cần Thơ, tuần báo

- Học Báo 1918-1944 In ấn tại Hà Nội

- Sư Phạm Học Khoa, 1922-1939 Tuần báo in tai Sài Gòn

- Trung Hòa Nhật Báo Báo tuần in tại Hà Nội

- An Nam Tạp chí Tuần báo in tại Hà nội

- Thần Kinh Tạp chí 1927-1942, Nguyệt san in tai Huế

- Thanh Nghệ Tĩnh Tân báo 1930-1936 In tai Vinh

- Phụ nữ Thời Đàm 1930-1933 Nhật báo in tại Hà Nội

33

-Ngày Nay ,1935-1945, in tại Hà Nội, mỗi tháng 3 kỳ

- Kim Lai Tạp Chí Tuần báo in tại Huế

- Đông Phong 1942-1944 Tạp chí Văn học, in tại Sài Gòn

- Giữ Vững 1942-1944 Nguyệt san in tại Huế, bằng tiếng Việt vàtiếng Pháp

Trên đây là một sô tờ báo lớn, điêm qua tại một sô vùng mang tính tiêu

2

biêu trong nước

Thời kỳ đầu tiên, trong những

năm 1865 tới khoảng 1920, Báo chí

tiếng Việt thời kỳ này hầu như không

có ảnh Chủ yếu dùng bản khắc gỗ

lạt nha tlín n£ày dân Ấ héỉ tửc clỉống giữ giiit-tao bày li mội dội nghia-Unh

À dưưng bing bÀì Un ra cbUia Uvàng.

minh họa thông tin sự kiện Nguyên

nhân chính là do việc đưa ảnh lên báo

phải qua khâu làm kẽm, công nghệ in

này ở Việt Nam dùng cho việc in báo

Đức BẲO-ĐẠI và ông s«r-

coup, bl-lhơ-kỷ của fỉoờn<Ị-

thượng ờ Cannes aừa dỉn Paris.

tiếng Việt rất ít

Bước sang thập niên thứ III, TK XX, dòng nhiếp ảnh trên các tờ báo chủ yêu phục vụ cho chê độ câm quyên của thực dân Pháp và bọn tay sai bán nước, bôi nhọ đất nước, dân tộc, ca ngợi cung cách, lối sống, vãn hoá Pháp; ca ngợi chủ trương của nhà nước cầm quyền phong kiến, ca ngợi nền dân chủ

nhà nước Pháp Nhiều ảnh được đăng nhằm mị dân, phục vụ cho chiêu bài:“Pháp- Việt đề huề”，“Phong trào vui, khoẻ, trẻ trung” Ầnh trên báo,

tạp chí tràn ngập văn hoá mang tư tưởng Pháp, từ ảnh chân dung Thông chê Pétaint, vua Bảo Đại đến nước Pháp hùng cường, các cuộc duyệt binh, phô diễn tầu chiến, máy bay, xe tăng; những thành phố hiện đại, những nhà bảo tàng, thư viện bên Pháp đầy đủ tiện nghi nhằm mục đích phô trương sức mạnh kinh tế, văn hóa, quân sự và lối sống văn minh Pháp Hầu hết các sự kiện trong đời sống xã hội lúc bấy giờ đều được thông tin trên báo chí

Thời kỳ này, trên báo chí thực dân phong kiên đã sử dụng khá nhiêu ảnh quảng cáo dưới dạng ảnh tin tức Ví dụ như thông tin vê việc hãng thuôc lá Basto quảng cáo tại chợ lớn Sài Gòn; Các hiệu thuôc và các loại thuôc tân dược ở phố Hàng Buồm Hà Nội

Đầu thế kỷ XX, các nhà yêu nước Việt Nam chưa có tờ báo riêng nào nhưng các ông đã tận dụng các tờ báo hợp pháp đê phô biên thơ văn yêu

nước của mình Ó Sài Gòn có cáe tờ Nông cổ Mín Đàm (1901-1924), LụcTỉnh Tân Vần (1907-1944) Đăng cổ Tùng Báo (1907) là tờ báo đăng bằng

chữ Nho và chữ Quốc ngữ đầu tiên ở Hà Nội (tờ báo này do ông Đào Nguyên Phổ làm chủ bút phần chữ Nho, Nguyễn Văn Vĩnh là chủ bút phần chữ Quốc ngữ) Thời kỳ này ông Nguyễn Văn Vĩnh còn là nhân vật trọngyếu trong Đông kinh Nghĩa

thục nên tờ báo còn là nơi cô vũcho dòng văn thơ báo chí hướng thiện, chống những hủ tục Tờ báo này ra được 14 số thì bị cấm

Trên các tờ báo trong giai đoạn đàu thế kỷ XX do người Việt Nam làm chủ bút không có ảnh Trên báo mới chỉ có tranh vẽ minh họa cho bài viết nhưng cũng không nhiều Lý do chính là do khả năng đầu tư công nghệ in cho các toà báo còn hạn chế Đầu tư dây chuyền làm ảnh kẽm, in Tipô trong thời

kỳ này cân phải có nguôn kinh phí khá lớn

Affti toán qbđn -q a ic-Ịla - y*pbfl*A/Ao ắtmg ' M

' ' 扬 ng dttởt Min <fễfo tăn cđny

những năm 20, 30 củathế kỷ XX, báo chí ởnước ta đã có bước pháttriên mạnh Cả nước ta

đã có khoảng 150 tờbáo, tập san, tạp chí Cómột số tờ nhật báo như:

Trung Bắc Tân văn,

thiên về luận thuyết,văn học và nghệ thuật;

Nhựt Tân bảo của Lê

Thành Tường Phần lớn các tờ báo khác trong thời kỳ này là báo tuần Các tờ

36

báo này chủ yếu sử dụng ảnh đồng quê, phong cảnh, chú thích không mang tính thông tin báo chí.

miên Trung, ngay cả cô đô Huê, báo chí tiêng Việt gân như không có

> _Sau khoảng 50 năm thực dân Pháp đô hộ Việt Nam, người miên Trung chủyêu đọc báo Sài Gòn chuyên ra hoặc báo từ Băc kỳ chuyên vào

Đầu những năm 20, ở Sài Gòn, sau đó đến Hà Nội đã có một số cơ sởlàm ảnh kẽm in trên giây báo Trong những năm 30-45 sô lượng ảnh trên báochí được sử dụng nhiều hơn Trên báo đã bước đầu in ảnh mang tính thời sự

và ảnh đi kèm với bài viết Bước đầu, thời kỳ này đã có những người đi sănảnh Ảnh được đăng chủ yếu trên các báo: Bulletin officiel (Hà Nội), Campteasministratite de naise (In tại Sài Gòn), Tranh Đấu,Thầy Thợ, Le Peuple (Dântộc), L’Eclaire d’Indochine- Saigon, Compte-rendu des travaux, Loa, PhongHoá, Trung Bắc Chủ nhật, Ngày nay, Phụ nữ Thời đàm, bìa của Tiểu thuyếtThứ bảy, Khai Hoá Nhật báo, Chuông Rạn, bìa sách của nhóm Tự Lực VănĐoàn, Thực nghiệp Dân báo nhiều nhất trong thời kỳ này là ảnh phongcảnh, ảnh chân dung các thiêu nữ và ảnh sinh hoạt trong ời sông cư dân thành

thị và nông thôn Ví dụ như ảnh: Chân dung chính khách, Cảnh những người

cai quản lý công nhân, những người lao động, em

bẻ tăm câu ao, em bé câm

trong làng, ảnh đảnh ghen, ảnh tự tử vì thất tình ,ảnh

Hồ Hoàn Kiếm, Chợ Bến Thành, Nhà Thờ Đức Bà,

bom bên Tâu, ảnh quân đội Pháp chuẩn bị chiến tranh, quân Tây Ban Nha trong chiên tranh, phóng sự ảnh vê cuộc đua xe đạp

37

Phóng viên ảnh chuyên nghiệp thời đó, khá nổi tiếng là ông “Huyện Kỳ”，chụp ảnh cho báo Phong Hoá (Ông là một trong những phóng viên ảnh người Việt Nam đầu tiên) Trên báo Phong Hóa còn có một sô phóng

Lễ, Trần Đình Nhung, Võ An Ninh, Nguyễn Duy Kiên, Hương Ký Các ông

38

thường hướng ống kính vào bến thuyền, cây đa, đàn trâu trên triển đê ven

Một trộn dắu kịch ỉiệl

Bế tranh chức vô dicb bóng Iròn ờ Pbảp

tìây lả lúc cỉu tướng hai bội Slade Renais và OỉympiquỂ de MartetUc.^H

đrrơnR hỗn-chiín trước thảnh c&a hội Olyrapiqae de Marseille.

sông, chợ quê, công làng, đàn cò trăng trên những cánh đông lúa xanh mướt mát, đình chùa，miêu cô, thiêu nữ tân thời trong phô cô，cảnh chợ phô, chợquê, cánh đông lúa chín vàng, dòng sông quê, những chiêc thuyên buôm trênsông

Một số tác giả như: Tôn Thất Lương, Hương Ký, Tăng Vinh, Nguyễn Hữu Tiền, Võ Chuẩn chụp cho Báo Nam Phong nhưng các ông cũng tham giagửi ảnh cho các báo khác Trong giai đoạn sau năm 1930, trên các báo đã có khá nhiều nhà nhiếp ảnh như: Thúc Tề, Huệ Nhi, Dạ Hành, Châu Ngôn, Nguyễn Tiến Lãng, Nhuyễn văn Tám, Quảng Hòa, Chí Thành, Phó Xuyên,Salus, Thanh Sanh, Arip, Phạm Thị Ngọc, Nhơn Trung Hòa, Thông Reo, Bùi Thế Mỹ, Nguyễn Lái Lợi, Huy Tô

Giai đoạn này đã hình thành các thê loại nhiêp ảnh trên báo chí ViệtNam, tuy chưa được định hình rõ nét Anh chụp theo phương pháp phóng sự

và phóng sự ảnh được nhiều báo ưa dùng nhưng thường kèm theo những bài viết khá dài Phóng sự ảnh lôi cuốn được sự quan tâm của công chúng Có