Hai cây phong

Năng lực: Tự chủ và tự học, Giao tiếp và hợp tác, Giải quyết vấn đề và sáng tạo; Sử dụng ngôn ngữ; Thẩm mỹ - Đọc – hiểu một văn bản có giá trị văn chương, phát hiện, phân tích những đặc

Ngày soạn: 29/10/2020

Tiết 39, 40 HAI CÂY PHONG (Trích ''Người thầy đầu tiên'') -

Ai-ma-tốp-I Mục tiêu bài học:

1 Kiến thức

- Vẻ đẹp và ý nghĩa hình ảnh hai cây phong trong đoạn trích

- Sự gắn bó của người hoạ sĩ với quê hương, với thiên nhiên và lòng biết ơn người thầy Đuy-sen

- Cách xây dựng mạch kể; cách miêu tả hình ảnh và lời văn giàu cảm xúc

2 Năng lực: Tự chủ và tự học, Giao tiếp và hợp tác, Giải quyết vấn đề và sáng tạo; Sử dụng ngôn ngữ; Thẩm mỹ

- Đọc – hiểu một văn bản có giá trị văn chương, phát hiện, phân tích những đặc sắc về nghệ thuật miêu tả, biểu cảm trong một đoạn trích tự sự

- Cảm thụ vẻ đẹp sinh động, giàu sức biểu cảm của các hình ảnh trong đoạn

3 Phẩm chất: Trách nhiệm, tự giác, giáo dục lòng biết ơn tình cảm kính yêu

thầy cô, quê hương

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU:

1 Chuẩn bị của giáo viên: Bảng phụ, Kế hoạch bài dạy.

2 Chuẩn bị của học sinh: Chuẩn bị theo hướng dẫn SGK, yêu cầu của giáo viên

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

1 Tổ chức:

2

2

2 Kiểm tra bài cũ:

Kiểm tra 15 phút

H Vì sao nói bức tranh''Chiếc lá cuối cùng'' là một kiệt tác?

Đáp án

- Nó rất đẹp, rất giống lá thật khiến Giôn-xi và Xiu đều không nhận ra.

- Nó đã góp phần cứu sống một con người, đẩy lui ác bệnh

- Nó được hoàn thành trong một hoàn cảnh khắc nghiệt

- Nó được tạo ra bằng chính sinh mạng của người vẽ nó, bằng tình yêu thương bao la, lòng hi sinh cao thượng

-> vì đã hướng tới và phục vụ cuộc sống con người.

Hoạt động 1: Mở đầu

- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

Hoạt động cá nhân: GV in phiếu học tập cho học sinh, yêu cầu hs: Chia sẻ của

em về quê hương mình?

Phiếu học tập

Họ tên:

lớp

HS nhận nhiệm vụ

- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

HS suy nghĩ – Thảo luận

GV hỗ trợ giải đáp vướng mắc

- Bước 3: Báo cáo, thảo luận: GV gọi một số HS trả lời, HS khác nhận xét, bổ

sung

- Bước 4: Kết luận, nhận định: GV đánh giá kết quả của HS, chốt kiến thức,

ghi bảng

Cư-rơ-gư-xtan là một đất nước xa xôi tươi đẹp với núi đồi và thảo nguyên,

những dãy núi trập trùng và áng mây lơ lửng “chẳng khác nào một đoàn chiến hạm đang bơi về một nơi nào đấy”.(An-đrây-tu-cốp) Nhà văn Ai –ma-tốp nhà

văn nổi tiếng xứ này sẽ giúp ta cảm nhận được vẻ đẹp ấy qua văn bản: "Hai cây phong"

Hoạt động của thầy và trò Sản phẩm dự kiến

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức

mới

Nhiệm vụ 1

a Mục tiêu: HS hiểu biết về văn bản,

tác giả, tác phẩm, bố cục

b Tổ chức thực hiện:

- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

Gv hướng dẫn đọc: Giọng chậm rãi

Cần thay đổi giọng những đoạn người

kể chuyện xưng tôi để phân biệt ngôi

kể và điểm nhìn nghệ thuật

GV đọc mẫu, HS đọc, nhận xét

Trình bày hiểu biết của em về tác giả,

tác phẩm?Nêu vị trí của đoạn trích?

Xác định kiểu văn bản, thể

loại,phương thức biểu đạt

Đoạn trích được chia làm mấy phần?

nội dung từng phần?

HS nhận nhiệm vụ

- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

HS suy nghĩ – Thảo luận

GV hỗ trợ giải đáp vướng mắc

- Bước 3: Báo cáo, thảo luận: GV

gọi một số HS trả lời, HS khác nhận

xét, bổ sung

- Bước 4: Kết luận, nhận định: GV

đánh giá kết quả của HS, chốt kiến

thức, ghi bảng

- Sinh 1928, quê ở thung lũng Ta-lat,

làng Sê-ke-rơ, huyện Ki-rốp.

- Xuất thân trong gia đình viên chức.

- Ông học ĐHNN rồi học tiếp ĐH văn

tại Mat-xcơ-va.-> chuyển sang hoạt

I.Tiếp xúc văn bản :.

1 Đọc – Tóm tắt.

2 Tìm hiểu chú thích:

a Tác giả:

Ai-ma-tốp là nhà văn Cư-rơ-gư-xtan

(Liên bang Xô Viết cũ)

b Tác phẩm.

+ Xuất xứ:

- Trích từ truyện vừa “Người thầy đầu tiên” (1966)

- Đoạn trích thuộc phần đầu của truyện

+ KVB & PTBĐ:

- Tự sự

- Tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm, nổi bật là miêu tả và biểu cảm

c Từ khó:

- Học sinh trả lời các chú thích 3, 5, 6,

7, 11, 14, 15

3 Bố cục: 4 phần

- P1: Từ đầu  Phía tây: Giới thiệu chung về cảnh sắc của làng quê

- P2: Tiếp  Thần xanh: Hình ảnh 2 cây phong

- P3: Tiếp  Biêng biếc kia: Nhớ về

động báo chí và viết văn.

- Tác phẩm đầu tay của ông là tp

Gia-mi- lia được nhà văn Pháp A-ra-gông

xem là bản tình ca hay nhất TKXX.

tuổi thơ bên 2 cây phong

- P4: Còn lại -> Suy nghĩ về người

trồng cây

Nhiệm vụ 2

a Mục tiêu: HS hiểu biết mạch kể

chuyện, cảnh sắc làng Ku-ku-rêu

b Tổ chức thực hiện:

- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

Hoạt động cá nhân:

? Tìm và xác định ngôi kể trong văn

bản?

? Người kể chyện nhân danh tôi đứng

ở vị trí nào?

? Người kể chyện nhân danh chúng tôi

đứng ở vị trí nào?

? Qua đó người kể muốn bộc lộ cảm

xúc khác nhau ntn?

? Em có nhận xét gì về cách kể chuyện

của văn bản này?

? Mở đầu tác giả giới thiệu về làng

Ku-ku-rêu qua những chi tiết hình ảnh

nào?

? Giới thiệu theo trình tự nào?

? Em có nhận xét gì về cảnh sắc thiên

nhiên của làng quê?

(Quê hương hiện ra với những hình

ảnh đường nét đậm nhạt, cao thấp,

gần xa của 1 hoạ sĩ tài hoa->bức

tranh thiên nhiên kì thú)

? Khi kể về ngôi làng tác giả có cách

xưng hô như thế nào?

Qua cách nói đó em nhận thấy tình

II Phân tích:

1 Mạch kể chuyện:

+ Ngôi kể:

- Tôi - Chúng tôi

- Tôi: Hiện tại – hoạ sĩ - đã trưởng thành - một người -> kể về những cảm

xúc tâm hồn riêng về 2 cây phong

- Chúng tôi: Quá khứ - những học trò nhỏ – nhiều người

-> kể về cảm xúc chung trong đó có tôi

về 2 cây phong và thảo nguyên

=>2 mạch kể: phân biệt nhưng đan xen lồng ghép nhau

=> Truyện sống động, thân mật, ấm áp, đáng tin và chân thật hơn đối với người đọc

2 Cảnh sắc làng Ku-ku-rêu và hình ảnh hai cây phong

+ Cảnh sắc làng Ku-ku-rêu:

- trên: cao nguyên rộng

dưới: là thung lũng

thảo nguyên mênh mông

.đồng bằng tận chân trời

-> Trình tự: Trên - xuống dưới, bao quát xung quanh

->Thiên nhiên hùng vĩ, bao la

- Xưng hô: Làng chúng tôi, làng tôi, phía trên làng tôi

=>Mến thương, tự hào về quê hương

cảm gì của tác giả với làng quê?

HS nhận nhiệm vụ

- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

HS suy nghĩ – Thảo luận

GV hỗ trợ giải đáp vướng mắc

- Bước 3: Báo cáo, thảo luận: GV

gọi một số HS trả lời, HS khác nhận

xét, bổ sung

- Bước 4: Kết luận, nhận định: GV

đánh giá kết quả của HS, chốt kiến

thức, ghi bảng

* Hướng dẫn về nhà: Về nhà học bài, giờ sau học tiếp.

TIẾT 2

* Kiểm tra : Kết hợp trong giờ

3 Hoạt động dạy học:

Hoạt động 1: Mở đầu

a Mục tiêu: Tạo hứng thú cho học sinh

b Tổ chức thực hiện:

- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

Kể những loại cây mang nét đặc trưng của đất nước mà em biêt?

HS nhận nhiệm vụ

- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

HS suy nghĩ

GV hỗ trợ giải đáp vướng mắc

- Bước 3: Báo cáo, thảo luận: GV gọi một số HS trả lời, HS khác nhận xét, bổ

sung

- Bước 4: Kết luận, nhận định: GV đánh giá kết quả của HS, chốt kiến thức, ghi

bảng

Việt Nam có cây tre; Nhật Bản: Cây hoa anh đào; Nước Nga có cây Bạch dương Những loại cây này mang hồn cốt của con người, vẻ đẹp của dân tộc

Tiết hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu vẻ đẹp và tình cảm của con người gắn bó với cây phong

Hoạt động của thầy và trò

Nhiệm vụ 2.

a Mục tiêu: Cảnh sắc làng Ku-ku-rêu và

hình ảnh hai cây phong Kí ức tuổi thơ

gợi về Hiểu được nghệ thuật đặc sắc

b Tổ chức thực hiện:

- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

Dự kiến sản phẩm

II Phân tích:

2 Cảnh sắc làng Ku-ku-rêu và hình ảnh hai cây phong

b Hình ảnh hai cây phong

- "Giữa 1 ngọn đồi có 2 cây phong lớn, hiện ra trước mắt hệt như những ngọn hải đăng đặt trên núi"

HĐ cá nhân:

? Hai cây phong được giới thiệu qua chi

tiết nào?

? Tác giả đã sử dụng nghệ thuật gì?

? Tác dụng của biện pháp ấy?

? Thái độ của tác giả như thế nào khi nói

đến 2 cây phong?

Hoạt động theo cặp - mỗi bàn một cặp

HS đọc đoạn 2

- Tác giả đã miêu tả đặc điểm của 2 cây

phong qua những từ ngữ nào?

- Cách miêu tả kết hợp với các biện pháp

nghệ thuật nào?

- Điều đó cho thấy những tình cảm nào

của tác giả?

Hai cây phong có ý nghĩa vai trò gì?

Hai cây phong là tín hiệu của làng

- Gắn bó thân thuộc, gần gũi với con

người

.- Có sự sống riêng.

Việt Nam chúng ta có hình ảnh loại cây

nào cũng tạo được vẻ đẹp như vậy?

- Hình ảnh cây tre gắn với làng quê,

tượng trưng cho sự dẻo dai, đoàn kết,

dùm bọc lẫn nhau, vượt lên gian khỏ, khó

khăn: "Tre xanh xanh tự bao giờ

Điều đó gợi lên ấn tượng gì trong lòng

tác giả?

Kí ức tuổi thơ gắn liền với những kỉ niệm

gì ?

PTBĐ nào được sử dụng ?

Thiên nhiên hiện lên ntn? (Tìm chi tiết

hình ảnh?)

Em có nhận xét gì về nghệ thuật miêu tả

của tác giả ở đoạn này?

-> Nghệ thuật so sánh

=> Tác dụng: tín hiệu (dẫn đường về làng) của 2 cây phong

=> Khẳng định vai trò không thể thiếu của chúng đối với những người đi xa

về làng -> Niềm tự hào của dân làng Ku-ku-rêu về 2 cây phong

* Đặc điẻm:

-"Chúng có tiếng nói riêng, tâm hồn riêng".

- "Tiếng thì thầm thiết tha nồng thắm

…như một đốm lửa vô hình, tiếng thở dài một lượt như thương tiếc người nào, reo vù vù như một ngọn lửa bốc cháy rừng rực"

- Nghiêng ngả thân cây, lay động lá cành, khi mây đen kéo đến xô gãy cành, tỉa trụi lá

=>Kể xen lẫn tả, so sánh, nhân hoá, trí tưởng tượng phong phú

=> Sự gần gũi, thân thiết giữa con người với thiên nhiên

=> Là nơi hội tụ niềm vui tuổi thơ, nơi

mở rộng chân trời hiểu biết

- Chúng gắn với người trồng cây – thầy Đuy-sen với tấm lòng cao cả như

là ân nhân của làng

=> Hai cây phong là chứng nhân lịch

sử của trường Đuy-sen

=>Nơi ghi khắc biến cố của làng

3 Kí ức tuổi thơ:

+Trèo lên cây để phá tổ chim

->Miêu tả, biểu cảm kết hợp với so sánh, nhân hoá

+ Ngắm nhìn thiên nhiên:

…thế giới đẹp đẽ …không gian bao la

và ánh sáng

- phía sau làng: dải thảo nguyên

Tình cảm của tác giả như thế nào khi

nhắc đến ký ức tuổi thơ?

hoang vu…nhìn thấy …những con sông, …những dòng sông lấp lánh tận chân trời như những sợi chỉ bạc mỏng manh

- …lắng nghe tiếng gió ảo huyền, tiếng lá cây đáp lời gió thì thầm to nhỏ về những miền đất bí ẩn …sau chân trời xa thẳm biêng biếc

=> Trí tưởng tượng phong phú, Tâm hồn nhạy cảm, yêu 2 cây phong cũng là yêu làng quê

Cái điều nhân vật tôi chưa hề nghĩ đến 4 Suy nghĩ về người trồng cây:

thời bé: "ai là người đã trồng hai cây

phong trên đồi này? Người vô danh ấy.

ước mơ gì ấp ủ những niềm hi vọng

gì"?

Chi tiết này cho ta biết thêm điều gì?

Qua đó em hiểu gì về nhân vật tôi hiện

tại?

- Tình yêu 2 cây phong gắn liền với tình yêu quý thầy giáo đã trồng 2 cây phong với ước mơ và hi vọng về sự trưởng thành của trẻ em làng Ku-ku-rêu

=>Tình yêu thiên nhiên mở rộng tới tình yêu con người

-> Lòng biết ơn sâu sắc

Đó là lòng biết ơn kính trọng thầy giáo

-người đã vun trồng ước mơ, hi vọng cho

những học trò nhỏ của mình.

Em đọc được những điều đáng quý nào

trong tâm hồn “tôi” qua tất cả những biểu

hiện trên?

- Tình yêu tha thiết sâu nặng dành cho thiên nhiên con người và làng quê

- Tâm hồn trong sáng, giàu xúc cảm cao đẹp

- Tâm hồn mang bản sắc quê hương Qua phân tích ở trên em hãy cho biết vẻ

đẹp nào của thiên nhiên và con người

được phản ánh trong tác phẩm?

Văn bản nhắc nhở ta điều gì?

“ăn quả nhớ kể trồng cây ''; Người

thầy ''trồng cây, trồng người''

- Vẻ đẹp thân thuộc và cao quý của 2 cây phong

- Sự gắn bó của con người với cảnh vật nơi quê hương

HS nhận nhiệm vụ

- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

HS suy nghĩ – Thảo luận

GV hỗ trợ giải đáp vướng mắc

- Bước 3: Báo cáo, thảo luận: GV gọi

một số HS trả lời, HS khác nhận xét, bổ

sung

- Bước 4: Kết luận, nhận định: GV

đánh giá kết quả của HS, chốt kiến thức,

ghi bảng

Nhiệm vụ 3

a Mục tiêu: HS rút ra nét đặc sắc về

nghệ thuật và nội dung ý nghĩa của văn

bản

b Tổ chức thực hiện:

- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

Em hãy cho biết nghệ thuật đặc sắc và

nội dung ý nghĩa của văn bản « Hai cây

phong »

HS nhận nhiệm vụ

- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

HS suy nghĩ – Thảo luận

GV hỗ trợ giải đáp vướng mắc

- Bước 3: Báo cáo, thảo luận: GV gọi

một số HS trả lời, HS khác nhận xét, bổ

sung

- Bước 4: Kết luận, nhận định: GV

đánh giá kết quả của HS, chốt kiến thức,

ghi bảng

Ý nghĩa:

Hai cây phong là biểu tượng của tình yêu

quê hương sâu nặng gắn liền với những

kỉ niệm tuổi thơ tươi đẹp của người họa

sĩ làng Ku – ku – rêu

HS Đọc ghi nhớ SGK/101

III Tổng kết

1 Nghệ thuật:

- Lựa chọn ngôi kể, người kể tạo nên hai mạch lồng ghépđộc đáo

- Miêu tả bằng ngòi bút đậm chất hội hoạ, truyền sự rung cảm đến người đọc

- Có nhiều liên tưởng, tưởng tượng hết sức phong phú

2 Nội dung:

Đoạn trích là bài ca về tình yêu quê hương xứ sở, bài ca về người thầy chân chính:

- Hình ảnh hai cây phong trong cảm nhận của người hoạ sĩ là biểu tượng của quê hương

- Những kỉ niệm tuổi thơ đẹp đẽ không thể nào quên

- Lòng biết ơn người thầy Đuy sen đã gieo vào những tâm hồn trẻ thơ niềm tin yêu, niềm khát khao hi vọng về 1 cuộc sống tốt đẹp

HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP

a) Mục tiêu: Hs nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã

được lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức

b) Tổ chức thực hiện:

- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

Nhóm 1, 2: ? Tìm những biện pháp tu từ được sử dụng trong văn bản “Hai cây

phong”, nêu tác dụng của chúng?

Nhóm 3, 4: ? Trong VH tình yêu quê hương đó biểu hiện bằng cây cối, dòng

sông, con đường Tìm 1 vài TPVHVN có cách diễn đạt tình quê như thế

Nhóm 5, 6: Từ đoạn trích hai cây phong bức thông điệp mà tác giả muốn gửi tới

bạn đọc điều gì?

HS nhận nhiệm vụ

- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

HS suy nghĩ – Thảo luận

GV hỗ trợ giải đáp vướng mắc

- Bước 3: Báo cáo, thảo luận: GV gọi một số HS trả lời, HS khác nhận xét, bổ

sung

- Bước 4: Kết luận, nhận định: GV đánh giá kết quả của HS, chốt kiến thức, ghi

bảng

- Các phép tu từ chủ yếu là so sánh và nhân hóa được sử dụng rất nhiều trong bài

- Đây là bài văn kể chuyên xen lẫn miêu tả và biểu cảm, do vậy tác dụng của các phép tu từ ở đây giúp mạch văn trôi chảy, sự vật, sự việc được tái hiện một cách sinh động, hấp dẫn (Từ gợi ý này HS phân tích một số VD cụ thể)

- Bên kia sông Đuống (Hoàng Cầm)

- Nhớ con sông quê hương (Tế Hanh, Giang Nam)

- Quê hương (Tế Hanh)

- Việt Nam đất nước (Đất nước- Nguyễn Đình Thi)

- Ca dao: ""Anh đi anh nhớ ''

- Hai cây phong nhắc nhở ta đừng quên quá khứ tuổi thơ, đừng bao giờ quên công

ơn và tình cảm về người thầy giáo đầu tiên của cuộc đời

* Tích hợp kiến thức liên môn Âm nhạc

Yêu cầu cả lớp hát tập thể bài “Người thầy”

HOẠT ĐỘNG 4 VẬN DỤNG

a) Mục tiêu: Vận dụng kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội để giải quyết

những vấn đề mới trong học tập và thực tiễn

b) Tổ chức thực hiện:

- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

Văn bản hai cây phong bồi đắp cho em những tình cảm nào?

HS nhận nhiệm vụ

- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

HS suy nghĩ – Thảo luận

GV hỗ trợ giải đáp vướng mắc

- Bước 3: Báo cáo, thảo luận: GV gọi một số HS trả lời, HS nhận xét, bổ sung.

- Bước 4: Kết luận, nhận định: GV đánh giá kết quả của HS, chốt kiến thức

Tình cảm yêu quê hương đất nước, kính trọng biết ơn thầy cô giáo, gắn bó với mái trường

*Hướng dẫn về nhà - Học thuộc ghi nhớ.- Hoàn thành các bài còn lại