Trong thời đại ngày nay, cùng với sự phát triển năng động về các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, và xây dựng cơ sở hạ tầng cũng phát triển để đáp ứng nhu cầu sống như nhà cửa, chung c
Trang 1PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài:
Theo xu hướng phát triển của thời đại ngày nay Mọi thứ xung quanh đều phát triển để đáp ứng với nhu cầu sống và tuân theo quy luật của thời đại Trong triết học có nhắc đến quy luật phát triển “Cái mới ra đời dựa trên quy luật phát triển của cái cũ và
nó sẽ thay thế cái cũ” Đúng vậy, quy luật đó phải xảy ra thì sự phát triển thăng hoa mới được thể hiện Nhưng trái lại, bên cạnh đó nó dần bị lãng quên đi những giá trị về mặt thẫm mỹ, văn hóa mà chúng ta đã có được do một đất nước có bề dày về truyền thống dân tộc Chúng ta hãy nhìn lại, trong cuộc sống chúng ta, song song với sự tồn tại và phát triển nhanh chóng của thời đại ngày nay cả về mặt kinh tế cũng như các lĩnh vực khác Chúng ta cứ chạy theo sự choáng ngợp của các công trình kiến trúc hiện đại mà dễ dàng quên đi một nền văn hóa có truyền thống người Việt một cách thơ mộng và êm ả Chúng ta đã bị đô hộ một ngàn năm Bắt thuộc, mười năm bị nhà Minh xâm lược, song song với việc đốt sách, phá chùa chiền, nhà Minh đã đưa văn hóa, nghệ thuật Minh vào nước ta – một trong những đỉnh cao của văn hóa Trung Quốc Ví
dụ như đồ gỗ đời nhà Minh – hiện nay vẫn đắt nhất trong các cuộc đấu giá Sothebg’s
Nhưng vào thời điểm đó, văn hóa Việt Nam vẫn không bị mai một mà còn phát triển rực rỡ ngay sau đó Trong thời đại ngày nay, cùng với sự phát triển năng động về các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, và xây dựng cơ sở hạ tầng cũng phát triển để đáp ứng nhu cầu sống như nhà cửa, chung cư, siêu thị, trung tâm thương mại, văn phòng, quán bar… để các lĩnh vực phát triển một cách đúng đắn, có hướng đi phù hợp với nhu cầu sống và sự phát triển, chúng ta cần phân loại để phù hợp cho các lĩnh vực đó, để tránh đi sự lệch hướng
Ví dụ:Văn phòng thì phải có một không gian năng động; nhà hàng, café phải có
không gian giải trí, thư giản
Khi nắm được các quy luật phát triển của từng lĩnh vực thì chúng ta phân loại từng lĩnh vực phát triển theo những hướng cụ thể nhưng tinh tế
Đất nước chúng ta đã hội nhập WTO, nền kinh tế, xã hội cũng phát triển, kéo theo các công trình kiến trúc cũng phát triển Chính điều đó tạo cho con người một áp lực khá lớn, cả về khối óc lẫn thời gian Bên cạnh sự hao phí về mặt trí tuệ và lao động
Trang 2trí, nghỉ ngơi, họp mặt gia đình, bạn bè, có cả sự giao lưu giữa các nền văn hóa, phong tục, tập quán… làm giảm bớt sự căn thẳng và xích lại gần nhau hơn
Để giải quyết các nhu cầu nói trên, riêng em cũng như các nhà thiết kế nói chung cấp thiết phải tạo ra một không gian giải trí, thư giản và giai lưu lành mạnh để đáp ứng với nhu cầu sống Bên cạnh đó, ta thấy phố cổ là một điển hình Em đã tái hiện lại một không gian êm ả và mộc mạc, giản dị của phố cổ Hội An – hình thành vào cuối thế kỷ mười tám, đầu thế kỷ 19 Café phố cổ vừa đáp ứng nhu cầu giải trí, thư giản, giao lưu và ôn lại nền văn hóa Việt trong thời đại ngày nay Từ đó có thể nói café phố cổ là một công trình có nhu cầu cấp thiết và cần được phát triển một cách nhanh chóng vì nó không những để giải quyết nhu cầu sống ngày nay mà nó còn giải quyết
về mặt bảo tồn nghiên cứu, giao lưu và giới thiệu nền văn hóa Việt Nam cho các bạn
bè thế giới qua những buổi họp mặt
2 Mục đích nghiên cứu:
Chúng ta đang bước sang giai đoạn hội nhập và phát triển kinh tế, thu nhập của người dân sẽ tăng lên, các hoạt động thương nghiệp cũng tấp nập hơn Một lần nữa chúng ta cần phải xem xét, nhìn lại và cải tạo lại nền văn hóa để đáp ứng nhu cầu sống trước sự phát triển ngày nay Điển hình là sự bảo tồn hình ảnh phố cổ cùng với việc phát triển café phố cổ
Chúng ta hãy hình dung khi một khách du lịch và công chúng yêu nghệ thuật có thể thưởng thức một kho tàng như tượng đài, di tích, bảo tàng… đều bị y phục và hầu hết là những vật dụng hằng ngày đã mang một dáng vẻ Việt Nam, đó là công chúng bình thường Còn chúng ta là các nhà nghiên cứu, thiết kế phải tìm đằng sau những nét đẹp ấy là một chiều sâu về mặt lịch sử, văn hóa để vận dụng và đưa vào không gian sống hiện nay tuy không dễ dàng nhưng nó mang những mục đích hưu ích cho cuộc sống ngày nay nhưng nó phải mang văn hóa truyền thống (văn hóa phố cổ)
Có thể nói mục đích đầu tiên để đưa hình ảnh văn hóa phố cổ vào không gian café là nhằm nâng cao mức sinh hoạt, nhu cầu sống, nhu cầu giao lưu… của người dân
mà dần mất đi bản sắc văn hóa Việt trong thời đại ngày nay Khi tái hiện một hình ảnh café mang văn hóa phố cổ thì chứa đựng những giá trị thuận lợi và khó khăn Nó được thể hiện qua ba mục đích sau:
- Bảo tồn di sản văn hóa và nâng cao văn hóa Việt trong cuộc sống con người ngày nay
Trang 3- Duy trì và cải tạo môi trường sống để đáp ứng nhu cầu sống ngày nay
- Phát triển kinh tế - xã hội
Đó là ba mục đích cấp thiết nhất mà chúng ta cần phải giải quyết và nghiên cứu,
nó mang đầy đủ tính nhân văn, nhu cầu phát triển của xã hội mà chúng ta đã nêu ở phần lý do của đề tài
Tuy nhiên để phù hợp và đáp ứng nhu cầu cần nghiên cứu nhiều thên nữa Và chúng ta cũng thấy những mục đích nàycòn mang nhiều sự đối lập bên cạnh sự logic
mà chúng ta cần giải quyết
Ví dụ:
- Bảo tồn di sản văn hóa và nâng cao văn hóa Việt trong Kinh tế: hai mặt này rất khó phù hợp với nhau Nếu như ta đưa một nền văn hóa thuần Việt và đậm bản sắc dân tộc của từng vùng vào sự kinh doanh và giải trí thì nó rất nặng và khó chịu Dẫn đến ảnh hưởng về mặt kinh tế, lợi nhuận Ngược lại nếu ta đi theo mặt lợi nhuận, kinh tế thì bản sắc văn hóa sẽ bị phá vỡ Vì vậy, mục đích trên là rất phức tạp và các nhà nghiên cứu và thiết kế cần phải giải quyết
- Kinh tế và môi trường sống, sinh hoạt: kinh tế hóa sẽ ảnh hưởng đến không gian nghĩ ngơi, thư giản của chúng ta
- Không gian và môi trường sống, sinh hoạt với di sản bảo tồn văn hóa: Hai mặt này ảnh hưởng nhau không nhiều nhưng nó không hòa nhập với nhau được để tạo một sự thống nhất Vì nếu đưa văn hóa thuần Việt, mang mặng bản sắc thì
nó sẽ ảnh hưởng đến không gian sống, làm cho không gian sống không được thoải mái, nặng nề và khó chịu
Từ đó, những mục đích cần nghiên cứu mà chúng ta đưa ra rất cấp thếit và phù hợp với nhu cầu hiện nay, bên cạnh đó còn có những mặt chưa được thấy cần giải quyết một cách cụ thể
Trang 43.Đối tượng nghiên cứu:
Và trong kho tàng về mỹ thuật trong kiến trúc cổ Việt Nam – nước có
bề dày về mặt lịch sử và văn hóa mà cha ông để lại Và một số công trình di sản quốc gia có thể nói như: Lăng Tự Đức, Chùa Thiên Mụ, Phố cổ Hội An… thì Hội An là một phố cổ điển hình mang nét kiến trúc nhân gian và
sự giản dị, êm ả mang dáng dấp người Việt
Hội An là một phố được xếp thứ tư ở nước ta, được xây dựng vào thời Nhật – Pháp đô hộ Đến thế kỷ 19 – 20 thì hình thành phố cổ, nó được phát triển liên tục nhưng vẫn mang một dáng vẻ riêng không phô trương nhưng vẫn năng động
Từ đó, ta phải phân tích và tìm hiểu bản chất của nền mỹ thuật đó là gì? Có phải
là mỹ thuật dân gian hay không? Là folk lore trong nghệ thuật tạo hình không? Chúng
ta cần phải xác định bản chất mới định được đối tượngnghiên cứu một cách cụ thể hơn
Trang 5Folk lore nguyên nghĩa trong tiếng Anh là trí tuệ (Lore) của nhân gian (Folk) thì Folk lore là trong nghệ thuật tạo hình cổ Việt Nam, bao gồm những sáng tạo của nhân gian Việt Nam về kiến trúc, tượng, tranh… Chúng ta hãy nhìn lại ở xã hội tiền
sử, có thể xem văn hóa nguyên thủy là văn hóa nhân dân, thì mỹ thuật ở giai đoạn đó được xem là cội nguồn của mỹ thuật dân gian Nó được bảo lưu trong lịch sử mỹ thuật cho mãi đến gần đây – thậm chí, chúng ta vẫn là xã hội nông nghiệp kỹ thuật nên sự bảo lưu ấy khá vững chắc
Vì vậy, có thể nói phố cổ Hội An mang một kiến trúc cổ do chính người Việt
qua các thời kỳ đã bảo tồn và phát triển cho đấn tận bây giờ
Hội An sau này đã có những đổi mới về mặt kiến trúc nhưng vẫn mang nguyên tắc của phố cổ xưa “Tôi đua anh đi nhưng cái hay của anh tôi vẫn giữ lại” Thành phố Hội An bị ảnh hưởng của nhiều kiến trúc nhưng vẫn giữ nguyên bản sắc của nó Những dãy nhà dọc theo đường bên bờ sông Cầu, thành một thành phố Hội An khép kín Có thể nói, các yếu tố tạo nên một thành phố cổ nhịp nhàng.như kiến trúc nhà,
Trang 6Hội An có những con đường từ rất lâu đời được hình thành chạy dọc theo bờ sông nhằm đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của người dânvề mặt kinh tế, giao lưu… Đường trong phố bao gồm ba dãy phố nằm cạnh sông Thu Bồn trải dài theo hướng Đông – Tây Sát với sông và đường Bạch Đằng, tiếp đó là đường Nguyễn Thái Học và Trần Phú Người ta cho biết đường Bạch Đằng được xây dựng vào năm 1987, đường Nguyễn Thái Học được xây dụng vào năm 1940 và đường Trần Phú là con đường cổ nhất Ngoài ra, khi nhắc đến phố cổ Hội An, chúng ta không thể quên kiến trúc nhà Hội An, nhà Hội An mang kiến trúc nhà tường, có mái và kết cấu theo kiểu vì kèo nhà
ba gian từ xưa Nhưng qua các thời đại, kiến trúc nhà Hội An có sự thay đổi và phát triển theo kiến trúc Pháp – nhà có từng và gác lửng
Qua cách phân loại như trên, đã chọn ra những ngôi nhà truyền thống, tiêu biểu lọai mặt đứng như hình vẽ trên Trong hình vẽ này
sự biến đổi theo chiều cao của mặt đứng được diễn tả từ trên xuống dưới (tầng một → tầng hai/ tầng một có hiên → tầng hai có ban công/ tầng hai không có ban công → là nhà kiến trúc châu Âu), còn từ trái sang phải là sự biến đổi theo vật liệu của mặt đứng là gạch hoại gỗ
Từ sơ đồ này ta có thể thấy được có một đặc trưng chung quan trọng của kiến trúc nhà Việt Nam Ta thấy hai loại kiến trúc chủ yếu ở nhà cổ Hội An được bố trí nhịp nhàng nằm trên những con đường chính dọc theo bờ sông tạo nên không gian thật lắng động và êm ả Đây chính là đối tượng, hình ảnh đẹp mà các nhà thiết kế cần phải tái cải tạo và đưa vào không gian sống hiện nay mặc dù khó mang lại không gian thuần của đặc trung phố cổ
Trang 74.Nhiệm vụ nghiên cứu:
Nếu coi văn hóa phố cổ là văn hóa gốc Việt thì thấy sự thống nhất cưa rõ ràng
Vì từ xưa cho đến nay, khi người ta nói đến văn hóa Việt là nói đến làng, đình…nó mang những lệ riêng của nó “Phép vua thua lệ làng”, dựa trên một luật lệ chung, mỗi làng mỗi thành phố đều có một luật lệ riêng Từ xua người ta đã ẩn dụ một luỹy tre làng là một nền văn hóa Việt
Nếu vậy thì Hội An là một thành phố được hình thành từ một thành phố nhỏ bên sông Hàn, gần cửa sông đổ ra biển và hiện nay là một đo thị cảng khá nổi tiếng Theo cách nghĩ như trên cứ tuân theo một luật lệ như vậy thì Hội An không phải là một thành phố phong cách Việt
Đúng vậy, trong quá trình nghiên cứu, ta không nên eo hẹp lại vấn đề theo tục
lệ quá mà ta chỉ quy định về khoảng thời gian và cách duy trì nó cho đến bây giờ trên đất Việt Tất nhiên nó phải tuân theo một tiếng nói chung về truyền thống của người Việt như: nhà cửa, bàn thờ họ…
Còn về không gian để Hội An là một thành phố cổ không gian Việt thì chưa đúng vì qua các quá trình lịch sử thì với sự sát lập của Pháp, Nhật , Trung Quốc thì đường xá, nhà cửa cũng thành một tổng thể phố cổ Hội An chứ không thành lũy tre, mái đình theo nguyên tắc chung
Ta phải thấy rõ nền văn hóa Việt và bản sắc Việt cho đến ngày nay Một ngàn năm Bắc thuộc và mười năm bị nhà Minh xâm lượt, nhà Minh đã đồng hóa và đưa nền văn hóa Minh vào nước ta Nhưng nghệ thuật Việt vẫn không bị tiêu diệt mà còn phát triễn rực rỡ ngay sau đó Theo nguyên tắc đớ, phố cổ Hội An qua bao nhiêu sự hội nhập của Nhật, Pháp, Trung Quốc thì kiến trúc và hình dáng đã bị thay đổi nhưng nó vẫn mang một nét chung của người Việt về mọi mặt như: thời gian, chất liệu, lối sống của con người ở miền đất đó Nhiệm vụ bảo tồn, các nhà nghiên cứu phải tìm hiểu cách điệu những cái riêng, từng bộ phận hòa nhập vào cái chung có sự liền mạch, đa dạng nhưng không lãng quên cái riêng của nó Hội An cũng phát triển theo một quy luật riêng của nó nên vẫn mang một phong cách riêng của một phố cổ Nó chứa đựng chiều dài về thời gian, ta chấp nhận Hội An có sự thay đổi đa dạng nhưng theo một nguyên tắc chung
Trang 8Một nhà khảo cổ, nghiên cứu, thiết kế phải tìm được những nét chung đó để sáng tạo kết hợp cái mới của một nền văn hóa (Hội An) để hình thành, xây dựng và tái tạo nhiều công trình kiến trúc mang nét văn hóa cao, quy định bản sắc văn hóa
Người ta có thể vận dụng đưa hình ảnh bản sắc văn hóa đó vào nhiều công trình kiến trúc hữu ích và kiến trúc mang tính giải trí cao: bảo tàn, đền thờ, quán xá, café… đây cũng là nhiệm vụ của các nhà thiết kế phải nghiên cứu và vận dụng để đưa vào các công trình mới vì chúng ta dần quên đi nền văn hóa của riêng mình
5.Phương pháp nghiên cứu:
Chúng ta có thế mạnh về một đất nước có bề dày về truyền thống và nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc Trước hết để xác định về phương phápvà những cách thức của một đề tàivề phố cổ Hội An nói riêng cũng như lĩnh vực cổ của Việt Nam nói chung Chúng ta phải nhìn nhận thực tế từ bên ngoài cuộc sống ngày nay để đưa ra những phương pháp cho riêng mình
Khách du lịch và công chúng yêu nghệ thuật có thể thưởng thức ở kho tàng ấy những di tích kiến trúc, những pho tượng thờ, những tờ tranh tết… đến bộ y phục và hầu hết các vật dụng hàng ngày một vẻ đẹp Việt Nam duyên dáng, chân chất mà tế nhị Song đối với những người làm công tác nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn thì cần tìm ở đằng sau vẻ đẹp ấy một chiều sâu văn hóa, văn minh Và đối với các cán bộ khoa học công tác trong lĩnh vực nghiên cứu mỹ thuật cổ Việt Nam, cần phải nhận rõ những tính chất đặc thù của nền mỹ thuật ấy, để từ đó có những cách tiếp cận thích hợp nhất và được đo bằng những chuẩn thẩm mỹ phù hợp nhất
Mỹ thuật cổ của Việt Nam nói chung có chương đầu từ vạn năm trước ở hang Đồng Nội, có đỉnh đầu từ văn hóa Đông Sơn ,và nền văn hóa phố cổ Hội An nói riêng
có sự phát triển liên tục từ ngàn năm trở lại đây Bản chất của nền mỹ thuật ấy là gì?
Từ đó, ta phải phân tích và tìm hiểu bản chất của nền mỹ thuật đó là gì? Có phải là mỹ thuật dân gian hay không? Là folk lore trong nghệ thuật tạo hình không? Chúng ta cần phải xác định bản chất mới định được đối tượngnghiên cứu một cách cụ thể hơn
Folk lore nguyên nghĩa trong tiếng Anh là trí tuệ (Lore) của nhân gian (Folk) thì Folk lore là trong nghệ thuật tạo hình cổ Việt Nam, bao gồm những sáng tạo của nhân gian Việt Nam về kiến trúc, tượng, tranh… Chúng ta hãy nhìn lại ở xã hội tiền
sử, có thể xem văn hóa nguyên thủy là văn hóa nhân dân, thì mỹ thuật ở giai đoạn đó được xem là cội nguồn của mỹ thuật dân gian Nó được bảo lưu trong lịch sử mỹ thuật
Trang 9cho mãi đến gần đây – thậm chí, chúng ta vẫn là xã hội nông nghiệp kỹ thuật nên sự bảo lưu ấy khá vững chắc
Như vậy, đối tượng đã được xác định nhưng chân được nhận chân về tính chất: dân gian hay bác học? Công việc của người nghiên cứu là phải bằng nghiệp vụ của mình phải nhận định làm sao cho sát
Chúng ta đã quen xác định một tác phẩm, một hiện tượng thuộc văn hóa dân gian khi nó thỏa mãn hai điểm là sáng tác của nhân dân tức là sáng tác không chuyên nghiệp, đối lập với nghệ thuật chuyên nghiệp là nghệ thuật chính thống và đã không chuyên, không có nghề thì phải ở trình độ thấp Và cũng quen hiểu sáng tác tập thể có nghĩa là vô danh Từ hai điểm trên dẫn đến hệ quả là phải có nhiều dị bản Đó là một khuynh hướng về mỹ học Folklore, chứ không phải là cách hiểu duy nhất
Mỹ thuật cổ Việt Nam nảy sinh và phát triển trong xã hội nông nghiệp lúa nước
kỹ thuật cũ,và mỹ thuật Hội An gắng liền với sự sinh sống ở khu vực sông nước Với nền văn minh thôn dã, khoa học kỹ thuật và triết học ít được quan tâm mà chủ yếu dựa trên kinh nghiệm cảm tính Do đó nghiên cứu mỹ thuật cổ Việt Nam cơ bản là nghiên cứu mỹ thuật dân gian không thể đo bằng chuẩn thẩm mỹ thế giới mà dựa trên nét đẹp Việt Nam là “thuận tay, hay mắt”, là “sống hơn giống”; ngay cái tỷ lệ lấy đầu người làm chuẩn “tọa tứ, lập thất” bản thân nó đã không được chuẩn lại vận dụng một cách đại khái Mặt khác cần đặt mỹ thuật cổ trên cái nền văn hóa cổ truyền gắn với di tích đền chùa, với các sinh hoạt tín ngưỡng – tôn giáo và nhất là các lễ hội nông thôn mới thấy nó sống động Mà chính vì thế mà tạo ra những dị bản
Trang 10PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1:
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1.1 Tổng quan lịch sử đề tài:
1.1.1 Lịch sử đề tài nghiên cứu: (Điều kiện tự nhiên)
Hội An nằm các thành phố Đà Nẵng 30km về phía Nam (là thành phố lớn đứng thứ 4 ở Việt Nam, dưới thời thực dân Pháp – Đà Nẵng được gọi là Tourane) Đà Nẵng là một thành phố nhỏ bên dòng sông Hàn, gần cửa sông đổ ra biển Hiện nay là một đô thị cảng với dân số khoảng 400.000 người, trong
đó người gốc Hội An chiếm 60.000 người Trước đây người ta đã biết đến một thương cảng quốc tế hay trung tâm thương nghiệp nổi tiếng nhưng không phải là Đà Nẵng mà
là Hội An Sự biến đổi này diễn ra trong khoảng thời gian từ cuối thế kỷ 19, đầu thế kỹ
20 đã có rất nhiều yếu tố xảy ra trong bối cảnh lúc đó, nhưng nguyên nhân lớn nhất là
do sự biến đổi điều kiện địa hình Đương nhiên, nguyên nhân để Hội An từng trở thành thương cảng quốc tế sầm uất phần lớn cũng phụ thuộc vào điều kiện địa hình Sự biến đổi địa hình do sự bồi đắp phù sa của các dòng sông đã không còn đáp ứng cho việc ra vào các tàu thuyền lớn làm cho cảng Hội An mất đi vai trò quan trọng của nó Khi bắt tay vào việc nghiên cứu Hội An, việc đầu tiên không thể không thể không chú ý đến là
sự biến đổi về điều kiện địa hình
Hội An nằm gần cửa sông lớn nhất của tỉnh Quảng Nam mang tên Thu Bồn đổ
ra biển Đông (cửa sông này còn gọi là Cửa Đại) Tuy nhiên, ngày nay từ trung tâm đô thị Hội An ra đến cửa sông này cũng không gần lắm, nếu chỉ từ hiện trạng của bờ đập được xây dựng giữ lại lưu lượng nước sâu cho Hội An mà không có sự tồn tại khu phố
Trang 11cổ như hiện nay thì khó có thể hình dung được trước kia nơi đây đã từng là một thương cảng mang tính quốc tế như thế nào
Hạ lưu sông Thu Bồn được chia thành nhiều nhánh, nhánh sống tiếp giáp với phố cổ Hội An được gọi là sông Hội An Dòng sông chảy giữa hai cồn Cẩm Nam và Cẩm Kim là dòng chính của sông Thu Bồn
Khoảng thế kỷ 16 – 18 Hội An với tư cách là một thương cảng giao lưu quốc tế sầm uất có diện mạo như thế nào, giả thiết rằng các cửa sông Thu Bồn bao quanh Hội
An rất rộng Tuy nhiên, bờ biển cũng là những bãi cát rộng, nên rất khó trở thành vịnh
để tiếp nhận những tàu thuyền từ ngoài khơi Cũng có thể cho rằng, vị trí của bãi cát
và cồn cát hiện nay là vịnh trước kia để các thuyền lớn lưu trú
Phần lớn vịnh này đã biến đổi tạo thành hai cửa sông quan trọng là cửa sông Thu Bồn và cửa sông Hàn chảy đến Đã Nẵng Sông Thu Bồn có 02 nhánh đổ ra biển là Cửa Đại và một cửa Tiểu ở phía Bắc Người ta cho rằng Cửa Tiểu bị lấp vào thế kỷ 18 Dòng sông nối cửa sông Hàn với cửa sông Thu Bồn được gọi là Sông Cò nhưng sông này chỉ giống như một cái đầm còn lại phía sau bờ cát Cửa sông Hàn là một vịnh nước rất sâu đã trở thành một nơi lý tưởng cho thuyền bè vào Ngoài ra con đường di chuyển từ cửa sông Hàn, qua sông cổ Cò đến Hội An là con đường an toàn và thuận lợi đối với các thuyền từ phía bắc hoặc phía đông đến Sông Cò đã tạo ra một con đường thủy an toàn, đây có lẽ cũng là con đường mà thuyền của các thương gia Nhật Bản đã đi từ Nagasaki đến Giao Chỉ
Tuy nhiên với vị trí thuận lợi về mặt địa lý, nhưng thành phố Hội An hằng năm vẫn xảy ra nhiều thiên tai lũ lụt Đã phá đi một phần các công trình di sản văn hóa Có thể coi đây là một vấn đề mang ý nghĩa lịch sử lớn từ trước đến nay
1.1.2 Hiện trạng của đề tài:
Bên cạnh sự phát triển nhanh chóng của xã hội ngày nay, thì áp lực về công việc ngày càng cao tạocho con người chúng ta phải có sự giao lưu, ngoại giao, trao đổi văn hóa và hơn nữa là sự nghỉ ngơi, thư giản sau những
Trang 12giây phút căn thẳng hiện nay Có thể nói trong những năm gần đâydo nhu cầu của xã hội và con người để góp phần phát triển đất nước, thì Cần Thơ từ một tỉnh nằm ở phía Tây Nam nước ta do nhu cầu của xã hội, kinh tế, Cần Thơ chính thức trở thành một thành phố trực thuộc trung ương và đã nhanh chóng phát triển mạnh mẻ về các loại hình kinh tế, thương mại, dịch vụ Để đáp ứng với các nhu cầu trên, hạ tầng ở Cần Thơ
đã phát triển một cách nhanh chóng, những công trình như siêu thị, nhà hàng, khách sạn và các lĩnh vực kinh tế khác cũng phát triển một cách chóng mặt Cũng như các loại hình giải trí khác cũng phát triển để đáp ứng cho nhu cầu xã hội, như trung tâm thương mại điện máy Nguyễn Kim Cần Thơ Tòa nhà được xây dựng ở vị trí thuận lợi,
là khu vực trung tâm của thành phố Ngoài sự đáp ứng nhu cầu của con người Trung tâm thương mại còn thuận lợi cho việc đi lại Và loại hình không thể thiếu là café, bar – không những là nơi giải trí, thư giản mà còn là nơi giao lưu, trao đổi văn hóa với nhau Ở siêu thị điện máy Nguyễn Kim đưa ra một loại hình café đơn giản được bố trí như hình vẽ
Trong quá trình nghiên cứu và nắm bắt nhu cầu phát triển của xã hội ngày nay, để duy trì và giới thiệu về văn hóa Việt cho bạn bè thế giới cũng như những người Việt chúng ta Công trình được cách điệu và tái hiện một thành phố
cổ Hội An với màu sắc hài hòa và nhịp điệu về hình khối dược bố cục chặc chẽ đã được hình thành từ thế kỷ 18 – 19 Nhằm cân bằng cho sự phát triển nhanh chóng với các công nghệ tiên tiến ngày nay cũng như ở Cần Thơ nói riêng và Việt Nam nói chung
Trang 13Là một nhà thiết kế khi thiết kế một tác phẩm để đạt được các yêu cầu về công năng sử dụng và yêu cầu giá trị nghệ thuật thì ta phải đi theo một hướng nhất định
Từ yêu cầu về công năng sự dụng (đối tượng sử dụng là con người) đến giá trị nghệ thuật (nguồn gốc và xuất sứ của văn hóa, ví dụ: phố cổ Hội An…)
Để giải quyết được các yêu cầu trên thì người thiết kế cần phải tìm ra những phương pháp nghiên cứu một cách chuẩn mực, đó chính là cách thức tổ chức sáng tác
để thiết kế một tác phẩm
Trang 14Ở đây ta thấy loại hình dịch vụ: cà phê – bar phố cổ là loại hình giải trí, thư giãn Mà đối tượng thư giãn là con người nên ta đã xác định nghiên cứu và tổ chức sáng tác phải theo chuẩn mực của con người nhằm phục vụ và đáp ứng đầy đủ nhu cầu của con người, không áp đặt con người phải tuân theo và thích nghi theo những tác
phẩm sáng tác.(hình vẽ)
Cà phê – Bar phố cổ cũng vậy: để đưa ra phương pháp tổ chức sáng tác một cách hợp lý, trước hết ta phải xác định được: nhu cầu của con người là gì? Từ đó ta đi vào một vài ý đồ sâu hơn là: một không gian giải trí, thư giãn là đáp ứng đủ mọi yêu cầu đó hay không? (như ánh sáng, chất liệu, màu sắc, góc nhìn, thời tiết, độ ẩm…)
Trang 15Từ đó ta hình thành được sơ đồ khối về giá trị sử dụng:
Không gian bar:
Quầy pha chế
Tủ đựng tài chính
Tủ đựng trang thiết bị, chai lọ… Quầy phục vụ khách hàng Ghế bar – Khách hàng…
(khu vực đi lại)
Trang 16- Giá trị sử dụng là tiêu chuẩn về kích thước, màu sắc, ánh sáng, góc nhìn… khi đặt về giá trị sử dụng và giá trị thẩm mỹ cũng hình thành
Khi nhà thiết kế đã thực hiện được phần về giải quyết công năng sử dụng thì có thế nói cơ bản một công trình đã thành công, vì khi công năng sử dụng một cách tiện ích và có hiệu quả thì giá trị nghệ thuật một phần nào đó đã được hình thành từ không gian, kích thước, tỉ lệ, ánh sáng, màu sắc…
Xu hướng ngày nay là xu hướng phát triển, con người đã cảm nhận về nghệ thuật một cách rõ ràng và chuẩn mực: nên khi nghĩ đến một phong cách nghệ thuật nào
đó, vào thời nào đó, không gian nào, người thiết kế cũng phải nghiên cứu các giá trị văn hóa đó để đáp ứng cho đúng chuẩn mực về già trị thẩm mỹ thì sẽ tạo cho giá trị về thiết kế một cách chuyên nghiệp hơn Như đề tài về cà phê – bar Phố Cổ thì phải nghiên cứu giá trị về nghệ thuật về văn hóa, họa tiết, màu sắc… để kết hợp và khoác lên giá trị sử dụng Thì lúc đó, giá trị sản phẩm người thiết kế tạo ra ta thấy một cách hoàn thiện và chuyên nghiệp hơn
Ở đây, Phố cổ lấy từ đặc trưng từ một dãy nhà cổ dọc theo những con đường của thành phố Hội An về những chất liệu, hình khối, màu sắc, nó được cách điệu một cách đơn giản nhưng tinh tế và đưa vào khái quát sử dụng tạo nên được sự ấm cúng, lãng mạng và mộc mạc
Ta thấy khi nhà thiết kế đã đưa ra được cách thức sáng tác hợp lý thì mọi vấn đề hầu như đã được giải quyết một cách mạch lạc và cũng như bài toán đã được giải xong
Trang 172.2 Mô tả phương pháp và kỹ thuật thiết kế:
Từ sơ đồ về công năng sử dụng như chúng
ta phân tích thấy được rất nhiều vấn đề cần giải qưyết và nó được gói gọn trong các thể loại về:phân nhóm không gian sử dụng theo khu,không gian sừ dụng theo đồ đạt, kích thước, tỉ lệ, màu sắc, ánh sáng, góc nhìn…một cách hợp lý Cà phê – Bar - Phố cổ trên mặt bằng được bố trí một cách hợp lý Trục giao thông được phân bố theo trục dọc chính của công trình, và được phân bố nhiều không gian sử dụng như:
+ Không gian quầy Bar + Không gian giao thông + Không gian sử dụng BAR
Trang 18+ Không gian toilet + Không gian sân vườn + Không gian trang trí
Trước khi đi vào xát định và nghiên cứu từng không gian cụ thể, ta sơ lượt sát định vị trí ,góc nhìn phù hợp của một số cụm không gian chính
Như ở đây là nhấn mạnh và đi vào phương pháp thiết kế cho những không gian sử dụng hữu ích:
Thiết kế dựa vào một số thông số chuẩn về tỉ số ánh sang và tỉ số phản xạ của một
số vật liệu sau Các nhà thiết kế phải tuân theo một số nguyên tắc chung cụ thể của một số công thức sau:
Ở đồ án café –bar Phổ Cổ cũng áp dụng một số chất liệu có hệ số tương phản trung
bình và hệ số chiếu sang hợp lý.(theo thông số bảng 1,2)
Trang 19bảng thống kê về độ tương phản:
Trang 212.2.1Không gian quầy bar:
+ Không gian sử dụng: cấu tạo sàn, tường, trần + Các vật dụng phục vụ sử dụng và trang trí + Quầy Bar phục vụ khách
+ Quầy thu ngân + Tủ tài chính + Tủ trưng bày + Quầy pha chế + Đèn trang trí + Đèn chiếu sáng sử dụng
Phương pháp và kỹ thuật thiết kế:
- Xát định vị trí và góc nhìn của không gian quầy bar
- Không gian chung: Quầy Bar là không gian chính tạo điểm nhấn cho công trình