Quản lý thuế thu nhập cá nhân ở VN pot

- Thuế TNCN có diện đánh thuế rất rộng, thể hiện trên hai khía cạnh: một là đốitượng đánh thuế TNCN là toàn bộ các khoản thu nhập của cá nhân thuộc diện đánhthuế không phân biệt thu nhập

I Tổng quan về thuế thu nhập cá nhân:

để trang trải cho việc mua sắm vũ khí, trang thiết bị trong cuộc chiến tranh chốngNapoleon (Pháp) với mức thuế lúc bấy giờ là 0,8333% đánh trên những khoản thunhập vượt quá 60 GBP và tăng đến mức 10% nếu vượt quá 200 GBP Sau đó nhiềunước tư bản phát triển khác cũng áp dụng thuế này như: Nhật (1887), Ðức (1899),

Mỹ (1913), Pháp (1914), Liên Xô (1922), Trung Quốc (1936), Hàn Quốc(1974) Đây là loại thuế có tính công bằng nhất trong phân phối thu nhập xã hội

- Thuế thu nhập cá nhân là loại thuế trực thu, đánh trực tiếp vào thu nhập chínhđáng của từng cá nhân và Nhà nước thu tiền thuế trực tiếp từ các chủ thể trong nềnkinh tế Do là thuế trực thu nên nó phản ánh sự đồng nhất giữa đối tượng nộp thuếtheo luật và đối tượng chịu thuế theo ý nghĩa kinh tế Người chịu thuế thu nhập cánhân không có khả năng chuyển giao gánh nặng thuế khoá sang cho các đối tượngkhác tại thời điểm đánh thuế

- Thuế TNCN có diện đánh thuế rất rộng, thể hiện trên hai khía cạnh: một là đốitượng đánh thuế TNCN là toàn bộ các khoản thu nhập của cá nhân thuộc diện đánhthuế không phân biệt thu nhập đó có nguồn gốc phát sinh trong nước hay ở nướcngoài; hai là đối tượng phải kê khai nộp thuế TNCN là toàn bộ những người có thunhập, bao gồm tất cả công dân của nước sở tại và những người nước ngoài cư trúthường xuyên hay không thường xuyên nhưng có số ngày có mặt, làm việc, có thunhập theo mức độ quy định của pháp luật thuế TNCN Vì vậy nó tạo ra nguồn thu rấtcao cho Ngân sách Nhà nước của mỗi quốc gia

- Thuế TNCN là một loại thuế thu nhập nhưng khác với thuế Thu nhập doanhnghiệp ở chỗ nó có tính tất yếu gắn với chính sách xã hội của mỗi quốc gia cho dùquốc gia đó có mục tiêu hoàn thiện chính sách thuế, xây dựng một chính sách thuế cótính trung lập không nhằm nhiều mục tiêu khác nhau Thể hiện, nó luôn quy định loại

trừ một số khoản thu nhập trước khi tính thuế TNCN như thu nhập mang tính trợ cấp

xã hội, khoản chi cần thiết cho cuộc sống cá nhân, gia đình người nộp thuế, khoản chimang tính nhân đạo xã hội

- Thuế TNCN có góc độ kỹ thuật tính thuế khá phức tạp bởi diện đánh thuếrộng, liên quan chặt chẽ với hoàn cảnh cá nhân, chính sách xã hội cụ thể, có áp dụngphương pháp luỹ tiến từng phần trên thu nhập chịu thuế Có như vậy mới đảm bảocông bằng xã hội, người có thu nhập cao hơn thì trước và sau khi nộp thuế họ vẫncòn một khoản thu nhập cao hơn so với người có thu nhập thấp khi chưa nộp thuế

II.

Hệ thống quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Việt Nam:

1 Khái niệm công tác quản lý thuế TNCN :

- Quản lý thuế TNCN là sự tác động có chủ đích của cơ quan chức năng trong

bộ máy nhà nước đối với quá trình tính và thu thuế TNCN để thay đổi quá trình nàynhằm tạo nguồn thu cho ngân sách và đạt được các mục tiêu nhà nước đặt ra

- Công tác quản lý thuế TNCN nhằm đạt được các mục tiêu sau:

+ Tăng cường tập trung, huy động đầy đủ và kịp thời số thu cho ngân sách nhànước trên cơ sở không ngừng nuôi dưỡng và phát triển nguồn thu.Thuế TNCN chiếm

tỉ trọng chủ yếu trong số thu ngân sách nhà nước ở hầu hết các quốc gia trên thếgiới.Vì vậy, làm tốt công tác quản lý thuế thu nhập nói chung và TNCN nói riêng sẽ

có tác dụng lớn trong việc tập trung, huy động đầy đủ và kịp thời số thu cho NSNN + Góp phần tăng cường ý thức chấp hành pháp luật cho các TC kinh tế và dâncư

+ Phát huy tốt nhất vai trò của thuế TNCN trong nền kinh tế

2 Nội dung công tác quản lý thuế TNCN:

Công tác quản lý là một phần quan trọng của quản lý tài chính nhà nước, côngtác này cần được nhìn nhận ở tầm vĩ mô và phải bao gồm toàn bộ các công việc thuộccác lĩnh vực lập pháp , hành pháp , tư pháp về thu

a Ban hành chính sách thuế TNCN:

Đây là công việc thuộc lĩnh vực lập pháp.Việc ban hành chính sách thuế TNCN

sẽ tạo ra những quy định pháp luật làm cơ sở để tính và thu thuế.Đồng thời, ban hànhchính sách cũng đưa ra những căn cứ để kiểm tra, thanh tra, và áp dụng các chế tàiđối với quá trình tính và thu này Để mỗi công dân đều sống và làm việc theo pháp

luật thì chính sách thuế TNCN cần được xây dựng dựa trên các nguyên tắc cơ bản

sau:

- Việc xây dựng các văn bản pháp luật và chính sách thuế cần đảm bảo tính đơngiản, rõ ràng, chặt chẽ Vì loại thuế này khá phức tạp nên nguyên tắc này cần đượcđảm bảo để hạn chế hành vi trốn thuế của các đối tượng nộp thuế

- Quy định trong chính sách thuế này cần đảm bảo được yêu cầu đặt ra trongviệc huy động nguồn thu cho ngân sách, đồng thời phù hợp với điều kiện kinh tế-xãhội và đảm bảo tính công bằng đối với cả người nộp thuế và xã hội.

- Thuế TNCN đóng vai trò phân phối lại thu nhập trong xã hội , giảm bớt sựcách biệt quá lớn về mức sống giữa các cá nhân trong xã hội nhưng cũng cần độngviên sự phấn đấu làm việc của người lao động Các quy định phải đảm bảo cho thunhập thực tế sau khi nộp thuế của các đối tượng nộp thuế tương xứng với công sứclao động và sự đóng góp của họ

- Để đảm bảo chính sách thuế TNCN phát huy hiệu quả cần chuẩn bị các điềukiện cần thiết cho quá trình triển khai thực hiện , bao gồm: Phát triển mạnh hệ thốngthanh toán qua ngân hàng, không dùng tiền mặt bằng các phương pháp bắt buộc vàkhuyến khích tự nguyện, cải tiến và hoàn thiện chế độ kế toán, thống kê, thôngtin,báo cáo để tạo điều kiện thuận lợi cho công tác quản lý thuế TNCN, đặc biệt đốivới cá nhân , hộ gia đình tự doanh; phát triển hệ thống dịch vụ kế toán, tư vấn , kêkhai thuế chuyên nghiệp; Tăng cường phối hợp giữa cơ quan thuế với các cơ quanquản lý nhà nước, các tổ chức cá nhân có liên quan.Nâng cao vai trò và thẩm quyềncủa cơ quan thuế trong việc kiểm tra, kiểm soát, thanh tra thuế, cưỡng chế thuế; Tăngcường tuyên truyền, vận động sâu rộng về chính sách thuế TNCN, xây dựng cơ chếtiếp thu ý kiến thông tin phản hồi từ người nộp thuế

b Những nội dung cơ bản của chính sách thuế TNCN:

Thuế TNCN thuộc loại thuế trực thu nên đối tượng chịu thuế cũng đồng thời làđối tượng nộp thuế.Xác định đối tượng nộp thuế là một trong những nội dung quantrọng của thuế TNCN, từ đó mới có thể vận dụng cách tính thuế cho phù hợp Khitiến hành xác định đối tượng nộp thuế , người ta thường dựa vào hai tiêu thức là “nơi

cư trú” và “nguồn phát sinh thu nhập”

 Đối tượng tính thuế:

Việc xác định đối tượng tính thuế là một trong những vấn đề quan trọng hàngđầu được đề cập đến trong chính sách thuế TNCN của các nước Căn cứ vào đó,người ta có thể thấy rằng loại thuế TNCN mà từng nước cụ thể áp dụng có công bằngkhông, thuế này tạo được nguồn thu như thế nào cho ngân sách nước đó Đối tượngtính thuế ở đây là một số khoản thu nhập nằm trong trong diện tích thuế TNCN theoquy định trong chính sách thuế TNCN của từng quốc gia Để tính được thuế TNCN

cá nhân phải nộp trước tiên phải xác định những khoản thu nhập nào là đối tượng tínhthuế và tính toán thu nhập đó như thế nào Sau đó , căn cứ vào 1 số quy định kháctrong chính sách thuế như các khoản miễn giảm, khấu trừ…cơ quan thuế xác địnhđược thu nhập tính thuế, từ thu nhập tính thuế và thuế suất sẽ xác định thuế phải nộp

 Các phương pháp tính thuế TNCN:

Thông thường, thuế TNCN được chia làm 2 loại riêng biệt : thuế TNCN theokhoản và thuế TNCN tổng hợp

+ Thuế thu nhập cá nhân theo khoản: là thuế được xác định theo từng nguồn thu

nhập Ứng với mỗi nguồn thu nhập khác nhau Do đó, tổng số thuế phải nộp chính làtổng số thuế thu nhập mà họ phải nộp theo từng nguồn Thuế TNCN theo khoản nàytồn tại với 2 nguyên tắc: tính thuế độc lập và có phân biệt thuế suất với các loại thunhập khác nhau Từ đó, nó cho phép điều chỉnh tăng giảm mức đóng góp về thuế tùytheo nguồn gốc thu nhập , có sự phù hợp giữa kỹ thuật tính thuế với đặc điểm củamỗi loại thu nhập

+ Thuế thu nhập cá nhân tổng hợp: là loại thuế được tính trên tổng thu nhập

tương ứng với tổng số các khoản thu nhập cộng lại Thông thường, theo cách tínhnày, người có thu nhập cao phải nộp thuế nhiều hơn người có thu nhập thấp

 Đơn vị tính thuế:

Cá nhân có thu nhập hoặc là hộ gia đình thường là đơn vị tính thuế.Vì thuếTNCN ảnh hưởng đến hoàn cảnh gia đình của người nộp thuế nên cần phân biệt cánhân có gia đình với cá nhân độc thân khi tính thuế Với cá nhân độc thân, nhiềungười cho rằng cần phải tính thuế cao hơn cá nhân có gia đình vì họ chỉ phải chi phícho bản thân họ.Nhưng có người lại cho rằng nên tính thuế thấp hơn đối với nhữngngười này vì họ đã chịu thiệt thòi do không được hưởng hạnh phúc gia đình Nói tómlại, mỗi đơn vị tính thuế đều có những ưu, nhược điểm khác nhau Tính thuế TNCN

trên thu nhập thực tế của từng cá nhân có ưu điểm là đơn giản, dễ làm, thu kịp thờicho NSNN nhưng lại có nhược điểm là chưa đảm bảo được yêu cầu phân phối lại thunhập quốc dân qua thuế, chưa đáp ứng được tính công bằng xã hội.

 Thời gian tính thuế:

Thời điểm tính thuế phải là thời điểm thuận lợi cho công tác quản lý thu cũngnhư việc kê khai và nộp thuế của người dân và phải chịu đảm bảo giá trị của đồngtiền nộp thuế trước tình trạng lạm phát, đảm bảo việc chi tiêu theo kế hoạch của nhànước, tránh được việc chiếm đoạt tiền thuế

Thông thường, các nước xác định mức thuế phải nộp từng năm Ưu điểm củaviệc sử dụng khoảng thời gian năm là đảm bảo nguồn thu nhập thường xuyên củachính phủ để trang trải các chi phí vì các kế hoạch kinh tế-xã hội của chính phủ đượcđặt ra hàng năm Đây là khoảng thời gian hợp lý cho các cơ quan, tổ chức và cá nhântrên cơ sở hệ thống kế toán ở các doanh nghiệp đơn vị kinh tế hạch toán, quyết toán

 Về miễn, giảm thuế TNCN:

Các nước cũng có quuy định về vấn đề này tùy theo trình độ phát triển kinh

tế-xã hội của từng quốc gia Ví dụ như Mỹ quy định “suất miễn giảm thu nhập” chongười nộp thuế trong trường hợp này phải chứng minh được rằng mình phải cung cấpquá nửa sự hỗ trợ cho cá nhân ăn theo thì sẽ được miễn thu 3250 USD/năm Mức nàyđược xác định theo tỷ lệ lạm phát từng năm có dự điều chỉnh

c Công tác tổ chức thực hiện chính sách thuế TNCN:

Sau khi đã được phê chuẩn và ban hành, chính sách thuế TNCN được tổ chứcthực hiện Đây là khâu đóng vai trò quan trọng nhất quyết định của việc sử dụngcông cụ thuế Nhờ việc tổ chức thực hiện chính sách thuế và quá trình tính, thu thuếmới diễn ra trong thực tế, đồng thời các quy định về quá trình này mới đến được vớimọi người dân thông qua tuyên truyền, phổ biến chính sách thuế Nội dung tổ chứcthực hiện chính sách thu nhập cá nhân bao gồm:

 Tuyên truyên, phổ biến chính sách thuế:

Ngoài những quy định trong văn bản pháp quy có được hoàn hảo hay không thì

sự thành công việc thực hiện các chính sách thuế còn phụ thuộc rất lớn vào sự hiểubiết sâu sắc và ý thức chấp hành nghiêm túc của cán bộ thuế cũng như người nộpthuế Để nội dung của chính sách thuế đến với mọi người dân trong xã hội,cơ quanthuế cần phải tiến hành công tác tuyên truyền, phổ biến về chính sách thuế Công tácnày cần phải được thực hiện trước hết từ cán bộ thuệ, sau đó tới mọi người dân

 Tiến hành tổ chức quản lý thu thuế:

Muốn thực hiện tốt công tác quản lý thuế TNCN , cần phải xây dựng một độingũ cán bộ thuế chuyên trách được đào tạo chuyên sâu trong công tác quản lý thuthuế TNCN Đội ngũ này cần phải được tổ chức 1 cách thống nhất, đồng bộ và có

khoa học Nếu làm được điều này, chúng ta sẽ vừa tiết kiệm được chí phí cho côngtác quản lý thu thuế đồng thời vẫn đảm bảo thực hiện tốt công tác này Những nộidung của công tác quản lý thu thuế TNCN bao gồm:

- Quản lý đối tượng nộp thuế:

+ Thanh tra thuế TNCN:

Thanh tra thuế được thực hiện bởi cơ quan thanh tra chuyên ngành thuế Đốitượng thanh tra thuế là các tổ chức kinh tế và cá nhân có nghĩa vụ nộp thuế cho Nhànước và bao gồm cả các đơn vị thuộc ngành thuế

Mục tiêu của thanh tra thuế là phát hiện và xử lý các trường hợp sai trái nhằmgiảm bớt những tổn thất cho Nhà nước và đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật.Đồng thời cũng qua quá trình thanh tra, cơ quan thuế có thể phát hiện những thiếusót, bất cập trong văn bản pháp luật thuế và quá trình tổ chức thực hiện, từ đó tìm ranhững giải quyết nhằm hoàn thiện công tác quản lý thuế TNCN

+ Tổ chức bộ máy quản lý thuế TNCN:

Nhà nước xây dựng bộ máy quản lý thuế để quản lý thuế TNCN cũng như cácsắc thuế khác Nhìn tổng thể trong phạm vi nền kinh tế quốc dân , cơ quan thuế ở cácnước trên thế giới đều được tổ chức thành một hệ thống bao gồm nhiều cấp Tạinhiều nước, hệ thống đó không hoàn toàn phù hợp với hệ thống chính quyền Nhànước và bao gồm : cơ quan thuế trung ương, cơ quan cấp tỉnh , thành phố và cơ quanthuế cấp quận , huyện như Việt Nam, Trung Quốc

- Các nhân tố ảnh hưởng đến việc quản lý thuế TNCN:

Có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý thuế TNCN Mỗi nhân tố đều

có thể ảnh hưởng tích cực hay tiêu cực tới công tác này tùy theo tính chất và trạngthái của nhân tố đó Nhiệm vụ của các cơ quan chức năng trong bộ máy nhà nước làphải tìm cách hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực cũng như phát huy những ảnhhưởng tích cực nhằm hoàn thiện công tác quản lý thuế TNCN Các nhân tố chủ yếu

đó là:

+ Quan điểm của tầng lớp lãnh đạo nhà nước: Có ảnh hưởng trước hết tới cácchính sách thuế TNCN, sau đó là tới quá trình thực hiện và các công việc khác thuộcphạm vi quản lí sắc thuế này

Pháp luật thể hiện quan điểm của giai cấp thống trị Luật thuế nói chung và thuếthu nhập nói riêng cũng không ngoại lệ.Một ví dụ cho điều này là sự đánh đổi giữacông bằng và hiệu quả kinh tế Nhìn chung, trong quá trình thực hiện công bằng, xãhội phải chịu sự giảm sút của những hoạt động đang đạt hiệu quả kinh tế Trong khi

cố gắng chuyển một phần thu thu thập của cá nhân X có thu nhập cao sang cho cánhân Y có thu nhập thấp hơn, hiệu quả kinh tế sẽ giảm sút do những lý do sau:

Cá nhân X đang tiến hành những hoạt động mang lại hiệu quả kinh tế còn cánhân Y thì không Khi cá nhân X phải nộp thuế thu nhập với thuế suất lũy tiến, anh ta

sẽ lựa chọn giữa đi làm và nghỉ ngơi để tối đa hóa lợi ích của mình Thuế suất lũytiến đối với thuế thu nhập đã làm cho lợi ích do một giờ đi làm mang lại ngày càngnhỏ hơn đi còn lợi ích của một giờ ngỉ ngơi vẫn không đổi Vô hình chung, anh ta sẽđược giảm giờ làm, tăng nghỉ ngơi để tối đa hóa lợi ích của mình

Bên cạnh đó, với thu nhập nhận được tăng thêm từ cá nhân X, cá nhân Y sẽkhông thực hiện được những hoạt động mang lại hiệu quả cao như vậy

Một nhà nước chú trọng công bằng hơn hiệu quả kinh tế sẽ có chính sách điềutiết mạnh vào người có thu nhập cao, mức thuế suất sẽ tăng rất nhanh theo lượng thunhập tăng thêm Điều này thông thường sẽ làm giảm nỗ lực làm việc của cá nhân cóthu nhập cao Nhìn chung , hiệu quả kinh tế sẽ giảm

+ Cơ sở vật chất của ngành thuế:

Nhân tố này có ảnh hưởng mạnh mẽ tới công tác quản lý thuế THCN Nhữngquy định trong chính sách về diện thu thuế (rộng hay hẹp) , phương thức kê khai, nộpthuế, quyết toán thuế…phụ thuộc rất nhiều vào khả năng đáp ứng của ngành thuế.Khả năng này lại phụ thuộc rất lớn vào cơ sở vật chất của ngành thuế Cũng như vậy,một hệ thống thu thuế được kết nối bằng mạng nội bộ sẽ là một nhân tố rất hữu íchcho cơ quan thuế trong việc quản lý thu thuế hiệu quả, chính xác, kịp thời và tiếtkiệm chi phí Việc xây dựng mạng thông tin nội bộ để quản lý cơ sở dữ liệu sẽ đòihỏi những chi phí bước đầu tương đối lớn, nhưng xét về dài hạn thì điều này sẽ tiếtkiệm chi phí hơn rất nhiều so với việc quản lý dữ liệu theo kiểu thủ công

+ Trình độ và phẩm chất đạo đức của đội ngũ lãnh đạo cán bộ thuế:

Trình độ đội ngũ cán bộ thuế vai trò rất quan trọng trong công tác quản lý thuế,đặc biết là thuế TNCN Nhân tố này tác động vào tất cả các nội dung của công tácquản lý thuế TNCN, từ ban hành chính sách, tổ chức thực hiện chính sách tới thanhtra thuế, tổ chức bộ máy quản lý thuế

+ Phương thức thanh toán chủ yếu trong dân cư

Phương thức thanh toán chủ yếu trong dân cư ảnh hưởng lớn tới khâu quản lýthu thuế và thanh tra thuế Quản lý thuế THCN khó khăn và phức tạp chủ yếu ở khâuquản lý thu nhập của các đối tượng Nếu như các khoản thu nhập được thanh toánqua hệ thống ngân hàng dưới hình thức tài khoản séc cá nhân thì sẽ rất thuận tiện cho

cơ quan thuế trong việc giám sát Bên cạnh đó, nếu phương thức thanh toán trong dân

cư chủ yếu thông qua ngân hàng thì nhà nước có thể áp dụng phương pháp thu thuếTNCN thông qua ngân hàng Điều này vừa giúp giảm bớt công việc và chi phí cho cơquan thuế, vừa kiểm soát chặt chẽ hơn thu nhập của đối tượng nộp thuế Chính vìvậy, sự phát triển của hệ thống ngân hàng đi kèm với việc phát triển hình thức thanh

toán qua tài khoản sẽ là một điều kiện tất yếu để có thể thực hiện tốt công tác quản lýthuế TNCN.

+ Tính nghiêm minh của luật pháp

Cơ quan luật pháp làm việc có hiệu quả, thực hiện nghiêm minh sẽ đảm bảo việc

vi phạm luật giảm đi Các đối tượng nộp thuế cũng như cơ quan thu thuế cũng sẽ thựchiện nghiêm túc hơn các quy định trong luật thuế bởi họ biết rằng khi vi phạm họ sẽkhông tránh khỏi những hình phạt nếu bị phát hiện Như vậy, công tác quản lý thuếTNCN sẽ đạt hiệu quả hơn

+ Tình hình kinh tế và mức sống của người dân

Hiệu quả của công tác quản lý thuế TNCN phụ thuộc không nhỏ vào mức độphát triển kinh tế và đời sống của dân cư Cùng một đơn vị thu thuế trên một khu vực,

số đối tượng nộp thuế TNCN sẽ giảm bớt chi phí trên 1 đồng thuế thu được, vàngược lại Sự phát triển kinh tế sẽ đồng hành với sự phát triển của cơ sở hạ tầng phục

vụ cho quản lý nói chung và công tác quản lý thuế TNCN nói riêng Khi cơ sở hạtầng tốt thì khả năng quản lý thuế cũng sẽ được đơn giản và hiệu quả

+ Ý thức chấp hành luật thuế của đối tượng nộp thuế:

Ý thức chấp hành pháp luật nói chung và pháp luật thuế nói riêng tỉ lệ thuận với

ý thức và trách nhiệm nộp thuế Khi người dân có ý thức chấp hành luật thuế tốt, họ

sẽ tự giác trong kê khai, nộp thuế Hanh vi trốn thuế sẽ ít xảy ra Chính vì vậy, côngtác quản lý thu thuế và thanh tra thuế sẽ gặp nhiều thuận lợi và đạt kết quả tốt hơn.Tóm lại ý thức chấp hành luật thuế của đối tượng nộp thuế cũng ảnh hưởng một phầntới công tác quản lý thuế TNCN

III Thực trạng thuế TNCN ở Việt Nam đến hết năm 2010:

1 Đánh giá chung:

Luật thuế TNCN ra đời đánh dấu một nỗ lực rất lớn của Nhà nước ta, đã luậthóa được pháp lệnh thuế thu nhập đối với người có thu nhập cao đã được ấp ủ hơn 17năm qua Luật thuế TNCN được chuẩn bị, xây dựng rất kỹ lưỡng, lấy ý kiến của nhândân từ hơn 3 năm qua Tuy nhiên, đây cũng là sắc luật gây nhiều tranh cãi nhất từtrước đến nay Luật thuế TNCN là một sắc thuế quan trọng nhằm tiến tới công bằng

xã hội khi nó đảm bảo cho mọi người bình đẳng về nghĩa vụ đối với đất nước và tạođiều kiện cho mọi người tự giác đóng thuế để tăng ngân sách nhà nước, củng cố anninh - quốc phòng, tăng cường an sinh xã hội, xây dựng kết cấu hạ tầng, phát triểnkinh tế Tuy nhiên, Luật thuế TNCN cũng còn có những rào cản và sự phức tạp, chưaphù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước Các nhà soạn luật cần tính toán

và điều chỉnh lại cho phù hợp, nhằm tăng tính khả thi của luật, thu hút sự đồng tìnhủng hộ của mọi thành phần trongxã hội để họ tự nguyện kê khai và nộp thuế, đảmbảo sự công bằng xã hội, an sinh xã hội

Và nếu bạn là một người làm công ăn lương và cũng là người phụ nữ đảm nhậncông việc gia đình, tôi hiểu và chia sẻ những khó khăn chung của bạn khi mà mỗi lần

đi chợ thấy giá cả nhiều mặt hàng tăng cao Gia đình nào cũng bị ảnh hưởng, giá điệntăng, tiền chi hàng tháng phải trả cao hơn, giá xăng tăng, đi lại cũng bị đắt đỏ hơn.Mặc dù, chính sách thuế thu nhập cá nhân vẫn còn nhiều điểm bất hợp lí nhưng dùthế nào đi nữa nếu đứng trên bình diện khách quan mà nói thì chúng ta cần phải xétdưới nhiều góc độ ngân sách Nhà nước cần phải chi nhiều cho phúc lợi xã hội, hỗ trợngười nghèo, mỗi người cần chung tay góp sức Những đối tượng gặp khó khăn đãđược chúng ta miễn thuế rồi Các đối tượng còn lại là những người có thu nhập caonên chúng ta cần kêu gọi họ đóng thuế để chung tay cùng với Chính phủ tăng thungân sách Thuế là nghĩa vụ của mọi công dân, mỗi người đóng góp một ít sẽ gópphần nào đó để chung tay xây dựng đất nước Cần phải đặt ngân sách Nhà nước vớingười dân, tất cả các khoản chi tiêu hiện nay đều đặt gánh nặng lên ngân sách Nhànước Càng lạm phát thì càng cần phải xử lý các vấn đề đối với bà con vùng sâu,vùng xa, những vùng gặp khó khăn Những khoản chi lấy từ đâu, lấy từ ngân sách

mà Thuế là một trong số nguồn đó Nói chung là người dân ai cũng muốn được miễngiảm gia cảnh, bớt phải đóng thuế tuy nhiên, trong bối cảnh khó khăn chung thì ngânsách Nhà nước cũng rất cần được chia sẻ

Bên cạnh đó để Luật Thuế thu nhập cá nhân nhanh chóng đi vào cuộc sống mộtcách thuận lợi và đạt hiệu quả cao thì công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục phápluật về thuế TNCN phải đặt lên hàng đầu.để luật thuế đi vào cuộc sống một cáchnhanh chóng, tạo sự đồng thuận của nhân dân và phát huy hiệu quả cao Đây là côngviệc mà ngành thuế không thể tự thân vận động, cần phải có sự tham gia của cả hệthống chính trị, để tạo tiếng nói chung, đặc biệt là vai trò tiên phong của các cơ quanthông tin đại chúng là rất quan trọng; các cấp chính quyền và các tổ chức đoàn thểphải hưởng ứng tích cực trong việc vận động nhân dân và thành viên của tổ chứcmình Với ngành thuế, ngoài việc tổ chức các lớp tập huấn cho các cơ quan chi trảthu nhập, người kinh doanh, Cục Thuế đã in 4.500 tập tài liệu hướng dẫn về luật thuếnày để cung cấp cho các cơ quan, đơn vị trên toàn tỉnh và sẽ cung cấp các tờ rơituyên truyền vận động thực hiện luật thuế này

Ngành thuế cũng đã, đang và sẽ tiếp tục phối hợp tốt với Ban Tuyên giáo Tỉnh

ủy để đưa nội dung của luật đến tận cấp ủy cơ sở đảng Các chuyên mục “Tìm hiểu

về thuế TNCN” phải nâng cao hơn hình thức và chất lượng tuyên truyền; cập nhậtcác văn bản, tài liệu có liên quan đến lĩnh vực thuế TNCN đăng tải kịp thời trênwebsite của UBND tỉnh; chỉ đạo các chi cục thuế phối hợp các đài truyền thanh phátlại truyền hình các huyện, thành phố tuyên truyền sâu rộng về luật thuế này Đồngthời, phát huy vai trò trách nhiệm của Hội đồng Tư vấn thuế xã, phường, thị trấn

trong công tác tuyên truyền vận động nhân dân Tiếp tục phối hợp với các sở, banngành các đơn vị liên quan tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về thuế TNCN trong cán bộcông nhân viên chức người lao động và học sinh, sinh viên trên địa bàn tỉnh.

Cần xây dựng cơ sở hạ tầng về kinh tế, xã hội của nước ta tiên tiến, phù hợp vớichuẩnquốc tế Xây dựng cơ sở pháp lý về thanh toán, kiểm soát nguồn thu đồng bộ,hiện đại hóa hệthống ngân hàng, ràng buộc mọi người, mọi tổ chức thanh toán,chuyển tiền qua hệ thống ngânhàng nhằm kiểm soát được thu nhập của cá nhân, tổchức, từ đó mới có cơ sở để đánh thuếTNCN, đảm bảo tính công bằng trong việc thunộp thuế Nâng mức khởi điểm bắt đầu phải chịu thuế thu nhập cá nhân lên 7 triệuđồng/tháng chongười nộp thuế, giảm trừ thêm cho mỗi người phụ thuộc 2,8 triệuđồng/tháng nhằm đảm bảo cho người dân có cơ hội tích lũy, có thêm thu nhập để chiphí học tập thêm, tham gia các nhu cầu giải trí, du lịch và đặc biệt là trang trải cáckhoản chi phí lớn hàng chục triệu đồng cũng nhưcơ hội tích luỹ để mua nhà

Cần xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế, xã hội tiên tiến, xây dựng cơ sở pháp lý phùhợp, xâydựng đề án hạn chế dùng tiền mặt của người dân Tuyên truyền người dânhạn chế sử dụngtiền mặt trong sinh hoạt.- Khi nền kinh tế ổn định, mức sống củangười dân cao, trình độ dân trí, ý thức trách nhiệm,nghĩa vụ của người dân về thuếđược nâng cao, khi đó sẽ áp dụng các mức thu thuế lũy tiến cao

2 Kết quả đạt được:

 Kết quả về kinh tế:

Hiện nay hơn 180 nước đã áp dụng thuế TNCN Theo xu hướng phát triển củathế giới thì thuế thu nhập chiếm tỉ trọng ngày càng cao trong tổng số thu ngân sách.Đặc biẹt là các nước phát triển như Mỹ, Nhật, Anh, Pháp…có tỉ trọng thuế thu nhậpchiếm khoảng 30-40% tổng thu ngân sách, số còn lại từ thuế giá trị gia tăng Một sốnươc trong khối ASEAN như Thái lan, Malaysia, Philippin thuế TNCN chiếmkhoảng 13-14% tổng thu ngân sách Nhà nước Họ không trông chờ vào thuế nhậpkhẩu và thuế thu nhập doanh nghiệp như ở nước ta Nhờ đó họ dễ áp dụng nhữngchính sách ưu đãi khác nhau cho các doanh nghiệp, tạo điều kiện cho họ ăn nên làm

ra Khi ấy họ sẽ tăng lương cho người lao động, người sau sẽ đóng thuế nhiều hơn.Các chính phủ ấy có phương tiện tác động làm cho nền kinh tế quốc dân phát triển.Trong khi đó ở VN số thu từ thuế thu nhập đối với người có thu nhập cao chỉ chiếmkhoảng 4% tổng thu ngân sách Mặc dù tỉ lệ thuế thu nhập cá nhân trên ngân sáchnhà nước qua các năm có tăng, nhưng nhìn chung, tốc độ tăng còn chậm và vẫn chỉchiếm một tỷ lệ rất nhỏ trong tổng thu ngân sách nhà nước ( từ năm 2005 đến 2010, tỉ

lệ thuế TNCN trên tổng thu ngân sách chỉ tăng 2.5% ) Ta có thể thấy được điều đókhi nhìn vào bảng số liệu sau:

Bảng 1: Thu thuế TNCN ở VN từ 2005-2010

sẽ được Nhà nước dùng vào những việc như đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, an sinh

xã hội, giáo dục, y tế, an ninh trật tự, quốc phòng và đó là những lợi ích mà ngườidân được hưởng nói chung Đây là một mức đóng góp không nhỏ, rõ ràng nhờ sắcthuế này mà sự phân phối của cải trong xã hội sẽ được thực hiện một cách hiệu quả

và chính xác hơn, đem lại tổng lợi ích lớn nhất cho xã hội Nếu như không có sắcthuế này thì chắc chắn 1 khoản tiển lớn sẽ không được dùng hoàn toàn cho mục tiêuphát triển chung của xã hội, mà thay vào đó có thể là các hoạt động tiêu dùng chomột nhóm cá nhân trong xã hội Bên cạnh đó ta có thể thấy rằng việc ra đời sắc thuếnày cũng giúp cho người dân phần nào hiểu hơn và làm quen dần với thuế TNCN.Điều đó có thể minh chứng cho số đơn vị chi trả thu nhập tăng lên không ngừng,đồng thời số đối tượng nộp thuế cũng tăng lên đáng kể Bằng chứng là hiện nay, trên

7 triệu người thuộc diện phải nộp thuế TNCN Với việc sắc thuế này càng ngày càngmang tính xã hội hơn, ta có thể khắng định một điều dù ít hay nhiều thì sắc thuế nàycũng góp phần vào việc phân phối lại của cải và công bằng trong xã hội, giúp giảmbớt phần nào sự phân hoá giàu nghèo trong xã hội

Kết quả đạt được trong 20 năm thực hiện thuế TNCN đối với người có thu nhậpcao thực sự đã đạt được những kết quả khả quan

 Những bất cập, thiếu sót trong Luật thuế TNCN của Việt Nam:

Tuy có được rất nhiều những bước tiến bộ trong thời gian qua nhưng thuếTNCN ở VN ta vẫn còn bộc lộ những thiếu sót đáng băn khoăn và lo ngại

1. Về biểu thuế và cách tính thuế:

Với nội dung quy định trong Pháp lệnh và Thông tư như trên ta có thể thấy một

số điểm như sau:

- Thứ nhất, việc động viên thuế thu nhập cá nhân được thực hiện thông qua 3 sắcthuế: Thuế thu nhập doanh nghiệp áp dụng đối với cá nhân kinh doanh, thuế thu nhậpđối với người co thu nhập cao từ tiền lương, tiền công; thuế chuyển quỳên sử dụngđất đối với người có thu nhập từ chuyển quỳên sử dụng đất Việc áp dụng này đemđến bất cập là chưa bình đẳng về nghĩa vụ nộp thuế Vì cùng là thu nhập của cá nhânnhưng thu nhập từ kinh doanh không được trừ khởi điểm mà nộp theo mức 28%trong khi thu nhập từ tiền lương trên mức khởi điểm 5 triệu đồng mỗi tháng mới phảinộp tuế và chịu thuế suất luỹ tiến từng phần từ 10% đến 40%.

- Thứ hai, việc phân chia thu nhập chịu thuế thành 2 loại thu nhập thường xuyên

và thu nhập không thường xuyên không chỉ dẫn đến sự mất công bằng mà còn tạođiều kiện cho các đối tượng dựa vào đó mà trốn thuế hay biến tấu hình thức thu nhập.Xét trên quan điểm đánh thuế thu nhập thì chúng ta nên xem xét mọi đồng tiền chịuthuế đều là như nhau, những ưu đãi đối với từng hoạt động tạo thu nhập nên đượcthực hiện tách rời với hoạt động tính thuế thu nhập

- Thứ ba, đối với thuế thu nhập thường xuyên chỉ có một biểu suất thuế chungcho tất cả các đối tượng Không phân biệt hoàn cảnh gia đình và bản thân cá nhân đó.Khi xây dựng biểu thuế người ta phải quan tâm đến tính công bằng của biểu thuế, nóngoài việc huy động nguồn thu cho NSNN thì còn phải quan tâm đến sau khi thu thuếthì người đó và gia đình sống ra sao

- Thứ tư, việc phân chia ra làm biểu thuế áp dụng đối với người nước ngoài vàvới người Việt Nam còn nhiều ý kiến khác nhau Nhiều bài báo đã viết về vấn đề này,

đa số là muốn duy trì một biểu thuế Tuy nhiên, do thu nhập ở nước ta còn thấp hơn

so với thu nhập ở nước ngoài nên không thể lấy thu nhập của người Việt Nam haythu nhập của người nước ngoài làm chuẩn mực để xây dựng một biểu thuế Do đóviệc xây dựng một biểu thuế thống nhất tại thời điểm hiện tại là chưa có tính khả thi

- Thứ năm, là về mức thuế suất của nước ta hiện nay Khoảng cách giữa các bậcthuế suất đều bằng 10% do đó mức điều tiết đối với những người có thu nhập càngcao thì càng lớn Việc này chỉ làm cho người nộp thuế tìm đủ cách để trốn thuế Đồngthời nếu chúng ta để mức thu nhập khởi điểm tính thuế và mức thu nhập chịu thuếcao nhất cao như hiện nay thì thuế suất thực sẽ khác xa rất nhiều so với thuế suất caonên phạm vi đánh thuế sẽ bị thu hẹp lại Như vậy chính sách thuế thu nhập ở nước tavẫn chưa mang tính chất chung của xã hội mà mới chỉ là gói gọn trong một nhómngười đặc biệt không đảm bảo được tính công bằng xã hội

- Thứ sáu, việc đánh thuế thu nhập bổ sung đối với người có thu nhập trên15triệu đồng sau khi đã nộp thuế là quá gò ép đối với những người có thu nhập cao

Nó gây cho họ tâm lý là Nhà nước không muốn cho họ giàu và tìm cách giới hạn một

mức thu nhập mà họ có thể nhận được Đây cũng là một vấn đề mà các nhà làm luậtcần xem xét tỉ mỉ luật thuế thu nhập cá nhân trong thời gian tới.

- Thứ bảy, với một mức đánh thuế khởi điểm cố định không hề được thay đổiqua nhiều năm dù cho nền kinh tế có nhiều biến động, lạm phát tăng cao làm cho giá

cả leo thang Ngoài ra, trong tình trạng giá cả leo thang và lạm phát như hiện nay,thì dường như mức áp dụng thuể thu nhập cá nhân vẫn còn nhiểu chỗ chưa hợp lý.Mức thu nhập khởi điểm chịu thuế cố định khiến cho nó không còn phù hợp với tìnhhình biến động nhanh chóng của thị trường, cũng như mức giảm trừ cho người phụthuộc cứng nhắc và thiếu thực tế trở nên quá ít so với mức tiêu dùng thực sự Chính

vì thế, mặc dù thuế thu nhập cá nhân không tăng nhưng lại khiến cho đời sống ngườidân ngày càng khó khăn trong tình hình “ mọi thứ đều tăng giá” như hiện nay Cộngthêm việc chưa nắm được tầm quan trọng của sắc thuế và thiểu ý thức quốc gia cộngđồng khiến cho nhiều người vẫn còn suy nghĩ muốn trốn thuế

- Cuối cùng là vấn đề về diện bao quát của cơ sơ thuế Các khoản thu nhập từkinh doanh cá thể hay của doanh nghiệp tư nhân, các khoản thu nhập từ lãi cho vay,lãi đầu tư và một loạt các khoản thu nhập khác hiện nay chưa được đưa vào thu nhậpchịu thuế Ngoài ra các khoản thu nhập từ lãi vay, đầu tư chứng khoán, trái phiếu…chưa được đưa vào thu nhập chịu thuế Đây là một vấn đề còn chưa được hợp lýtrong luật

2 Về bộ máy tổ chức quản lý thu thuế:

Mặc dù số thuế thu nhập cá nhân đã được tăng đáng kể trong thời gian quanhưng nó chưa thực sự phản ánh được khả năng đóng góp của toàn bộ xã hội.Nguyên nhân dẫn đến điều này là:

Nếu xét về vai trò của thuế thu nhập cá nhân Ngoài chức năng là huy độngnguồn thu cho NSNN thì nó chưa thể hiện rõ nét các chức năng khác Mặc dù tăngtrưởng kinh tế trong mấy năm qua luôn ở mức cao, nhưng do xuất phát điểm của nềnkinh tế nước ta còn thấp, GDP/người của nước ta còn thấp hơn nhiều so với các nướctrong khu vực và trên thế giới vì vậy mức độ đóng góp vào NSNN vẫn còn rất thấp.Chúng ta mới chỉ tăng về giá trị tuyệt đối, còn khi đem so sánh tương đối thì sự giatăng vẫn là không đáng kể Vai trò làm công cụ trong chính sách tài khoá của chínhphủ, làm tăng tỷ lệ tiết kiệm quốc gia và tạo công bằng xã hội của thuế thu nhập cánhân chưa đạt được hiệu quả cao

Nếu xét về việc thực hiện thuế thu nhập cá nhân Do người có thu nhập cao chưathực hiện nghiêm chỉnh, nên mặt quản lý thu nhập của các đối tượng nộp thuế thunhập cá nhân vấp phải nhiều khó khăn Rất nhiều khoản thu nhập của dân cư mà Nhànước chưa xác định được và cũng chưa đề ra được biện pháp quản lý thích hợp

Xuất phát từ những nguyên nhân chủ quan và khách quan trên mà công tácquản lý thu thuế hiện nay đang nảy sinh nhiều bất cập như sau:

→ Thu nhập của rất nhiều ngành nghề như giảng dạy, ca hát, luật sư, môi giớichưa được cơ quan thuế quản lý Hiện nay Nhà nước và các cơ quan thuế chưa thựchiện giám sát các hoạt động một cách chặt chẽ do đó các đối tượng đều hầu hếtkhông kê khai các khoản thu nhập này khi tính thuế Cơ quan thuế thường uỷ nhiệmcho các Sở Thương mại, Văn hoá thông tin, Lao động…và ban ngành có trách nhiệmquản lý các đối tượng này làm nhiệm vụ khấu trừ thuế Nhưng do không chuyên sâutrong lĩnh vực quản lý thuế đồng thời các hình thức chi trả cho hoạt động uỷ nhiệmnày cũng không có sức hấp dẫn để các cơ quan làm nhiệm vụ uỷ nhiệm thu nhiệt tìnhtrong công tác quản lý thu nhập của người lao động do ngành mình quản lý Về phíacác cá nhân có nghĩa vụ nộp thuế cũng chưa nhận thức đầy đủ nghĩa vụ kê khai vànộp thuế thu nhập Các khoản thu nhập đóng góp phần chủ yếu vào thu nhập khôngphải là từ tiền lương mà lại là từ tiền thưởng và bổng lộc khác không mang tính đềuđặn càng gây khó khăn cho cơ quan thuế trong việc giám sát kiểm tra Từ đó có thểthấy rằng con số thuế thu nhập cá nhân theo tính toán vẫn chưa phản ánh đúng khảnăng đóng góp của thuế thu nhập cá nhân đối với NSNN

→ Các đối tượng là người nước ngoài và người lao động Việt Nam làm trongcác doanh nghiệp nước ngoài hay các văn phòng đại diện cũng chưa được quản lýmột cách đầy đủ Nguyên nhân của vấn đề này là hiện nay các văn bản pháp luật đểquản lý về cư trú và những khai báo về thu nhập cũng như người lao động ở các vănphòng đại diện, các chi nhánh nước ngoài còn hết sức sơ sài và thiếu chặt chẽ Vìvậy, cơ quan thuế rất khó khăn trong việc quản lý số đối tượng này, và tất yếu là một

số lượng đáng kể các cá nhân đã trốn không phải nộp thuế Đối với các cá nhân làmviệc trong cơ quan sản xuất kinh doanh có đăng ký kê khai nộp thuế thu nhập cá nhâncho lao động của cơ sở mình thì cơ quan thuế cũng chưa kiểm tra được mà chủ yếuvẫn dựa vào tờ khai báo của các đơn vị uỷ nhiệm thu Đối với các đơn vị chi trả thunhập mà không phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp hay VAT thì việc uỷ nhiệm thugần như không được thực hiện, các đối tuợng thì không tự giác trực tiếp đến cơ quanthuế để kê khai nộp thuế

→ Quá nhiều giấy tờ, thủ tục: Bộ máy thu thuế TNCN được tổ chức còn thiểuchặt chẽ mà lại quá rườm ra, thủ tục giấy tờ quá nhiều, lại có quá nhiều công đoạnkhiến cho bộ máy thu thuế trở nên nặng nề mà lại hoạt động kém hiệu quả, gây thấtthoát và hao phí NSNN Chỉ riêng giảm trừ gia cảnh, những quy định cũng đã làm "ùtai, hoa mắt" bởi có quá nhiều loại giấy tờ, thủ tục, hồ sơ mà người nộp thuế cần phảithực hiện và đáp ứng yêu cầu của cơ quan quản lý thuế Ví dụ trường hợp người nộpthuế có con theo học và là người phụ thuộc thì đã cần: Giấy khai sinh, giấy xác nhận

của trường hoặc bản chứng thực thẻ sinh viên, biên lai thu học phí hoặc chứng từ nộpkhoản chi phí tiền học, tiền sinh hoạt phí có niên độ phù hợp với năm tính thuế Ví

dụ, người nộp thuế có con tàn tật thì ngoài giấy khai sinh, người nộp thuế còn phải

"đưa con lên trung tâm giám định y khoa tận tỉnh, thành phố" để khám, xác nhận vềmức độ tàn tật không có khả năng lao động Nếu theo hướng dẫn, một người nộp thuế

có 2 con đang học, cháu tàn tật không nơi nương tựa, bố mẹ già, vợ thu nhập thấp thìcần 30 loại giấy tờ

Song có lẽ sẽ là "rủi ro" nếu như người nộp thuế được hoàn thuế Đến đây, lạimột núi công việc, giấy tờ gồm: Đơn xin hoàn thuế, bản photocopy giấy chứng minhnhân dân, tờ khai quyết toán thuế, các chứng từ khấu trừ thuế, biên lai thu thuế,chứng từ xác định tình trạng kết thúc thời gian làm việc, quyết định thôi việc, bảnthanh lý hợp đồng lao động Luật gia Hữu Dung nhận xét: Nếu một người nộp thuếphải tham gia tất cả quy trình trên thì có lẽ "cả năm chỉ đi lo thủ tục thuế"

→ Chưa có một bộ phận thuế chuyên trách trong lĩnh vực thu thuế thu nhập cánhân Đối với các cơ sở sản xuất kinh doanh thì họ kê khai đồng thời với các loạithuế khác Việc thu thuế thông qua cơ quan uỷ nhiệm thu thì chưa được thực hiệnnghiêm túc do bản thân cơ quan uỷ nhiệm thu chưa nhận thức được hết trách nhiệmcủa mình, đồng thời cơ quan thuế cũng chưa có những biện pháp khuyến khích hữuhiệu để cơ quan uỷ nhiệm thu nhiệt tình trong công tác này

→ Quá trình thanh toán ở Việt Nam vẫn chủ yếu là thanh toán trực tiếp bằngtiền mặt Chính vì đặc điểm này mà việc kiểm soát thu nhập càng trở nên khó khănđồng thời nó cũng tạo điều kiện cho việc trốn thuế dễ dàng hơn

→ Ý thức của người dân về nghĩa vụ nộp thuế kém Điều này xuất phát từ haiphía, phía cơ quan Nhà nước và phía cá nhân nộp thuế Cơ quan Nhà nước chưa cónhững biện pháp tuyên truyền giáo dục đối với người dân về ý thức trách nhiệm nộpthuế Cả những cơ quan chi trả nhièu khi cũng cố tình làm lờ đi và không thực hiệnnghĩa vụ khấu trừ thuế tại nguồn Còn về phía người có nghĩa vụ nộp thuế, do luậtpháp chưa có những chế tài nghiêm khắc, đồng thời do trình độ dân trí còn thấp nên

họ không hề có ý thức trong việc kê khai và nộp thuế

Do tất cả những yếu tố này nên số thu từ thuế thu nhập cá nhân được báo cáohàng năm vẫn chưa phản ánh đúng thực chất về khả năng nộp thuế thu nhập của nước

ta Con số đó có thể lớn hơn nhiều nếu như công tác kê khai và thu nộp thuế đượcthực hiện một cách nghiêm túc và đầy đủ

 Một số biện pháp khắc phục:

1. Khắc phục về phân chia các loại thu nhập phải chịu thuế:

Tất cả thu nhập từ các hoạt động đầu tư vốn, gửi lãi tiết kiệm, các hoạt độngkinh doanh cá thể và một số hoạt động khác đều phải được bổ sung vào phạm vi điều

tiết của thuế thu nhập cá nhân Việc bổ sung này góp phần đảm bảo tính công bằngcũng như tăng thu cho NSNN Chúng ta nên chia thu nhập theo tính chất nguồn hìnhthành thu nhập.

- Tiền lương, tiền công lao động, tiền thưởng, tiền trợ cấp

- Thu nhập từ sản xuất kinh doanh công thương nghiệp

- Thu nhập từ các hoạt động sản xuất kinh doanh trong nông nghiệp

- Thu nhập từ các hoạt động cho thuê nhà đất

- Thu nhập từ các hoạt động phi thương mại, hành nghề tự do

- Thu nhập từ chuyển dịch bất động sản, cổ phần, cổ phiếu

- Thu nhập khác từ lãi tiết kiệm, lãi cổ phần, cổ phiếu, trúng số…

Bên cạnh đó, chúng ta nên tính gộp thành toàn bộ tổng thu nhập thay vì phânbiệt và tách riêng ra thành thu nhập thường xuyên và thu nhập không thường xuyên.Điều này sẽ làm đơn giản việc tính thuế hơn, người nộp thuế sẽ chỉ phải kê khai cáckhoản thu nhập mình nhận được trong năm rồi tính thuế theo một biểu thuế chungduy nhất, đối với cơ quan thuế cũng sẽ bớt một công đoạn phân loại và kiểm tra việc

kê khai thuế thu nhập là thu nhập thường xuyên hay không thường xuyên

2 Khắc phục về biểu thuế và cách tính thuế:

Trước tiên, chúng ta nên xem xét việc xây dựng biểu thuế thu nhập cá nhân vớimột mức thuế suất, mức thu nhập chịu thuế thu nhập khởi điểm là không Điều đó cónghĩa là bất cứ ai có thu nhập đều phải có nghĩa vụ nộp thuế theo một tỷ lệ cố địnhtrên tổng thu nhập Nó dựa vào quan điểm xây dựng một biểu thuế công bằng theochiều ngang chứ không phải công bằng theo chiều dọc như biểu thuế luỹ tiến Nókhông chỉ tạo tính đơn giản trong chính sách thuế thu nhập cá nhân, không phải theobiểu thuế luỹ tiến phức tạp mà còn giúp chúng ta sử dụng hiệu quả phương pháp khấutrừ thuế tại nguồn Sự đơn giản trong xây dựng luật thuế cũng là xu hướng chung củathế giới

Thứ hai, nếu chúng ta vẫn áp dụng theo biểu thuế luỹ tiến như hiện tại thì nên hạthấp mức khởi điểm chịu thuế xuống đồng thời hạ thấp mức thuế suất khởi điểmxuống Cơ sở cho ý kiến này là việc hạ thấp mức khởi điểm chịu thuế xuống sẽ tăngkhả năng bao quát thu nhập của toàn bộ dân cư đồng thời với mức khởi điểm mới sẽ

có ảnh hưởng không đáng kể đén thu nhập sau thuế của người lao động Tuy nhiên,các khoản giảm trừ gia cảnh cần đi sát với thực tế và cần được thay đổi theo tình hìnhlạm phát của xã hội, giúp cho cuộc sống của người dân không mấy ảnh hưởng sau khinộp thuế TNCN trong tình trạng hiện nay Việc này sẽ giúp giảm bớt nhưng tráingang như thu nhập “ được tính là cao” nhưng lại không đủ để nuôi gia đình

Thứ ba, chúng ta nên xác định khoảng cách thuế suất biên giữa các bậc thuế chohợp lý, chúng ta nên mở rộng khoảng cách thuế ở các bậc đầu và thu hẹp ở các bậc

cao Giải thích cho quan điểm này là những người có mức thu nhâp thật cao thi một

sự gia tăng nhỏ của thuế suất biên cungx tạo ra một sự gia tăng lớn về tiền thuế phảinộp Nếu luỹ tiến quá cao ngưòi lao dộng sẽ so sánh giữa số thuế họ phải đóng ở bạctrước với số thuế họ phải đóng ở bậc sau, khoảng cách này càng xa thì sẽ khiến họthấy lao động để tạo thu nhập them của họ đem lại hiệu quả không cao, vì vậy độnglực lao động sẽ giảm sút Đó là điều mà các nhà xây dựng thuế TNCN không muốn

Cụ thể các bậc thuế suất biên là bao nhiêu thì cần có sự nghiên cứu một cách khoahọc

Thứ tư, việc phân biêt biểu thuế suất giữa người Việt Nam và người nước ngoàitại thời điểm hiện tại chúng ta vẫn nên duy trì Tuy nhiên, chúng ta sẽ cố gắng thuhẹp dần khoảng cách giữa mức khởi điểm chịu thuế và thống nhất một biẻu thuế suấtchung, nhưng điều đó còn phụ thuộc vào mức độ phát triẻn của nước ta, phụ thuộcvào thu nhạp trung bình của ngưòi lao động

3 Khắc phục về bộ máy tổ chức quản lý thu thuế và thực hiện luật thuế TNCN:

Công tác kê khai, thu nộp thuế: Là một phần vô cùng quan trọng quyết định đếnhiệu quả thực hiện của pháp lệnh thuế thu nhập hiện nay nhưng lại tồn tại rất nhiềucác bất cập do chưa có biện pháp tổ chức kê khai thực sự khoa học và có hiệu quả.Ngoài phương pháp khấu trừ tại nguồn là cần thiét và quan trọng thì khi tính thuếchúng ta nên đưa về cho các đội thuế ở địa phương cùng đảm nhiệm Việc kiểm tratại địa phương sẽ dễ dàng được thực hiện thông qua viẹc căn cứ vào mức sống vàmức chi tiêu của các hộ gia đình Đồng thời, với cách quản lý này cơ quan thuế sẽxác định chính xác hơn về khả năng thu nhập của các cá nhân thông qua mức sốngcủa gia đình họ Tính khả thi và hiệu quả của phương pháp này có thể kiểm tra thôngqua việc thực hiện thí điểm ở một số khu vực dân cư Nếu như tỏ ra hiệu quả chúng tanên áp dụng sớm và rộng rãi

Quản lý chặt chẽ thu nhập cá nhân của người dân, làm tốt khâu chỉ đạo công táckiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định của pháp luật về lao động và tiềnlương, tiền công thực tế

Chúng ta cần phải hoàn thiện lại hệ thống thu thuế thu nhập đối với người có thunhập cao Chúng ta cần phải xây dựng phòng chuyên trách trong nhiệm vụ quản lý kêkhai các doanh nghiệp và các cá nhân thuộc diện nộp thuế thu nhập Với đội ngũ cán bộđược đào tạo chuyên sâu và chỉ có nhiệm vụ quản lý trong lĩnh vực này sẽ giúp cho việcquản lý được chặt chẽ, đồng bộ và có hiệu quả hơn

Chúng ta phải có sự phân công trách nhiệm và quyền hạn rõ ràng Mỗi cá nhânphải được phân công những công việc cụ thể, chi tiết và sau đó mọi vấn đề liên quan

họ sẽ phải chịu trách nhiệm trước cơ quan thuế Muốn làm được điều này chúng ta

cần phải cải cách hành chính bộ máy thuế của nước ta nói riêng và toàn bộ bộ máyhành chính của nước ta hiện nay nói chung.

Chúng ta cần phải thực hiện công tác đăng ký thuế và cấp mã số thuế cho cácđối tượng để thuận tiện cho công tác quản lý thu Sự biến động thu nhập là một điềutương đối phổ biến trong nền kinh tế thị trường, vì vậy nên áp dụng đăng ký cấp mã

số thuế căn cứ vào ngành nghề Trong đó các cán bộ cơ quan nhà nước đều phải cónghĩa vụ kê khai thu nhập hàng năm, các cơ quan nhà nước phải có trách nhiệm giúp

cơ quan thuế trong việc khấu trừ phần thuế thu nhập của cán bộ cơ quan mình

Quản lý thuế thu nhập cá nhân muốn có hiệu quả thì cần phải thực hiện đồngthời với sự giám sát của cấp cơ sở, các tổ chức quản lý xã hội ở địa phương Quản lýtheo cách này đặc biệt hữu ích trong việc quản lý các cá nhân hành nghề tự do, không

có nơi làm ổn định Sự kết hợp chặt chẽ giữa các cơ thuế với các cơ quan chức năngkhác, với các sở, ban ngành cũng không thể được xem nhẹ Các cơ quan, sở, banngành cần xác định rõ trách nhiệm của mình trong việc phối kết hợp với cơ quan thuế

để thực hiện việc quản lý các đối tượng nộp thuế thu nhập

Chúng ta cần thường xuyên phổ biến, tuyên truyền, vận động và giáo dục vềthuế thu nhập cá nhân để mọi đối tượng nộp thuế am hiểu về pháp luật và tự giácthực hiện luật thuế

Chúng ta cần ban hành những chế tài và quy định về việc xử phạt đối với cáctrường hợp vi phạm luật thuế Hiện nay nước ta chưa có Luật tố tụng thuế vụ khiếncho nhiều tổ chức cá nhân coi thường và không thực hiện các quy định trong luậtthuế

Sự phát triển của hệ thống ngân hàng cũng như các biện pháp của Ngân hàng vàKho bạc Nhà nước nhằm giảm chi tiêu tiền mặt cũng là nhân tố hết sức quan trọngđối với hiệu quả của việc quản lý thu thuế thu nhập của cơ quan thuế Giảm thanhtoán bằng tiền mặt, sử dụng rộng rãi thanh toán qua tài khoản không chỉ phục vụ chohoạt động quản lý thu nhập của dân cư trong việc kê khai và nộp thuế thu nhập vàcòn tiết kiệm rất nhiều chi phí cho xã hội

Việc vận dụng các thành tựu khoa học công nghệ như tin học, công nghệ mạngvào công tác quản lý thu thuế sẽ tạo sự chính xác, nhanh gọn, đơn giản trong việc thunộp thuế từ đó tạo điều kiện tốt để luật thuế TNCN được thực hiện có hiệu quả

Chính phủ cần có những chính sách để phát triển mạnh mẽ kinh tế và đời sốngcủa người dân, để thuế thu nhập cá nhân sớm trở thành một nguồn thu quan trọng củaNhà nước

IV Vấn đề quản lý thuế TNCN ở Việt Nam năm 2011:

1 Thành tựu đạt được:

Nhìn chung, qua 2 năm triển khai thực hiện Luật Thuế TNCN, Cục thuế Hà Nội

đã chú trọng công tác tuyên truyền, hướng dẫn đối tượng nộp thuế với nhiều hìnhthức phong phú đa dạng, nội dung cụ thể, thiết thực, dễ hiểu giúp người dân hiểu về ýnghĩa của việc thực hiện nghĩa vụ thuế, phương pháp kê khai, tính thuế, nộp thuế,quyết toán thuế Đồng thời, Cục Thuế đã chỉ đạo các Chi cục phân công cán bộ cónăng lực nghiệp vụ giỏi tiến hành làm thủ tục hành chính thuế và hướng dẫn kê khainộp thuế, thành lập các đường dây nóng, các kênh thông tin cần thiết, thích hợp,nhanh chóng và hiệu quả nhất để có thể tư vấn, hỗ trợ và giải đáp những vướng mắccho các đối tượng nộp thuế Ngoài ra, Cục thuế Hà Nội còn là đơn vị dẫn đầu cả nước

về cải cách hành chính và hiện đại hóa công tác quản lý thuế với việc triển khai thànhcông các dự án như “Kê khai thuế qua mạng Internet”, “Hiện đại hóa thu ngân sáchnhà nước và thu thuế qua ngân hàng” và “Hệ thống ki-ốt thông tin thuế” Những cảicách đó đã đem lại lợi ích cho cả người nộp thuế và cơ quan thuế, như: thủ tục nộp hồ

sơ khai thuế đơn giản, nhanh gọn, hiệu quả cao và an toàn, không giới hạn về khônggian, thời gian trong ngày, tiết kiệm thời gian, chi phí cho người nộp thuế; đơn giảnhoá và cải cách triệt để thủ tục hành chính trong quy trình thu nộp thuế, giảm thờigian nộp thuế, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người nộp thuế; giúp người nộp thuếthuận tiện hơn trong việc tiếp cận các thông tin liên quan đến thuế; cơ quan thuế xử

lý tờ khai nhanh, chính xác, giảm thiểu lao động, thuận lợi cho việc lưu trữ hồ sơ vàtra cứu dữ liệu, đặc biệt là đáp ứng được nhu cầu phục vụ số lượng người nộp thuếngày càng tăng nhanh trong khi nguồn nhân lực chưa được bổ sung tương ứng…Nhờ đó, trên địa bàn Hà Nội, cơ chế tự khai tự nộp thuế theo yêu cầu của LuậtQuản lý thuế được quán triệt và tổ chức thực hiện một cách nghiêm túc ở hầu hết các

cơ quan chi trả thu nhập và các cá nhân nộp thuế Việc tổ chức kê khai và khấu trừthuế TNCN tại nguồn trước khi chi trả thu nhập cho người lao động đã đảm bảo đượcmục tiêu thu đúng, thu đủ, thu kịp thời thuế TNCN cho nhà nước Mặc dù có chínhsách miễn thuế TNCN 6 tháng đầu năm 2009 và trong bối cảnh nền kinh tế suy thoái

do khủng hoảng, nhưng số thuế TNCN năm 2009 vẫn cao hơn so với những nămtrước đó Hơn nữa, việc thực hiện cơ chế tự khai tự nộp thuế đã làm cho cả người cóthu nhập và cơ quan chi trả thu nhập đều phải tự tìm hiểu, nắm rõ nội dung của Luật

và các văn bản liên quan để thực thi, qua đó nâng cao trình độ hiểu biết và ý thứcchấp hành luật pháp thêm một bước

2 Những bất cập và vấn đề đặt ra trong quản lý thuế TNCN:

a Về công tác cấp mã số thuế cá nhân:

Để triển khai Luật Thuế TNCN, bước đầu tiên là việc cấp mã số thuế cá nhân

Mã số này sẽ gắn với mỗi cá nhân suốt đời và là cơ sở để quản lý đối tượng nộp thuếTNCN Do số lượng đối tượng nộp thuế TNCN quá lớn, nên để đảm bảo tiến độ cấp

mã số thuế cá nhân phục vụ kịp thời công tác thu thuế, thời gian đầu Cục thuế chỉ yêucầu các đơn vị chi trả thu nhập thực hiện đăng ký cấp mã số thuế cho những cá nhân

có mức thu nhập đạt ngưỡng phải nộp thuế Sau giai đoạn một, yêu cầu các đơn vị chitrả thu nhập kê khai bổ sung đối với những trường hợp chưa kê khai, đồng thời triểnkhai cấp mã số thuế cho các đối tượng thuộc diện chịu thuế, song chưa có mã số thuế.Theo Cục thuế Hà Nội, tính đến 30/06/2010, số mã số thuế cá nhân cấp cho đối tượng

có thu nhập từ tiền lương, tiền công tăng gấp hơn 200 lần so với năm 2008 và đạt tỷ

lệ 31,64% dân số từ 15 tuổi trở lên Đây là nỗ lực rất lớn của Cục Thuế Hà Nội và làtiền đề rất quan trọng cho công tác quản lý kê khai nộp thuế TNCN và quyết toánthuế đạt hiệu quả, đáp ứng mục tiêu của cơ chế tự khai tự nộp thuế

Bảng 2: Tình hình cấp mã số thuế cá nhân trên địa bàn Hà Nội

Đơn vị tính: Mã sốNăm Cá nhân có TN

từ tiền lương tiền công

Và cũng theo phản ánh của người dân thì một trong những khó khăn mà họ gặp phải

là xin hồ sơ để xác định đối tượng phụ thuộc không có thu nhập

b Về công tác kê khai nộp thuế, quyết toán thuế TNCN:

Thông qua việc cấp mã số thuế cá nhân, cơ sở dữ liệu người nộp thuế được xâydựng là tiền đề quan trọng của việc quản lý kê khai nộp thuế và quyết toán thuếTNCN Đối với thu nhập từ tiền công tiền lương, thực hiện kê khai và nộp thuế thôngqua cơ quan chi trả thu nhập, theo đó, mức thuế TNCN được khấu trừ tại nguồn theobiểu thuế suất lũy tiến từng phần đối với các khoản chi trả cho cá nhân thuộc sự quản

lý của cơ quan chi trả thu nhập cho những cá nhân ký hợp đồng lao động từ 03 thángtrở lên và khấu trừ 10% thu nhập đối với các khoản chi trả cho cá nhân không có hợpđồng lao động hoặc hợp đồng lao động dưới 03 tháng nếu số tiền mỗi lần chi trả từ500.000 đồng trở lên Cơ quan chi trả thu nhập có trách nhiệm thu và chuyển số thuếthu được vào Kho bạc Nhà nước Hiện nay Cục thuế Hà Nội đã ứng dụng phần mềm

hỗ trợ kê khai theo mã vạch 2 chiều, kê khai qua mạng Internet, chương trình này đãđược triển khai đến tất cả các Chi cục Thuế cho phép tiết kiệm thời gian, chi phí vànhân lực cho cả người nộp thuế và cơ quan thuế

Biểu đồ 1: Kết quả thu Thuế thu nhập cao và thuế TNCN của Cục thuế Hà Nội

(Nguồn: Cục thuế Hà Nội – Đơn vị tính Tỷ đồng)Năm 2009, năm đầu tiên thực hiện Luật thuế TNCN, lại rơi vào bối cảnh nềnkinh tế suy thoái, thu nhập giảm sút, đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn, vì thế

mà trong quá trình triển khai Luật thuế TNCN, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số160/2009/TT-BTC ngày 12/8/2009 gửi các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộcChính phủ, UBND các tỉnh, thành… về việc miễn thuế TNCN; theo đó, tất cả mọi cánhân đều được miễn thuế TNCN tính trên phần thu nhập của 6 tháng đầu năm 2009,không phân biệt thời điểm chi trả thu nhập Tuy vậy, số thuế TNCN từ tiền lương tiềncông thu được của 6 tháng cuối năm 2009 vẫn đạt mức 2.704 tỷ đồng, cao gấp 2,06lần cùng kỳ năm 2008 Điều này cho thấy, việc mở rộng diện đánh thuế và thực hiệntốt công tác quản lý kê khai nộp thuế đã tác động tích cực đến số thuế TNCN thuđược trong kỳ

Để tổ chức triển khai thực hiện việc quyết toán thuế TNCN năm 2009 theothông tư số 160/2009/TT-BTC ngày 12/8/2009, Tổng cục Thuế đã có công văn số451/TCT-TNCN ngày 08/02/2010 hướng dẫn cụ thể Tuy nhiên, trong qúa trình triểnkhai thực hiện, đã phát sinh nhiều vướng mắc, tiến độ thực hiện quyết toán thuếTNCN chậm Vì vậy, ngày 21/5/2010, Tổng cục Thuế đã ban hành công văn 1700/TCT-TNCN hướng dẫn bổ sung quyết toán thuế TNCN năm 2009, đồng thời gia hạnthời gian quyết toán thuế đến 31/07/2010 Theo quy định, việc quyết toán thuế TNCNtại cơ quan chi trả thu nhập được áp dụng đối với cá nhân trong năm chỉ có thu nhậpduy nhất tại một nơi Trong trường hợp này, cá nhân phải lập giấy ủy quyền quyếttoán thuế TNCN theo mẫu quy định, trên cơ sở đó, cơ quan chi trả thu nhập tổng hợpquyết toán thuế và nộp cho cơ quan thuế trực tiếp quản lý đơn vị trả thu nhập Đốivới cá nhân trong năm có thu nhập từ 2 nơi trở lên, cá nhân đăng ký nộp thuế tại cơquan thuế và các trường hợp khác thì phải thực hiện quyết toán thuế tại cơ quan thuế,nơi cá nhân đăng ký giảm trừ gia cảnh hoặc tại cơ quan thuế cá nhân đăng ký quản lý.Đến nay, số lượng các cơ quan chi trả thu nhập đã thực hiện quyết toán thuế TNCNnăm 2009 là 222.824 đơn vị; số lượng cá nhân tự quyết toán thuế TNCN năm 2009tại cơ quan thuế là 48.195 người Tuy nhiên, thực tế cho thấy số đông người nộpthuế, kể cả những người có từ 2 nguồn thu nhập trở lên, đều ngại tự mình quyết toánthuế hoặc không rõ thủ tục tiến hành, nên ủy quyền cho đơn vị chi trả thu nhập thựchiện hộ Từ đó, có thể làm thất thu NSNN hoặc gây thiệt hại cho quyền lợi chínhđáng của chính người nộp thuế

c Về công tác thanh tra, kiểm tra thuế:

Từ sau khi Luật quản lý thuế có hiệu lực thi hành, công tác thanh tra kiểm trathuế của Cục thuế Hà Nội có nhiều đổi mới Thanh tra kiểm tra dựa trên cơ sở thuthập, phân tích thông tin dữ liệu liên quan đến người nộp thuế để đánh giá mức độtuân thủ, phân loại rủi ro và lập danh sách người nộp thuế phải kiểm tra hồ sơ khaithuế Mặc dù Cục thuế Hà Nội đã tăng cường công tác thanh tra kiểm tra chống thấtthu thuế, kiểm tra hồ sơ khai thuế tại trụ sở của cơ quan thuế và nhiều trường hợpkiểm tra tại trụ sở của người nộp thuế Tuy nhiên, do năm 2009 là năm đầu tiên thực

hiện Luật thuế TNCN, có nhiều nội dung mới trong phương pháp quản lý thuế, dotính phức tạp của thuế TNCN, số lượng người nộp thuế quá lớn, nên việc tổ chứcthực hiện thanh tra kiểm tra về thuế TNCN chưa được thực hiện đầy đủ, thườngxuyên…

Ngoài ra, thực tế tiến hành thu thuế TNCN trên địa bàn Hà Nội và cả nước thờigian qua còn cho thấy những bất cập khác, như:

- Chưa kiểm soát được mọi nguồn thu nhập của từng cá nhân Nguồn hình thànhTNCN quá đa dạng và phức tạp Đối với những khoản thu nhập từ tiền lương, tiềncông thì cơ quan thuế có thể kiểm soát qua đơn vị trực tiếp chi trả thu nhập; nhưngđối với các khoản thu nhập của các hộ kinh doanh cá thể, các cá nhân hành nghề độclập, đặc biệt là đối với đối tượng ca sỹ, nghệ sỹ,… thì cơ quan thuế khó có thể kiểmsoát được một cách chính xác

- Mức giảm trừ cá nhân và giảm trừ cho người phụ thuộc theo Luật hiện hành làchưa hợp lý, chưa tính đến sự mất giá của đồng tiền Theo thời giá hiện nay, việc quyđịnh mức giảm trừ gia cảnh là 4 triệu đồng/người/tháng đối với cá nhân người nộpthuế và 1,6 triệu đồng/người/tháng đối với người phụ thuộc là chưa đảm bảo cho đờisống tối thiểu của người lao động, nhất là ở đô thị Một điểm chưa hợp lý nữa là mứcgiảm trừ gia cảnh hiện nay không tính đến khu vực, có nghĩa là ở nông thôn, thànhthị, đồng bằng hay miền núi đều áp dụng như nhau, nhưng thực tế cho thấy mức chitiêu cho sinh hoạt hàng ngày của một cá nhân ở thành thị là lớn hơn rất nhiều so với ởnông thôn và miền núi

Tình trạng trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân, cả từ những bất cập trong quyđịnh của luật thuế, cũng như từ những yếu tố khác, như:

- Nền kinh tế Việt Nam vẫn là một nền kinh tế ưa chuộng tiền mặt, phần lớn cáckhoản thu nhập cá nhân đều được chi trả bằng tiền mặt, do đó, khó có thể tạo ra cơchế kiểm soát thu nhập cá nhân một cách chính xác và hiệu quả

- Chưa có sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành thuế với các cấp chính quyền địaphương, với các tổ chức, cơ quan liên quan trong việc hợp tác triển khai Luật thuếTNCN, dẫn đến những khó khăn trong việc xác định và quản lý gia cảnh người nộpthuế, quản lý hoạt động của các cá nhân kinh doanh tự do, hành nghề độc lập,…

- Hiện tượng tiêu cực và bất công trong việc nộp thuế TNCN vẫn chưa được xử

lý triệt để, làm ảnh hưởng đến tính hiệu quả thực tế và công bằng của Luật thuế, gâymột số bức xúc trong quần chúng nhân dân

- Trình độ hiểu biết và ý thức chấp hành Luật của một bộ phận lớn dân cư cònhạn chế, tâm lý trốn thuế còn lan truyền, trong khi lực lượng cán bộ thuế còn mỏng,không thể thực hiện thanh tra kiểm tra thuế TNCN trên diện rộng để phát hiện cáchành vi vi phạm và xử lý

Bất cập thuế thu nhập cá nhân năm 2007: Ba điểm cần điều chỉnh (10/03/2011)

Cùng với tốc độ lạm phát cao trong 4 năm qua (tổng cộng tới trên dưới 50%),cũng như với việc VN chính thức là nước có thu nhập trung bình trên thế giới, mứcngưỡng khởi điểm tính thuế TNCN 4 triệu đồng đã nhanh chóng lạc hậu

Trong cuộc họp báo thường kỳ Chính phủ, Thứ trưởng Bộ Tài chính TrươngChí Trung cho biết, Bộ Tài chính đã làm việc với Bộ Tư pháp để trình Chính phủ vềvấn đề xem xét việc sửa đổi Luật thuế TNCN trong chương trình sửa đổi luật năm

2011 và 2012

Cần sớm thể chế hóa mức khởi điểm tính thuế tạo linh hoạt trong áp dụng của đơn vị, đối tượng chịu thuế và cơ quan thuế

Dưới góc độ của người nghiên cứu, theo tôi Luật thuế TNCN có ba điểm cầnđiều chỉnh

Mức và cách tính khởi điểm nộp thuế

Cùng với tốc độ lạm phát cao trong 4 năm qua (tổng cộng tới trên dưới 50%),cũng như với việc VN chính thức là nước có thu nhập trung bình trên thế giới, mứcngưỡng khởi điểm tính thuế TNCN 4 triệu đồng đã nhanh chóng lạc hậu Nếu trướcđây, chỉ với khoảng 10 tr.đ/tháng, 1 gia đình 4 nhân khẩu có thể sống khá dễ chịu ở

Hà Nội, thì nay, mức tối thiểu đã phải nâng lên gấp rưỡi, thậm chí gấp đôi, nếu tính

cả tiền thuê nhà

Hơn nữa, việc Luật thuế TNCN “chốt” rõ mức khởi điểm tính thuế cụ thể bằngđơn vị VND vừa thấp, lại vừa cứng gây khó cho mỗi lần điều chỉnh trước các biếnđộng tiền lương trên thực tế

Vì vậy, cần sớm thể chế hóa mức khởi điểm tính thuế theo hướng vừa tăngmức tính khởi điểm, vừa tạo linh hoạt trong áp dụng của đơn vị, đối tượng chịu thuế

và cơ quan thuế Cụ thể, nên tăng ít nhất 2 lần mức khởi điểm chịu thuế và tính bằng

số lần lương tối thiểu, chẳng hạn, bằng từ 8-10 lần mưc lương tối thiểu của khu vực sản xuất Nên mạnh dạn áp dụng mức tính khởi điểm chịu thuế TNCN là 10 lần mứclương tối thiểu trong khu vực sản xuất kinh doanh

Mức và cách tính chiết trừ gia cảnh

Thực tế cho thấy, mức chiết trừ gia cảnh 1,6 triệu đ/người cũng sớm trở nênlạc hậu Hơn nữa, việc xác nhận hành chính (ở cấp chính quyền địa phương hoặc cơquan) về vị thế và thực tế đã tính hay chưa tính chiết trừ gia cảnh người phụ thuộcgây nhiều phiền toái và khó chính xác cho cả người nộp thuế, lẫn cơ quan thu thuế

Vì vậy, trong chỉnh sửa Luật thuế TNCN cần nâng mức chiết trừ gia cảnh tương ứngvới mức nâng khởi điểm tính thuế TNCN, đồng thời cần bổ sung quy định cấp “mã

số chiết trừ gia cảnh” cho các đối tượng phụ thuộc để cập nhật thông tin và tiện choviệc xác nhận và giám sát trong hành thu thuế TNCN Các mã số dành cho người nộpthuế cá nhân và người trong diện chiết trừ gia cảnh này đều được cập nhật và nốimạng vi tính toàn quốc, tạo thuận lợi cho việc xác nhận và thực hiện của các bên cóliên quan trong công tác thuế, từ đó giảm thiểu tình trạng tính trùng, “ăn gian” gâythất thu thuế , hoặc gây mất thời gian và phiền toái cho người nộp thuế

Ngoài ra, cần chú ý chỉnh sửa tạo sự phân biệt mức khởi điểm, các bậc thangtính thuế và mức chiết trừ gia cảnh theo khu vực địa lý và ngành nghề với tinh thầnkhuyến khích và đẩy nhanh hơn quá trình tái cấu trúc kinh tế theo hướng phát triểntheo chiều sâu

Công tác kê khai nộp và quyết toán thuế

Việc tự động khấu trừ tại nguồn 10% tất cả các khoản chi trả thu nhập trên500.000 đ/lượt đã tạo nhiều bức xúc và thiệt thòi cho người lao động do sự áp dụngkhông giống nhau giữa các đơn vị và nhất là do thủ tục hoàn thuế cho các khoảnkhấu trừ bắt buộc trên là không rõ ràng và không thuận lợi cho người chịu thuế Cóđơn vị tính và thu 10% trên tổng tiền trả/lần, lại có đơn vị tính riêng trên từng hóađơn trả tiền Rõ ràng là, nếu trả 500.000 đ thì người nộp thuế có lợi hơn là được nhận540.000đ/lần thanh toán vì không bị khấu trừ tại gốc 10% bắt buộc như trên

Ngoài ra, cũng cần có thêm các quy định bao quát hết các nguồn và khoản

“thu nhập mềm” để chống thất thu NSNN đối với các khoản thu của quan chức, nghệ

sĩ và doanh nhân, kể cả những hoạt động đầu cơ và buôn lậu khác