NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG II GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÚNG DỤNG CÔNG NGHÊ THÔNG TIN TẠI THƯ VIỆN TRƯƠNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP THANH HÓA Phạm Thị Hải * , Vũ Thị Tuyết * * Cử nhân.. Đặt vấn đề
Trang 1NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG II GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÚNG DỤNG
CÔNG NGHÊ THÔNG TIN TẠI THƯ VIỆN TRƯƠNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP THANH HÓA
Phạm Thị Hải * , Vũ Thị Tuyết *
* Cử nhân Trường Cao đẳng Công nghiệp Thanh Hóa
A BSTRA CT
On the basis of research and actual survey at the Library of Thanh Hoa Industrial College The article
analyzes the current situation and makes comments and evaluations on the application of the iLib Integrated
Library’ Management System and new technologies at the library, thereby proposing solutions of enhancing
the efficiency of IT application in information - library activities of the school in the coming time.
Keywords: Information Technology, Library, Electronic Library, Library of Thanh Hoa Industrial College.
Received: 28/12/2021; Accepted: 7/01/2022; Published: 17/01/2022
1 Đặt vấn đề
Thư viện Trường Cao đẳng Công nghiệp Thanh
Hóa bắt đầu triển khai ứng dụng công nghệ thông
tin (CNTT) từ khá sớm (năm 2012) Quá trình ứng
dụng CNTT đã khảng định được nhữngvai trò quan
trọngkhông chỉ trong hoạt động thông tin- thư viện
nóiriêng mà còn có nhiều đóng góp không nhỏ đối
với sự nghiệpphát triểngiáo dục nghềnghiệpcủa nhà
trườngnói chung Tuy nhiên, qua khảo sát sơ bộ về
thựctrạng hoạt động của Thư viện Trường Cao đẳng
Công nghiệp Thanh Hóađang tồn tại nhiều điểm bất
cập chưađáp ứngđược yêu cầu thoả mãn thôngtin,
chưa hoà nhập được với xu thế phát triển của nhà
trường Bàiviết này tiếnhành nghiêncứu thực trạng
hoạtđộng của Thư việntrườngCaođẳngCông nghiệp
Thanh Hóa và đề xuất nhữnggiảipháp nhằm nângcao
hiệu quả cùa việc ứng dụngCNTT trong hoạt động
thôngtin -thư việncủa nhà trường
2 Nội dung nghiên cứu
2.1 Thực trạng ứng dụng CNTT tại Thư viện
Trường Cao đắng Công nghiệp Thanh Hóa
2.1.1 Thực trạng hoạt động Thư viện
Thư viện Trường Cao đẳng Công nghiệp Thanh
Hóa đã có lịchsửkhá lâu dài cùng với sựra đời và
phát triển của Trường Cao đẳng Công nghiệp Thanh
Hóa Thư viện là mộtđơnvịtrực thuộc Ban giám hiệu,
có nhiệm vụ tổchức, phát triểncácdịch vụ thông tin
tư liệu phục vụ công tácgiảngdạy,nghiên cứu, học
tập cho cán bộ, giảng viên và HSSV trong nhà trường
Hiện nay, Thư viện cótổngsố 05 cánbộ, bao gồm 01
cán bộ Phụ trách và 03 nhân viên thư viện Cơ cấu
tôchức của Thưviện được bố trí theo chức năngvà nhiệm vụ của từng bộ phận: Phụ trách thưviện: chịu trách nhiệm tổ chức, quản lý và điều hành mọi hoạt
động của Thư viện; Bộ phận nghiệp vụ: thực hiện côngtác thu thập, bổ sung, xử lý tài liệu, xử lý thư
mục, làmthẻ thư viện
2.1.2 Đánh giá chung a) Những ưu điếm và kết quả đạt được
Hệ quảntrị thư viện tíchhợp iLib với sự tích hợp
giữacác modul, cho phép tracứuthông tm trựctuyến, chiasẻthôngtin, truy cậptới các CSDL trực tuyếnvà
các dịch vụ thông qua mạng Internet Với việc ứng
dụng Hệ quản trị thưviệntích hợp iLib, quy trình xử
lý kỹthuật thư viện đãđược cải tiếntheo hướngứng
dụng CNTT hiện đại và đã đạt được những kết quả nhất định Mơdul Biên mụcđãđượctriểnkhaitốt,tạo lậpđược các CSDL có chất lượng cao.Việcứngdụng hình thức biên mục sao chép đã góp phần tiết kiệm
được thờigian, côngsức cho cánbộ biên mục, giảm
chi phí cho Thư viện và Nhà trường Các sản phẩm
đầu ra như thưmục, phích đẹp và rõ ràng Tăng cường được trình độ ngoại ngữ,tin học cho cán bộ thư viện
b) Những hạn chế và nguyên nhân
Công tác bổsung: trênthựctế, một sốchức năng
củamodul Bổ sung vẫn chưađượctriển khai, như các chức năng đối với ấn phẩm định kỳ (báo, tạp chí),
quản lý quỹ bổ sung, giao dịch thương mại điện tử Việctạovàđặt các ấnphẩm chưa đượctriển khai ứng dụng tự động vẫn làm theo phương pháp thủ công Việc báo cáo thống kê tài liệu bổ sungvàcác nguồn
bốsung chưa được chính xác vềsố lượng, chủ yếuvẫn
invàtheodõi bằng sổ sách
Công tácbiênmục phụ thuộc nhiều vào hệ thống
TẠP CHÍ THIÉt BỊ GIÁO DỤC - số 257 KỲ 2 -1/2022.9ĩ
Trang 2II NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG
máytínhnhư máy hỏng, lồi mạng, lồi phầnmềm.Báo
cáo số lượng biểu ghi biên mục còn thiếu chính xác
Chức năngbiên mụcsaochéptriênkhai cònhạn chế
Tính năngtạo từ điển tham chiếutrong quá trình biên
mụctài liệu chưađược sử dụng Chức nàng về dữ liệu
số vẫn chưa được triểnkhai
Công tác lưu thông vàquản lýbạn đọc phụthuộc
vào hệ thống máy tính, mạng Internet, nếu máy tính
hỏng, đườngtruyền mạng bị lỗi, chậm, sẽ làmgián
đoạn, mấtthời gian khi thực hiệncông tác mượntrà
Công tác quản lý kho:chức nãngquàn lýkho chưa
đượctriển khainhiều domới biên mụcvà xếp giásách
mới,còn sáchcũ vẫnchưa làm Sách trong kho chưa
được báo cáothườngxuyên
Công tác tra cứu: công tác hướng dẫn và đào tạo
NDT vềkỹnăng sửdụng thưviện, kỹnăng tra cứu, sử
dụngcác sảnphẩm vàdịch vụ tại thư viện còn chưa
được quan tâm đúng mức, dođóhiệu quảtracứu chưa
cao: nhiều bạn đọccòn chưa nắm rõ các nội quy sử
dụng thư viện, chưabiếtcách tra cứu tài liệu hoặc tra
cứu chậm, không chính xác, chưa biếtcách tìmkiếm
nâng cao Bộ máy ưa cứuhiệnđại còn phụ thuộcvào
nhiều yếu tố như nguồn điện, đường truyền mạng
Internet Tình trạng lỗi hệ thống mạng, nhiều máy
tính cũ,hòngchưa được sửa chữa kịp thờiđã làmảnh
hưởng không nhỏ tới công tác ưa cứu, hiệu quả đáp
ứng nhu cầu tin cho bạn đọc Chấtlượngtra cứu thông
tin còn phụ thuộc vào trinh độcủaNDT Neu NDT có
trìnhđộ tra cứucao thì kết quả tìmđược càng chính
xác, ngược lại thì hiệuquảưa cứu sẽ không cao, có thể
bị nhiễu hoặcmất tin
2.2 Các giải pháp nâng cao hiệu quả ứng dụng
CNTT tại Thư viện Trường Cao đãng Công nghiệp
Thanh Hóa
2.2.1 Tăng cường đầu tư hoàn thiện cơ sờ vật chất
- kỹ thuật, hạ tầng thông tin
Trong giai đoạn tới, Thư viện cần quan tâm, chú
ưọng đầu tưvào cáchạng mục sau: Đầu tư kinh phí
muamua sắm thêm cáctrangthiết bị nhưmáy tính,
chip điện tử, ; Có kế hoạch bào trì, sửa chữa kịp
thời các trang thiết bị, máy mócđãcó dấu hiệu xuống
cấp, cũ, hỏng như hệ thống máy tính, máy in, máy
photocopy, ;Nâng cấp cơ sở hạ tầng thôngtin cũng
làmột ưong những yêu cầubứcthiếtđặtra frong hoạt
động củathưviện.Ngoàira,công tác phục vụ bạn đọc,
công tác ưa cứutài liệu củaNDTcũng gặp nhiều ươ
ngại do đường truyền mạngchậm hoặc bị lồi, hòng
Dođó, cần phát triển hệ thống mạng vàcơsởhạ tâng
CNTThiệnđạivàổnđịnh Kiểm tra và đưa vào khai
thác các thiết bị hiệncó tại Thưviện nhưngchưađược
đưavào sửdụng như:Hệthống máy saolưu tàiliệucó
kếtnốimạng, thiết bịkiểmkê tự độngRFID
Vốn tài liệu cúa Thư viện rất lớn, phong phú, đa
dạng nhưngđa số vần nằm ờ dạng tài liệu truyềnthống
Việcxây dựngkho tài nguyênsố là rất cần thiết, nhất
là ưong điều kiện CNTT và côngnghệ số phátưiển
mạnhmẽ nhưhiện nay thì việc chuyển đổicác thông
tintừdạng truyền thống sang dạng sốđược thực hiện ngàycàngdềdàng Thưviện cần có những đềxuấtvới
Nhà trường đầu tư kinh phí vàcókếhoạchcụthểmua các trang thiết bị,phần mềm đểsố hóa tài liệu
Nângcao chất lượng cácCSDL hiện có, xây dựng
và pháttriển thêm nhiều CSDL mới với chất lượng cao, chuẩn hóa quy trình xử lý thông tin, chuẩn hóa
công tác biên mục,thống nhất việc áp dụngcác công
cụ kiểm soát thư mục như: Khổ mẫu biên mục, các quytắc mô tảtàiliệu, phân loại, từ khóa,bảng đềmục chủđề
2.2.2 Nâng cao trình độ đội ngũ cán bộ thư viện
Đội ngũcánbộlàmộttrong bốnyếutố quanưọng
cấu thành thưviện Một thưviện cóđượctự động hóa, hiệnđại hóa đến đâu cũng khôngthểthiếu yếu tố con
người, bởi chínhcánbộthư viện mới là những người
đưa vào vận hành, sử dụng các công nghệ hiệnđạiđó, quyết địnhtrực tiếp tới chất lượng và hiệu quả hoạt
động cùa thư viện Trong quá trinh xây dựng vàphát
triển mô hỉnhthư viện hiện đại, với việc ứng dụng rất nhiều công nghệ tiên tiến vào hoạt động thư viện
cũng đòihỏingườicán bộ thưviện phải đáp ứng được
những yêu cầu nhất định như: kiến thức về CNTT, trình độ ngoạingữ, kỹ năng giao tiếp, khả năng sừ
dụng,quảnlý, khai thác các phần mềm và trang thiết
bị.Với Thưviệnnhà trường hiện nay, vấn đề xâydựng đội ngũcán bộ cónănglựcđể quảnlý, vận hành hiệu
quà là rất quan trọng Việc ứng dụng các công nghệ mới đã làm thay đồi hoạt động nghiệp vụ thư viện, nâng cao năng lực dịch vụ thông tin Vì vậy, người cán bộ thư viện trong thời đại của kỷ nguyên thông
tin, kỷ nguyên số cần trang bị cho mình mộttư duy côngnghệ mới Tưduycông nghệmới sẽ khiếnngười
cán bộthưviện luôn tìm, học hỏi đểcảitiếncôngviệc,
sằn sàng từ bỏ những cái đã cũ, lạchậu để tuân thủ nhữngtiêu chuẩn mới Người cán bộ thư viện với tư duy công nghệ mới sẽ là những người làm việc với
tác phong công nghiệp vàcó ýthức học tập suốtđời,
luôn đôimớiđe cải tiến công việc cho phù họp với các
công nghệmới
Trong công tácquàn lý, yếu tố lãnh đạo làvôcùng
quan trọng, là yếu tố quyết định đến sựtồn tạivàphát triển cùa mỗi cơ quan Do đó, cần nâng cao hơn nữa nănglực quảnlývàlãnh đạo của đội ngũ cánbộlãnh
đạoThư viện,nắm được thựctrạng hoạt động và khả năng ứng dụng CNTTtại cơ quan để đưa ra các chính
sách phát triển phù hợp vớiđiều kiện thực tế Tăng
98 TẠP CHÍ THIẾT BỊ GIÁO DỤC - số 257 KỲ 2 -1/2022
Trang 3NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG II
cường đội ngũ cán bộ CNTT có khả năng quản trị
riạng, quản trị hệ thống, theo dõi và điềuhành tốt hoạt
động củahệ thống mạng,hệthống thông tin trong thư
viện Bên cạnhviệctăngcườngtrìnhđộngoạingữvà
tinhọc,cầnnâng cao hiểu biếtvềnghiệpvụthông
tin-tliư viện cho họ
2.2.3 Hoàn thiện, nâng cấp phần mểm iLib và các
công nghệ mới, đây mạnh ứng dụng CNTT trong hoạt
ãộng thư viện
Thưviện đangsử dụng phần mềm iLibphiên bản
4.0 từ năm2005, hiện nay iLib đã cho ra đời phiên bản
5.0, ngoài việc kếthừa cáctính năng ưu việt của các
phiên bản trước còn có thêm nhiều tính năngnổitrội
khác Thư viện cầncókế hoạch cụthểđể đầu tư nâng
capphần mềm iLib và các công nghệ mới,tránh bị lạc
hiu, lồithời về côngnghệ Cókếhoạchtriểnkhai ứng
dạnghết các tínhnăngcủaphầnmềm iLib cóthể tích
hợp với công nghệ RFID mà đến nay Thư viện vẫn
chưa đưa vào ứng dụng được
Cần hoànthiện hon nữa modul Bổsung và modul
Biên mụcdo chưa tính đượcquỹ bổsung chính xác,
vẫn bị nhầm khi tính tiềnngoạitệquy đổi ra tiền Việt
Nam In phích ở modulBiên mụccòn bị lỗido chưa
đáp ứngđược chuẩn mẫucủathư viện Pháttriển các
irodul mượn từ xa, mượn liên thư viện, báo - tạp
chítrong phần mềmiLib cần có mẫu báo cáo trong
ir odul Xuất bảnphẩm nhiều kỳ.Modul Lưu thông cần
tíi ih được khấu hao khi mượn giáotrinh, phải inđược
S( I tiền phạt khibạnđọc mượn quá hạn Khắc phục các
sự cốlỗimạng khi tra cứuđểcóthểthuậnlợitrao đổi
nghiệp vụ, chiasẻ được tài nguyên thông tin với các
thư viện lớntrongnước
2.2.4 Nâng cao chất ìượng đào tạo người dùng tin
Cần có kế hoạch đào tạo định kỳ, thường xuyên, đa
ding hóa các hình thức đào tạoNDT
+Đối vớiđối tượng NDT là học sinh, sinh viên:
Thường xuyên mở các lớp đào tạo, giới thiệu về nguồn
lục thông tin, các sản phẩmvà dịch vụ, nội quythư
viện, hướng dẫn bạn đọc sử dụng bộ máy tra cứu, có
kị'năng tìm tintrên các CSDL trực tuyến, cácnguồn
tin điện tử trên Web có hiệu quả
+ Đốivới đối tượng NDT làcán bộ, giảng viên:
Đày là đối tượng NDT cósốlượng không đông nhưng
họcótrìnhđộ cao, trình độngoạingữ,tin học tốt,nhu
cầu thông tin của họ chủ yếu theo các chuyên ngành
hẹp, sâu Do đó cầntập trungchủ yếu hướngdẫn họ
về các phưong pháp khaithác tìm tintrong các CSDL
trực tuyến, các nguồn tin online theo cách thức tìm
kii:mnâng cao theo các toán tử
Mởcác lớp đào tạo về quản trịmạng,cách sử dụng
trí ng thiết bịvàcông nghệ hiện đại trong thư viện cho
tất cả các cán bộ, giảng viên trong trường và các đối
tượng NDT khácnếucó nhu cầu
2.2.5 Tăng cường hợp tác, chia sẻ nguồn lực thông tin với thư viện trong nước và quốc tế
Họp tác với các khoa, bộ môn trong trường để được cung cấp và khai thác các nguồn thông tin chuyên ngànhmà thư viện còn chưabiết đến
Hợptác, chiasẻnguồn lựcthôngtin với các mạng
thôngtintrongnước như mạng VISTA của Trung tâm
khoa học và Công nghệ Quốc gia, mạng thông tin
thương mại
Phối hợp chiasẻ, trao đổi nguồn tài nguyênthông
tin với các thư viện có cùngchuyên ngành, lĩnh vực
kỹ thuật,công nghệ trong và ngoàinướcđểcóthểtiết kiệmngânsách, giảmkinh phí bổ sung vốntài liệu
Pháttriểnvốntài liệu theohướng chú trọng nguồn thông tin điện tử,chia sẻ dữ liệubiên mục, nguồn tài
nguyênsố,tăng cường dịchvụ mượn liên thưviện Xâydựnghệ thống mục lục liên hợp giữa các thư việnnhằm tạo điều kiệnđểchia sẻ thông tin,liên kết giữa các thư viện với nhau
3 Kết luận
Thưviện trường Cao đẳng Công nghiệp Thanh
Hóa đượcđầu tư một cơsở hạ tầng CNTT hiện đại,
một sốquytrình hoạt động Thư viện được tự động tối
đa và được tích hợp trongmột hệ thống thống nhất tạo môitrường tương tác, trao đổi thông tin, phục vụnhu cầu tin của NDTngàycàng đạt chấtlượng, hiệu quả caohơn với sự đa dạng hóa sảnphẩm và dịch vụthông
tin.Đồng thời nó còn góp phầnnâng caonăngsuất xử
lý công việc củacánbộ thư viện với mộtphong cách làm việc khoa học, chuyên nghiệp, hiện đại, nhanh chính, mức độ chínhxác cao Qua đó góp phầnnâng cao chất lượng, nănglựchoạt động cũng như quảng bá
hình ảnh của Thư viện
Tài liệu tham khảo
[1] ĐoànPhan Tân (2001). Tin học hóa trong hoạt động thông tin-thư viện Trường Đại học quốc gia Hà
Nội
[2] LêVănViết (2000) cẩm nang nghề thư viện
NXBVHTT, Hà Nội - trang 630
[3] Đỗ Văn Hùng (2011), Thư viện điện tử: bài giảng, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
HàNội, Hà Nội
[4] DươngHồĐiệp (2007),ủng dụng CNTT tại Thư viện Viện Kinh tế Việt Nam: thực trạng và giải
pháp,TrườngĐại học Văn hoá Hà Nội
[5] LêThị Hạnh (2005), Hoạtđộng tổ chức, quản
lý Thư viện trường Đại học Luật Hà Nội trong điều
kiện ứng dụng CNTT, Trường Đại học Văn hoá Hà
Nội
TẠP CHÍ THIÉT BỊ GIÁO DỤC - số 257 KỲ 2 -1/2022.99