van 8 ki 1 21 22

Giảng kiến thức mới : Trong chương trình ngữ văn 7, khi học bài Cổng trường mở ra, chắc hẳn các em không thể quên tình cản của người mẹ khi chuẩn bị cho đứa con lần đầu tiên đến trườn

Tên bài: TÔI ĐI HỌC Tiết PPCT: 1

(Thanh Tịnh)

Ngày dạy, lớp:………

A MỤC TIÊU:

1 Kiến thức : Cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật

“tôi” ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời Thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ,gợi dư vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh Nắm được cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Tôi đi học Nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ thơ ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự qua ngòi bút của Thanh Tịnh

2 Kĩ năng :

- Rèn luyện kĩ năng đọc, cảm thụ văn bản, kĩ năng viết văn tự sự, MT, BC

- Trình bày suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thân

- Suy nghĩ sáng tạo: phân tích, bình luận về những cảm xúc của nhân vật chính trong ngày đầu tiên đi học

- Xác định giá trị bản thân: trân trọng kỉ niệm, sống có trách nhiệm với bản thân

- Giao tiếp: trình bày suy nghĩ, ý tưởng, cảm nhận của bản thân về giá trị nội dung nghệ thuật của văn bản

3 Thái độ : Giáo dục HS tình cảm chân thành với bạn bè, trường lớp, thầy cô.

B CHUẨN BỊ.

1 Giáo viên : Tư liệu tham khảo: Sách GV, Sách Thiết kế Bài giảng Ngữ văn 8

Tập I, Sách Chuẩn KTKN, Bài văn nghị luận về tác phẩm này

2 Học sinh : Đọc văn bản và trả lời các câu hỏi phần đọc hiểu vào vở soạn.

C TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP:

1 Kiểm tra ki ê ́n thức cũ : Kiểm tra tập vở soạn, SGK ,viết của học sinh.

2 Giảng kiến thức mới :

Trong chương trình ngữ văn 7, khi học bài Cổng trường mở ra, chắc hẳn các

em không thể quên tình cản của người mẹ khi chuẩn bị cho đứa con lần đầu tiên đến trường Mỗi chúng ta không quên được tấm lòng người mẹ biết bao bồi hồi xao

xuyến trong ngày đầu tiên con mình đi học Còn hôm nay chúng ta sẽ được tìm hiểu tâm trạng của một tác giả nhớ lại ngày đầu tiên đi học của mình

GV gọi HS đọc văn bản

HS : đọc theo hướng dẫn của GV

GV: Em hãy cho biết đôi nét về nhà văn

Thanh Tịnh?

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả

- Thanh Tịnh là nhà văn có sáng

Cho HS quan sát chân dung nhà văn.

HS: đọc phần chú thích SGK

GV: GT thêm về tác giả: Thanh Tịnh bút danh

Trần Văn Ninh Trước cách mạng ông vừa dạy

học vừa viết văn Sau cách mạng ông làm công

tác văn hóa, văn nghệ trong quân đội

GV: Vị trí của đọan trích, thời gian sáng tác?

GV gọi HS tóm tắt VB, HS:Tóm tắt VB

“Hằng năm… tựu trường”: từ hiện tại, nhân vật

“tôi” nhớ về dĩ vãng, những biến chuyển của trời

đất cuối thu cùng hình ảnh mấy em nhỏ rụt rè

núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đi đến trường gợi

cho nhân vật tôi nhớ lại mình ngày ấy cùng

những kỉ niệm trong sáng Những kỉ niệm ấy

được nhà văn diễn tả theo ba trình tự không gian

và thời gian, đó là: trên đường đến trường, lúc ở

sân trường và trong lớp học”

GV: Em hãy phân chia bố cục của văn bản ?

HS: Chia làm 3 phần

- P1: Tâm trạng khi cùng mẹ đến trường

- P2: Tâm trạng khi đứng trước ngôi trường, tâm

trạng khi nghe gọi tên, khi vào lớp học

- P3: Tâm trạng khi ngồi trong lớp học

GV: Nhận xét giải thích thêm

GV: Em hãy cho biết tình huống nào dẫn đến

việc tác giả nhớ về buổi tựu trường đầu tiên?

HS: Tình huống dẫn đến truyện là là những chi

tiết chuyển biến của đất trời vào dịp cuối thu: “

Hằng năm, cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng

nhiều của buổi tựu trường.”

GV: Hãy tìm những câu văn thể hiện đúng

cảm xúc của nhà văn và nhận xét về cách viết

của tác giả?( NT?)

HS: Câu văn “ Lòng tôi lại náo nức những kỉ

tác từ trước CMT8; sáng tác của

TT toát lên vẻ đẹp đằm thắm, tìnhcảm êm dịu, trong trẻo

niệm mơn man của buổi tựu trường Tôi quên thế

nào được như mấy cành hoa tươi quang đãng”

Tg ngay mấy dòng đầu đã so sánh một cách ấn

tượng Câu văn như cánh cửa dịu dàng mở ra dẫn

người đọc vào một thế giới đầy ắp những sự

việc,những con người, những cung bậc tâm tư

tình cảm, đẹp đẽ, trong sáng

GV: Kỉ niệm về ngày đầu tiên đến trường của

nhân vật “tôi” gắn liền với khoảng thời gian

nào và ở đâu?

HS:thời gian: một buổi mai đầy sương thu và gió

lạnh

- Không gian: trên con đường làng dài và hẹp

GV: Tình huống nào dẫn đến những kỉ niệm

của nhân vật tôi?

HS: Sự chuyển biến cuối mùa thu, những em nhỏ

theo mẹ đến trường

GV: Tìm những chi tiết miêu tả tâm trạng của

nhân vật tôi trên con đường cùng mẹ tới

trường?

HS: Hình ảnh lá rơi cuối thu, mẹ dắt tay tôi đến

trường đi trên con đường làng dài và

hẹp……….thấy lạ

- Cảnh vật chung…… thay đổi

- Cảm thấy mình trang trọng, đứng đắn quyển

vở mới trên tay thấy nặng muốn thử sức

GV: Em có nhận xét gì về cách viết của tác

giả?

HS: Tác giả để cho nhân vật tôi tự kể chuyện,

trong lời kể có kết hợp các ytố MT, TS, BC

GV: Vì sao nv tôi lại thấy cảnh vật đều thay

=> Cảm giác nôn nao, khó tả Cảm nhận được sự thay đổi của cảnh vật trong ngày đầu tiên được

đi học

- Cảm thấy mình trang trọng, đứng đắn quyển vở mới trên tay thấy nặng muốn thử sức (TS,

MT, BC)

 Cảm thấy hãnh diện khi được đến trường, cảm thấy mình trang trọng đứng đắn, lúng túng, muốn khẳng định mình

HS: Vì thấy có sự thay đổi trong lòng mình.

“Con đường này… thấy lạ”, cảm giác quen mà

lạ của nhân vật “tôi có ý nghĩa gì”?

HS: báo hiệu sự thay đổi trong nhận thức, tự thấy

mình đã lớn và cần phải nghiêm túc hơn trong

việc học hành

- Có ý chí học tập ngay từ đầu, muốn tự mình

đảm nhiệm việc học tập, muốn được chững chạc

như bạn, không muốn thua kém bạn

- Đề cao việc học tập của con người là rất quan

trọng

GV: Đó là dấu hiệu của sự thay đổi trong tình

cảm và nhận thức của một cậu bé trong ngày đầu

đến trường, cảm thấy mình đang có sự thay đổi,

con đường cũng trở nên quan trọng hơn, cảm thấy

mình vô cùng nhỏ bé khi bước chân đến trường

Em thấy mình lớn hẳn lên và rất tự hào

GV kết lại các ý vừa phân tích bằng BTTN

1.Câu văn “Tôi quên như mấy cành

B cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật Tôi trong buổi

tựu trường đầu tiên;

C Cả A,B đều đúng (đ/a C)

3 Củng cố bài giảng : Nhắc lại nội dung bài học.

4 Hướng d â ̃n học t â ̣p ở nhà :

- HS nắm vững nội dung văn bản đã học Chuẩn bị phần văn bản còn lại cho tiết sau

- Cần chú ý phân tích tâm trạng nhân vật tôi khi đến trương, hình ảnh những người cóliên quan trong ngày tựu trường

D RÚT KINH NGHIỆM

Tên bài: TÔI ĐI HỌC Tiết PPCT: 2

(Thanh Tịnh)

Ngày dạy, lớp:………

A MỤC TIÊU:

1 Kiến thức : Cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật

“tôi” ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời Thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ,gợi dư vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh Nắm được cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Tôi đi học Nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ thơ ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự qua ngòi bút của Thanh Tịnh

2 Kĩ năng :

- Rèn luyện kĩ năng đọc, cảm thụ văn bản, kĩ năng viết văn tự sự, MT, BC

- Trình bày suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thân

- Suy nghĩ sáng tạo: phân tích, bình luận về những cảm xúc của nhân vật chính trong ngày đầu tiên đi học

- Xác định giá trị bản thân: trân trọng kỉ niệm, sống có trách nhiệm với bản thân

- Giao tiếp: trình bày suy nghĩ, ý tưởng, cảm nhận của bản thân về giá trị nội dung nghệ thuật của văn bản

3 Thái độ : Giáo dục HS tình cảm chân thành với bạn bè, trường lớp, thầy cô.

B CHUẨN BỊ.

1 Giáo viên : Tư liệu tham khảo: Sách GV, Sách Thiết kế Bài giảng Ngữ văn 8

Tập I, Sách Chuẩn KTKN, Bài văn nghị luận về tác phẩm này

2 Học sinh : Đọc văn bản và trả lời các câu hỏi phần đọc hiểu vào vở soạn.

C TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP:

1 Kiểm tra ki ê ́n thức cũ : Kiểm tra tập vở soạn, SGK ,viết của học sinh.

2 Giảng kiến thức mới :

Trong chương trình ngữ văn 7, khi học bài Cổng trường mở ra, chắc hẳn các

em không thể quên tình cản của người mẹ khi chuẩn bị cho đứa con lần đầu tiên đến trường Mỗi chúng ta không quên được tấm lòng người mẹ biết bao bồi hồi xao xuyến trong ngày đầu tiên con mình đi học Còn hôm nay chúng ta sẽ được tìm hiểu tâm trạng của một tác giả nhớ lại ngày đầu tiên đi học của mình

I Tìm hiểu chung

II Tìm hiểu văn bản

1 Tâm trạng nhân vật “Tôi” trên đường đến trường.

GV: Cảm nhận của tác giả về ngôi trường Mĩ Lí

lúc chưa đi học và trong ngày đầu đến trường

có gì khác nhau?

HS: dày đặc cả người, người nào áo quần cũng

sạch sẽ, gương mặt cũng vui tươi và sáng sủa

- Lúc chưa đi học, trường là một nơi xa lạ, cao ráo

và sạch sẽ hơn các nhà trong làng Lần đầu đến

trường, trường Mĩ Lí trông vừa xinh xắn vừa oai

nghiêm như cái đình làng Hòa Ấp khiến “lòng tôi

đâm ra lo sợ vẩn vơ”

GV: Tại sao tác giả lại so sánh trường học với

đình làng?

HS: đình làng là nơi thờ cúng, tế lễ, nơi thiêng

liêng cất giấu những điều bí ẩn So sánh trường

học với đình làng: thể hiện cảm xúc trang nghiêm

của tác giả với ngôi trường đồng thời đề cao tri

thức mà con người sẽ học được trong trường học,

chắc chắn đó sẽ là một chân trời mới với nhiều

GV: Khi tả những cậu học trò nhỏ lần đầu tiên

đến trường, tác giả đã dùng hình ảnh so sánh

GV: Em có suy nghĩ gì qua các chi tiết “mây

cậu học trò……chân run run theo nhịp

2 Tâm trạng nhân vật tôi lúc ở sân trường, khi nghe gọi tên:

- Sân trường dày đặc cả người, ai

cũng áo quần sạch sẽ, gương mặt vui tươi sáng sủa

- Thấy ngôi trường vừa xinh xắn, vừa oai nghiêm như cái đình làng đâm ra lo sợ vẩn vơ

- Cũng như tôi mấy cậu học trò như con chim non ngập ngừng, e sợ (hình ảnh so sánh

tinh tế)

-> Cảm giác sợ sệt, lúng túng, e ngại

=> Thể hiện khát vọng của tác giảđối với trường học

HS: đó là cảm giác lúng túng vụng về, sợ sệt khi

lần đầu tiên xa người thân tự mình bước vào lớp

GV liên hệ tới bài hát “ngày đầu tiên đi học”

GV: Khi nghe gọi đến tên mình nhân vật tôi đã

có cảm giác ntn?

HS: Giật mình lung túng… như xa cách mẹ hơn

GV: Các em như bước vào một thế giới khác

Những tiếng khóc nức nở thút thít…

GV: Qua những chi tiết trên, em hãy cho biết về

cảm nhận của nhân vật tôi khi ở sân trường?

HS: Nhận ra sự thay đổi của trường trong ngày tựu

trường Cảm nhận được trách nhiệm, tấm lòng của

gia đình, nhà trường đối với thế hệ tương lai

GV: cho HS tìm hiểu phần “một mùi hương -> đi

học”

HS: đọc thầm

GV: Nhân vật “tôi” có cảm giác như thế nào khi

bước chân vào lớp?

HS: Nhân vật “tôi” cảm thấy lạ và hay hay lớp học,

một môi trường hoàn toàn mới nhưng lại không hề

cảm thấy xa lạ với bàn ghế và bạn bè vì đã bắt đầu

ý thức được những thứ đó sẽ gắn bó thân thiết với

mình trong suốt một năm học, một tình cảm rất tự

nhiên và trong sáng

GV: Dòng chữ “Tôi đi học” kết thúc truyện có ý

nghĩa gì?

HS: cách kết thúc bất ngờ, khép lại văn bản nhưng

lại mở ra một giai đoạn mới, một thế giới mới, một

- Khi nghe gọi tên giật mình lúng túng

- Một cậu ôm mặt khóc có vài tiếng thút thít.( MT&BC)

=> Tâm trạng e sợ, vụng về khi lần đầu tiên xa người thân tự mình vào lớp

3 Tâm trạng nhân vật Tôi khi vào trong lớp học.

- Một mùi hương lạ

- Cảm thấy vừa xa lạ, vừa gần gũi với mọi vật, với người bạn ngồi bên cạnh (kết thúc ngắn

chân trời mới trong cuộc đời của một đứa trẻ Đó

là niềm tự hào hồn nhiên trong sáng của nhân vật

tôi đồng thời cũng gợi cho người đọc nhớ lại

những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường Và

dòng chữ “Tôi đi học” cũng chính là chủ đề của tác

phẩm

GV: Em hãy tìm những hình ảnh thể hiện sự

quan tâm của người lớn đối với những em bé

lần đầu tiên đi học?

- Mẹ: dẫn tới trường, chuẩn bị sách vở

- Các bậc phụ huynh chuẩn bị chu đáo cho con em

ở buổi tựu trường

- Ông đốc: nhìn chúng tôi với cặp mắt hiền từ

- Thầy giáo trẻ: tươi cười đón chúng tôi

GV: Qua đó các em thấy được họ là những

người ntn đối với chúng ta?

- Các phụ huynh đều chuẩn bị chu đáo cho con em

ở buổi tựu trường đầu tiên, đều trân trọng tham dự

buổi lễ quan trọng này Có lẽ các vị ấy cũng đang

lo lắng, hồi hộp cùng con em mình

- Ông đốc là hình ảnh một người thấy, một nhà

lãnh đạo nhà trường từ tốn, bao dung

- Thầy giáo trẻ dạy học sinh mới cũng là một

người giàu tình thương yêu

GV: Em có cảm nhận gì về thái độ, cử chỉ của

gia đình, nhà trường đối với học sinh?

HS: Đó là trách nhiệm, tấm lòng của gia đình, nhà

trường đối với thế hệ tương lai Đó là một ngôi

trường giáo dục ấm áp, là một nguồn nuôi dưỡng

các em trưởng thành

GV: Hãy nêu những nét cơ bản về nội dung,

nghệ thuật của truyện?

Luyện tập.

GV: cho HS làm bài tập bài tập: Các em hãy tìm

những câu văn có sử dụng hình ảnh so sánh trong

bài và ghi ra giấy nhóm nào tìm được nhiều và

nhanh nhất sẽ có điểm tốt

GV: Gợi ý cách làm bài cho HS và chia nhóm

HS: Làm bài và đọc cho cả lớp cùng tham khảo

biểu cảm hình ảnh so sánhđộc đáoghi lại những dòng hồi tưởng liên tưởng của nhân vật tôi

- Giọng điệu trữ tình trong sáng

2 Nội dung: Buổi tựu trường

đầu tiên sẽ mãi không thể nào quên trong kí ức của nhà văn Thanh Tịnh

IV Luyện tập.

3 Củng cố bài giảng : Nhắc lại nội dung bài học.

4 Hướng d â ̃n học t â ̣p ở nhà :

- HS nắm vững nội dung văn bản đã học

- Chuẩn bị bài: Tính thống nhất về chủ đề văn bản

- Cần chú ý phân tích tâm trạng nhân vật tôi khi đến trương, hình ảnh những người cóliên quan trong ngày tựu trường

D RÚT KINH NGHIỆM

Tên bài: TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN Tiết PPCT: 3,4

Ngày dạy, lớp:………

A MỤC TIÊU:

1 Kiến thức :

- Nắm được chủ đề của văn bản, tính thống nhất về chủ đề của văn bản

- Biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề, biết xác định và duy trì đối tượng trình bày, lựa chọn, sắp xếp các phần sao cho văn bản tập trung nêu bật ý kiến, cảm xúc của mình

- Những thể hiện của chủ đề trong văn bản

2 Kĩ năng :

- Đọc hiểu và có khả năng bao quát toàn bộ văn bản

- Trình bày 1 văn bản (nói, viết) thống nhất về chủ đề

- Giao tiếp: phản hồi/ lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ/ ý tưởng cá nhân về chủ

đề và tính thống nhất của VB

- Suy nghĩ sáng tạo: nêu vấn đề, phân tích đối chiếu VB để xác định chủ đề và tính thống nhất của chủ đề

3 Thái độ : Ý thức được vai trò của chủ đề trong văn bản để từ đó biết áp dụng

vào trong bài làm của mình

B CHUẨN BỊ.

1 Giáo viên: TLTK: SGK, STKBG, SCKTKN, Bảng phụ ghi một số VD.

2 Học sinh: Đọc bài và trả lời các yêu cầu trong bài vào vở soạn

C TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP:

1 Kiểm tra ki ê ́n thức cũ : Kiểm tra tập vở soạn , SGK và bút, viết của học sinh.

2 Giảng ki ê ́n thức mới:

Ở lớp 6 các em đã được học thế nào là chủ đề của VB.Vậy bạn nào có thể nhắc

lại cho cô và cả lớp cùng nghe chủ đề của VB là gì?

GV: Tác giả nhớ lại những kỉ niệm sâu

sắc nào trong thời thơ ấu của mình?

HS:kỉ niệm về ngày đầu tiên đến trường

GV: Những kỉ niệm ấy gợi lên những

cảm xúc gì trong lòng tác giả?

HS- tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ,

nao nức những kỉ niệm mơn man của

I Chủ đề của văn bản

Văn bản: Tôi đi học

- Chủ đề: tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡngỡ, nao nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường

buổi tựu trường.

GV: tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ,

nao nức những kỉ niệm mơn man của

buổi tựu trường cũng chính là chủ đề của

văn bản “Tôi đi học”

GV: Theo em, chủ đề của văn bản là

gì?

HS tự trả lời chủ đề của văn bản là ý

đồ, ý kiến, cảm xúc của tác giả?

GV: cho HS đọc câu hỏi SGK về VB Tôi

đi học

HS: đọc bài

GV: Căn cứ vào đâu em biết văn bản

“Tôi đi học” nói lên những kỉ niệm

mơn man của tác giả về buổi tựu

trường đầu tiên?

- HS: Căn cứ vào nhan đề VB, vào các từ

ngữ và các câu văn nói về tâm trạng nhân

vật “Tôi” , tập trung hồi tưởng lại tâm

trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân

vật “tôi” trong buổi tựu trường đầu tiên

được diễn biến qua ba tâm trạng gắn liền

với ba khoảng thời gian khác nhau: trên

đường đến trường, trên sân trường và

trong lớp học

GV: Em hãy tìm những từ ngữ, chi tiết

nêu bật cảm giác mới lạ xen lẫn bỡ ngỡ

của nhân vật “tôi’ khi cùng mẹ đến

trường, lúc ở sân trường và trong lớp

học?

HS: Hàng năm, cứ vào cuối thu lòng tôi

lại náo nức tôi quên thế nào được lòng

tôi lại tưng bừng con đường quen nay

thấy lạ ngập ngừng, e sợ, run run lúng

GV: Sự liên quan ấy có tác dụng gì?

HS: liên kết các ý trong văn bản, làm cho

văn bản có tính mạch lạc, thống nhất,các

biện pháp này liên kết chặt chẽ với nhau,

hỗ trợ cho nhau, không lạc đề, không

thừa, không thiếu

GV: Điều đó gọi là tính thống nhất chủ

đề VB Vậy em hãy cho biết VB có tính

thống nhất về chủ đề khi nào?

HS: Khi chỉ biểu đạt chủ đề đã xác định,

không xa rời hay lạc sang chủ đề khác

GV: Làm thế nào để bảo đảm tính

thống nhất đó?

HS: Xác định chủ đề được thể hiện ở

nhan đề, đề mục, trong quan hệ giữa các

phần của Vb và các từ ngữ then chốt

thường lặp đi lặp lại.chú ý nhan đề, từ

ngữ và các câu trong văn bản

xa rời hay lạc sang chủ đề khác

- Để viết hoặc hiểu một VB, cần: Xác định chủ đề được thể hiện ở nhan đề, đề mục, trong quan hệ giữa các phần của

Vb và các từ ngữ then chốt thường lặp đilặp lại.chú ý nhan đề, từ ngữ và các câu trong văn bản

III : Luyện tập BT1: Văn bản: Rừng cọ quê tôi

nào và về vấn đề gì?

HS: Viết về rừng cọ ở vùng sông Thao

GV: Các đoạn văn đã trình bày đối

tượng và vấn đề theo một trình tự nào?

Theo em có thể thay đổi trật tự sắp xếp

này được không?Vì sao?

- Khó có thể thay đổi trật tự săp xếp này

được vì các phần đã được bố tri theo một

ý đồ đã định, các ý đã rành mạch, liên tục

GV: Tìm hiểu các từ ngữ lặp lại? Chủ

đề của văn bản này là gì?

HS: thảo luận trình bày ý kiến theo nhóm

sau đó nhận xét bổ sung:

- Câu văn, từ ngữ lặp lại: rừng cọ, lá cọ,

trái cọ…

Chủ đề: Vẻ đẹp và ý nghĩa của rừng cọ

quê tôi, tình cảm gắn bó của người dân

sông Thao với rừng cọ quê hương mình

GV:-> KL chung

Bài tập 2: GV treo bảng phụ ghi BT, cho

HS thảo luận nhóm xem ý nào sẽ làm cho

bài viết lạc đề

HS: Các ý cho bài viết lạc đề

b Văn chương lấy ngôn từ làm phương

- Khó có thể thay đổi trật tự sắp xếp nàyđược vì các phần đã được bố tri theo một ý đồ đã định, các ý đã rành mạch, liên tục

 Chủ đề: Vẻ đẹp và ý nghĩa của rừng

cọ quê tôi, tình cảm gắn bó của người dân sông Thao với rừng cọ quê hương mình

Bài tập 2 Các ý cho bài viết lạc đề

b Văn chương lấy ngôn từ làm phương tiện thể hiện

d Văn chương giúp ta thêm yêu cuộc sống, yêu cái đẹp

3 Củng cố bài giảng.

- Chủ đề của văn bản là gì? Thế nào là tính thống nhất về chủ đề của văn bản?

- Tính thống nhất được thể hiện ở những phương diện nào?

4 Hướng d â ̃n học t â ̣p ở nhà:

- Làm BT 3 còn lại Chuẩn bị bài “Trong lòng mẹ”, đọc bài và trả lời các câu hỏi trong SGK

- Tìm hiểu nhân vật bà cô, tâm trạng nhân vật Hồng trong VB

D RÚT KINH NGHIỆM.

Tên bài: TRONG LÒNG MẸ Tiết PPCT: 5

(Nguyên Hồng)

Ngày dạy, lớp:………

A MỤC TIÊU

1 Kiến thức :

- Khái niệm về thể loại hồi ký

- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích “Trong lòng mẹ”.

- Ngôn ngữ truyện thể hiện niềm khát khao tình cảm ruột thịt cháy bỏng của nhân vật

- Ý nghĩa giáo dục : những thành kiến cổ hủ, nhỏ nhen, độc ác không thể làm khô héotình cảm ruột thịt sâu nặng, thiêng liêng

2 Kĩ năng :

- Bước đầu biết đọc – hiểu một văn bản hồi ký

- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong văn bản tự sự đểphân tích tác phẩm truyện

3 Thái độ: Giáo dục HS đồng cảm với nỗi đâu tinh thần, tình yêu thương mẹ

mãnh liệt của bé Hồng

B CHUẨN BỊ

1 Giáo viên :

- Soạn giáo án

- Tranh ở bài học (SGK) phóng to

2 Học sinh : Học bài cũ, trả lời câu hỏi bài mới SGK.

C TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP

1 Kiểm tra kiến thức cũ :

- Tôi đi học được viết theo thể loại truyện nào? Vì sao em biết? (truyện ngắn,

hồi tưởng, kết hợp tự sự – miêu tả - biểu cảm Nội dung bố cục mạch văn.)

2 Giảng kiến thức mới:

Nguyên Hồng là một trong những nhà văn có một thời thơ ấu thật cay đắng,khốn khổ Những kỷ niệm ấy đã đựoc nhà văn viết lại với “rung động cực điểm củamột linh hồn trẻ dại” trong tập tiểu thuyết tự thuật “Những ngày thơ ấu” Kỷ niệm vềngười mẹ đáng thương qua cuộc trò chuyện với bà cô cuộc gặp gỡ bất ngờ là mộttrong những truyện cảm động nhất

(Lưu ý 5,8,12,13,14 và 17)

- Giáo viên có thể giải thích thêm về một

số từ khó giỗ đầu, đoạn tang.

GV: Em hãy nêu đôi nét về nhà văn

Nguyên Hồng?

- GV: Nguyên Hồng là nhà văn của

những người nghèo khổ Cha mất sớm,

nhà nghèo, phải thôi học sớm, theo mẹ

ra Hải Phòng kiếm sống, từng được giải

thưởng với tác phẩm Bỉ vỏ - nhận giải

thưởng HCM Sự nghiệp sáng tác của

ông đồ sộ với những sáng tác có giá trị,

ông là một trong những nhà văn tiêu

biểu nhất văn học 30 - 45 Văn xuôi của

ông giàu chất trữ tình, ông bộc lộ niềm

thương cảm sâu sắc, lòng trân trọng với

những vẻ đẹp cao quý ấy

GV: Em hãy nêu vị trí của đoạn

trích?

Tác phẩm được viết theo thể loại gì?

- Tiểu thuyết - tự truyện kết hợp nhuần

nhuyễn biểu cảm - miêu tả - kể chuyện

- Nhân vật kể chuyện cũng là chính tác

giả kể chuyện đời mình một cách trung

thực và chân thành

GV: Nêu bố cục của văn bản? Bố cục

của văn bản này có điểm gì giống và

khác so với văn bản Tôi đi học?

 Kể theo trình tự thời gian, theo hồi ức

kể kết hợp với miêu tả và bộc lộ cảm

xúc Khác ở truyện Tôi đi học liền mạch

trong thời gian ngắn, Trong lòng mẹ

- “Trong lòng mẹ” thuộc chương IV trích

trong tập hồi ký “Những ngày thơ ấu”

- Thể loại: hồi kí.

- Bố cục: 2 phần

Phần1: từ đầu - đến chứ: Hoàn cảnh sốngcủa bé Hồng

Phần2: còn lại: Bé Hồng gặp lại mẹ

II Tìm hiểu văn bản

Theo dõi vào phần đầu của văn bản cho

biết? Hoàn cảnh của bé Hồng có gì đặc

GV: Theo dõi cuộc đối thoại giữa bà

cô và bé Hồng em hãy cho biết: Nhân

vật bà cô có quan hệ như thế nào với

bé Hồng ?

- Cô ruột

GV: Nhân vật bà cô hiện lên qua

những chi tiết và lời nói nào ?

GV: Cử chỉ cười hỏi và nội dung câu

hỏi của bà có phản ánh đúng tâm

trạng của bà đối với cháu, với chị dâu

không?

- Cử chỉ: Cười, hỏi - nụ cười và câu

hỏi có vẻ quan tâm, thương cháu, tốt

bụng nhưng bằng sự thông minh nhạy

cảm bé Hồng đã nhận ra ý nghĩa cay

độc trong giọng nói và nét mặt của bà

cô.

GV: Sau lời từ chối của Hồng, bà cô

lại hỏi gì? Nét mặt và thái độ của bà

thay đổi ra sao?

GV : Bà muốn kéo bé Hồng vào cuộc

chơi ác độc đã dàn tính sẵn, dù chú bé

im lặng cúi đầu, khoé mắt cay cay bà

vẫn tiếp tục tấn công Cử chỉ “liền vỗ

vai cười nói rằng” mới độc ác, giả dối

1 Hoàn cảnh sống của bé Hồng

- Lời nói: + Mày có muốn ……

+ Sao lại không vào?

+ Mày dại quá

- Cử chỉ :

+ luôn tươi cười (Cười mà nói, cườihỏi cháu, cười kể các chuyện cười rấtkịch)

- Bà cô hỏi luôn, mắt long lanh nhìn chằmchặp -> tiếp tục trêu cợt

- Cố ý xoáy sâu nỗi đau của bé Hồng

- Tươi cười kể chuyện xấu mẹ trước béHồng

- Tỏ vẻ quan tâm, lời nói ngọt ngàonhưng giả dối, đầy mỉa mai, độc ác vànham hiểm

làm sao “Mày dại quá…em bé chứ” Đến

câu này người nói không chỉ bộc lộ sự

ác ý mà còn chuyển sang châm chọc,

nhục mạ (chú ý giọng điệu mỉa mai) bà

vẫn tiếp tục đóng kịch, trêu cợt cháu

GV: Mặc kệ cháu cười dài trong tiếng

khóc vẫn tươi cười kể các chuyện về

chị dâu rồi đổi giọng nghiêm nghị ra

vẻ thương xót bố bé Hồng, điều đó

chứng tỏ bản chất của bà cô bé Hồng

ra sao?

- Mặc cho cháu phẫn uất nức nở nước

mắt ròng ròng rớt xuống rồi cười dài

trong tiếng khóc, người cô vẫn chưa

buông tha, bà vẫn tiếp tục kể về sự đói

rách, túng thiếu của chị với vẻ thích thú,

dường như người cô đã đánh đến miếng

đòn cuối cùng bà muốn cho đứa cháu

đau khổ hơn nữa, thê thảm hơn nữa, và

cuối cùng bà ta mới hạ giọng ra vẻ ngọt

ngào xót xa …

GV: Để nêu bật bản chất bà cô tác giả

đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì ?

GV: Tác giả đã xây dựng người cô với

tính cách như vậy trong văn bản có ý

nghĩa gì?

- Đó là một hình ảnh mang ý nghĩa tố

cáo người sống tàn nhẫn, khô héo cả

tình máu mủ ruột rà trong xã hội thực

dân nửa phong kiến lúc bấy giờ

*GV : Càng nhận ra sự thâm độc của

người cô, bé Hồng càng đau đớn uất

hận, càng trào lên cảm xúc yêu thương

mãnh liệt đối với người mẹ bất hạnh của

=> Lạnh lùng vô cảm, sắc lạnh đến ghêrợn người của người cô

=> Nghệ thuật kể, tả, đối lập hai tínhcách

GV: Vậy khi nghe những lời nói giã

dối, thâm độc xúc phạm đối với mẹ

GV: Qua đây, em hiểu được gì về tình

cảm của Hồng đối với mẹ? Qua cuộc

đối thoại của Hồng với bà cô, em hiểu

gì về tính cách đời sống tình cảm của

Hồng?

- Nhắc đến mẹ => trí óc: sống dậy hìnhảnh mẹ với vẻ rầu rầu, hiền từ

- Từ : “Cúi đầu không đáp”

“cười đáp”

“Lòng thăt lại”, “khoé mắt cay cay”

- Bé Hồng đau đớn, uất ức, căm giận

- Tâm trạng đau đớn, uất ức cực điểm,lòng căm tức tột cùng của bé Hồng đốivới xã hội cũ Trước bà cô, bé Hồng yếu

ớt nhỏ bé mà kiên cường, đau xót mà tựhào, đặc biệt là dạt dào tình thương yêu

- Học kĩ nội dụng văn bản và chú ý đến mặt thành công về nghệ thuật.

- Viết một đoạn văn ghi lại những ấn tượng sâu sắc nhất về người mẹ của em

- Soạn bài: phần tiếp theo, đọc kĩ văn bản phần tìm hiểu bài sau đó trả lời các câuhỏi ở bên dưới.

D RÚT KINH NGHIỆM

Tên bài: TRONG LÒNG MẸ Tiết PPCT: 6

( Nguyên Hồng)

Ngày dạy, lớp:………

A MỤC TIÊU

1 Kiến thức :

- Khái niệm về thể loại hồi ký

- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích “Trong lòng mẹ”.

- Ngôn ngữ truyện thể hiện niềm khát khao tình cảm ruột thịt cháy bỏng của nhân vật

- Ý nghĩa giáo dục : những thành kiến cổ hủ, nhỏ nhen, độc ác không thể làm khô héotình cảm ruột thịt sâu nặng, thiêng liêng

2 Kĩ năng :

- Bước đầu biết đọc – hiểu một văn bản hồi ký

- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong văn bản tự sự đểphân tích tác phẩm truyện

3 Thái độ: Giáo dục HS đồng cảm với nỗi đâu tinh thần, tình yêu thương mẹ

mãnh liệt của bé Hồng

B CHUẨN BỊ

1 Giáo viên :

- Soạn giáo án

- Tranh ở bài học (SGK) phóng to

2 Học sinh : Học bài cũ, trả lời câu hỏi bài mới SGK.

C TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP

1 Kiểm tra kiến thức cũ :

- Tôi đi học được viết theo thể loại truyện nào? Vì sao em biết? (truyện ngắn,

hồi tưởng, kết hợp tự sự – miêu tả - biểu cảm Nội dung bố cục mạch văn.)

2 Giảng kiến thức mới:

Nguyên Hồng là một trong những nhà văn có một thời thơ ấu thật cay đắng,khốn khổ Những kỷ niệm ấy đã đựoc nhà văn viết lại với “rung động cực điểm củamột linh hồn trẻ dại” trong tập tiểu thuyết tự thuật “Những ngày thơ ấu” Kỷ niệm vềngười mẹ đáng thương qua cuộc trò chuyện với bà cô cuộc gặp gỡ bất ngờ là mộttrong những truyện cảm động nhất

I Tìm hiểu chung

II Tìm hiểu văn bản

1 Hoàn cảnh sống của bé Hồng

2 Tình yêu thương mãnh liệt của chú

GV: Bé Hồng gặp mẹ trong hoàn cảnh

nào ?

- Tan học, chợt thoáng thấy người giống

mẹ, liền đuổi theo gọi bối rối: Mợ ơi !

Mợ ơi ! Mợ ơi !

GV: Khi gọi Mợ ơi! bé Hồng có biết

chắc là mẹ không, có nghĩ đến khả

năng nhầm không ?

- Bé hồng không biết chắc đó là mẹ, bởi

vì chỉ “ thoáng thấy”, lại không rõ mặt,

bé cũng không nghĩ đến khả năng nhầm

Tiếng gọi đó là phản ứng tự nhiên, là sự

bật ra tất yếu sau một quá trình dồn nén

tình cảm mà lí trí không kịp phân tích và

kiểm soát

GV: Từ đó cho biết tiếng gọi đó nói

lên điều gì về tình cảm của bé Hồng

với mẹ ?

- Thật ra xe kéo chạy chầm chậm, chỉ

vài giây sau chú bé đã đuổi kịp vậy thì

“thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi, chân

ríu lại …” không phải là do bị mệt mà

đó là biểu hiện của sự xúc động hết sức

mạnh mẽ trong lòng chú bé …

GV: Với cách miêu tả tinh tế trạng

thái nhân vật đó em hiểu gì về tâm

trạng của bé Hồng lúc này ?

- G/v bình : Đoạn văn tả cảnh bé Hồng

gặp mẹ trên đường, được mẹ xốc nách

lên xe và hạnh phúc nằm trong lòng mẹ,

quên hết những tủi hận, ưu phiền, thoả

nỗi mong nhớ bấy lâu là một đoạn

=> Tâm trạng vui mừng, hờn tủi và vẫn

rất trẻ con nhỏ bé trước tình mẹ bao la

tuyệt vời về tình mẹ con vừa gần gũi,

vừa thiêng liêng Những hành động vội

vã, cuống cuồng đuổi theo xe mẹ, ríu cả

chân, oà khóc nức nở… nhịp văn gấp,

vui mừng, hờn tủi mà rất trẻ con, nhỏ bé

trước tình mẹ bao la

GV: Cảm giác của bé Hồng khi ở

trong lòng mẹ được miêu tả như thế

nào? Hãy thử bình chi tiết này?

GV: Cảm giác sung sướng cực điểm

của chú khi gặp lại mẹ và được nằm

trong lòng mẹ mà chú chờ mong được

tác giả diễn tả cụ thể bằng giác quan

nào?

- Đoạn tả cảnh sung sướng vô bờ dạt

dào, miên man được nằm trong lòng mẹ,

được cảm nhận bằng tất cả các giác quan

trạng, gây ấn tượng gợi cảm

- Cảm giác: Sung sướng vô bờ , miên

man được nằm trong lòng mẹ

- Thấy mẹ: tươi sáng, đôi mắt trong, damịn

- Tôi áp đùi mẹ tôi, đầu ngả cánh tay mẹtôi

- Thấy cảm giác ấm áp …mơn man khắp

da thịt

- Hơi thở, hơi quần áo thơm tho…

phải bé lại … êm dịu vô cùng …)

=> Bé Hồng là đứa bé giàu tình cảm, giàu

tự trọng, tình yêu thương cháy bỏng vớingười mẹ bất hạnh của mình

III Tổng kết

* Ghi nhớ (SGK)

Hồi kí: Là một thể của kí, ở đó người viết kể lại những chuyện những điều chính mình đã trãi qua, chứng kiến.

IV Luyện tập

Cảnh ngộ mồ côi, đáng thương

- Có tình yêu thương mẹ sâu sắc

- Giàu lòng tự trọng, giàu tình cảm, yêuthương mẹ sâu sắc

-Tình cảm khi ở trong lòng mẹ mừng vui

buồn tủi thất vọng

3 Củng cố b à i giảng: Nhắc lại nội dung bài học

4 Hướng dẫn học tập ở nh à

- Học kĩ nội dụng văn bản và chú ý đến mặt thành công về nghệ thuật.

- Viết một đoạn văn ghi lại những ấn tượng sâu sắc nhất về người mẹ của em

- Soạn bài: Bố cục của văn bản

+ Đọc kĩ văn bản phần tìm hiểu bài sau đó trả lời các câu hỏi ở bên dưới

D RÚT KINH NGHIỆM

Tên bài: BỐ CỤC CỦA VĂN BẢN Tiết PPCT: 7,8

Ngày dạy, lớp: ………

A MỤC TIÊU

1 Kiến thức : Bố cục của văn bản, tác dụng của việc xây dựng bố cục.

2 Kĩ năng :

- Sắp xếp các đoạn văn trong bài theo một bố cục nhất định

- Vận dụng kiến thức về bố cục trong việc đọc – hiểu văn bản

3 Thái độ : Giáo dục HS có ý thức học tập.

B CHUẨN BỊ

1 Giaó viên : Nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án.

2 Học sinh : Học bài cũ, xem trước bài mới

C TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP:

1 Kiểm tra kiến thức cũ: Thế nào là tính thống nhất về chủ đề văn bản?

2 Giảng kiến thức mới

Lâu nay các em đã viết những bài tập làm văn đã biết được bố cục của 1 văn bản

là như thế nào và đẻ các em hiểu sâu hơn về cách sắp xếp, bố trí nội dung phần thânbài, phần chính của văn bản Cô cùng các em sẽ đi vào tiết học hôm nay

- Đọc văn bản SGK : Người thầy đạo cao

đức trọng.

GV: Văn bản trên có thể chia làm mấy

phần? Chỉ rõ ranh giới giữa các phần

đó?

 3 phần: Từ đầu đến ông Chu Văn An

không màng danh lợi; Tiếp đến có khi

không cho vào thăm; Còn lại.

GV: Hãy cho biết nhiệm vụ từng phần

trong văn bản trên?

 Luôn gắn bó chặt chẽ với nhau, phần

trước là tiền đề cho phần sau, còn phần

sau là sự tiếp nối cho phần trước; Các

phần đều tập trung làm rõ chủ đề Người

thầy đạo cao đức trọng.

I Bố cục của văn bản

1 Văn bản: Người thầy đạo cao đức

trọng

- Phần 1: Giới thiệu ông Chu Văn An

- Phần 2: Công lao, uy tín và tính cáchcủa Chu Văn An

- Phần 3: Tình cảm của mọi người đốivới Chu Văn An

* Các phần có chức năng nhiệm vụ riêngnhưng luôn gắn bó chặt chẽ với nhau

- Các phần đều tập trung làm rõ chủ đề:

Người thầy đạo cao đức trọng.

- Văn bản thường có ba phần:

+ Mở bài, Thân bài và kết bài

+ Mỗi phần đều có chức năng, nhiệm

vụ riêng nhưng phải phù hợp với nhau

GV: Từ việc phân tích trên, em hãy cho

biết một cách khái quát: Bố cục của

văn bản gồm mấy phần? Nhiệm vụ của

từng phần? Các phần trong văn bản có

quan hệ với nhau như thế nào?

- HS đọc ghi nhớ sgk

GV: Phần thân bài Tôi đi học của TT,

được sắp xếp trên cơ sở nào?

 Sắp xếp theo sự hồi tưởng những kỷ

niệm về buổi tựu trường đầu tiên của tác

giả Các cảm xúc được sắp xếp theo thứ

tự thời gian : những cảm xúc trên đường

đến trường, những cảm xúc khi bước vào

lớp học; Sắp xếp theo liên tưởng đối lập

những cảm xúc về cùng một đối tượng

trước đây và buổi tựu trường đầu tiên

GV: Phân tích những diễn biến tâm lý

của cậu bé Hồng ở văn bản Trong lòng

mẹ của Nguyên Hồng?

- Tình thương mẹ và thái độ căm ghét cực

độ những cổ tục đày đoạ mẹ mình của cậu

bé Hồng khi nghe bà cô cố tình bịa

chuyện nói xấu về mẹ

-Niềm vui sướng tột độ của bé Hồng khi

ở trong lòng mẹ

GV: Khi tả người, con vật, vật phong

cảnh có thể sắp xếp theo trình tự nào?

Hãy kể một vài trình tự mà em thường

gặp?

+ Tả người, vật, con vật: Theo không

gian từ xa đến gần hoặc ngược lại; Theo

thời gian: quá khứ - hiện tại - đồng hiện;

+ Theo cảm xúc thời gian, không gian

- Tâm trạng bé Hồng qua văn bản

“Trong lòng mẹ”

+ Tình thương mẹ và thái độ căm ghét

xã hội đương thời khi nghe người cô bịachuyện

+ Niềm sung sướng khi ở trong lòngmẹ

- Trình tự tả người,vật: Chỉnh thểbộ

phận

- Trình tự tả cảnh: Không gian, ngoại

cảnh, cảm xúc

Từ ngoại hình đến quan hệ cảm xúc hoặc

ngược lại

+ Tả phong cảnh: Theo không gian rộng

-hẹp - gần - xa - cao - thấp; Ngoại cảnh

đến cảm xúc hoặc ngược lại

GV: Chỉ ra 2 nhóm sự việc về Chu Văn

An trong phần thân bài?

- Sự việc nói về tài cao; Các sự việc nói

về đạo đức, được học trò kính trọng

GV: Từ việc tìm hiểu trên cho biết:

+ Việc sắp xếp bố cục văn bản tuỳ

thuộc vào những yếu tố nào?

+ Các ý trong phần Thân bài thường

được sắp xếp theo những trình tự nào?

c/ Bàn về mối quan hệ giữa sự thật lịch

sử và các truyền thuyết, các ý trong đoạnđược sắp xếp theo cách diễn giải, ý saulàm rõ ý trước: Để làm rõ ý nhân dânthường tìm cách chữa lại những sự thậtlịch sử để khỏi công nhận những tình thếđáng u uất, tác giả đưa 2 dẫn chứng Hailuận cứ được sắp xếp theo tầm quantrọng với luận điểm cần chứng minh

Bài 2

Trình bày và sắp xếp các ý cho một vănbản nói về lòng yêu thương sâu sắc vàcảm động của chú bé Hồng đối với mẹ

* Mở bài: Nêu khái quát tình cảm của

- Niềm sung sướng hạnh phúc của chú

bé Hồng khi được ở trong lòng mẹ

Bài 3

- Cách sắp xếp các ý trong phần thân bàinhư đề là chưa hợp lý, cần giải thíchnghĩa đen và nghĩa bóng của câu tụcngữ

- Sau đó chứng minh đúng đắn của câutục ngữ trong đời sống hàng ngày

- Soạn bài: Tức nước vỡ bờ

D RÚT KINH NGHIỆM

Tên bài: TỨC NƯỚC VỠ BỜ Tiết PPCT: 9,10,11

(Trích “Tắt đèn”) - Ngô Tất Tố

Ngày dạy, lớp:………

A MỤC TIÊU

1 Kiến thức : Giúp học sinh:

- Hiểu được hiện thực đời sống con người và xã hội Việt Nam trước CMT8

- Nắm được giá trị hiện thực và nhân đạo qua đoạn trích Tức nước vỡ bờ.

- Cảm nhận được nghệ thuật xây dựng tình huống; xây dựng tính cách nhân vật sinhđộng, tài tình của tác giả Ngô Tất Tố

2 Kĩ năng

- Tóm tắt tác phẩm

- Đọc hiểu, phân tích tác phẩm tự sự theo khuynh hướng hiện thực

3 Thái độ : Giáo dục lòng thương người, tinh thần trách nhiệm.

B CHUẨN BỊ

1 Giáo viên: SGK, SGV, giáo án…

2 Học sinh : Đọc SGK, soạn bài…

C.TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP

1 Kiểm tra kiến thưc cũ

- Em hãy nêu những cảm xúc, ấn tượng của em về nhân vật bé Hồng trong câutruyện?

- Em hãy phân tích tâm trạng của bé Hồng khi ở trong lòng mẹ?

2 Giảng kiến thức mới

Ngô Tất Tố là một trong những nhà văn xuất sắc nhất của trào lưu văn học hiệnthực trước cách mạng Ông nỗi tiếng trên nhiều lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, nhưngđặc biệt là trên lĩnh vực văn học Ông được coi là nhà văn của nông dân, là cây bútphóng sự và là nhà viết tiểu thuyết nổi tiếng Tác phẩm Tắt đèn là tác phẩm tiêu biểutrong sự nghiệp sáng tác của Ngô Tất Tố đồng thời là một trong những tác phẩm tiêubiểu nhất của trào lưu văn học hiện thực cách mạng

GV hướng dẫn HS đọc chú ý chú thích

(*) SGK, trang 31

GV: Dựa vào phần chú thích em hãy

nêu những nét chính về tác giả Ngô

Tất Tố?

- Xuất thân trong một gia đình nhà Nho

yêu nước Được thừa hưởng một nền

I Tác giả, tác phẩm

1 Tác giả:

- Ngô Tất Tố (1893 - 1954) Bắc Ninh(nay thuộc huyện Đông Anh, Hà Nội)

- Là nhà văn hiện thực viết về nông thôn

giáo dục nho học.

- Không chỉ là một nhà văn mà còn là

một nhà báo nỗi tiếng Là một người

uyên bác trong nhiều lĩnh vực

- Là nhà văn tiêu biểu của dòng văn học

hiện thực viết về đề tài nông dân

- “Tắt đèn” lấy đề tài từ một vụ thuế ở

làng quê Bắc Bộ - ở đây có đủ các loại

thế và nơi đây có một thứ thuế vô lí, đó

là thuế thân Chính trong vụ thuế, bộ

mặt tàn ác, bất nhân của chế độ thực

dân phong kiến và tình trạng khốn khổ

của người nông dân hiện lên rõ nét

nhất Tác phẩm là bức tranh thu nhỏ

của xã hội vùng nông thôn trước CM.

GV hướng dẫn HS đọc đoạn trích

- Đoạn đầu đọc chậm thể hiện không khí

hồi hợp, căng thẳng

- Đoạn cuối đọc nhanh thể hiện hành

động mạnh mẽ, quyết liệt của chị Dậu

HS đọc bài

GV:Theo em đoạn trích có thể được

chia thành mấy phần? Nội dung từng

phần là gì?

GV: Theo dõi phần giới thiệu hãy cho

biết hoàn cảnh câu chuyện như thế

xuất sắc trước CMT8

- Tác phẩm chính: Tắt đèn (1939); Lều chõng (1940); Việc làng (1940)…

2 Tác phẩm:

- Tắt đèn là tác phẩm tiêu biểu nhất của

Ngô Tất Tố

- Tức nước vỡ bờ: Trích chương XVIII

3 Bố cục văn bản: Hai đoạn:

- Đoạn 1: Từ đầu… ngon miệng hay không => Chị Dậu ân cần chăm sóc

chồng

- Đoạn 2: còn lại => Chị Dậu can đảm

đương đầu với bọn tay sai

-Vụ thuế đang trong thời điểm gay gắt

nhất, bọn quan lại và tay sai ra sức đánh

bắt người đòi thuế

GV: Trong mùa sưu thuế cảnh nhà

chị Dậu ra sao?

- Chị Dậu dù phải bán con bán chó, cả

gắng khoai để nộp sưu cho chồng,

nhưng bọn hào lí còn bắt chị phải nộp cả

suất sưu của người em chồng đã chết

nên chồng chị cũng là người thiếu thuế

GV: Khi bọn tay sai xông đến chị

đang làm gì? Tình trạng anh Dậu như

thế nào?

- Khi bọn tay sai xông đến chị đang rón

rén bưng bát cháo đến cho chồng

- Anh đang ốm lại bị phơi nắng ngoài

đình, nếu bị đánh trói lúc này thì khó

sống

GV: Theo em trước cảnh đốc thuế, gia

đình chị Dậu đang đối mặt với những

khó khăn nào?

- HS suy nghĩ trả lời

GV: Em hiểu “Cai lệ” là người thế

nào trong xã hội cũ?

- Cai lệ là một viên cai chỉ huy một tốp

lính ở nông thôn thời trước CM, thường

được bọn quan lại cho phép sử dụng bạo

lực để đàn áp người dân theo lệnh của

chính quyền

GV: Theo em, hình ảnh tên cai lệ

được tác giả khắc họa qua những chi

II Tìm hiểu văn bản:

2 Nhân vật cai lệ:

tiết nào?

- Hành động?

- Ngôn ngữ, giọng điệu?

- Thái độ?

GV giảng: Hắn không phải là con

người, toàn bộ ý thức của hắn chỉ là

đánh trói người thiếu Hắn bỏ ngoài tai

những lời van xin thảm thiết của chị

Dậu mà đáp lại bằng những lời chửi thô

tục, những hành động đểu cáng, hung

hãn Hắn như một công cụ bằng sắt vô

tri vô giác, chỉ có một mục đích duy

nhất là bắt anh Dậu giải ra đình theo

GV: Từ hình ảnh tên cai lệ em có

nhận xét gì về bản chất xã hội cũ?

- XH bất công, tàn ác tồn tại trên cơ sở

của các lí lẽ và hành động bạo ngược

Chuyển ý: Qua đoạn trích, nhân vật cai

lệ được khắc hoạ hết sức nổi bật, sống

động, có giá trị điển hình rõ rệt Hắn là

hiện thân của trật tự xã hội phong kiến

đương thời

Trước tình thế của gia đình và sự tàn ác

của tên cai lệ chị Dâu sẽ đối phó thế

nào để bảo vệ chồng mình?

GV: Em hãy tìm những chi tiết thể

hiện sự ân cần, chăm sóc của chị Dậu

- Hành động:

+ Hùng hổ xô vào nhà chị Dậu

+ Trợn mắt, giật phắt dây thừng, bịch vàongực chị Dậu, sấn đến định trói anh Dậu,tát chị Dậu

- Giọng điệu: quát, thét, chửi mắng

- Thái độ: hống hách, thô bạo, không cótính người

=> Hóng hách, vô nhân tính Là hiện thâncủa bọn thực dân phong kiến đương thời

3 Nhân vật chị Dậu:

- Là một người dịu dàng, hết lòng yêu

khi anh Dậu đau ốm? Qua đó em có

nhận xét gì về chị Dậu?

- Múc cháo => quạt cho nguội

- Rón rén : “Thầy em cố ngồi dậy húp ít

cháu cho đỡ xót ruột”

- Chờ xem chồng ăn có ngon không?

=> Là phụ nữ đảm đang, hết lòng

thương chồng con, dịu dàng, tình cảm

GV: Theo em, chị Dậu đã có những

hành động nào để bảo vệ chồng? Diễn

biến tâm trạng của chị Dậu như thế

nào?

- Lúc đầu khi đối mặt với tên cai lệ chị

hạ mình van xin, tha thiết, xưng: ông

-cháu

- Thấy chồng sắp bị đánh chị xám mặt,

tiếp tục van xin “Cháu van ông…”

- Bị đánh, chị liều mạng cự lại, xưng:

tôi - ông; nói lí lẽ “Chồng tôi đau ốm

ông không được phép hành hạ”

- Cai lệ làm tới; chị cảnh báo, thay đổi

cách xưng hô: “Mày trói ngay chồng bà

đi, bà cho mày xem.” - Hành động quyết

liệt: Túm lấy cổ tên cai lệ ấn dúi ra cửa,

túm tóc lẳng cho một cái

GV:Theo em, do đâu mà chị Dậu có

sức mạnh lạ lùng khi quật ngã hai tên

tay sai như vậy?

- Sức mạnh của lòng căm hờn, mà cái

chính là lòng yêu thương - yêu chồng

hơn cả chính bản thân mình

GV: Qua những phân tích trên em

hãy nêu khái quát tính cách của chị

Dậu?

thương chồng

- Diễn biến tâm trạng của chị Dậu:

+ Lời nói, cử chỉ: van xin tha thiết

+ Cự lại bằng lí lẽ

+ Thay đổi cách xưng hô:

Ông - cháu, ông - tôi, mày - bà

+ Hành động: nghiến răng, quát, túm cổcai lệ ấn dúi ra cửa, túm tóc lẳng cho mộtcái

=> Chị Dậu là hình ảnh tiêu biểu của

GV: Câu nói “Thà ngồi tù Để chúng nó

làm tình làm tội mãi thế, tôi không chịu

được”

- Câu trả lời của chị cho thấy chị không

chịu sống cúi đầu, mặc cho kẻ khác chà

đạp Hành động tuy chỉ là bộc phát, căn

bản chưa giải quyết được gì bế tắc

nhưng có thể tin rằng khi có ánh sáng

cách mạng rọi tới, chị sẽ là người tiên

phong trong cuộc đấu tranh ấy

GV: Em hiểu như thế nào về nhan đề

“Tức nước vỡ bờ” ?

- Nghĩa đen: Một mạch nước càng lúc

càng đầy đến một lúc nào đó khi bờ

không chịu nổi thì sẽ bị vỡ

- Nghĩa bóng: Mặc cho chị Dậu van xin

những tên tai sai càng lấn tới Đến khi

không thể chịu đựng được nữa chị vùng

lên chống lại

- Ngô Tất Tố muốn chứng minh chân lí:

con đường sống của quần chúng bị áp

bức chỉ có thể là con đường đấu tranh,

không thể là con đường nào khác

Em hãy nêu những đặc sắc nghệ thuật

của đoạn trích?

HS đọc ghi nhớ

người phụ nữ lao động Việt Nam hiềndịu, vị tha Với lòng yêu thương trong họluôn tiềm tàng một tinh thần phản khángmạnh mẽ

2 Nghệ thuật

- Khắc họa nhân vật rõ nét

- Miêu tả linh hoạt, sống động

- Ngôn từ đối thoại và ngôn ngữ miêu tảđặc sắc

- Nắm vững nội dung, nghệ thuật của đoạn trích.

- Qua đoạn trích tác giả Ngô Tất Tố phê phán, ca ngợi điều gì ?

4 Hướng dẫn học tập ở nh à:

- Đọc lại văn bản và tóm tắt văn bản

- Học bài

- Chuẩn bị bài: Trường từ vựng

D RÚT KINH NGHIỆM

………

………

Tên bài: TRƯỜNG TỪ VỰNG Tiết PPCT: 12

Ngày dạy, lớp:………

A MỤC TIÊU

1 Kiến thức : Khái niệm trường từ vựng.

2 Kĩ năng :

- Tập hợp các từ có chung nét nghĩa vào cùng một trường từ vựng

- Vận dụng kiến thức về trường từ dựng để đọc – hiểu và tạo lập văn bản

3 Thái độ : Giáo dục ý thức học tập của HS.

B CHUẨN BỊ

1 Giáo viên : Phiếu học tập.

2 Học sinh: Học bài củ, xem trước bài trường từ vựng.

C TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP

1 Kiểm tra kiến thức cũ:

- Thế nào là một từ ngữ có nghĩa rộng và nghĩa hẹp? Cho ví dụ?

2 Giảng kiến thức mới :

GV cho HS lên bảng lấy 1 VD về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ GV nhậnxét Vậy giữa chúng có đặc điểm gì giống và khác nhau Để so sánh được điều đó,hôm nay cô cùng các em sẽ tìm hiểu nội dung bài học “Trường từ vựng ” là gì?

- Cho học sinh đọc đoạn văn sgk.

một trường từ vựng có chung một nét nghĩa, là

chỉ bộ phận cơ thể con người

Gv: Nếu tập hợp các nhóm từ in đậm ấy

thành một nhóm từ thì chúng ta có một

trường từ vựng.Vậy theo em, trường từ

vựng là gì?Cho nhóm từ: cao, thấp, lùn, lòng

khòng, gầy, béo, xác ve, bị thịt, cá rô đực Nếu

dùng nhóm trường từ vựng để miêu tả người

thì trường từ vựng của nhóm từ trên là gì?

- Hình dáng của con người

Gọi 2 HS đọc kĩ ghi nhớ

- Học sinh đọc mục ví dụ trong SGK

Trường từ vựng mắt có thể bao gồm những

trường từ vựng nhỏ nào? Cho ví dụ.(SGK)

Trường từ vựng mắt :

- Bộ phận của mắt : Lòng đen, con ngươi…

- Hoạt động của mắt : Ngó, liếc, trông…

- Đặc điểm của mắt : Lờ đờ, toét, mù loà…

GV: Từ đó em rút ra nhận xét và giải thích

từ vựng?

GV: Trong một trường từ vựng có thể tập

hợp những từ loại khác nhau không? Tại

má, đùi, đầu, cánh tay, miệng có

nghĩa chung là chỉ bộ phận củathân thể

=> Tập hợp của những từ có ít nhấtmột nét chung về nghĩa

2 Ghi nhớ: (SGK/21)

3 Lưu ý:

- Một trường từ vựng bao gồm

khác biệt nhau về từ loại.

VD: danh từ: con ngươi, lông mày; động từ:

nhìn, trông, liếc; tính từ: toét, lờ đờ

GV: Do hiện tượng nhiều nghĩa, một từ có

thể thuộc nhiều trường từ vựng khác nhau.

Cho ví dụ?

VD:

- Trường mùi vị (cay, đắng, chát, thơm )

- Trường âm thanh (êm dịu, chối tai )

- Trường thời tiết (hanh, ẩm)

GV: Tác dụng của cách chuyển trường từ

vựng trong thơ văn và trong cuộc sống hằng

ngày? Cho VD.

(Trường từ vựng về người có thể chuyển sang

trường từ vựng về động vật

GV: Trường từ vựng và cấp độ khái quát

của nghĩa từ ngữ khác nhau ở chỗ nào?

 Trường từ vựng là tập hợp những từ có ít nhất

một nét chung về nghĩa, trong đó các từ có thể

khác nhau về từ loại; cấp độ khái quát của

nghĩa từ ngữ là tập hợp những từ có quan hệ so

sánh về phạm vi nghĩa rộng hay nghĩa hẹp,

trong đó các từ phải có cùng từ loại

- Do hiện tượng nhiều nghĩa, một

từ có thể thuộc nhiều trường từvựng khác nhau

- Trong thơ văn cũng như cuộc

sống hằng ngày, người ta thườngdùng cách chuyển từ vựng để tăngthêm tính nghệ thuật của ngôn từ

và khả năng diễn đạ

III Luyện tập Bài 1: Người ruột thịt: Tôi, thầy

tôi, mẹ tôi, cô tôi, anh em tôi

Bài 2:

a Dụng cụ đánh bắt thuỷ sản.b.Dụng cụ để đựng

c Hoạt động của chân

d Trạng thái tâm lý

e Tính cách.

f Dụng cụ để viết

Bài 3: hoài nghi, khinh miệt,

ruồng rẫy, thương yêu, kính mến, rắp tâm: Thuộc TTV chỉ

thái độ của con người

Bài 4:

MũiThínhĐiếcThơm

TaiNgheĐiếcRõ

3 Củng cố b à i giảng : Nhắc lại nd bài học.

4 Hướng dẫn học tập ở nh à

- Học lý thuyết Làm hết các bài tập còn lại.

- Soạn bài: Lão Hạc

D RÚT KINH NGHIỆM: