+ Nạn nhân là tập thể cơ quan, tổ chức, đoàn thể…: là các cơ quan, tổ chức, đoàn thể bị thiệt hại về tài sản, về uy tín hoặc bị thiệt hại do hoạt động bình thường theo chức năng, nhiệm v
Trang 11 Đặc điểm và Phân loại nạn nhân của tội phạm
• Đặc điểm về chủ thể: nạn nhân của tội phạm là con người cá nhân hoặc tập thể (cộng
đồng, tổ chức…)
- Tư cách nạn nhân ko phụ thuộc việc người phạm tội có bị phát hiện, truy tố, kết tội hay ko
- Gồm 2 nhóm:
+ Nạn nhân là cá nhân: là những cá nhân riêng lẻ hoặc nhóm cá nhân có cùng chung 1 hay
1 số đặc điểm với nhau và cùng bị tội phạm xâm hại
→ Nạn nhân là cá nhân phải là 1 thực thể sống (sinh thể) tại thời điểm bị tội phạm xâm hại
→ 1 bào thai hoặc 1 thi thể ko phải là nạn nhân của tội phạm
+ Nạn nhân là tập thể (cơ quan, tổ chức, đoàn thể…): là các cơ quan, tổ chức, đoàn thể bị
thiệt hại về tài sản, về uy tín hoặc bị thiệt hại do hoạt động bình thường theo chức năng, nhiệm vụ hợp pháp của họ bị ảnh hưởng 1 số nhà nạn nhân học đã mở rộng loại nạn nhân này bao gồm cả những nhóm người khác nhau được liên kết theo 1 số hình thức nhất định như các cộng đồng dân cư, dòng họ, bộ tộc, bộ lạc…
→ 1 tập thể cũng phải là 1 thực thể tồn tại thực tế, 1 tổ chức tồn tại hợp pháp tại thời điểm bị tội phạm xâm hại, mặc dù sau khi bị xâm hại, và do bị xâm hại, cá nhân/tập thể sẽ ko còn tồn tại nữa
• Đặc điểm về nội dung thiệt hại: các thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, tinh thần, tình
cảm, tài sản hoặc các quyền và lợi ích hợp pháp mà nạn nhân của tội phạm phải gánh chịu
- Nạn nhân bị thiệt hại về tính mạng là trường hợp nạn nhân bị mất đi mạng sống của chính
mình ngay lập tức do hvi phạm tội hoặc 1 thời gian sau khi bị tội phạm xâm hại
→ Thường là hậu quả của các tội phạm giết người, gây thương tích, vi phạm quy định về ANTG…
→ Nhiều trường hợp, thiệt hại về tính mạng là thiệt hại nghiêm trọng nhất, là thiệt hại sau cùng trong số các thiệt hại phải gánh chịu
- Nạn nhân bị thiệt hại về sức khỏe (sức khỏe thể chất và sức khỏe tâm thần) là dạng nạn
nhân tương đối phổ biến với sự đa dạng về nguyên nhân thiệt hại do các loại tội phạm gây ra
- Nạn nhân bị thiệt hại về uy tín, danh dự nhân phẩm là những trường hợp nạn nhân chịu
hậu quả trực tiếp của các tội phạm vu khống, làm nhục; do các hvi đe doạ giết người, cưỡng đoạt tài sản…và do đó phải chịu những tổn thất về tinh thần
Trang 2- Nạn nhân bị thiệt hại về tài sản là các trường hợp bị chiếm đoạt, chiếm hữu trái phép tài
sản hoặc các tài sản vô hình như thương hiệu, mức độ tín nhiệm của khách hàng…:
+ Nạn nhân bị thiệt hại tài sản là cá nhân là dạng nạn nhân mang tính chất truyền thống + Nạn nhân bị thiệt hại tài sản là tổ chức
⇒ Ý nghĩa của việc phân loại nạn nhân theo nội dung thiệt hại: xác định tính chất thiệt hại và mức độ nghiêm trọng của thiệt hại mà nạn nhân phải gánh chịu
• Gần với cách phân loại nạn nhân theo nội dung thiệt hại là cách phân loại nạn nhân
theo loại tội phạm: nạn nhân của tội cướp tài sản, nạn nhân của tội phạm hiếp dâm,
→ Cách phân loại này cho thấy mối liên hệ giữa loại tội phạm với hậu quả của tội phạm mà nạn nhân phải gánh chịu; có ý nghĩa lớn trong việc làm sáng tỏ nguyên nhân của tình trạng nạn nhân hóa
• Nạn nhân hóa cũng phân loại nạn nhân theo loại tội phạm (khái quát hơn):
- Nạn nhân của tội phạm do cá nhân gây ra - tội phạm cá nhân hay tội phạm tư (chủ thể tội phạm ko có yếu tố NN) bao gồm các dạng nạn nhân của bạo lực gia đình, nạn nhân trẻ em…
- Nạn nhân của tội phạm do tổ chức/doanh nghiệp gây ra - nhóm nạn nhân này chưa được nghiên cứu tương xứng với mức độ phổ biến và mức độ nghiêm trọng của thiệt hại mà nạn nhân phải gánh chịu, thường là các đối tượng người tiêu dùng, người lao động, công dân (nói chung)
• Hậu quả thiệt hại mà nạn nhân của tội phạm phải gánh chịu phải là những hậu quả trực tiếp do hvi phạm tội gây ra:
- Thiệt hại mà nạn nhân gánh chịu phải là thiệt hại trực tiếp, đáng kể, mang tính tất yếu, quy
luật do hvi phạm tội gây ra
- Bao gồm các nạn nhân trực tiếp bị thiệt hại về tính mạng, sức khỏe…do hvi phạm tội; những người khác có mối quan hệ thân thích, ruột thịt hoặc có các lợi ích gắn bó mật thiết với các thiệt hại của nạn nhân trực tiếp
Hhiyy6