Mẹ cầu phúc cho nhà trường, còn con con không bao giờ được quên nhà trường..." Trích Những tấm lòng cao cả A-Mi-Xi Những dòng thư trên gợi cho em suy nghĩ gì về vai trò của nhà trường,
Trang 1UBND HUYỆN TIÊN DU
ĐỀ CHÍNH THỨC
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP HUYỆN
NĂM HỌC 2018 – 2019
Môn thi: NGỮ VĂN 8 – Bảng A
Thời gian: 120 phút (không kể thời gian giao đề)
Ngày thi: 29/3/2019
Câu 1: (4,0 điểm)
Hai câu thơ dưới đây trích trong bài thơ “Quê hương” của Tế Hanh, tác giả đều sử
dụng nghệ thuật so sánh:
- Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã.
- Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng.
Em thấy hai cách so sánh trên có gì khác nhau? Mỗi cách có hiệu quả nghệ thuật riêng như thế nào?
Câu 2: (6,0 điểm)
Trong lá thư gửi En -ri - cô, nhà văn A - Mi -Xi đã viết:
"Trường học là bà mẹ hiền thứ hai Trường học đã nhận con từ hai bàn tay mẹ lúc con vừa mới biết nói, nay trả con lại cho mẹ ngoan ngoãn chăm chỉ Mẹ cầu phúc cho nhà trường, còn con con không bao giờ được quên nhà trường "
(Trích Những tấm lòng cao cả A-Mi-Xi)
Những dòng thư trên gợi cho em suy nghĩ gì về vai trò của nhà trường, nơi em gắn
bó một phần cuộc đời mình
Câu 3: (10 điểm)
Cảm nhận của em về bức tranh thiên nhiên và vẻ đẹp tâm hồn của người chiến sĩ
cách mạng qua bài “Khi con tu hú” (Tố Hữu) và “Ngắm trăng” (Hồ Chí Minh)
-Hết -(Đề gồm có 01 trang)
ĐÁP ÁN THI HỌC SINH GIỎI CẤP HUYỆN NĂM HỌC 2018 – 2019
Môn: Ngữ văn 8 – Bảng A
Trang 2Thời gian làm bài : 120 phút (Không kể thời gian giao đề)
1
4.0đ
• Hình thức: Viết đúng đoạn văn, liên kết chặt chẽ, không mắc lỗi
• Nội dung:
- Hai câu thơ trên tác giả đều dùng biện pháp so sánh:
+ So sánh con thuyền ra khơi “ hăng như con tuấn mã” tức là con thuyền
chạy nhanh như con ngựa đẹp và khỏe ( tuấn mã) đang phi nước đại, tác
giả so sánh cái cụ thể, hữu hình này với cái cụ thể hữu hình khác
+ So sánh “Cánh buồm với mảnh hồn làng” tức là so sánh một vật cụ thể
hữu hình, quen thuộc với một cái trừu tượng vô hình có ý nghĩa thiêng
liêng
0,75
0,75
- Tuy nhiên mỗi câu lại có hiệu quả nghệ thuật riêng:
+ Cách so sánh trong câu thơ thứ nhất làm nổi bật vẻ đẹp, sự mạnh mẽ của
con thuyền ra khơi
+ Cách so sánh trong câu thơ thứ hai làm cho hình ảnh cánh buồm chẳng
những trở nên cụ thể sống động mà còn có vẻ đẹp lớn lao, trang trọng,
thiêng liêng Cánh buồm no gió ra khơi trở thành biểu tượng rất phù hợp và
đầy ý nghĩa của làng chài
0,75 0,75
-Tình yêu, nỗi nhớ quê hương của Tế Hanh được gửi vào những sự vật gần
gũi, thân thuộc ( con thuyền, cánh buồm) nhưng đó lại là linh hồn của quê
hương
0,5
2
6.0đ
• Yêu cầu chung:
- Hiểu được yêu cầu của đề bài Tạo lập được một văn bản nghị luận xã hội
có bố cục rõ ràng , lập luận chặt chẽ, lời văn trong sáng, có cảm xúc và
• Yêu cầu cụ thể:
-HS có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng phải làm nổi bật các
ý sau:
1-Giải thích ý kiến:
-Hình ảnh so sánh“Trường học là bà mẹ hiền thứ hai”:Trường học cũng
giống như những người mẹ nuôi dưỡng, dạy dỗ con nên người
-“Mẹ cầu phúc cho nhà trường, còn con con không bao giờ được quên nhà
trường ":Mẹ luôn biết ơn nhà trường và khuyên con không được quên nơi
đó
1,0
2- Khẳng định
-Nhà trường có vai trò to lớn trong cuộc hành trình đi tìm kiến thức và kĩ
năng cuộc đời mỗi con người Ai thành đạt cũng từ ngôi trường mà lớn lên
và đó là niềm hạnh phúc của mỗi chúng ta trên bước đường học tập
0,5
Trang 3-Vai trò to lớn của nhà trường: nhà trường là một thế giới kì diệu, một thế
giới mới lạ, vô cùng đẹp đẽ:
+ Thế giới của tri thức, trí tuệ, sự hiểu biết…
+ Thế giới của tình bạn, tình thầy trò, tình yêu thương, lòng nhân hậu, sự
quan tâm, giúp đỡ, sẻ chia…
+ Thế giới của ý chí, nghị lực, khát vọng và niềm tin…
-Giai đoạn ở trường là giai đoạn quan trọng nhất cuộc đời mỗi con người
-Trách nhiệm nghĩa vụ của mỗi con người: "không bao giờ đượcquên nhà
trường " mọi người phải có lòng biết ơn thầy cô, biết ơn nhà trường - cái
nôi nuôi mình khôn lớn, chắp cánh ước mơ cho mình Đó là truyền thống
đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", "Ăn quả nhớ kẻ trồng cây" Đó là tình cảm
thiêng liêng, sự gắn bó biết ơn sâu nặng
-Phê phán những kẻ vô ơn
4- Bài học nhận thức và hành động:
- Chúng ta cần phải bày tỏ tình cảm chân thật của mình với mái trường, thầy cô, bạn bè
- Tu dưỡng rèn luyện thể lực, trí tuệ, nhân cách
1,0
3
10.0đ
A Về kĩ năng:
- Biết cách làm bài văn nghị luận văn học, bố cục rõ ràng, vận dụng tốt các
thao tác lập luận
- Biết cách phân tích dẫn chứng để làm sáng tỏ vấn đề nghị luận
- Bài viết mạch lạc, trong sáng, có cảm xúc, không mắc lỗi chính tả, dùng
từ, ngữ pháp
1,0
B Về kiến thức:
Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cần đảm bảo
các ý cơ bản sau:
I-Mở bài:
- Dẫn dắt và nêu vấn đề cần nghị luận:
+ Giới thiệu khái quát về Tố Hữu và bài thơ “ Khi con tu hú”
+ Giới thiệu khái quát về Hồ Chí Minh và bài thơ “ Ngắm trăng”
+ Hai bài thơ của hai tác giả đều được sáng tác trong hoàn cảnh tù đầy, các
tác giảkhông chỉ vẽ nên những bức tranh thiên nhiên tươi đẹp mà còn bày
tỏ niềm lạc quan yêu đời, khát vọng tự do của người tù cách mạng
0,5
II- Thân bài:
Xuất phát từ nội dung và nghệ thuật của hai bài thơ, học sinh làm nổi bật
được:
1- Bức tranh thiên nhiên tươi đẹp:
a- “ Khi con tu hú” ( Tố Hữu)
- Sáu câu đầu bài thơ là bức tranh mùa hè nơi đồng quê vô cùng khoáng
đạt, thanh bình,nên thơ.Có âm thanh báo hiệu hè sang ( tiếng chim tu hú
kêu, tiếng ve ngân, tiếng sáo diều vi vu trên trời cao ) như một bản nhạc
sôi động đầu mùa Có màu sắc vàng ( của lúa chín, của bắp ngô),
hồng( của nắng mới), xanh thẳm (của bầu trời lồng lộng) những gam màu
tươi sáng, giàu sức sống, tượng trưng cho sự tự do Có hình ảnh ( cánh
đồng lúa chín, trái cây bắt đầu chín) báo hiệu mùa hè, khoảnh khắc giao
mùa từ xuân sang hạ Có đường nét ( sáo diều “ lộn nhào” giữa nền trời
1,0
Trang 4xanh thẳm)cảnh vật, đường nét có cặp có đôi tràn trề sức sống thanh xuân
Có hương vị ( cỏ cây, hoa trái)
b- “ Ngắm trăng” ( Hồ Chí Minh)
-Bài thơ gợi ra trước mắt người đọc cái bát ngát lung linh của vầng trăng-
khoảng trời trong sự cảm nhận của người tù thi nhân- Hồ Chí Minh Ánh
trăng phải rất sáng, rất trong, rất đẹp, như đang tỏa mộng giữa bầu trời như
mời gọi quyến rũ khiến người tù- thi nhân bối rối, xốn xang để rồi bất
chấp cả những thiếu thốn chốn lao tù ( vô tửu, vô hoa) vẫn nồng nàn tha
thiết, say sưa với ánh trăng
1,0
2- Vẻ đẹp tâm hồn của người chiến sĩ cách mạng:
a- Tình yêu thiên nhiên đất nước, yêu cái đẹp:
- Tình yêu thiên nhiên đất nước, yêu cái đẹp luôn thường trực trong
trái tim những người tù cách mạng( Tố Hữu, Hồ Chí Minh) Bởi
họ là những nhà thơ- những nghệ sĩ luôn trân trọng và sáng tạo
nên cái đẹp Họ phải vô cùng tinh tế, nhạy cảm với thiên
nhiên( ngắm nhìn, lắng nghe, tưởng tượng ) mới vẽ nên được
bức tranh mùa hè rộn rã âm thanh, rực rỡ sắc màu, ngọt ngào
hương vị, tràn trề sức sống ( Khi con tu hú); bức tranh đêm
trăng đẹp đến “nại nhược hà?” ( Ngắm trăng)
2,0
b- Khát vọng tự do:
-Trong bài “Đề từ” trên trang đầu cuốn “ Nhật kí trong tù” Hồ Chí Minh đã
viết “ Thân thể ở trong lao/ Tinh thần ở ngoàilao” và Tố Hữu trong “ Tâm
tư trong tù” cũng đã từng khẳng định “ Tôi lắng nghe tiếng đời lăn náo
nức/ Ở ngoài kia vuisướng biết bao nhiêu” Sống trong cảnh giam hãm tù
ngục nhưng tâm hồn những người tù cách mạng luôn hướng ngoại, luôn
muốn “ vượt ngục”, “ đạp tan phòng” đến với tự do, đến với con đường
cách mạng còn dang dở Quả thật “ Xiềng xích chúng bay không khóa
được/ Trời đầy chim và đất đầy hoa/ Súng đạn chúng bay không bắn được/
Lòng dân ta yêu nước thương nhà” ( Nguyễn Đình Thi)
2,0
c- Ý chí cách mạng, tinh thần lạc quan yêu đời:
-Trong hoàn cảnh lao tù gian khổ, thiếu thốn ( cơm ăn, áo mặc, nước uống,
chăn đắp, chỗ nằm kể cả cái tối thiểu nhất là tự do cũng không có), bị tra
tấn hết sức dã man nhưng người tù cách mạng không thối chí nản lòng
vẫn vượt lên tất cả, vẫn tìm về với cuộc sống, với cái đẹp, với con đường
cách mạng mà họ đã lựa chọn Với người tù Hồ Chí Minh, mở đầu bài thơ
“ Ngắm trăng”là cảnh “ Ngụctrung vô tửu diệc vô hoa” nhưng kết thúc bài
thơ không thấy bóng dáng “ tù nhân” đâu mà chỉ còn lại nhà thơ và trăng “
Nguyệt tòng song khích khán thi gia” Với người tù Tố Hữu, mở đầu bài thơ
“ Khi con tu hú” là tiếng chim tu hú “ gọi bầy” và kết thúc là “ Con chim tu
hú ngoài trời cứ kêu”- tiếng chim như tiếng đời, tiếng gọi tự do; như giục
giã, thôi thúc đấu tranh
2,0
Trang 5III- Kết bài:
-Khẳng định vấn đề: Vẻ đẹp tâm hồn của Hồ Chí Minh, Tố Hữu những
người tù cách mạng, những chiến sĩ cộng sản với tình yêu thiên nhiên, yêu
cuộc sống; tinh thần lạc quan yêu đời; ý chí cách mạng
-Suy nghĩ của bản thân: Đó là những hình ảnh đẹp là niềm ngưỡng vọng
tự hào, là những tấm gương sáng ngời để thế hệ trẻ hôm nay và mai sau soi
vào tự xác định trách nhiệm của bản thân với đất nước
0,5
* Lưu ý:
- Giám khảo nắm vững yêu cầu của hướng dẫn chấm để đánh giá tổng quát bài làm của thí sinh, tránh đếm ý cho điểm một cách máy móc Cần khuyến khích những bài viết có những suy nghĩ sáng tạo Chỉ cho điểm tối đa khi thí sinh đạt cả yêu cầu về kĩ năng và kiến thức.
- Việc chi tiết hóa điểm số của các câu, các ý phải đảm bảo không sai lệch với tổng điểm của câu và được thống nhất trong hội đồng chấm Điểm lẻ được làm tròn đến 0,5 điểm sau khi đã chấm xong và cộng tổng điểm toàn bài.
-