DC GIÁO án bồi DƯỠNG HSG văn 7

MỤC TIÊU Giúp HS củng cố kiến thức về văn biểu cảm như: - Nắm được các đặc điểm cụ thể của bài văn biểu cảm - Biết phân biệt biểu cảm trực tiếp và biểu cảm gián tiếp cũng như phân biệt

- Viết được các đoạn văn mạch lạc đủ sức làm sáng tỏ một nội dung nhất định

- Rèn kĩ năng viết đoạn văn hoàn chỉnh theo yêu cầu về cấu trúc ngữ nghĩa

- Giáo dục ý thức học, say mê bộ môn

B CHUẨN BỊ

+ GV Giáo án + SGK + SGV + đoạn văn mẫu

+ HS Vở ghi, vở soạn, SGK, bài làm dàn ý

C TIẾN TRÌNH BÀI DẠY

A Lý thuyêt

I Khái niệm đoạn văn

- Đoạn văn là đơn vị trực tiếp tạo nên văn bản bắt đầu từ chữ viết hoa đầu dòng, kết thúc bằng dấu chấm xuống dòng và thường biểu đạt một ý tương đối hoàn chỉnh Đoạn văn thường do nhiều câu tạo thành

+ Đoạn văn do một hoặc do nhiều câu liên kết tạo thành

- Cho HS lấy ví dụ về đoạn văn và chỉ ra yếu tố nội dung, hình thức của đoạn văn

II Từ ngữ và các câu trong đoạn văn

* Trong đoạn văn thường có từ ngữ chủ đề và câu chủ đề

- Từ ngữ chủ đề là các từ ngữ được dùng làm đề mục hoặc các từ ngữ được lặp lại nhiều lần trong đoạn văn (thường là các chỉ từ, đại từ, từ đồng nghĩa) nhằm duy trì đối tượng được biểu đạt

- Câu chủ đề mang nội dung khái quát, lời lẽ ngắn gọn, thường đủ hai thành phần chính và đứng đầu hoặc cuối đoạn văn.(Vị trí của câu chủ đề tùy thuộc vào kết cấu của đoạn.)

- Các câu trong đoạn có nhiệm vụ triển khai và làm sáng tỏ chủ đề của đoạn văn bằng phép diễn dịch, quy nạp, song hành

* Quan hệ giữa các câu trong đoạn văn :

Trong một đoạn văn các câu có quan hệ ý nghĩa chặt chẽ với nhau Có thể bổ sung ý nghĩa cho nhau; có thể liên kết, phối hợp với nhau về ý nghĩa

* Bài tập 1: Xác định cấu trúc đoạn văn

“Cây lan, cây huệ, cây hồng nói chuyện bằng hương, bằng hoa Cây mơ, cây cải nói bằng lá Cây bầu, cây bí nói bằng quả Cây khoai, cây dong nói bằng củ, bằng

rễ Bao nhiêu thứ hoa, bấy nhiêu tiếng nói”

* Bài tập 2: Viết câu chủ đề thích hợp cho đoạn văn sau để tạo thành đoạn quy

nạp và phân tích mối quan hệ giữa các câu trong đoạn

Cũng như các thi sĩ thời hiện đại Bác viết rất nhiều bài thơ về đề tài trăng Và trăng đến với thơ Bác trong nhiều hoàn cảnh khác nhau Bác ngắm trăng qua song sắt nhà tù, Bác thưởng thức ánh trăng trên đường đi, khi bị kẻ thù áp giải từ nhà lao này sang nhà lao khác, Bác cảm nhận vẻ đẹp của trăng giữa không gian mênh mông của núi rừng Việt Bắc Bác trò chuyện cùng trăng khi đang chờ đợi tin thắng trận Với Bác trăng không chỉ là mĩ phẩm của tạo hóa mà trăng còn là ánh sáng, là thanh bình, là hạnh phúc, là ước mơ, là niềm an ủi, là người bạn tâm tình Với Bác, trăng làm cho cảnh vật trở nên êm đềm, làm cho tâm hồn con người trở nên trong trẻo

? Đọc đoạn văn?

? Tìm câu chủ đề để đưa vào đoạn văn đúng vị trí để tạo thành đoạn văn quy nạp?

Có thể trình bày theo 1 trong các câu sau:

- Bởi vậy trong thơ Bác, ánh trăng luân tỏa sáng

- Bởi vậy trong thơ Bác luôn tràn ngập ánh trăng

- Thơ Bác đầy trăng

- Trong thơ Bác ánh trăng luôn toả sáng

3 Đoạn tổng - phân - hợp

* Khái niệm

- Là đoạn văn trình bày với câu chủ đề đứng ở đầu đoạn các câu tiếp theo làm nhiệm vụ triển khai ý chính ở câu mở đầu Câu cuối làm nhiệm vụ thâu tóm, tổng hợp nội dung khái quát các câu trên kèm theo sự đánh giá hay cảm xúc chủ quan của người viết

làng quê hương, bồi đáp cho cánh đồng tốt tươi màu mỡ (3) Làng quê em thật nên thơ với những luỹ tre xanh rì rào toả bóng mát cho những con đường mang đậm hồn quê(4) Hình ảnh quê hương thanh bình tươi đẹp luôn sống mãi trong trái tim em.(5)”

IV Liên kết đoạn văn trong văn bản

1 Mục đích của việc chuyển đoạn văn

- Đoạn văn là đơn vị trực tiếp tạo nên văn bản Mỗi văn bản do nhiều đoạn văn hợp thành Khi làm bài, ta không chỉ sắp xếp đoạn văn theo một trật tự phù hợp mà cần dùng phương tiện chuyển đoạn văn để liên kết các đoạn văn lại thành một khối chặt chẽ, tránh rời rạc, lộn xộn

2 Các phương tiện chuyển đoạn

Muốn chuyển đoạn, liên kết đoạn, người ta có thể sử dụng từ ngữ hoặc câu văn

* Dùng từ ngữ để liên kết đoạn, chuyển đoạn

- Dùng quan hệ từ phụ thuộc

+ Dùng quan hệ từ : bởi nên …

+ Dùng từ thể hiện ý tiểu kết, tổng kết, khái quát: Tóm lại, Như vậy, Có thể

- Dùng quan hệ từ đẳng lập

+ Dùng từ chỉ ý tương phản, đối lập: Tuy nhiên, Nhưng

+ Dùng từ chỉ ý liệt kê: Một là, Hai là, Cuối cùng là

- Dùng từ chỉ sự tiếp diễn, nối tiếp: Thế rồi, Một thời gian sau, Về sau

- Dùng từ ngữ thay thế: đại từ, chỉ từ…

* Dùng câu nối để chuyển đoạn văn

Lưu ý: Cần xác định đúng mối quan hệ về ý nghĩa giữa các đoạn văn để sử dụng phương tiện liên kết đoạn, chuyển đoạn cho phù hợp

C4 Củng cố

- Khái niệm đoạn văn, từ ngữ chủ đề và câu chủ đề

- Cách trình bày nội dung đoạn văn

- Cách liên kết các đoạn văn

C5 Dặn dò

- Học thuộc các khái niệm

- Vận dụng kiến thức để làm bài: Viết các đoạn văn tự chọn chủ đề

Rút kinh nghiệm:

Kí duyệt tuần 3

Ngày tháng năm

TUẦN 4 Ngày soạn : 23/ 9 /

- Viết được các đoạn văn mạch lạc đủ sức làm sáng tỏ một nội dung nhất định

- Rèn kĩ năng viết đoạn văn hoàn chỉnh theo yêu cầu về cấu trúc ngữ nghĩa

- Giáo dục ý thức học, say mê bộ môn

B CHUẨN BỊ

+ GV Giáo án + SGK + SGV + đoạn văn mẫu

+ HS Vở ghi, vở soạn, SGK, bài làm dàn ý

C TIẾN TRÌNH BÀI DẠY

Để viết đoạn văn học sinh cần tiến hành theo 4 bước

1 Bước 1: Xác định chủ đề của đoạn văn

2 Bước 2: Tìm các ý thể hiện chủ đề

3 Bước 3: sắp xếp các ý theo một trình tự hợp lí theo cấu trúc đoạn đã xác định

4 Bước 4: Viết đoạn văn

* Viết câu chủ đề

- Câu chủ đề phải chứa chủ đề của đoạn

- Từ chủ đề đã cho, học sinh có thể viết nhiều câu chủ đề theo các cách khác nhau tùy thuộc vào kiểu đoạn văn mà các em xác định

- Sau đó xác định cấu trúc đoạn văn và đặt câu chủ đề vào vị trí thích hợp

* Viết các câu khai triển

- Thể hiện các ý bằng các câu văn (có liên kết) để làm sáng tỏ chủ đề của đoạn

* Yêu cầu:

- Đoạn văn không có câu nào xa đề, lạc đề

- Các câu phải liên kết chặt chẽ với nhau có thể bổ sung cho nhau hoặc phối hợp

với nhau làm rõ chủ để của đoạn

I Bài tập 1: Viết các đoạn văn theo các các diễn dịch, quy nạp, tổng – phân – hợp triển khai chủ đề: Quê hương yếu dấu:

HS làm bài GV gợi ý, hướng dẫn Gọi 1 số em trình bày - lớp nhận xét, bổ sung

Gợi ý

1 Viết câu chủ đề cho đoạn văn biểu cảm về quê hương:

VD:Nhắc đến quê hương mình, lòng em dâng lên biết bao niềm yêu mến, tự hào

Viết câu khai triển:

* Quê hương em, đó là nơi em chôn rau, cắt rốn, là nơi em cất tiếng khóc chào đời,

là cái nôi nuôi em khôn lớn trưởng thành (cha mẹ sinh ra em và nuôi lớn em thành người.) Nơi ấy có ông bà, cha mẹ và bao người thân yêu hằng yêu thương chăm chút cho em

* Nơi đây ghi dấu bao kỉ niệm ngọt ngào của tuổi thơ em

- Với con người quê hương:

+ Đó là những ngày đầu tiên em chập chững biết đi, em bi bô biết nói, được sống trong vòng tay yêu thương của ông bà, cha mẹ

Ngày nắng chói chang, mẹ quạt cho em ngủ

Đêm đông giá lạnh, cha ủ ấm cho em bằng hơi ấm của người

Em còn lớn lên từ những câu chuyện cổ tích dưới đêm trăng bà kể

+ Quê hương cũng là nơi cho em những người bạn quý trong đời Người bạn cùng

em chăn trâu cắt cỏ, người bạn cùng em thả diều bắt cá, và cũng chính người bạn ấy cùng em tới lớp tớp trường, sẻ chia bao niềm vui nỗi buồn với em

+ Em còn nhớ đến những thầy cô đã góp công dạy em khôn lớn Từng lời thầy giảng, từng nét bút của cô còn như in dấu trong em như những âm thanh, hình ảnh thiêng liêng nhất trong đời

-> Làm sao em quên được những con người đáng yêu, đáng quý nơi quê hương yêu dấu của mình?

- Với thiên nhiên quê hương:

+ Quê hương còn cho em cả những cánh đồng lúa thẳng cánh cò bay, những dòng sông trong mát, những triền đê bãi cỏ xanh mượt mà tuổi thơ em từng thỏa sức vẫy vùng

+ Quê hương còn là những con đường nhỏ với những cây xanh mướt che mát cho tuổi thơ em đến trường

+ Quê hương còn là hương lúa chín, là nắng vàng ươm và bầu trời lồng lộng tiếng sáo diều…

-> Chao ôi! Biết ơn và tự hào biết mấy về quê hương yêu dấu ấy! Mai này dù có trở thành cánh cò vững chãi, bay cao, bay xa thì hình ảnh quê hương thanh bình tươi đẹp với những kỉ kiệm tuổi thơ vẫn còn nguyên vẹn mãi trong tâm trí tôi chẳng thể phai mờ

Bài tập 2:

II Bài tập 2: Có bạn hs viết đoạn văn về chủ đề: Quê hương yêu dấu còn mắc

nhiều lỗi Em hãy chỉ ra các lỗi đó và sửa lại cho bạn

“ Quê hương em hiện lên với bao hình ảnh tươi đẹp Đồng lúa chín vàng ươm như tấm thảm lụa vàng trông rất đẹp Những hàng cây xanh thắm như bao phủ tất cả mọi thứ Những ngôi nhà mái ngói san sát vào nhau, xen vào đó là những khu vườn Trong vườn, chim hót líu lo, hội tụ về đây như hát 1 bản giao hưởng nghe thật êm tai Nhưng vào mùa hè thì sôi động hơn bởi có những tiếng ve sầu kêu râm ran Chiều chiều, em ra cánh đồng thả diều cùng mấy đứa khác.Có đứa thả cao, cứ đua nhau vươn theo gió, muốn cao hơn nữa, bay xa hơn nữa Em ngồi 1 chỗ & chú ý lắng nghe tiếng sáo thì mới cảm nhận được tiếng sáo hay như thế nào: Lúc lên cao, lúc hạ xuống, vi vu, trầm bổng &cũng ngồi nghĩ sau này quê hương em sẽ khác biệt bây giờ rất nhiều do sự chi phối của công nghiệp hóa, hiện đại hóa Sau này sẽ

không có những cánh đồng vàng ươm mà sẽ được quy hoạch lại thành 1 vùng & cũng sẽ không có những hàng cây xanh bao phủ mà là các khu công nghiệp sẽ chen lấn Không còn những ngôi nhà cấp 4 mà là thay = các ngôi nhà biệt thự &khi đó cũng không có những khu vườn nhỏ bé để trồng các loại cây mình yêu thích Không

có vườn thì chim chóc cũng không tìm đến &đi tìm 1 mảnh đất # Nhưng dù sao chăng nữa em vẫn mãi luôn yêu quý nó vì đây là nơi chôn rau cắt rốn của mình mà.”

Gợi ý: Đ/v trên còn mắc các lỗi liên kết, diễn đạt, chính tả

- HS làm bài một số em trình bày bài làm của mình lớp nhận xét, bổ sung

C4 Củng cố

- Khái niệm đoạn văn, từ ngữ chủ đề và câu chủ đề

- Cách trình bày nội dung đoạn văn Cách liên kết các đoạn văn Cách viết đoạn văn

C5 Dặn dò: Học thuộc các khái niệm Vận dụng kiến thức để làm bài

TUẦN 5 Ngày soạn: 1 / 10 /

- Viết được các đoạn văn mạch lạc đủ sức làm sáng tỏ một nội dung nhất định

- Rèn kĩ năng viết đoạn văn hoàn chỉnh theo yêu cầu về cấu trúc ngữ nghĩa

- Giáo dục ý thức học, say mê bộ môn

B CHUẨN BỊ

+ GV Giáo án + SGK + SGV + đoạn văn mẫu

+ HS Vở ghi, vở soạn, SGK, bài làm dàn ý

C TIẾN TRÌNH BÀI DẠY

C1 Ổn định tổ chức

C2 Kiểm tra

? Các bước viết đoạn văn?

Để viết đoạn văn học sinh cần tiến hành theo 4 bước

1 Bước 1: Xác định chủ đề của đoạn văn

2 Bước 2: Tìm các ý thể hiện chủ đề

3 Bước 3: sắp xếp các ý theo một trình tự hợp lí theo cấu trúc đoạn đã xác định

4 Bước 4: Viết đoạn văn

* Viết câu chủ đề

- Câu chủ đề phải chứa chủ đề của đoạn

- Từ chủ đề đã cho, học sinh có thể viết nhiều câu chủ đề theo các cách khác nhau tùy thuộc vào kiểu đoạn văn mà các em xác định

- Sau đó xác định cấu trúc đoạn văn và đặt câu chủ đề vào vị trí thích hợp

* Viết các câu khai triển

- Thể hiện các ý bằng các câu văn (có liên kết) để làm sáng tỏ chủ đề của đoạn

* Yêu cầu:

- Đoạn văn không có câu nào xa đề, lạc đề

- Các câu phải liên kết chặt chẽ với nhau có thể bổ sung cho nhau hoặc phối hợp

với nhau làm rõ chủ để của đoạnC2 Nội dung

(1) Hạnh phúc lớn nhất của mỗi con người là được sinh ra là lớn lên trong sự thương yêu, dạy bảo của gia đình (2) Hai tiếng gia đình ngắn gọn nhưng mang đầy

vẽ đẹp thiêng liêng, cao quý (3) Có ai đó đã từng ví von gia đình như là một bến cảng vững chắc cho mỗi thành viên trong đó tránh gió bão nếu khi gặp phải phong

ba trên dòng sông cuộc đời (4) Chúng ta được khôn lớn và trở thành những người

có ích trong xã hội không thể thiếu đi vai trò to lớn của gia đình (5) Trong trái tim mỗi con người, gia đình luôn chiếm phần lớn, là nỗi nhớ mỗi lúc đi xa, là động lực, điểm tựa để ta vươn lên đạt đến thành công trong cuộc sống.(6) Không ai có thể không xót xa, động lòng trước những số phận trớ trêu, bất hạnh thiếu đi mái ấm gia đình (7) Hãy trân trọng những gì mình đang đón nhận từ gia đình mình (8) Đừng bao giờ vì bất cứ điều gì mà tổn thương đến tình cảm thiêng liêng mà gia đình ban tặng cho ta dù là nhỏ nhất (9) Hãy thương yêu và gìn giữ gia đình vì không nơi nào trên thế gian này có thể thay thế được nơi bình yên, sâu nặng yêu thương ấy

II Bài 2: Viết đoạn văn về chủ đề: Mẹ

* Ví dụ 1:

Mẹ thân yêu của con ơi! Con yêu mẹ nhiều lắm! Trong cuộc đời này, chắc chắn rằng mẹ là người phụ nữ quan trọng nhất đời con Người sinh thành, dưỡng dục, dạy bảo con là mẹ Người bạn luôn thông cảm, an ủi, hiểu lòng con nhất cũng là mẹ Mẹ

lo cho con từng bữa ăn, giấc ngủ Bữa cơm mẹ nấu con ăn no lạ thường Vì con, cuộc đời mẹ đã trải bao đắng cay ngọt bùi Vì con, mẹ đổ cả mồ hôi và nước mắt Đôi bàn tay gầy gầy xương xương sao mà thân thương, trìu mến vậy! Đôi bàn tay ấy luôn nắm lấy tay con trong mọi lúc khó khăn hoạn nạn Mát dịu bàn tay mẹ luôn xoa đầu khi con làm việc tốt Một bàn tay ấm áp, chứa chan tình yêu thương đặt lên vai cho con niềm hi vọng Nếu một ngày con mất mẹ, chắc chắn rằng ngày ấy là ngày con đau khổ nhất Bởi mẹ là ngọn gió mát lành thổi vào đời con Nếu ngọn gió

ấy ngừng thổi, con không biết mình sẽ ra sao mẹ à!

* Ví dụ 2:

Có thể, trên thế giới này, người quan trọng nhất của con là mẹ Mẹ trong tim của

con là một thiên thần tốt bụng Mẹ vừa làm mẹ, vừa làm cha gánh trên vai mình bao nhiêu là khó khăn nhưng không hề than thở gì Tuy mẹ không hề nói cho con biết những điều đó nhưng trên khuân mặc mẹ đã nói hết cho con Mặt đen sạm, hốc hác

đi và dáng người ốm o vì mưa nắng chén cơm chiều Còn con, con thật hư phải không mẹ ? Con không thể phụ giúp gì cho mẹ cả Con không thể báo đền công ơn của mẹ thì mẹ đã đi xa con rồi Con không thể cho mẹ một giấc ngủ bình an như mẹ

đã cho con Con không thể cho mẹ cuộc sống an nhàn Nhưng sao mẹ không trách con, sao vẫn thương con, an ủi con, mà vẫn nói là con ngoan con giỏi rồi ? Nhưng giờ thì con đã hiểu rồi, con cảm ơn mẹ nhiều lắm ! Thì ra, mẹ chỉ mong rằng con sẽ học thật giỏi để sau này không khổ, không cực như mẹ Tôi mong, những ai còn mẹ thì ngay bây giờ hãy ôm mẹ và nói cảm ơn vì những gì mẹ đã làm cho ta và xin lỗi khi làm mẹ khóc vì nước mắt người mẹ toàn rơi vì con mình Mẹ ơi, trên trời mẹ hãy nhìn con, dõi theo con, con sẽ không phụ lòng mẹ đâu, mẹ yêu !

* Ví dụ 3:

Mẹ, cái tiếng gọi ấy nghe mới thân thương làm sao! Mẹ là người đã sinh thành ra

tiên chúng ta gặp từ thuở mới bước vào đời, được bú những dòng sữa ngọt ngào như tình thương không bao giờ cạn của mẹ Và người cũng là thứ ánh sáng diệu kì đã soi sáng tâm hồn ta Mẹ đã hi sinh cả cuộc đời mình cho chúng ta, lo cho ta từ cái ăn, cái mặc đến sách vở, học hành Nhớ những chiều nào, mẹ đi làm về, mồ hôi ướt đẫm lưng áo, những buổi sáng tinh mơ, bóng mẹ nhẹ nhàng như sợ ta thức giấc Tình yêu của mẹ dành cho con dạt dào quá, không bao giờ vơi, và đó có lẽ cũng là thứ tình thương cao thượng nhất mà chúng ta được gặp trong suốt một cuộc đời Quên sao được những lúc ta được điểm tốt, thầy khen,… Những lúc đó, nhìn mẹ mới hiền dịu làm sao! Nụ cười ấy, suốt đời ta sẽ không bao giờ quên được, rồi những lúc ta hư,… trông mẹ lúc này mới âu sầu, buồn bã làm sao ! Những lúc ấy, ta cảm thấy rất hối hận, có lỗi với mẹ quá! Nhưng mẹ không phải là người giận lâu,

mẹ luôn bao dung, tha thứ cho chúng ta nhiều điều Sự khoan dung ấy thật tuyệt vời, nó không làm chúng ta ỷ lại mà lại giúp chúng ta tiến lên, cố gắng học tập… Không những thế, trong bài thơ Mẹ của nhà thơ Trần Quốc Minh đã nói rằng những

vì sao trên trời cũng không bằng mẹ đã thức vì chúng con Nó gợi lại cho em thêm một kỉ niệm đẹp đẽ về tình thương vô tận của mẹ Ngày ấy, em bị ốm nặng, mẹ phải nghỉ làm để chăm sóc em, một đêm nọ, khi em vừa ngủ một giấc ngon lành, tỉnh dậy, thấy mẹ vẫn còn ngồi đó, mắt nhìn em vẻ trìu mến, cảm thương Chỉ việc ấy thôi cũng đủ biết mẹ yêu thương chúng ta nhường nào Ôi ! nghĩ đến tình thương của mẹ dành cho em, em bỗng thấy tình yêu của em dành cho mẹ dạt dào không thể nào kể xiết, và em sẽ cố gắng học thật giỏi để đáp lại tình thương bao la của mẹ

“Mẹ” tiếng nói ngời sáng của cả cuộc đời con

C4 Củng cố

- Khái niệm đoạn văn, từ ngữ chủ đề và câu chủ đề

- Cách trình bày nội dung đoạn văn

- Cách viết đoạn văn và cách liên kết các đoạn văn

Kí duyệt tuần 5

Ngày tháng năm

TUẦN 6 Ngày soạn: 8/10/

Chuyên đề 2: VĂN BIỂU CẢM

A MỤC TIÊU

Giúp HS củng cố kiến thức về văn biểu cảm như:

- Nắm được các đặc điểm cụ thể của bài văn biểu cảm

- Biết phân biệt biểu cảm trực tiếp và biểu cảm gián tiếp cũng như phân biệt các yếu

tố đó trong văn bản

- Hiểu đặc điểm của phương thức biểu cảm là thường mượn cảnh đồ vật, con người

để bày tỏ tình cảm, khác với văn miêu tả là nhằm mục đích tái hiện đối tượng được miêu tả

- Nắm được kiểu đề văn biểu cảm và các bước làm bài văn biểu cảm

- Rèn kĩ năng nhận biết văn biểu cảm và luyện tập các thao tác làm văn biểu cảm Tìm hiểu đề, tìm ý, làm dàn ý, viết bài, kiểm tra văn bản

B CHUẨN BỊ

Giáo viên: Đọc- soạn bài, tham khảo

Học sinh: Ôn, luyện tập văn biểu cảm

C TIẾN TRÌNH BÀI DẠY

C1 Ổn định tổ chức:

C2 Kiểm tra:

C3 Bài mới:

Giới thiệu bài:

Các giờ trước các em đã được học và hiểu thế nào là văn biểu cảm, đặc điểm và cách làm văn biểu cảm Để làm được bài văn biểu cảm hay chúng ta cùng nhau ôn lại kiểu văn bản này

PHẦN I: LÝ THUYẾT CHUNG

I Nhu cầu biểu cảm và văn biểu cảm

1 Nhu cầu biểu cảm

? Khi nào người ta có nhu cầu biểu cảm?

- Khi có những tình cảm tốt đẹp, chất chứa muốn biểu hiện giãi bày cho người khác thấy và cảm nhận được hoặc tìm ở người khác sự chia sẻ, đồng cảm => thì người ta có nhu cầu biểu cảm

? Người ta thường biểu cảm bằng phương tiện (cách) nào?

- Phương tiện biểu cảm:

+ Những bài thơ, bài văn, những bức thư (các thể loại văn biểu cảm)

+ Ca hát, làm thơ, viết văn, vẽ tranh, đánh đàn, thổi sáo

2 Văn biểu cảm

? Thế nào là văn biểu cảm?

- Văn biểu cảm là văn bản viết ra nhằm thể hiện những tình cảm, cảm xúc, nói lên những rung động, những ý nghĩ trước cảnh vật, con người và sự việc mà tác giả hướng tới

3 Các thể loại văn biểu cảm

? Các thể loại của văn biểu cảm?

- Văn bản biểu cảm còn gọi là văn bản trữ tình, rất phong phú và đa dạng; nó bao gồm các thể loại văn học như ca dao, dân ca trữ tình, thơ trữ tình, tùy bút

II Đặc điểm của văn biểu cảm

? Để có một bài văn biểu cảm hay trước tiên người viết cần có được điều gì?

- Phải có những tình cảm tốt đẹp mới có thể viết được một bài văn biểu cảm

? Như vậy về nội dung, văn biểu cảm có đặc điểm như thế nào?

1 Về nội dung

-> Mỗi bài văn tập trung biểu đạt một tình cảm lớn

? Thái độ, tình cảm trong văn biểu cảm cần phải ntn?

- Tình cảm trong văn biểu cảm phải là những tình cảm cảm xúc cao thượng, thấm nhuần tư tưởng nhân văn, dân chủ, tiến bộ, yêu nước, yêu thiên nhiên

GV:

Cần phân biệt thái độ, tình cảm “tự nhiên” trong cuộc sống hàng ngày với thái độ tình cảm trong văn chương Không phải mọi thái độ, tình cảm của con người có

trong cuộc sống đều trở thành tình cảm trong văn chương

? Trong cuộc sống hàng ngày con người thường cón những thái độ, tình cảm gì?

a Tình cảm tự nhiên

- Thái độ: yêu - ghét, khinh - trọng, khen - chê…

- Tình cảm: vui - buồn, đau khổ- sung sướng, hi vọng- thất vọng

Thái độ và tình cảm luôn đi đôi với nhau, gắn bó với nhau

b Tình cảm nghệ thuật

? Tình cảm trong các bài thơ, văn có giống với tình cảm tự nhiên hay không? Vì sao?

- Là những tình cảm lớn, có ý nghĩa giáo dục

- Là những tình cảm được tái hiện qua tình cảm, cảm xúc của tác giả

-> Khi viết văn phải lựa chọn những tình cảm, thái độ đúng đắn và có ý nghĩa giáo dục

GV: Đã là con người thì ai cũng có tình cảm tự nhiên Nhưng khi đưa vào tác phẩm văn chương nghệ thuật thì người viết phải chọn lọc những tình cảm, thái độ đúng đắn và có ý nghĩa giáo dục để hướng tới người đọc, người nghe

Tình cảm trong văn biểu cảm phải là những tình cảm đẹp, vô tư, mang lí tưởng đẹp, giàu tính nhân văn, như yêu con người, yêu gia đình, yêu thiên nhiên, yêu

Tổ quốc, ghét những thói tầm thường, độc ác Những tình cảm không đẹp như

lòng đố kị, bụng dạ hẹp hòi, keo kẹt không thể trở thành nội dung biểu cảm chính diện, có chăng chỉ là đối tượng để mỉa mai châm biếm mà thôi

? Tình cảm trong văn biểu cảm phải là những tình cảm như thế nào nữa?

- Tình cảm trong văn biểu cảm phải chân thật, trong sáng có ý nghĩa giáo dục

->Bài văn mới có giá trị

? Người ta thường biểu cảm theo mấy cách ? Đó là những cách nào ? Trình bày sự hiểu biết của em về các cách biểu cảm ?

2 Về phương thức biểu hiện

Có hai cách biểu cảm

a Biểu cảm trực tiếp : thổ lộ trực tiếp những nỗi niềm, cảm xúc trong lòng

+ Bộc lộ qua tiếng kêu, lời than: Ôi, đẹp quá! Khổ quá!

+ Qua các từ ngữ trực tiếp gọi tên tình cảm đó: yêu, ghét, nhớ, mong

-> Cách b/c thường gặp của thư, nhật kí

b Biểu cảm gián tiếp : chọn một hình ảnh có ý nghĩa ẩn dụ, tượng trưng (là một

loài vật hay một hiện tượng nào đó) để gửi gắm tình cảm, tư tưởng, thông qua việc

tả, kể một hình ảnh, sự vật nào đó để bộc lộ tình cảm

-> Cách b/c phổ biến của văn học hiện đại

=> Bài văn biểu cảm chỉ thật sự có giá trị khi tình cảm và tư tưởng hoà quyện với nhau một cách chặt chẽ Cảm xúc phải chân thực trong sáng, tư tưởng phải tiến

bộ, đúng đắn Câu văn, lời văn, giọng văn phải biểu cảm

GV:

Văn biểu cảm có lúc là cảm xúc, tình cảm được biểu lộ một cách trực tiếp, rất sôi

nổi, nồng nàn như những tiếng kêu, lời than, có lúc được diễn tả một cách gián tiếp qua tự sự, miêu tả

Để biểu đạt tình cảm, người viết cũng có thể chọn một hình ảnh có ý nghĩa ẩn

dụ tượng trưng (Một đồ vật, một loài cây cỏ, một danh lam thắng cảnh, hay một

hiện tượng nào đó) để gửi gắm cảm xúc, ý nghĩ của mình, trang trải nỗi lòng mình một cách thầm kín hoặc nồng hậu, mãnh liệt, thiết tha

VD: Băng Sơn qua bài “Tấm gương” đã lấy tấm gương làm ẩn dụ để ca ngợi

những đức tính tốt đẹp của con người, của tình bạn trung thực, chân thành, thẳng

thắn, không nói dối, không nịnh hót hay độc ác với bất cứ ai Đồng thời tác giả chỉ

rõ: có một gương mặt đẹp quả là môt hạnh phúc lúc soi gương; nếu có một tâm hồn đẹp đẽ để soi vào tấm gương lương tâm thì hạnh phúc mới thật trọn vẹn

Bài tập áp dụng: Hãy đọc các đoạn văn sau và xác định tình cảm của người viết

được bộc lộ với đối tượng nào, cách biểu hiện ra sao?

a .Cảm ơn đất Mẹ Dù ở đâu, miền Nam hay miền Bắc, Người đều cho chúng con hoa thơm, trái ngọt Và, hằng ngày, trong cuộc sống đời thường từ hoa trái, chúng con lại thấy Người b .Năm tháng đi và sẽ còn đi qua mãi Tình yêu của tôi đối với hoa hồng nhung lúc nào cũng tinh khôi như buổi đầu đời ấu thơ, như tình yêu của tôi với nhưng trang cổ tích, với ông nội kính yêu, thật tuyệt vời của tôi

HS suy nghĩ trả lời GV nhận xét nêu đ/a:

a

- Đối tượng được biểu cảm là những mảnh đất có hoa thơm, trái ngọt của Tổ quốc

- Cách biểu cảm: gián tiếp nói lên tình yêu quê hương, đất nước

b

- Đối tượng được biểu cảm: tuổi ấu thơ, trang cổ tích, ông nội

- Cách biểu cảm: Gián tiếp qua hoa hồnh nhung, nói lên tình cảm gắm bó với người ông

III Đề văn biểu cảm và các bước làm bài văn biểu cảm

1.Đề văn biểu cảm

? Cấu trúc đề văn biểu cảm? Cho ví dụ minh họa?

- Cấu trúc đề văn biểu cảm thường ngắn gọn, rõ ràng Đề thường nêu ra đối tượng biểu cảm và định hướng tình cảm cho bài làm (tình cảm cần biểu hiện.)

+ Có trường hợp đối tượng biểu cảm và định hướng tình cảm được tách bạch rõ ràng

+ Có trường hợp đề chỉ nêu chung chung bằng việc nêu đối tượng biểu cảm mà không định hướng tình cảm

- Đối tượng biểu cảm rất rộng nên đề biểu cảm cũng phong phú về nội dung : có đề biểu cảm về cảnh vật thiên nhiên, danh lam thắng cảnh, về các loài hoa, loài cây, về con vật nuôi, về sự việc, về con người Lại có đề biểu cảm về tác phẩm văn học Tựu chung lại, chúng ta có thể chia thành hai dạng bài

2 Các dạng bài biểu cảm:

- Biểu cảm về thiên nhiên, sự vật, con người

- Biểu cảm về tác phẩm văn học

3 Các bước làm bài văn biểu cảm

? Để tạo lập một văn bản biểu cảm ta phải thực hiện mấy bước?

- 4 bước: tìm hiểu đề và tìm ý, lập dàn bài, viết bài và sửa bài

? Nêu cách tìm ý cho bài văn biểu cảm?

Muốn tìm ý cho bài văn biểu cảm thì phải hình dung cụ thể đối tượng biểu cảm trong mọi trường hợp và cảm xúc, tình cảm của mình trong các trường hợp đó (phải

biểu cảm qua miêu tả và tự sự cụ thể)

(đặt câu hỏi để tìm ý Ví dụ : Em hiểu và hình dung được những gì về đối tượng biểu cảm ? Điều gì, kỉ niệm gì về đối tượng để lại cho em ấn tượng sâu sắc nhất ?

Từ những cảm xúc về đối tượng đó em liên tưởng đến ai, điều gì trong cuộc

sống ? Chú ý tùy đối tượng mà đặt câu hỏi cho thích hợp.)

*Bước 2: Lập dàn ý

? Nhiệm vụ của các phần MB, TB, KB là gì?

+ Mở bài: Giới thiệu đối tượng biểu cảm và nêu cảm xúc khái quát về đối tượng

(Có thể giới thiệu sự vật, cảnh vật trong thời gian và không gian Nêu cảm xúc ban đầu của mình.)

+ Thân bài: trình bày cụ thể tình cảm, cảm xúc về đối tượng ở mọi hoàn cảnh, mọi

trường hợp, mọi tình huống, mọi khía cạnh

(Qua miêu tả, tự sự mà biểu lộ cảm xúc, ý nghĩ một cách cụ thể, chi tiết, sâu sắc)

+ Kết bài: Khẳng định lại tình cảm cảm xúc của mình về đối tượng

(Kết đọng cảm xúc ý nghĩ hoặc nâng lên bài học tư tưởng)

Bài văn biểu cảm chỉ thực sự có giá trị khi tình cảm và tư tưởng hòa quyện với nhau một cách chặt chẽ Cảm xúc phải chân thực, trong sáng, tư tưởng phải tiến bộ, đúng

đắn Câu văn, lời văn, giọng văn phải biểu cảm

- Căn cứ vào dàn bài, HS viết bài,

- Tìm lời văn thích hợp gợi cảm

* Bước 4: Đọc - kiểm tra – soát lỗi

LUYỆN TẬP- CỦNG CỐ:

Bài tập Luyện nhận diện trường hợp cần viết văn biểu cảm và cách viết câu văn biểu cảm

Bài 1: Trong những trường hợp sau đây, trường hợp nào cần sử dụng văn biểu cảm?

a, Giới thiệu về ngôi trường của mình

b, Lời từ biệt khi chia tay với trường cũ

c, Bản thông báo về kế hoạch tổ chức lễ khai giảng năm học mới

d, Nỗi niềm cảm xúc trước khi bước vào năm học mới

g, Lòng biết ơn đối với công lao của cha mẹ

h, Thay lời một trong hai con búp bê thuật lại truyện “Cuộc chia tay của những con búp bê”

Bài 2: Cho bài thơ: Mây và bông

Trên trời mây trắng như bông

Ở dưới cánh đồng bông trắng như mây

Hỡi cô má đỏ hây hây

Đội bông như thể đội mây về làng Ngô Văn Phú

a Hãy chỉ rõ sự kết hợp giữa biểu cảm trực tiếp và biểu cảm gián tiếp trong bài thơ

b Qua những phương tiện ấy, tác giả đã biểu đạt được tư tưởng, tình cảm gì ?

Bài 3 : Gạch chân dưới những câu văn có nội dung biểu cảm gián tiếp trong đoạn văn sau và nêu rõ cảm xúc của tác giả ?

Tôi dậy từ canh tư Còn tối đất, cố đi mãi trên đá đầu sư, ra thấu đầu mũi đảo Và

ngồi đó rình mặt trời lên Điều là tôi dự đoán thật là không sai Sau trận bão, chân

trời, ngấn bể sạch như tấm kính lau hết mây hết bụi Mặt trời nhú lên dần dần, rồi

lên cho kì hết Tròn trĩnh phúc hậu như lòng đỏ một quả trứng thiên nhiên đầy đặn

Quả trứng hồng hào thăm thẳm và đường bệ đặt lên một mâm bạc đường kính cái

mâm rộng như một trời màu ngọc trai nước biển ửng hồng Y như một mâm lễ phẩm

tiến ra từ trong bình minh để mừng cho sự trường thọ của tất cả người chài lưới

trên muôn thủa biển Đông Vài chiếc nhạn mùa thu chao đi chao lại trên mâm bể

sáng dần trên cái chất bạc nén Một con hải âu bay ngang, là là nhịp cánh

Bài 4: Có hai đoạn văn bản cùng nói về cây tre như sau:

(1)Luỹ giữa cũng toàn tre nhưng là loại tre thẳng (tre hoá) Luỹ trong cùng tre càng

thẳng hơn Tre óng chuốt vươn thẳng tắp, ngọn không dày và rậm như tre gai Suốt

năm tre xanh rờn và đầy sức sống

(Ngô Văn Phú)

(2)Tre, nứa, trúc, mai, vầu mấy chục loại khác nhau, nhưng cùng một mầm non

măng mọc thẳng Vào đâu tre cũng sống, ở đâu tre cũng xanh tốt Dáng tre vươn

mộc mạc, màu tre tươi nhũn nhặn Rồi tre lớn lên, cứng cáp, dẻo dai, vững chắc

Tre trông thanh cao giản dị chí khí như người

(Thép Mới)

? So sánh để chỉ ra điểm khác nhau về phương thức biểu đạt của hai đoạn văn bản

trên và nêu rõ đoạn văn bản nào thuộc phương thức biểu cảm ? Vì sao ?

Bài 5: Viết một đoạn văn biểu cảm có độ dài từ 10 đến 12 câu theo đề tài tự chọn

TUẦN 9 Ngày soạn : 9/10/

Chuyên đề 2: VĂN BIỂU CẢM

LÝ THUYẾT CHUNG (tiếp)

Giáo viên: Đọc- soạn bài, tham khảo

Học sinh: Ôn, luyện tập văn biểu cảm

C TIẾN TRÌNH BÀI DẠY

C1.Ổn định tổ chức

C2 Kiểm tra

? Thế nào là văn biểu cảm? Đặc điểm của văn bản biểu cảm?

? Các bước làm bài văn biểu cảm?

C3.Bài mới

IV Cách lập ý của bài văn biểu cảm

Tình cảm con người vốn dĩ rất đa dạng, phong phú và phức tạp Cách biểu lộ tình cảm cũng muôn hình muôn vẻ Do đó việc lập dàn ý cho một bài văn biểu cảm cũng không nên máy móc, rập khuôn theo những mẫu cố định Tuỳ thuộc vào từng đối tượng biểu cảm Tuỳ thuộc cả vào những quy luật tình cảm cũng như thói quen suy nghĩ, biểu cảm của con người để tìm cách lập ý

Có thể dùng những cách lập ý thường gặp sau đây:

? Nêu các cách lập ý thông thường cho bài văn biểu cảm?

? cách hiểu của em về phương thức và tác dụng của từng cách lập ý ấy?

? Lấy ví dụ minh họa?

1 Hồi tưởng về quá khứ và suy nghĩ về hiện tại

Là hình thức dùng trí tưởng tượng để liên tưởng tới những kí ức trong quá khứ, gợi sống dậy những kỉ niệm để từ đó suy nghĩ về hiện tại Đây cũng chính là hình thức lấy quá khứ soi cho hiện tại khiến cho cảm xúc của con người trở nên sâu lắng hơn Cách biểu cảm này sẽ tạo nên mối liên hệ gắn kết rất nhuần nhuyễn và tự nhiên giữa quá khứ và hiện tại

Vd : Những năm tháng xa quê, giông tố cuộc đời tưởng chừng cuốn bay tất cả,

nhưng trong tâm tư tôi những dòng sông quê mênh mông vẫn cuồn cuộn chảy, những dòng kinh biêng biếc vẫn lững lờ trôi Tôi yêu những cánh đồng bao la vàng rực ngày mùa, mù mịt khói rạ, thơm vị mía lùi và trắng xoá sương mù sau tết Yêu

cả tiếng chuông chùa ngân thăm thẳm canh khuya Tôi yêu ánh nắng chiều tà trải màu vàng tái trên những dãy khoai mì, nghiêng nghiêng trên triền núi…

(Trích „An Giang - quê mẹ mến yêu‟ - Mai Văn Tạo)

? Biểu cảm về người thân, em sẽ lập ý theo cách này như thế nào?

- HS trình bày

2 Liên hệ hiện tại với tương lai

Là hình thức dùng trí tưởng tượng để liên tưởng tới tương lai, mượn hình ảnh tương lai để khơi nguồn cảm xúc về đối tượng biểu cảm trong hiện tại Cách biểu cảm này tạo nên mối liên hệ gắn kết rất tự nhiên, gần gũi và nhuần nhuyễn giữa hiện tại với tương lai

Vd : Hoa gạo nở trên con đường vào trạm 62 càng gợi lại cái tha thiết của anh

bạn kiến trúc sư muốn Điện Biên Phủ chúng ta sẽ đầy trời nở đầy hoa gạo Tôi xin ủng hộ ý kiến rất có tình ấy Phải đó, hãy cứ trồng thử một cây đi Rồi sau đây sẽ là việc của con chim, việc của làn gió mà rồi hoa gạo Điện Biên cũng nhiều như hạt lúa nông trường Những anh em đã dũng cảm sống với Tây Bắc Những anh em đã vào đến cánh đồng Nghĩa Lộ, hẳn không thể nào quên được những hàng cây gạo giữa cánh dồng Nghĩa Lộ Chao ôi, những gốc cây gạo hiên ngang vĩ đại và thân mật trên cánh /đồng Nghĩa Lộ, bên con suối to như một nhánh sông đồng bằng! Tôi

đã thấy những gốc gạo trên khắp các chân ruộng bậc thang châu Văn Chấn, tôi càng mong thấy nó nay mai rộ hoa ở Điện Biên cùng với rừng ban sánh nhau trong cái lịch hoa của Tây Bắc nhiều màu

(Dọn nhà lên Điện Biên - Nguyễn Tuân)

? Biểu cảm về loài cây, em sẽ sử dụng cách lập ý này như thế nào?

- HS trình bày

3 Tưởng tượng tình huống, hứa hẹn, mong ước…

Là hình thức liên tưởng phong phú, từ những hình ảnh thực đang hiện hữu để đặt

ra các tình huống và gửi gắm vào đó những suy nghĩ, cảm xúc về đối tượng biểu cảm cũng như ước mơ, hi vọng Cách biểu cảm này đòi hỏi người viết văn biểu cảm phải có trí tưởng tượng phong phú

Vd : .Lá không vàng, lá không rụng, lá lại thêm xanh ; ấy là mùa thu đã về, yểu

điệu thục nữ Trời bớt nóng và thêm mát Có ai thổi cơm mà gió nhẹ nhàng đâu đây

( )Mùa hè là cái gì xa xôi, cái gì kín đáo và thanh tao bình dị, và xa xôi mênh mang Nên thu bao giờ cũng xưa, ta thấy thu như ở thời xưa mà về; và ta cũng thấy như rất thong thả, bình yên, thu ở trên trời mà xuống

(…)Thu không phải là mùa sầu Ấy chính là mùa yêu, mùa yêu nhau bằng linh hồn, mà những linh hồn yêu mến nhau”

(“Thu”-trích “Trường ca”-Xuân Diệu)

? Biểu cảm về tác phẩm văn học, em sẽ lập ý theo cách này như thế nào?

- HS trình bày

4 Quan sát, suy ngẫm

Là hình thức liên tưởng dựa trên sự quan sát những hình ảnh đang hiện

hữu trước mắt để có những suy ngẫm về đối tượng biểu cảm Cách lập ý này thường tạo nên những cảm xúc chân thực, sâu sắc

Ví dụ: Cả đàn bò rống lên sung sướng Nhẫn cũng phải đứng dừng lại một bước,

hai mắt sáng rực lên Qua có mấy đêm mưa phùn mà cả khu đồi Con Cuông đã thay đổi hẳn bộ mặt Cỏ non đã mọc tua tủa Một màu xanh non, ngọt ngào, thơm ngát trải ra mênh mông trên khắp các sườn đồi

“Ò ò” đàn bò reo hò Chúng nhảy cỡn lên xô nhau chạy(…)Tiếng gặm cỏ bắt đầu trào lên như một nong tằm ăn rỗi khổng lồ(…)

Nhẫn đứng ngây người nhìn đàn bò Những tiếng nhai cỏ rào rào ngon lành, liên tiếp dội vào lòng anh những tiếng reo náo nức Anh tưởng như nom thấy đàn

bò đang từ từ béo ra, lớn lên và đang sinh sôi nảy nở đàn đàn lũ lũ ngay trước mắt anh

Tìm hiểu và lập ý cho các đề văn sau:

1 Cảm nghĩ của em về một món quà sinh nhật gây cho em bất ngờ và xúc động vì

đó đúng với mong ước lâu nay của em

2 Cảm nghĩ của em về một thầy giáo hoặc cô giáo mà em gắn bó, thân thiết suốt những năm tiểu học

3 Cảm nghĩ của em về ngôi trường cũ

4 Cảm nghĩ về con vật nuôi mà em yêu quý

bờ biển

(Nguyễn Tuân)

b.Học cách liên tưởng của Nguyễn Tuân, hãy viết một đoạn văn từ một chi tiết nào

đó về ngôi trường em đang học hôm nay liên tưởng đến một chi tiết nào đó của ngôi trường tiểu học em đã học trước đây

Bài 3 :

Đoạn văn sau đây là đoạn văn miêu tả:

Cái chàng Dế Choắt người gầy gò và dài lêu nghêu như một gã nghiện thuốc phiện Đã thanh niên rồi mà cánh chỉ ngắn củn đến giữa lưng, hở cả mạng sườn như người cởi trần mặc áo gi-lê Đôi càng bè bè, nặng nề trông đến xấu Râu ria gì

mà cụt có một mẩu và mặt mũi thì lúc nào cũng ngẩn ngẩn, ngơ ngơ

(Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí)

? Hãy viết thành một đoạn văn bộc lộ cảm nghĩ của em đối với chú Dế Choắt ốm yếu đáng thương

*Gợi ý:

Trong đoạn văn trên Dế Choắt được miêu tả qua cái nhìn coi thường, chế giễu của

Dế Mèn; còn chúng ta thì nên có sự cảm thông Do đó khi viết thành đoạn văn biểu cảm, có thể phải thay đổi chút ít

- Có thể để nguyên đoạn văn miêu tả, rồi thêm vài câu văn biểu lộ cảm nghĩ của em

- Có thể giữ nguyên từng câu văn miêu tả, rồi xen vào giữa chúng những câu văn bộc lộ cảm nghĩ của mình

- Có thể chọn viết lại vài câu văn thuần miêu tả khách quan thành câu văn biểu cảm

có miêu tả Ví dụ : Khá thương thay, chàng Dế Choắt vì ốm yếu luôn nên người gầy

gò và dài lêu ngêu như một gã nghiện thuốc phiện Cái cánh ngắn củn, hở cả lưng,

cả sườn, chắc mùa rét chú ta lạnh lắm Râu ria gì mà cụt có một mẩu và mặt mũi thì lúc nào cũng ngẩn ngẩn ngơ ngơ trông thật tội nghiệp!

V Các yếu tố tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm

1 Đối tượng biểu cảm trong một bài văn biểu cảm là cảnh vật, con người và sự

việc Không có sự biểu cảm một cách chung chung Cái gì, vật gì, việc gì…làm ta

xúc động? Vì thế muốn bày tỏ tình cảm, muốn bộc lộ cảm xúc người viết phải thông qua miêu tả và tự sự

2 Trong bài văn biểu cảm, tự sự và miêu tả chỉ là phương tiện, là yêu tố phụ trợ

để qua đó, người viết gửi gắm cảm xúc và ý nghĩ

- Yếu tố miêu tả dùng trong bài biểu cảm để miêu tả cảm xúc, miêu tả diễn biến nội tâm của người viết trước các tình huống, trạng thái của đối tượngcảm xúc Miêu tả cũng dùng để tái hiện đối tượng làm cơ sở khơi nguồn cảm xúc

- Yếu tố tự sự dùng để hồi tưởng kỉ niệm, tưởng tượng tình huống, liên tưởng đến những hoàn cảnh, cảm xúc khác về đối tượng trong tương lai

=> Vì vậy không miêu tả hoặc kể chi tiết, đầy đủ sự việc, cảnh vật như trong bài văn tự sự hay miêu tả

3 Muốn sử dụng yếu tố miêu tả, tự sự khi biểu cảm có hiệu quả thì cần quan sát, tái hiện đối tượng đó trong tâm trí rồi chọn chi tiết, sự việc nào gây ấn tượng, có

ý nghĩa nhất làm cơ sở cho sự suy ngẫm, liên tưởng

Khi ngoài đồng đã có đông người gặt thì đã có chim gáy về, bay vần quanh vòng bên các ngọn tre

Sớm sớm, từng đàn chim gáy sà xuống từng thửa ruộng đã được gặt quang Chim mái xuống trước, cái đuôi lượn xoè như múa

Con đực còn nán lại trong bờ tre, đủng đỉnh cất tiếng gáy thêm một hồi dài Xong rồi anh chàng mới thủng thỉnh bước ra, ưỡn cái ngực rung rinh cườm biếc lượn nhẹ xuống với cả đàn đang ăn trên khoảng rộng vắng khuất gần chân tre

Chim gáy nhặt thóc rụng Chim gáy tha thẩn, nhặt nhạnh cặm cụi sau người mót lúa

Tôi rất thích con chim gáy Con chim phúc hậu và chăm chỉ, con chim mỡ màng

no ấm của mùa gặt hái tháng mười

(Trích Đàn chim gáy - Tô Hoài)

* Bài tập

Bài 1 :

Hãy tìm ra yếu tố tự sự và yếu tố miêu tả trong đoạn văn biểu cảm sau :

Trời trong như ngọc, đất sạch như lau Ngủ dậy lúc còn tối trời, anh ngồi uống

trà đợi sáng thì uống chưa xong ấm nước, anh thấy có những đám mây bỗng từ phía đông kéo đến giữa một nền trời xanh ngăn ngắt một màu Ở đằng sau nhà, chim hót ríu ran, đánh thức những con người còn đang thiêm thiếp Anh mở cửa nhìn ra ngoài thì lá cây sạch bóng ra, lóng lánh như ở trong một phim ảnh màu tuyệt đẹp; sương móc ban đêm rửa hoa lá cỏ cây, rửa cả cát bụi trên các nẻo đường thành phố

(Vũ Bằng)

Bài 2:

Trong những văn bản sau, đâu là văn bản biểu cảm có sử dụng yếu tố tự sự và yếu

tố miêu tả (Hoặc một trong hai yếu tố ấy)?

+ Ông lão đánh cá và con cá vàng (Truyện cổ tích)

+ Sông núi nước Nam

+ Bánh trôi nước (Hồ Xuân Hương)

+ Dế Mèn phiêu lưu kí (Tô Hoài)

+ Cây tre Việt Nam (Thép Mới)

TUẦN 7 Ngày soạn: 15/10/

Chuyên đề 2: VĂN BIỂU CẢM ( tiếp )

PHẦN II: CÁC DẠNG BÀI CỤ THỂ

A MỤC TIÊU

- Giúp học sinh hệ thống hóa kiến thức về cách làm bài văn biểu cảm

- Rèn luyện kĩ năng làm bài văn biểu cảm về con người, cuộc sống và biểu cảm về tác phẩm văn học

B CHUẨN BỊ

Giáo viên: Đọc- soạn bài, tham khảo

Học sinh: Ôn, luyện tập văn biểu cảm

C TIẾN TRÌNH BÀI DẠY

C1.Ổn định tổ chức

C2 Kiểm tra

? Thế nào là văn biểu cảm? Đặc điểm của văn bản biểu cảm?

? Các bước làm bài văn biểu cảm?

? Các cách lập ý của bài văn biểu cảm? cho ví dụ minh họa?

? Vai trò của yếu tố tự sự và miêu tả trong bài văn biểu cảm? Ví dụ

C3.Bài mới

DẠNG BÀI BIỂU CẢM VỀ ĐỐI TƯỢNG TRONG CUỘC SỐNG

Đề bài : Cảm nghĩ cua em về mẹ

Với đề văn: Cảm nghĩ về mẹ có thể xây dựng bố cục như sau:

A: Mở bài: Giới thiệu về mẹ và nêu tình cảm của mình đối với mẹ

B: Thân bài: Trình bày những tình cảm, suy nghĩ của về mẹ Có thể là:

+ Yêu mẹ: Yêu nét ngoại hình nào đó cuả mẹ ( yêu ánh mắt, nụ cười, bàn tay, giọng nói…Miêu tả và cảm nhận về nét đặc điểm đó ở mẹ

+ Xúc động, biết ơn mẹ: mẹ chăm sóc, dạy bảo những gì?

+ Nhớ những kỷ niệm gắn bó với mẹ

+ Suy nghĩ vai trò , ý nghĩa của mẹ trong cuộc sống của mình

C: Kết bài: Khẳng định tình cảm đối với mẹ, hứa hẹn, mong ước…

* Lưu ý:

Tùy vào đối tượng có thể sắp xếp những dàn ý khác nhau Việc sắp xếp các ý cần tuân thủ những quy tắc nhất định:

- Các ý lớn phải ngang nhau và cùng làm sáng tỏ đối tượng

- Các ý nhỏ phải nằm trong ý lớn và phải làm sáng tỏ ý lớn, càn trình bày theo thứ tự, tránh trùng lặp

- Cần xác định mức độ các ý cho hợp lý Trong bài văn có những ý cần nêu kỹ, là trọng tâm, có ý chỉ cần nói qua, nói vừa đủ

Chú ý những quy tắc này chúng ta sẽ tránh những lỗi thường gặp khi lập dàn ý như lạc ý, thiếu ý, lặp ý, ý lộn xộn…

Tuy nhiên, văn biểu cảm nói chung là bày tỏ tình cảm, suy nghĩ của người viết về một đối tượng trong cuộc sống Tình cảm của con người như dòng sông bất định,

nhiều khi không thực sự mạch lạc Do đó, nhiều khi bài văn biểu cảm thường nương theo dòng cảm xúc tự nhiên của người viết Lúc này, người viết cần tỉnh táo để cảm xúc linh hoạt nhưng không lung tung, đầu Ngô mình Sở

GV yêu cầu hs viết trên lớp, sau đó sửa chữa cho hs

2.Viết câu dựng đoạn trong bài văn biểu cảm về đối tượng trong cuộc sống

- Câu văn biểu cảm phải giàu cảm xúc Chúng ta đã biết hai cách biểu đạt tình

cảm, cảm xúc trong văn biểu cảm đó là biểu cảm trực tiếp và biểu cảm gián tiếp

- Biểu cảm trực tiếp là dùng những từ ngữ trực tiếp gợi ra những tình cảm của con người Lớp từ ngữ biểu cảm có thể là thán từ, từ gọi đáp, những từ trực tiếp bộc lộ tâm trạng, trạng thái của con người như ơi, hỡi, ôi… yêu, thương, nhớ,đau đớn, xót xa…

Ví dụ:

- Chao ôi, mùa thu biên giới, người và cảnh thật là hết chỗ trữ tình

- Đẹp qua đi, mùa xuân ơi – mùa xuân của Hà Nội thân yêu, của Bắc Việt thương mến

- Tôi yêu Sài Gòn da diết …

- Sử dụng linh hoạt các kiểu câu, chẳng hạn như câu đặc biệt, câu cảm thán, câu rút gọn, câu hỏi … sao cho phù hợp với văn cảnh Bên canh đó, cần sử dụng các biện pháp tu từ như ẩn dụ, hoán dụ, nhân hóa, so sánh, điệp ngữ… cùng những lớp từ tượng thanh, tượng hình, từ láy… để cảm xúc, tình cảm được thể hiện một cách tự nhiên rõ nét trong văn bản

Tránh sử dụng quá nhiều từ ngữ biểu cảm trực tiếp trong bài khiến người đọc có cảm giác tình cảm giả tạo, sáo rỗng

- Viết đoạn văn đúng cách diễn dịch, quy nạp, tổng – phân – hợp,… Câu chủ đề của đoạn văn biểu cảm phải vừa nêu được chủ đề của đoạn, vừa bộc lộ được cách cảm, cách nghĩ của mình

- Tại sao bạn yêu cây tre? (Tre đã gắn bó với con người từ lâu đời và đã trở thành biểu tượng của làng quê Việt Nam)

VD1: Từ bao đời nay, cây tre đã có mặt hầu khắp các nẻo đường đất nước và gắn

bó thủy chung với cộng đồng dân tộc Việt Nam Đặc biệt trong tâm thức người Việt, cây tre chiếm vị trí sâu sắc và lâu bền hơn cả - được xem như là biểu tượng của người Việt đất Việt,

VD2: Từ hồi bé tẹo tôi vẫn nhớ bài "Cây tre VN”: Nước việt nam xanh muôn vàn

cây lá khác nhau,cây nào cũng đẹp,cây nào cũng quý, nhưng thân thuộc nhất vẫn là tre nứa”…

VD3: Là người Việt Nam, chắc chắn không ai là không biết đến cây tre Em yêu

cây tre bởi vì nó đã gắn bó với con người từ lâu đời và đã trở thành biểu tượng của làng quê Việt Nam

2 Thân bài:

a Đặc điểm gợi cảm và phẩm chất của tre (tả và chú ý bộc lộ cảm xúc về cây

tre) (Tre có nhữngđặc điểm (màu sắc, thân, lá) mang tính biểu tương cho phẩm chất gì? - bất khuất, anh dũng, kiên cường)

- Cây tre đoàn kết với nhau, mọc thành từng bụi

- Màu sắc xanh anh của tre -> sắc màu dân tộc, sức sống dân tộc, lòng lạc quan…

- Tre hiên ngang vươn thẳng, mạc cho …> bất khuất, kiên cường

- Dưới gốc tre là những thân măng non Tre già măng mọc biể tượng của thiếu niên Việt

b Tre gắn bó với đời sống sinh hoạt hằng ngày của người dân VN Cây tre từ

ngàn đời này luôn gắn bó với nguời dân Việt Tre gắn với đời sống lao động(làm nhà, làm củi, Tre gắn bó với em như thế nào?(thích làm gì dưới bóng tre?)

- Nó là đồ chơi của trẻ em,

- Là vật dụng trong gia đình,

- Là mặt hàng đưa người dân đi lên bởi vì những chiếc giỏ tre., đơn sơ nhưng thật sang trọng và mang một hương thơm đặc trưng cho đất Việt

c Cây tre gắn bó với cuộc sống chiến đấu của nhân dân ta trong công cuộc

chống ngoại xâm bảo vệ Tổ quốc Cây tre đã giúp nhân dân ta đánh đuổi giặc ngoại xâm - Tre như người bạn sát cánh kề vai trong chiến đấu

+ Tre dựng lũy, dựng thành chống quân giặc,

+ Tre làm vũ khí những bãi chông ngăn bọn lính dù,…

d Cây tre gắn bó với đời sống tinh thần cảu người dân Việt Nam

- Là biểu tượng của đất nước, con người

- Là biểu tượng của làng quê thanh bình

- Là nguồn cảm hứng của thơ ca nhạc họa

e Suy nghĩ về cây tre trong thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Gợi ý cách viết thân bài:

a Đặc điểm gợi cảm và phẩm chất của tre

Cùng với cây đa, bến nước, sân đình - một hinh ảnh quen thuộc, thân thương của làng Việt cổ truyền, thì những bụi tre làng từ hàng ngàn năm đã có sự cộng sinh, cộng cảm đối với người Việt

- Cây tre có ở khắp mọi nơi trên đất nước ta Dù vùng bùn lầy, khô hạn hay đất sỏi, đất vôi bạc màu tre vẫn xanh tươi mượt mà

- Màu sắc tre xanh tươi tượng trưng cho sắc màu dân tộc, cho sức sống tràn đầy, mãnh liệt và tinh thần lạc quan của dân tộc VN, con người VN

- Thân hình tre gầy guộc gợi cảm giác yếu đuối nhưng cũng như người tre luôn sống đoàn kết thành lũy, thành hàng Sự đoàn kết đó không sức mạnh nào tàn phá nổi Dù bão táp mưa sa, dù cho thời tiết, thiên nhiên khắc nghiệt, tre vẫn giữ dáng đứng thẳng, vẫn vươn lên xanh tốt như là thế đứng hiên ngang oai hùng, kiên

cường, bất khuất của dân tộc ta trước muôn vàn khó khăn gian khổ

- Manh áo cộc bao ngoài thì tre để dành cho măng như người mẹ hiền âu yếm, hi sinh cho đứa con yêu bé bỏng Những chồi măng nhọn hoắt, đâm thẳng, tự tin, vươn lên đầy sức sống, như sự tiếp sức cho thế hệ đi trước Nhìn những chồi măng non đang mọc lên dưới gốc tre, tôi lại liên tưởng đến hình ảnh huy hiệu măng non

thường cài trên ngực áo mỗi khi cắp sách đến trường và tôi chợt hiểu rằng mình cũng như búp măng non kia, tuy nhỏ nhưng sau này sẽ trở thành những chủ nhân tương lai của đất nước xinh đẹp này Thật tự hào biết mấy khi tre Việt Nam mang phẩm chất đáng quý của con người Việt Nam, là biểu tượng của đất nước, con

người Việt Nam

b Tre gắn bó với đời sống sinh hoạt hằng ngày của người dân VN

Tre còn gắn bó sâu sắc với đời sống của nhân dân đất nước tôi từ bao đời nay

+ Tre hiến dâng bóng mát cho đời Đối với người nông dân, còn gì tốt hơn sau nhiều giờ làm việc dưới cái nóng gây gắt của ánh Mặt Trời được ngả lưng dưới bóng tre tươi mát

+ Tre sẵn sàng hy sinh tất cả vì cuộc sống con người Từ măng tre ngọt bùi đến bẹ tre làm nón, từ thân tre, cành lá đến gốc tre đều góp phần xây dựng cuộc sống của

ta

Từ thưở lọt lòng ta đã say nồng giấc ngủ trên chiếc nôi tre giữa mái nhà tranh vách nứa

Tuổi thơ ta hồn nhiên với que chắt que chuyền dưới bóng tre xanh mát rượi, có khi

là những chiều vui sướng với những chiếc diều sáo vi vu vi vút kết từ khung tre Hạnh phúc biết bao khi mỗi chúng ta được ngồi trên chiếc chõng tre nghe bà kể chuyện cổ tích giữa trăng sáng đêm hè rồi háo hức chờ đợi và vui sướng biết bao khi đêm 30 Tết gỡ từng chiếc lạt tre để thưởng thức hương vị của món bánh chưng- thứ sản vật cổ truyền giàu ý nghĩa …

Ngày nay, tre vẫn luôn hiện diện trong đời sống của chúng ta từ ăn ở phong tục tập quán: Thúng mủng giần sàng, chiếu, ghế chúng ta dùng hàng ngày đều được làm

từ tre nứa … Bởi vậy mà tre thật đáng quý, thật đáng yêu

c Cây tre gắn bó với cuộc sống chiến đấu của nhân dân ta

Cây tre đã gắn bó với bao thăng trầm của lịch sử nước nhà “ Đất nước lớn lên khi dân mình biết trồng tre và đánh giặc ” Tre là người bạn sát cánh kề vai trong chiến đấu

+ Không phài ngẫu nhiên sự tích loại tre thân vàng được người Việt gắn với truyền thuyết về Thánh Gióng - hình ảnh Thánh Gióng nhổ bụi tre đằng ngà đánh đuổi giặc

Àn xâm lược đã trở thành biểu tượng cho sức mạnh chiến thắng thần kỳ của dân tộc

ta đối với những kẻ thù xâm lược lớn mạnh

+ Trải qua nhiều thời kỳ lịch sử, các lũy tre xanh đã trở thành “pháo đài xanh” vững chắc chống quân xâm lược, chống thiên tai, đồng hóa Tre thật sự trở thành chiến lũy và là nguồn vật liệu vô tận để chế tạo vũ khí tấn công trong các cuộc chiến Chính từ những cọc tre trên sông Bạch Đằng, Ngô Quyền đã đánh tan quân Nam Hán Chính ngọn tầm vông, những cây chông tre nhọn hoắt ta đã đánh hai tên đế quốc sừng sỏ nhất năm châu, giành Độc lập Tự do cho Tổ Quốc

-> Tre luôn tiên phong trên con đường mở ra đến sự tự do và hạnh phúc của dân tộc

ta Nhà văn Thép mới cũng đã từng khen ngợi tre “Tre giữ làng, giữ nước, giừ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín, ”

d Cây tre gắn bó với đời sống tinh thần cảu người dân Việt Nam

Tôi yêu tre bởi nó còn gắn bó với đờ sống tinh thần của nhân dân tôi Hình ảnh lũy tre xanh cùng với bến nước gốc đa, sân đình đã in đậm dấu ấn trong lòng mỗi người con đất Việt về một làng quê thanh bình, ấm áp tình người

Cây tre đã từng là ngưồn cảm hứng vô tận trong văn học, nghệ thuật, từ những câu chuyện cổ tích đến các ca dao, tục ngữ đều có mặt của tre Đã có không ít tác phẩm nổi tiếng viết về tre :“Cây tre Việt Nam” của Thép Mới và bài thơ “Tre VN” của thi

sỹ Nguyễn Duy, được tôi và bao người rất yêu mến Tre còn góp mặt trong những làn điệu dân ca, điệu múa sạp phổ biến hầu khắp cả nước Và nó là một trong những chất liệu khá quan trọng trong việc tạo ra các nhạc khí dân tộc như : đàn tơ rưng, sáo, kèn, Tre đi vào cuộc sống của mỗi người, đi sâu thẳm vào tâm hồn người Việt Mỗi khi xa quê hương, lữ khách khó lòng quên được hình ảnh lũy tre làng thân thương, những nhịp cầu tre êm đềm Hình ảnh của tre luôn gợi nhớ về một làng quê Việt nam mộc mạc, con người Việt Nam thanh cao, giản dị mà chí khí

e Suy nghĩ về cây tre trong thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Trong quá trình hội nhập quốc tế và hiện đại hóa thì tre ngày nay lại trở thành những sản phẩm văn hóa có giá trị thẩm mỹ cao được nhiều khách mước ngoài ưa thích, như những mặt hàng dùng để trang trí ở những nơi sang trọng : đèn chụp bằng tre, đĩa đan bằng tre Các nước phát triển ngày càng coi trọng cây tre và ưa thích các loại sản phẩm chế biến từ tre ở các nước Đông á, nơi được coi là quê hương của cây tre, đang có xu hướng quay trở lại sử dụng loại vật liệu có nhiều đặc tính quý báu này trong mọi mặt của đời sống Một ngành công nghiệp chế biến các sản phẩm từ tre đã ra đời và đang phát triển mạnh ở một số nước Châu Á

3 Kết bài:

- Nêu cảm nghĩ, tình cảm của bạn về cây tre Mong tre như thế nào?(mãi tồn tại)

Cây tre mang tinh thần, mang đức tính của nguời dân Việt Nam: trong sạch, giản dị

Kí duyệt tuần 7

Ngày tháng năm

TUẦN 8 Ngày soạn : 22/10/

Chuyên đề 2: VĂN BIỂU CẢM

A MỤC TIÊU

- Giúp học sinh hệ thống hóa kiến thức về cách làm bài văn biểu cảm

- Rèn luyện kĩ năng làm bài văn biểu cảm về con người, cuộc sống

B CHUẨN BỊ

Giáo viên: Đọc- soạn bài, tham khảo

Học sinh: Ôn, luyện tập văn biểu cảm

C TIẾN TRÌNH BÀI DẠY

C1.Ổn định tổ chức

C2 Kiểm tra

? Các bước làm bài văn biểu cảm?

? Các cách lập ý của bài văn biểu cảm về sừ vật, con người? cho ví dụ minh họa?

? Dàn ý của bài văn biểu cảm về sự vật, con người?

C3 Bài mới

DẠNG BÀI BIỂU CẢM VỀ ĐỐI TƯỢNG TRONG CUỘC SỐNG ( tiếp )

I Lý thuyết

? Dàn ý chung của bài văn biểu cảm về thiên nhiên cảnh vật?

1 Biểu cảm về thiên nhiên, cảnh vật: dòng sông, cây cối, cánh đồng, mùa trong năm

a Mở bài:

- Giới thiệu chung về đối tượng (cây, hoa, quả, cảnh thiên nhiên )

- cảm xúc chủ đạo

b Thân bài:

- Hình dung đặc điểm gợi cảm của thiên nhiên, cảnh vật trong thời gian, không gian

cụ thể để bộc lộ tình cảm của mình về đối tượng yêu thích.(Có sử dụng yếu tố miêu tả) VD: Cây: rễ, thân, lá, hoa, quả

- Suy nghĩ về mối quan hệ của thiên nhiên, cảnh vật đối với cuộc sống con người + Thân thuộc, gắn bó, có ích lợi với con người như thế nào?

+ Gắn bó với những lứa tuổi nào?

- Suy nghĩ về quan hệ của thiên nhiên, cảnh vật đối với người viết

+ Tình cảm, cảm xúc như thế nào?

+ Gợi những kỉ niệm thân thiết gắn bó nào?

- Thiên nhiên, cảnh vật gợi cho mình liên tưởng gì về cuộc sống? Con người? Về tình cảm quê hương, trường lớp, gia đình?

c Kết bài:

- Khẳng định tình cảm của mình đối với thiên nhiên, cảnh vật

- Mong ước

2 Biểu cảm về sự vật, về con người: món quà, đồ vật, người thân

? Dàn ý chung của bài văn biểu cảm về sự vật con người?

a Biểu cảm về sự vật:

* Mở bài:

- Giới thiệu sự vật định biểu cảm

- Nêu cảm nghĩ chung về đối tượng

* Thân bài:

- Hoàn cảnh, lí do có sự vật (Được tặng nhân ngày sinh nhật, được mua đầu năm học, đựơc người nào đó làm cho, tự làm )

- Hồi tưởng những cảm xúc khi tiếp xúc với sự vật:

+ Nhớ lại những đặc điểm gợi cảm của sự vật : Hình dáng, màu sắc, chất liệu, các

bộ phận

+ Tình cảm, cảm xúc trước những đặc điểm đó

- Tình cảm, sự gắn bó đối với sự vật đó:

+ Tình cảm đối với sự vật : Yêu quý, nâng niu, chăm sóc, giữ gìn

+ Hoặc từ sự vật ấy nhớ tới tình cảm của người thân, bạn bè

* Kết bài:

- Khẳng định tình cảm về đối tượng

b Biểu cảm về con người:

? Dàn ý chung của bài văn biểu cảm về con người?

- Bộc lộ tình cảm, cảm xúc, suy nghĩ qua việc làm, hành động, cử chỉ, tính cách của người đó thông qua quan hệ đối xử với mọi người xung quanh, với bản thân người viết

- Sự gắn bó của người ấy với bản thân em:

+ Trong cuộc sống hàng ngày

+ Hồi tưởng kỉ niệm gắn bó của người viết với người đó

-> Bộc lộ tình cảm của người viết: Nhớ nhung, yêu quý, kính trọng, biết ơn

- Bộc lộ tình cảm với đối tượng qua một tình huống nào đó: liên tưởng, tưởng tượng hướng đến tương lai -> bộc lộ cảm xúc

+ Gián tiếp: Có thể giới thiệu về sự vật, cảnh vật trong không gian cảm xúc ban đầu của mình để làm cơ sở để nêu ra đối tượng được biểu cảm hoặc thông qua lời

kể, tâm sự, lời bài thơ, bài hát mà giới thiệu đối tượng biểu cảm và bày tỏ tình cảm

Ví dụ:

- Trực tiếp: Giới thiệu luôn tình cảm của mình với đối tượng được biểu cảm

+ Cha là một trong những người tôi yêu thuơng và kính trọng nhất nhà

+ Mẹ là nhười không thể thiếu trong cuộc đời tôi

xa, ba năm liền Thời gian ấy, tôi thấy gia đình trống trải vô cùng

+ Bố tôi là một người nghiêm khắc và ít nói Vì vậy, trong nhà, tôi sợ bố nhất Nhưng mối khi đi xa thì bố lại là người tôi nhớ nhất

+ Chọn một câu ca dao, câu nói, câu hát…về mẹ để vào đề (mở bài gián tiếp):

“ Công cha như núi Thái Sơn

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra”

“Tình mẹ bao la như biển thái bình dạt dào…”

Tình mẹ như núi cao, biển rộng, sông sâu Mẹ lớn lao mà gần gũi và yêu thương biến mấy Mẹ không chỉ là tuổi thơ với những câu hát ru ngọt ngào êm ả mà mẹ còn

là cây cao bóng cả che chở cho suốt cuộc đời bé nhỏ của con

Hay:

“Đêm nay con ngủ giấc tròn

Mẹ là ngọn gió của con suốt đời.”

Trong cuộc đời này, có ai lại không được lớn lên trong vòng tay của mẹ, được nghe tiếng ru hời ầu ơ ngọt ngào, có ai lại không dược chìm vào giấc mơ trong gió mát tay mẹ quạt mỗi trưa hè oi ả Và trong cuộc đời này, có ai yêu con bằng mẹ, có ai suốt đời vì con tương tự mẹ, có ai săn sàng sẻ chia ngọt bùi cùng con như mẹ Với tui cũng vậy, mẹ là người quan tâm đến tui nhất và cũng là người mà tui yêu thương

và mang ơn nhất trên đời này

Hay:

“Những ngôi sao thức ngoài kia

Chẳng bằng mẹ đang thức vì chúng con

Đêm nay con ngủ giấc tròn

Mẹ là ngọn gió của con suốt đời”

Cứ mỗi lần nghe những câu thơ này của nhà thơ Trần Quốc Minh vang lên, thì em lại chợt nghĩ đến người mẹ thân yêu của em Em cảm thấy thật bất hạnh cho những

ai không có mẹ, bởi vì mẹ là người dành trọn mọi sự thương yêu chăm sóc cho

chúng ta Và mẹ em chính là nguời như vậy đó

Hay:

Tuổi thơ tôi không được may mắn như bao đứa trẻ khác Từ khi sinh ra tôi đã mồ côi cha Một mình mẹ nuôi tôi khôn lớn, mẹ là người cha, người mẹ tuyệt vời nhất trên đời này Nhưng khi tôi lên chín tuổi, thời gian quá ngắn giữa mẹ và tôi thế

nhưng mẹ đã bỏ tôi một mình bơ vơ trên cõi đời này mà ra đi Chỉ chín tuổi tôi còn quá nhỏ để hiểu được sâu sắc việc mãi mãi không có mẹ bên cạnh Như hình ảnh ngày nào của mẹ thì không bao giờ phai trong tôi, mỗi bước chân tôi đi như có bóng

mẹ soi đường, chỉ tôi Mẹ là người sống mãi mãi trong lòng tôi

2 Thân bài :

- Miêu tả những nét ấn tượng về vẻ bề ngoài của mẹ (dáng người, khuôn mặt,, đôi

mắt, đôi tay …) Tất cả gợi lên những ấn tượng của em về mẹ: mẹ hiền hoà, thân thiết và giàu yêu thương

- Cảm nhận chung về cuộc sống và công việc hàng ngày của mẹ: mẹ đảm đang tháo vát, dù bận trăm công ngàn việc (việc đồng áng hay việc cơ quan), mẹ vẫn chăm chút lo lắng chu đáo cuộc sống của cả gia đình (lo bữa ăn, giấc ngủ, lo cho con cái học bài…) Cuộc sống của mẹ bình thường và rất giản đơn nhưng đó là một sự hi sinh cao cả

- Những tình cảm riêng của mẹ đối với em: em được mẹ chiều chuộng chăm bẵm

dạy bảo rất nhiều Và hơn thế chính mẹ là tấm gương sáng về cách ứng xử giao tiếp,

về nghị lực để chúng em noi theo

- Lời tự nhủ của bản thân: Cố gắng học tập để làm hài lòng cha mẹ Làm nhiều việc tốt để xứng đáng với những gì mẹ đã hi sinh cho cả gia đình

Gợi ý viết thân bài:

* Mẹ năm nay đã gần bốn mươi tuổi nhưng ai cũng nói mẹ già hơn so với tuổi, có

lẽ vì gánh nặng cuộc đời chăng? Công việc của mẹ rất giản dị đó chính là làm ruộng Sở thích của mẹ rất khác với mọi người, đó chính là làm việc Mẹ có dáng người dong dỏng cao, nước da ngăm đen đã bị rám nắng, mái tóc của mẹ dài ngang lưng đã bị cháy nắng ngoài đồng ruộng, nắng chói để đem lại cho em một cuộc sống

ấm no Khi đi làm mẹ thường búi tóc lên, để lộ ra mấy cộng tóc xoăn trông thật duyên dáng Đi với mái tóc ấy chính là khuôn mặt hình trái xoan của mẹ Vầng trán của mẹ cao rộng, có lúc nheo lại lộ vẻ suy tư Năm tháng, thời gian đã hằn lên khuôn mặt mẹ những nếp nhăn nho nhỏ Nhưng thời gian cũng không thể xóa nhòa được nét dịu hiền, phúc hậu trên khuôn mặt ấy Đôi mắt mẹ đen láy thấm đượm sự bao dung, trìu mến Người ta thường nói “Đôi mắt là cửa sổ của tâm hồn” quả là không sai Nhìn vào đôi mắt mẹ, em có thể đoán được những suy nghĩ trong mẹ Những lúc em làm được việc tốt đôi mắt ấy hạnh phúc như cười Và cũng từng đỏ hoe khi mỗi lần em làm điều sai trái Nhìn vào đôi mắt mẹ, em tự trách mình vì đã làm mẹ buồn Cùng với đôi mắt mẹ là cặp lông mi dài và đôi chân mày lá liễu dày Mũi mẹ cao cao, cái miệng nho nhỏ, khi cười để lộ hàm răng trắng, đều như hạt bắp Em yêu nhất là đôi bàn tay mẹ Nhờ có bàn tay đầy nghị lực của mẹ đã nuôi em khôn lốn đến chừng này Bàn tay ấy đã bị chai sạm, hằn những vết nứt nẻ Bao nhiêu vết là bấy nhiêu vất vả gian lao của mẹ Đôi bàn chân cũng vậy, nó cũng đã bị nứt nẻ Những khi trời trở lạnh, đôi bàn chân ấy lại đau nhức khiến mẹ phải ngâm vào nước muối Đôi vai mẹ gầy gộc đã trở bao nhiêu là mưa nắng Nhìn tất cả những thứ ấy em cảm thấy yêu mẹ thật nhiều, thật nhiều

* Tôi vẫn thường nghĩ rằng mẹ tôi không đẹp Không đẹp vì không có cái nước da trắng, khuôn mặt tròn phúc hậu hay đôi mắt long lanh… mà mẹ chỉ có khuôn mặt gầy gò, rám nắng, vấng trán cao, những nếp nhăn của cái tuổi 40, của bao âu lo

cái vẻ đẹp trí tuệ Đúng vậy, mẹ tui thông minh, nhanh nhẹn, tháo vát lắm Trên cương vị của một người lãnh đạo, ai cũng nghĩ mẹ là người lạnh lùng, nghiêm khắc

có những lúc tôi cũng nghĩ vậy Nhưng khi ngồi bên mẹ, bàn tay mẹ âu yếm vuốt tóc tôi, tất cả ý nghĩ đó tan biến hết Tôi có cả giác lâng lâng, xao xuyến khó tả, cảm giác như chưa bao giờ tui được nhận nhiều yêu thương đến thế Dường như một dòng yêu thương mãnh liệt qua bàn tay mẹ truyền vào sâu trái tim tôi, qua ánh mắt, đôi môi trìu mến, qua nụ cười ngọt ngào, … qua tất cả những gì của mẹ Tình yêu

ấy chỉ khi người ta gần bên mẹ lâu rồi mói cảm giác đuợc thôi Từ nhỏ đến lớn, tôi đón nhận tình yêu vô hạn của mẹ như một ân huệ, một điều đương nhiên

* Mẹ là một người mà không thể thiếu trong gia đình Hằng ngày, mẹ như một cô tấm với những công việc như nấu ăn, giặt giũ, dọn nhà thật nhanh nhẹn, gọn gàng

Dù nhà cửa có bề bộn đến mấy, mà nếu được bàn tay siêng năng của mẹ thì sẽ trở nên gọn gàng Vì lo cho cuộc sống của gia đình mà mẹ chẳng bao giờ rảnh rỗi cả, hết việc nhà rồi lại làm ruộng Nhìn bàn tay mẹ chăm sóc từng đám lúa, luống rau,

em cảm thấy mẹ yêu cây cỏ đến chừng nào

* Mẹ là một người luôn dành trọn mọi sự yêu thương và lo toan cho em Lúc em làm điều gì sai trái, mẹ không la mắng gì đâu mà mẹ dạy em những điều hay lẽ phải, khiến em luôn ghi nhớ trong lòng Tuy mẹ bận rộn lắm nhưng mẹ vẫn luôn quan tâm tới công việc học hành của em Lúc em đau ốm, mẹ là bàn tay ấm áp, che chở cho em vượt qua

* Em còn nhơ như in một lần em đi học quên không mang áo mưa …=> mẹ cảm nặng phải vào viện…=> ân hận Đi học về em đã thấy cơm canh don sẵn => biết ơn

mẹ

* Đối với mọi người trong làng xóm, mẹ rất hòa nhã, cởi mở với họ nên ai cũng quý mến mẹ Trong công việc, mẹ rất nhiệt tình nên mỗi lần đi dặm hay gặt lúa thì ai cũng kêu mẹ đi

3 Kết bài : Khẳng định tình cảm đối với mẹ, hứa hẹn, mong ước…

Thế đấy! Người mẹ thân yêu của em là như vậy đó, mẹ là một người rất yêu thương đứa con của mình Em yêu mẹ lắm! Yêu mẹ rất nhiều Em tự nhủ rằng sẽ cố gắng học tập thật giỏi để trở thành con ngoan, trò giỏi, cháu ngoan Bác Hồ, mai sau đền đáp công ơn to lớn của mẹ đã bao năm chăm lo cho em từ miếng ăn đến giấc ngủ

“Mẹ như biển cả mênh mông

Con luôn ghi nhớ công ơn của người”

(+ Mẹ là nguồn vui là ánh sáng diệu kì soi đường cho cuộc đời của muỗi chúng ta + Mẹ là nghị lực để ta phấn đấu.)

- Học sinh dựa vào hướng dẫn viết bài

- Học sinh trình bày trước lớp

- Lớn nhận xét

- Giáo viên nhận xét, uốn nắn

Tham khảo bài văn: Cảm nghĩ về bà

Có thể nói, bà là người em yêu quí nhất trên đời Hình ảnh bà luôn in sâu trong tâm trí và cả trái tim em Một người bà rất mực hiền từ và nhân hậu

Từ bé, em đẫ sống trong vòng tay yêu thương của bà Vì bố mẹ em bận làm ăn nên emgắn bó, thân thiết với bà hơn hết Và hình như hình ảnh bà từ khi em lẫm chẫm biết đi cho đếnbây giờ chẳng hề thay đổi: vẫn mái tóc pha sương, vẫn làn da

cháy sạm màu và đôi mắt hiền từ luôn nhìn em đầy âu yếm Lắm khi, em ngỡ bà là một bà tiên Bởi khi bên bà trong em luôn đầy ắp tình yêu thươngvà niềm hi vọng

Và cũng bởi vì, tâm hồn em như được sởi ấm bằng sự bao dung, hiền hậu của bà Nhưng cũng có lúc, em "tức" bà lắm vì những chuyện như là: ngồi đọc truyện hay xem ti vi nhiều bị bà mắng Bấy giờ, trong đầu em chỉ nhủ thầm "Chán bà, chán bà quá mất thôi" Nhưng chỉ một lúc sau, bình tĩnh lại, em thấy mình thật vô lí: bà làm thế, tất cả cũng chỉ vì mình Nghĩ thế, em không còn tức bà mà còn thầm biết ơn bà Nhưng em không chỉ yêu quí bà vì bà hiền hậu như một bà tiên đâu, em quí bà còn

vì bà rất hiểu em nữa Mỗi khi em buồn, ánh mắt bà tỏa ra sự ấm áp, dịu dàng Còn mỗi lúc em vui, ánh mắt đó lại tràn ngập tin yêu, trìu mến Ôi! ánh mắt của bà em

Có gì ấm áp hơn đôi mắt ấy! Có gì dịu dàng bằng đôi mắt của bà em! Với em, có lẽ

là không

Ở lớp em, có một số bạn khi sinh ra đã không còn bà nữa Em thấy các bạn ấy thật thiệt thòi không được như em Và vì thế, em thấy mình thật hạnh phúc và may mắn có một người bà hiền hậu, nhân từ như vậy.Giờ em có thể chắc chắn: Bà là người mà em yêu quí nhất và tình cảm ấy mãi mãi ở trong em

Rút kinh nghiệm

Kí duyệt tuần 8

Ngày… tháng… năm

Ngày soạn : 29/10/

TUẦN 9

Chuyên đề 2: VĂN BIỂU CẢM

A MỤC TIÊU

- Giúp học sinh hệ thống hóa kiến thức về cách làm bài văn biểu cảm

- Rèn luyện kĩ năng làm bài văn biểu cảm về con người, cuộc sống

B CHUẨN BỊ

Giáo viên: Đọc- soạn bài, tham khảo

Học sinh: Ôn, luyện tập văn biểu cảm

C TIẾN TRÌNH BÀI DẠY

C1.Ổn định tổ chức

C2 Kiểm tra

? Các bước làm bài văn biểu cảm?

? Các cách lập ý của bài văn biểu cảm về sừ vật, con người? cho ví dụ minh họa?

? Dàn ý của bài văn biểu cảm về sự vật, con người?

- Giới thiệu người mẹ trong gia đinh

- Đôi bàn tay mẹ chai sần thô ráp – Tình cảm cảm xúc

(Khơi nguồn cảm xúc bằng một câu thơ hoặc lời của một bài hát -> vào bài)

2 Thân bài:

a Đặc điểm gợi cảm của đôi bàn tay mẹ

- Bàn tay gầy gầy, xương xương, những đường gân xanh…

- Bàn tay chai sạn rám nắng, nhăn nheo…

=> Dấu ấn của những năm tháng vất vả nhọc nhằn làm lụng nuôi con và duy trì cuộc sống gia đình…

b Bàn tay mẹ với cuộc sống của em và gia đình:

- Ấp ủ, bế ẵm, chăm sóc con khon lớn… mùa hè quạt cho con ngủ ngon giấc, mùa đông ôm con vào lòng ủ ấm cho con…

- Góp nhặt mớ rau nải quả đem đi chợ bán, chắt chiu từng đồng nuôi con ăn học

- Đôi bàn tay gắn liền với công việc đồng ruộng để làm ra hạt lúa củ khoai

- Giặt giũ, chợ búa, cơm nước, quán xuyến mọi việc trong gia đình

- Dạy dỗ con cái học hành

c Tưởng tượng kỉ niệm với đôi bàn tay mẹ

- Nhớ ngày nào con ốm, tỉnh dậy đôi bàn tay mẹ đang chăm sóc con

- Kỉ niệm mẹ thức thâu đêm đan áo ấm cho con

- Ý nghĩa của đôi bàn tay ấy: Mẹ cho con hình hài nuôi con khôn lớn, dạy con nên người

- Ý thức và tình cảm của con đối với mẹ

+ Biết ơn, kính trọng

+ Xót xa ân hận về những lỗi lầm của mình

d.Tưởng tượng tình huống, hứa hẹn mong ước

3 Kết bài:

- Khẳng định tình cảm sâu sắc của mình đối với mẹ

- Yêu thương, kính trọng, khắc ghi hình bóng mẹ trong suốt cuộc đời

- Học sinh dựa vào hướng dẫn viết bài

- Biến thái của tự nhiên khi mùa thu về

- Cảm xúc: bồi hồi xao xuyến, bâng khuâng

Tham khảo cách mở bài cảm nghĩ về mùa đông:

Các bạn yêu mùa thu, mùa xuân, mùa hè với nhiều lí do khác nhau Riêng tôi, tôi lại yêu mùa đông Vì sao thế nhỉ? Tôi yêu mùa đông trước hết vì nhờ mùa đông, tôi sung sướng được sống nhiều hơn trong tình mẹ Mỗi buổi sáng mùa đông thức dậy, tôi đã thấy mẹ chuẩn bị đầy đủ cho tôi Nhớ nhất lúc mẹ khoắc và cài khuy áo rét cho tôi Mẹ thường âu yếm ôm vai tôi và nói: Con trai của mẹ đã lớn, cái áo này ngắn rồi Ôi, mùa đông, mùa của tình mẹ.!

2 Thân bài:

* Đặc điểm gợi cảm của mùa thu: Cảnh sắc thiên nhiên khi mùa thu tới

- Bầu trời trong xanh, cao vòi vọi…

- Nắng không chói chang gay gắt…

- Gió heo may mang theo hơi lạnh…

- Hoa cúc vàng rực…

- Cây cối, hoa quả (mùa quả chín)

* Mùa thu với cuộc sống của em

- Mùa thu là điểm hẹn của bao bạn nhỏ với niềm vui háo hức sau bao tháng hè xa cách - là niềm vui ngày tựu trường để bắt đầu một năm học mới

- Là tiếng trống ếch với những chiếc đèn kéo quân, những tiết mục văn nghệ trong đêm trịa trung thu sôi động và ấn tượng

- Nhớ lại một ngày thu đã xa – ngày đầu tiên mẹ dắt tay đến trường

* Mùa thu của đất nước

- Gắn với những sự kiện lịch sử trọng đại của dân tộc, mở ra một kỉ nguyên độc lập

tự do…

- Cảm xúc tự hào biết ơn Đảng, Bác

- Yêu cuộc sống hiện tại và ý thức trách nhiệm trước cuộc sống này

3 Kết bài:

- Yêu mùa thu tha thiết, gắn liền với tình yêu quê hương đất nước

- Học sinh dựa vào hướng dẫn viết bài

- Học sinh trình bày trước lớp

- Lớn nhận xét

- Giáo viên nhận xét, uốn nắn

HỆ THỐNG KIẾN THỨC TRỌNG TÂM CỦA DẠNG BÀI:

1 Dạng 1: Loài cây em yêu

* Dàn ý chung

- Mở bài: Giới thiệu về loài cây em yêu

- Thân bài: Phát biểu cảm nghĩ của em về loài cây đó

+ Những đặc điểm gợi cảm ở cây mà em thích

+ Những kỉ niệm gắn bó của em với loài cây đó

+ Nêu ý nghĩa của loài cây đó trong cuộc sống của em và của mọi người

(Ngoài ra có thể nêu ý nghĩa biểu tượng của nó)

- Kết bài: Khái quát, khẳng định cảm nghĩ của em về loài hoa, loài cây đó

* Dàn bài chi tiết:

- Mở bài:

+ Giới thiệu hàng phượng vĩ trường em

+ Lí do em yêu thích ( đẹp, nhiều bóng mát, gắn với kỉ niệm…)

- Thân bài:

+ Cảm xúc chung:

Hàng phượng vĩ đã gắn bó với nhiều thế hệ học sinh của mái trường này

Người còn ở lại và người đã đi xa ai cũng nhớ về ngôi trường thân yêu với hàng phượng vĩ già trải bóng dọc sân trường

+ Đặc điểm gợi cảm nổi bật ở cây mà em thích:

Vào những ngày hè hàng phượng vĩ như những chiếu lửa thắp sáng một vùng trời

Ngày đông phượng ủ mình tránh rét để ngày xuân vươn chồi thức dậy chuẩn bị cho một mùa lửa mới

Vào những giờ giải lao phượng vui vẻ cười đùa, vào giờ học phượng lặng lẽ xoè bóng mát và khẽ hát theo tiếng giảng bài của cô giáo

Hàng phượng lúc trầm tư như một người bạn lớn, lúc đáng yêu như một đứa trẻ + Những kỉ niệm gắn bó của em với loài cây đó:…

+ Ý nghĩa của loài cây: tượng trưng cho tình cảm bạn bè, tuổi học trò ngây thơ, trong sáng, gợi nhớ về mùa thi…

- Kết bài:

+ Em luôn nhớ về hàng phượng vĩ đáng yêu ấy

+ Em ao ước hàng phượng vĩ ấy mãi là người bạn gắn bó với ngôi trường thân yêu này

Mở bài:

- Trực tiếp:

Ai đã từng đến trường em một lần hẳn sẽ không thể quên hàng phượng vĩ già sừng sững giữa sân trường như một minh chứng cho bề dày lịch sử của ngôi trường Chúng em rất yêu quý hàng phượng ấy và luôn tự hào khi nhắc đến chúng

- Gián tiếp:

Nếu bạn nói cây cối không có tình cảm tôi dám chắc bạn là người quá vô tình hoặc có đời sống nội tâm quá nghèo nàn Với riêng tôi, mỗi loài cây đều có tiếng nói riêng và nó gợi trong lòng người những cảm xúc rất riêng Ví như hàng phượng

vĩ trường tôi chẳng hạn Không hiểu sao tôi luôn tìm thấy sự bình yên trong tâm hồn mỗi khi nghĩ về hàng cây học trò ấy

2 Dạng 2: Cảm nghĩ về sự vật: Nêu cảm nghĩ của em về một món quà tuổi thơ

- Mở bài: Giới thiệu về món quà tuổi thơ

- B.Thân bài: Phát biểu cảm nghĩ của em về món quà tuổi thơ đó

+ Những đặc điểm gợi cảm của món quà khiến em thích thú

+ Những kỉ niệm gắn bó của em với món quà đó

+ Nêu ý nghĩa của món quà đó với tuổi thơ em và với em trong tương lai

(Ngoài ra cóthể nêu ý nghĩa biểu tượng của nó)

- Kết bài: Khái quát cảm nghĩ của em về món quà đó

3 Dạng 3: Cảm nghĩ về con người :

a Đề bài: Cảm nghĩ về thầy cô giáo - những người lái đò đưa các thế hệ trẻ cập bến tương lai

* Phân tích đề:

- Thể loại: văn biểu cảm về con người

- Nội dung: biểu cảm về thầy cô giáo

- Tư liệu: Cảm xúc của bản thân về các thầy cô giaos với những kỉ niệm khó quên

Các thầy cô tuy mỗi người một vẻ nhưng đều giống nhau ở một phẩm chất là tận tuỵ với công việc dạy chữ, dạy người Vì vậy em luôn kính trọng và biết ơn các thầy các cô

Không thể quên có hôm trời mưa to cô đã mua cho mỗi đứa một chiếc áo mưa

- Kết bài: Nêu cảm nghĩ của em về cô giáo

b Đề 2: Cảm nghĩ của em về người em thương yêu nhất

- Mở bài: Giới thiệu người mà em yêu mến

- Thân bài: Phát biểu cảm nghĩ của em về người mà em yêu mến đó

+ Những đặc điểm (về hình thức và tính tình) của người đó làm em yêu mến

+ Những kỉ niệm yêu thương, gắn bó của em với người đó

+ Tưởng tượng ra các tình huống để bộc lộ tình cảm đối với người đó

- Kết bài: Nêu cảm nghĩ của em về người đó

4 Dạng 4: cảm nghĩ về mùa trong năm

Đề bài: Nêu cảm nghĩ của em về một mùa mà em yêu thích nhất

- Mở bài: Giới thiệu về mùa em yêu thích

- Thân bài: Nêu lên những cảm nghĩ của em về mùa:

+ Những đặc điểm gợi cảm của mùa khiến em yêu thích

+ Những kỉ niệm đáng nhớ trong mùa đó

+ Ý nghĩa của mùa đó đối với em, đối với mọi người

- Kết luận: Nêu suy nghĩ, đánh giá của em về mùa đó

Các đề tự luyện:

Đề 1: Phát biểu cảm xúc, suy nghĩ về nụ cười của mẹ

Đề 2: Phát biểu cảm nghĩ về bóng dáng người thân yêu

Đề 3: Biểu cảm về tấm gương học giỏi, vượt khó

Đề 4: Cảm xúc về người bà thân yêu của em

Đề 5: Biểu cảm về mái trường thân yêu

Đề 6: Biểu cảm về con đường quen thuộc từ nhà đến trường

Rút kinh nghiệm

Kí duyệt tuần 9

Ngày tháng năm

Ngày soạn :4/11/

TUẦN 10

Chuyên đề 2: VĂN BIỂU CẢM

A MỤC TIÊU

- Củng cố và nâng cao kỹ năng làm bài văn biểu cảm về một tác phẩm văn học

- Rèn kỹ năng xây dựng dàn ý và viết bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học

- Học sinh thích thú, say mê môn học, yêu văn học, yêu đất nước

B CHUẨN BỊ

- Giáo viên: Tài liệu tham khảo, soạn bài, tài liệu chuẩn kiến thức

- Học sinh: Ôn lại bài cách làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học

C TIẾN TRÌNH BÀI DẠY

C1.Ổn định tổ chức

C2 Kiểm tra

? Dàn ý của bài văn biểu cảm về sự vật, con người?

? Đọc bài văn biểu cảm về đôi bàn tay mẹ?

? Đọc bài văn biểu cảm về mùa thu

1 Bài văn biểu cảm về một tác phẩm văn học

? Thế nào là phát biểu cảm nghĩ về một tác phẩm văn học?

Văn biểu cảm về một tác phẩm văn học còn gọi là văn phát biểu cảm nghĩ về tác phẩm văn học Qua bài văn nói lên được những cảm xúc, ý nghĩ của mình về cái hay, cái đẹp của một tác phẩm văn học cụ thể, làm cho ta rung động, xúc động

Cảm nghĩ về tác phẩm văn học là trình bày những suy nghĩ, cảm xúc, thái độ, đánh giá của mình về tác phẩm văn học Những cảm nghĩ ấy có thể là: Cảm xúc

về cảnh, về người trong tác phẩm; cảm xúc về tâm hồn, số phận nhân vật trong tác phẩm văn học; cảm xúc về vẻ đẹp ngôn từ trong tác phẩm; cảm xúc về tư tưởng tác phẩm

Tác phẩm văn học mà ta nêu cảm nghĩ có thể là một bài ca dao, một bài thơ, một bài văn

Cảm nghĩ về tác phẩm văn học thường gắn với các thao tác nghị luận như phân tích, giải thích, chứng minh Phải phân tích nội dung và nghệ thuật tác phẩm

văn học có chọn lọc mới trình bày được cảm xúc, ý nghĩ của mình về tác phẩm đó Không thể viết chung chung hời hợt Các em đã được làm quen với các thao tác này trong các giờ đọc - tìm hiểu văn bản trên lớp Do đó, điều quan trọng nhất là các em phải nắm chắc kiến thức đọc – hiểu trên lớp, phải có ấn tượng tổng thể về tác phẩm,

về nhân vật chính hoặc về phong cảnh, tình huống và biết nói lên ấn tượng, cảm xúc

ấy Điều các em cần có là những cảm nhận riêng, hồn nhiên, tinh tế về cảnh, con

người, sự việc trong tác phẩm văn học; về cái hay của ngôn từ cũng như thông điệp

mà tác giả muốn gửi gắm trong tác phẩm văn học Trên cơ sở đó, các em biết cách diễn đạt được cảm nhận của mình - luyện kỹ năng thực hành viết văn

2 Các bước làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học

a Phần chuẩn bị

- Đọc bài văn, bài thơ một vài lần rút ra ấn tượng ban đầu Đọc lần nữa để rút ra giọng điệu, chủ đề, những tư tưởng, tình cảm cao đẹp, ngôn ngữ nghệ thuật…

mà tác giả đã diễn tả rất hay, gây cho mình nhiều ấn tượng

- Gạch chân hoặc đánh dấu các chi tiết nghệ thuật, các hình ảnh, các câu thơ câu văn hay nhất mà mình thích nhất

- Làm dàn bài, dựng đoạn

- Nháp bài văn, đi từ mở bài, thân bài, kết bài Viết xong phần nào nên đọc lại phần

ấy, sửa chữa rồi viết phần sau Nháp bài văn xong, đọc lại, sửa chữa, bổ sung rồi mới viết vào vở và tờ giấy thi

Lưu ý:

- Văn phát biểu cảm nghĩ thuộc loại nghị luận văn chương Các em cần chú ý học tốt giờ giảng văn trên lớp Chính sự phân tích, giảng, bình…của các thầy cô giáo sẽ

giúp các em cảm thụ tác phẩm để làm tốt bài phát biểu cảm nghĩ

- Đối với tác phẩm văn xuôi, các em cần nhớ nội dung, bố cục, nhân vật, sự kiện,

thuộc được một số đoạn văn hay

- Đối với tác phẩm trữ tình, các em cần thuộc thơ, nhớ hình ảnh thơ, ngôn từ đặc

sắc, nghệ thuật độc đáo thể hiện ý thơ

- Tác phẩm có những đăc sắc nghệ thuật gì? Thể loại, ngôn ngữ, bố cục tác phẩm

có gì đặc biệt? Những chi tiết nghệ thuật nào để lại cho em những ấn tượng sâu sắc?

- Những chi tiết, hình ảnh … nào để lại cho em những rung cảm sau sắc nhất? Những chi tiết, hình ảnh ấy khiến em liên tưởng đến một chi tiết, hình ảnh … trong một tác phẩm nào khác em đã học hoặc đã học không?

- Tác phẩm giúp người đọc hiểu thêm điều gì về tác giả ( tâm hồn, tư tưởng, tính cách…)

- Tác phẩm giúp em có suy nghĩ, cảm xúc gì và rút ra được bài học nào cho chính mình trong cuộc sống?