ôn thi tốt nghiệp môn văn phần thơ

ÔN TẬP THI TỐT NGHIỆP PHẦN THƠ CÁC TÁC PHẨM THƠ TRONG CHƯƠNG TRÌNH NGỮ VĂN 12: Tây Tiến Quang Dũng Việt Bắc- trích Tố Hữu Đất Nước - trích Nguyễn Khoa Điềm Sóng Xuân Quỳnh Đàn ghi ta của

ÔN TẬP THI TỐT NGHIỆP

PHẦN THƠ

CÁC TÁC PHẨM THƠ TRONG CHƯƠNG TRÌNH NGỮ VĂN 12:

Tây Tiến (Quang Dũng) Việt Bắc- trích (Tố Hữu) Đất Nước - trích (Nguyễn Khoa Điềm)

Sóng (Xuân Quỳnh) Đàn ghi ta của Lorca (Thanh Thảo)

CÔNG VIỆC CỦA GIÁO VIÊN

• Soạn giáo án ôn thi tốt nghiệp phần thơ (dựa trên cơ sở các nguồn tài liệu: sách giáo khoa, sách giáo viên, sách hướng dẫn ôn thi tốt

nghiệp môn Ngữ văn năm học 2012-2013)

• Giao đề cương ôn tập phần thơ để định hướng học sinh chuẩn bị ở nhà

• Hướng dẫn ôn tập trên lớp theo từng phần kiến thức cơ bản

Ôn tập phần câu hỏi tái hiện kiến thức:

• Phần tác gia Tố Hữu:

• Giáo viên hệ thống hóa kiến thức về tác gia Tố Hữu: tiểu sử, các chặng đường thơ, phong

cách nghệ thuật thơ bằng các phiếu bài tập

• Hệ thống kiến thức về: hoàn cảnh sáng tác,

xuất xứ, nội dung, nghệ thuật các tác phẩm thơ

đã học bằng bảng

BẢNG HỆ THỐNG KIẾN THỨC

STT Tác phẩm Hoàn cảnh sáng tác, xuất xứ Nội dung Nghệ thuật

1 Tây Tiến

_ Đoàn quân TT sau một thời gian hoạt động ở Lào trở về Hòa Bình thàn lập trung đoàn

52, Quang Dũng là đại đội trưởng ở đó đến cuối năm

1948, rồi chuyển sang đơn vị khác Rời xa đơn vị cũ, ngồi ở Phù Lưu Chanh, nhớ đơn vị

cũ, Quang Dũng viết nên bài thơ này

Bµi th¬ thÓ hiÖn nçi nhí cña t¸c gi¶ vÒ bức tranh thiên nhiên hùng vĩ, dữ dội nhưng mĩ

lệ, trữ tì nh và hình ảnh người lính Tây Tiến với vẻ đẹp hào hùng, hào hoa

Bút pháp lãng mạn đặc sắc, ngôn ngữ giàu tính tạo hình

2 Việt Bắc

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, Hiệp định Giơnevơ về

Đông D ơng đ ợc kí kết (tháng 7 năm 1954), hòa bình trở lại, miền Bắc đ ợc giải phóng, một trang sử mới của

đất n ớc và một giai đoạn mới của cách mạng đ ợc mở ra

Tháng 10 năm 1954, các cơ

quan trung ơng của Đảng và chính phủ rời chiến khu Việt Bắc trở về Hà Nội

Bài thơ là khúc hát tâm tình của

ng ời đi kẻ ở song ở bề sâu của nó là truyền thống

ân nghĩa và

đạo lí thuỷ chung của dân tộc

- Tính trữ tình - chính trị

- Giọng thơ tâm tình ngọt ngào tha thiết

- Nghệ thuật biểu hiện giàu tính dân tộc

3 Đất Nước

a Hoàn cảnh sáng tác:

- Trường ca “Mặt đường khát

vọng”: hoàn thành ở chiến khu

Trị - Thiên 1971, đầu 1974

- Nội dung: Sự thức tỉnh của tuổi trẻ đô thị vùng tạm chiếm

ở miền Nam về đất nước, về

sứ mệnh thế hệ mình với quê hương đất nước

b Xuất xứ:

- Phần đầu chương V của

trường ca “Mặt đường khát

vọng”

- Giá trị: Được xem là đoạn thơ hay về đề tài quê hương đất nước của thơ ca Việt Nam hiện đại

§o¹n th¬ thÓ hiÖn một cái nhìn mới mẻ

về đất nước qua cách cảm nhận của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm:

đất nước là

sự hội tụ và kết tinh bao công sức và khát vọng của nhân dân

Nhân dân là người làm ra đất nước

+ Thể thơ tự

do phóng túng

+ Sử dụng chất liệu văn hoá dân gian + Giọng thơ trữ tình - chính trị

4 Sóng

- Sáng tác năm 1967, trong chuyến đi công tác tại vùng biển Diêm Điềm, được in

trong tập thơ Hoa dọc chiến

hào ( 1968 )

Qua hai hình tượng “sóng”

và “em” bµi th¬ thÓ hiÖn được những cung bậc tình cảm, tâm trạng và vẻ

đẹp tâm hồn người phụ nữ trong tình yêu

-Thể thơ năm chữ

-Hình ảnh ẩn

dụ sóng

5 Đàn ghi ta của Lorca

Rút trong tập Khối vuông ru – bích(1985) là một trong những sáng tác tiêu biểu cho kiểu tư duy của thơ Thanh Thảo: giàu suy tư, phóng túng và ít nhiều nhuốm màu sắc tượng trưng, siêu thực

vẻ đẹp bi tráng của hình tượng Lor – ca và tình cảm yêu mến, xót xa, thái độ trân trọng của tác giả đối với người nghệ sĩ

đại diện cho tinh thần tự

do và khát vọng cách tân nghệ thuật

- Thể thơ tự

do, không dấu câu, không dấu hiệu mở đầu, kết thúc

- Sử dụng hình ảnh biểu tượng - siêu thực có sức chứa lớn về nội dung

- Kết hợp hài hoà hai yếu

tố thơ và nhạc

3 Ôn tập các câu hỏi khác:

- Trình bày những hiểu biết của anh (chị) về binh đoàn Tây Tiến

- Ý nghĩa lời đề từ bài thơ

“Đàn ghi ta của Lorca”

I Giáo viên củng cố lại cho học sinh kĩ năng phân tích thơ ( Nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ)

- Giáo viên lưu ý khai thác những yếu tố nghệ thuật thường được sử dụng trong thơ:

B Ôn tập phần làm văn:

A, Thể loại thơ ( Ví dụ: "Sóng" thể thơ năm chữ ngắt nhịp đa dạng có tác dụng diễn tả một cách sâu sắc sự chuyển hóa đa dạng, phong phú của những con sóng, " Đất nước" thể thơ tự do không bị gò bó về mặt câu chữ tuôn theo mạch cảm xúc, "Đàn ghi ta của Lorca" thể thơ

tự do những câu thơ dài ngắn khác nhau chữ cái đầu dòng không viết hoa sự đổi mới cách tân về nghệ thuật của Thanh Thảo, "Việt Bắc" thể thơ lục bát đậm tính dân tộc, phù hợp với giọng điệu trữ tình thương mến góp phần gợi lên sự da diết trong buổi chia ly )

B, Các biện pháp tu từ so sánh, ẩn dụ, nhân hóa, hoán dụ, điệp ngữ, câu hỏi tu từ, phép đối, từ láy,

từ trường nghĩa

C, Ngắt nhịp, phối thanh, gieo vần, hình ảnh

(Dốc lên/khúc khuỷu /dốc/ thăm thẳm

Nhịp thơ từ 3/4 gãy thành 2/2/1/2, câu thơ có tới 5/7 thanh trắc, hai cặp từ láy có tác dụng diễn tả: những cái dốc như dựng đứng trước mặt, lên đến tận trời cao, hơi thở nặng nhọc dồn dập của người leo núi, những con đường khúc khuỷu cheo leo )

D, Hình tượng thơ (Hình tượng sóng, hình tượng đàn ghita của Lorca, hình tượng Lorca, hình tượng người chiến sĩ Tây Tiến, hình tượng đất nước )

E, Sau khi phân tích xong phải chú ý nêu lên cảm xúc, cái tôi trữ tình của nhà thơ qua bài thơ, đoạn thơ (Sự ngưỡng mộ tài năng và thương tiếc cho số phận nghiệt ngã của Lorca

- Đàn ghita của Lorca - cái tôi mãnh liệt sôi nổi nhưng cũng rất giàu nữ tính của tâm hồn của người phụ nữ hồn hậu và khao khát hạnh phúc - "Sóng" của Xuân Quỳnh)

II, Hướng dẫn học sinh ôn tập với mỗi tác phẩm cụ thể:

- Định hướng học sinh xác định lại bố cục mỗi tác phẩm

- Giáo viên định hướng các đề văn trong mỗi tác phẩm.

- Chia lớp thành nhiều nhóm học tập, giao cho mỗi nhóm một yêu cầu công việc, lập dàn ý đại cương cho từng đề bài cụ thể.

- Đại diện các nhóm trình bày kết quả của nhóm mình, thảo luận và đi đến thống nhất chung