Giữa những thành quả cách mạng to lớn ấy, đặc biệt phải kể đến chủ trương kiên quyết giương cao hơn nữa ngọn cờ giải phóng dân tộc, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu và cấp th
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ
BÀI TẬP GIỮA KÌ
MÔN: LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM
CHỦ ĐỀ:
TẠI SAO HỘI NGHỊ TRUNG ƯƠNG LẦN THỨ 8 THÁNG 5 NĂM 1941, ĐẢNG LẠI CHỦ TRƯƠNG ĐẶT VẤN ĐỀ GIẢI PHÓNG DÂN TỘC LÊN HÀNG ĐẦU
VÀ THÀNH LẬP MẶT TRẬN VIỆT MINH?
Giảng viên phụ trách : Phạm Minh Thế
Hà Nội, tháng 2/2022
Trang 2
BÀI LÀM
Chiến tranh thế giới lần thứ 2 bùng nổ không chỉ lôi cuốn nhiều nước đế quốc tham chiến mà còn làm xuất hiện tình thế cách mạng và vấn đề giành chính quyền ở các nước thuộc địa và phụ thuộc được đặt lên hàng đầu! Nắm chắc xu thế phát triển của cuộc chiến tranh, sớm nắm bắt thời cuộc và dự báo xu thế phát triển của nó, sau 30 năm bôn ba đi tìm đường cứu nước, ngày 28-1-1941, đồng chí Nguyễn Ái Quốc đã trở về nước, triệu tập và chủ trì Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ương Đảng tại Pắc Bó - Cao Bằng từ ngày
10 đến 19-5-1941 Hội nghị họp từ ngày 10 đến ngày 19-5 tại Pác Bó, Cao Bằng Dự Hội nghị có các đồng chí Trường Chinh, Hoàng Văn Thụ, Hoàng Quốc Việt, Phùng Chí Kiên cùng một số đại biểu của Xứ ủy Bắc Kỳ, Trung Kỳ và một số đại biểu hoạt động ở ngoài nước Đây là Hội nghị quan trọng quyết định đến thắng lợi của cách mạng tháng Tám 1945 nói riêng và cách mạng của cả dân tộc Việt Nam nói chung
Nhắc đến Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp Hành Trung ương Đảng (5/1941) ta có thể kể đến rất nhiều ý nghĩa lịch sử to lớn và thành tựu của nó đem lại, đây chính là cơ sở mở đường cho cách mạng tháng Tám thành công cũng như đáp ứng nhu cầu hoàn chỉnh chủ trương từ Hội nghị lần thứ 6 tháng 11/1939 do Đảng đề ra Giữa những thành quả cách mạng to lớn ấy, đặc biệt phải kể đến chủ trương kiên quyết giương cao hơn nữa ngọn cờ giải phóng dân tộc, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu và cấp thiết hơn bao giờ hết, cũng như chủ trương thành lập Mặt trận Việt Minh, qua đó Đảng đã xây dựng được khối đoàn kết toàn dân vững chắc Lực lượng vũ trang lần lượt ra đời, căn cứ địa cách mạng lần lượt được thành lập, phong trào đấu tranh phát triển mạnh mẽ để chuẩn bị tiến tới Tổng khởi nghĩa toàn quốc Qua đó đánh dấu một bước tiến mới cho sự phát triển của Cách mạng Việt Nam
Để làm rõ hơn lý do tại sao Hội nghị Trung ương lần thứ 8 (5/1941) Đảng ta lại chủ trương đặt vấn đề giải phóng dân tộc lên hàng đầu và thành lập Mặt trận Việt Minh, chúng
ta hãy cùng đi đến phần phân tích dưới đây
* Nguyên nhân Đảng chủ trương đặt vấn đề giải phóng dân tộc lên hàng đầu
Trang 3Trước hết, nói đến những lý do Đảng ta đã lựa chọn chủ trương đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu là đều có cơ sở dựa trên các lý do sau đây:
Thứ nhất, mâu thuẫn trong nước giữa nhân dân ta với Nhật - Pháp ngày càng trở nên
gay gắt Từ khi Nhật nhảy vào xâm chiếm, Pháp đầu hàng Nhật thì mọi hoạt động kinh tế
ở Đông Dương đều bị chiến tranh hoá, tất cả các bộ máy cai trị đều bị phát xít hoá Các dân tộc Đông Dương thời điểm đó đều trong tình trạng “ một cổ hai tròng", đều bị áp bức bóc lột dưới tay của của cả giặc Pháp lẫn phát xít Nhật Ách áp bức ấy quá nặng nề, đáp ứng yêu cầu bóc lột đó là điều không thể đối với cả dân tộc Việt Nam Nhưng Đế quốc Pháp - Nhật chẳng những áp bức các giai cấp thợ thuyền, dân cày mà chúng nó còn áp bức bóc lột
cả dân tộc không chừa một hạng nào Dù cho là anh tư bản, anh địa chủ, một anh thợ hay một anh dân cày đều cảm thấy cái ách nặng nề của Đế quốc là không thể nào sống được Quyền lợi của tất cả các giai cấp đều bị cướp đoạt một cách trắng trợn
Thứ hai, cùng với nguyên nhân trên đó vận mệnh dân tộc nguy vong hơn bao giờ hết
Hội nghị nhận xét: giai cấp vô sản và dân cày nghèo “đã hăng hái chống đế quốc quyết liệt hơn” Giai cấp tiểu tư sản “đều hăng hái tham gia hoặc cảm tình với cách mạng” Giai cấp địa chủ, phú nông và một phần tư bản bản xứ, chỉ trừ một số ít làm tay sai cho đế quốc, còn
“phần đông có cảm tình với cách mạng hoặc giữ thái độ trung lập” Đảng ta khẳng định:
“Nhiệm vụ giải phóng dân tộc, giành độc lập cho đất nước là một nhiệm vụ trước tiên của Đảng ta và của cách mạng Đông Dương hợp với nguyện vọng chung của tất cả nhân dân Đông Dương” “Trong lúc này quyền lợi của bộ phận, của giai cấp phải đặt dưới sự sinh tử,
tồn vong của quốc gia, của dân tộc”Vì vậy, Đảng ta chủ trương “thay đổi chiến lược” và giải thích rõ về nội dung sự thay đổi đó: “Cuộc cách mạng Đông Dương hiện tại không phải
là cuộc cách mạng tư sản dân quyền, cuộc cách mạng phải giải quyết hai vấn đề: phản đế
và điền địa nữa, mà là một cuộc cách mạng chỉ phải giải quyết một vấn đề cần kíp “dân tộc
giải phóng” “Trong giai đoạn hiện tại ai cũng biết rằng: nếu không đánh đuổi được Pháp
- Nhật thì vận mệnh của dân tộc phải chịu kiếp trâu ngựa muôn đời mà vấn đề ruộng đất cũng không làm sao giải quyết được Vậy thì trong lúc này muốn giải quyết nhiệm vụ giải phóng không thể đưa thêm một nhiệm vụ thứ hai chưa cần thiết với toàn thể nhân dân, giải quyết trước mà có hại cho nhiệm vụ thứ nhất”.
Trang 4Thứ ba, nhiều cuộc đấu tranh nổ ra tiêu biểu là cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn 9 (9/1940);
cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ (11/1940); Cuộc binh biến Đô lương (1/1941) là cơ sở nền tảng cho nhiệm vụ giải phóng dân tộc khi đem lại nghĩ nghĩa vô cùng to lớn Khởi nghĩa Bắc Sơn đã mở đầu cho phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc sau khi Đảng chuyển hướng đấu tranh cũng như để lại nhiều bài học quý báu về khởi nghĩa vũ trang và chọn thời cơ khởi nghĩa Cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ cũng đã tận dụng xung đột giữa thực dân Pháp và Thái Lan thanh niên Việt Nam bị ép ra trận làm bia đỡ đạn cho lính Pháp khiến sự phẫn uất lên tới đỉnh điểm dẫn đến các cuộc đấu tranh điều này thể hiện tinh thần yêu nước của nhân dân Nam Bộ sẵn sàng đứng lên đánh đuổi xâm lược Cuộc binh biến Đô Lương cũng là sản phẩm của việc binh lính Người Việt bị đem sang Lào để đấu tranh với Thái Lan làm dấy lên ngọn lửa đấu tranh bằng vũ lực Cả ba cuộc khởi nghĩa đã chứng minh cho ta thấy tinh thần yêu nước và tinh thần dân tộc mạnh mẽ của nhân dân ta
Cuối cùng, đó là đáp ứng nguyện vọng cấp thiết của nhân dân ta lúc bấy giờ Sau những
năm tháng thực dân Pháp núp dưới chiêu bài "bảo hộ", dưới lá cờ "tự do", "bình đẳng",
"bác ái'., để ra sức bóc lột, hành hạ nhân dân ta Sự lừa dối, bịp bợm, lợi dụng những lời lẽ hoa mỹ, những "đạo lý“ để che đậy cho hành vi tàn bạo là bản chất xấu xa của chủ nghĩa thực dân, bản chất của chủ nghĩa đế quốc, cụ thể là thực dân Pháp đi xâm chiếm thuộc địa,
vơ vét tài nguyên, đàn áp đồng bào ta Nhưng khi bị đe dọa trước những thế lực mạnh hơn, thì chúng sẵn sàng thỏa hiệp, đầu hàng, vô trách nhiệm một cách cách hèn hạ với nhân dân
ta Chúng dân đất nước ta cho phát xít Nhật khiến đồng bào ta càng thêm cay cực, phải chịu sự bóc lột từ cả hai phía, cuộc sống ngày càng bế tắc ngột ngạt Mong muốn cao cả hơn hết lúc bấy giờ là xuất hiện một ngọn cờ lãnh đạo để nhân dân góp sức đấu tranh
* Nguyên nhân Đảng chủ trương thành lập Mặt trận Việt Minh
Nói đến sự thắng lợi của cách mạng tháng Tám 1945 nói riêng và cách mạng Việt Nam nói chung, chúng ta không thể không nhắc đến vai trò và tầm quan trọng của Mặt trận Việt Minh cũng như sự sáng suốt, đúng đắn của Đảng ta khi chủ trương thành lập Mặt trận Việt Minh tại Hội nghị Trung ương lần thứ 8 (5/1941)
Trang 5Nguyên nhân để Đảng ta đưa ra được chủ trương ấy, đầu tiên phải nói đến việc Đảng đã nhận định được chính xác và rõ ràng kẻ thù chính là Đế quốc và phong kiến, bọn phản động thuộc địa Pháp và tay sai của chúng; nhiệm vụ là chống Đế quốc giành lại độc lập dân tộc, chống phong kiến giành lại ruộng đất cho dân cày, chống phát xít, chống chiến tranh đế quốc và bọn phản động thuộc địa đòi lại những quyền tự do dân chủ, cơm áo hoà bình Tuy nhiên, để nói đến những lý do và nguyên nhân sâu xa hơn của chủ trương thành lập Mặt trận Việt Minh, ta phải kể đến những điều sau đây:
Thứ nhất, là nguyên nhân khách quan, do tình hình trong nước và thế giới lúc bấy giờ
Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ và ngày càng lan rộng, ảnh hưởng đến tình hình Đông Dương Ngày 01/09/1939, Chiến tranh thế giới II bùng nổ Ngày 06/01/1940 phát xít Đức tấn công Pháp, Pháp nhanh chóng đầu hàng và điều này dẫn đến việc Nhật cũng nhân cơ hội đó nhanh chóng bắt đầu tấn công Pháp ở Đông Dương Tuy nhiên, ngày 22/06/1941, phát xít Đức tấn công Liên Xô đã khiến cho tính chất của cuộc chiến tranh thay đổi Chiến tranh thế giới II bước vào giai đoạn hai với cuộc tham chiến của Liên Xô, vì vậy tính chất chiến tranh thế giới đã có sự thay đổi từ cuộc chiến tranh phi nghĩa của cả hai bên tham chiến giữa cuộc chiến tranh giữa một bên là lực lượng dân chủ tiến bộ do Liên Xô đứng đầu với một bên là khối phát xít Đức - Ý - Nhật, trở thành cuộc chiến tranh của hoà bình, dân chủ, tiến bộ của toàn nhân loại
Thứ hai, Chiến tranh thế giới II nổ ra ảnh hưởng sâu sắc tới Đông Dương, đặc biệt là
cuộc chiến tranh tại Việt Nam Ngay khi chiến tranh mới nổ ra, bọn phản động thuộc địa ở Đông Dương đàn áp phong trào dân chủ , thi hành chính sách "kinh tế chỉ huy" Ngày 28/09/1939, Pháp phát xít hoá bộ máy thống trị ở Đông Dương, toàn quyền Đông Dương
ra nghị định cấm tuyên truyền Cộng sản, cấm lưu hành và tàng trữ tài liệu Cộng sản, đặt Đảng Cộng sản Việt Nam ra ngoài vòng pháp luật lúc bấy giờ Hơn nữa, thực dân Pháp còn thi hành chính sách thời chiến trắng trợn, chúng thẳng tay bắt giam, giết hại các chiến sĩ Cộng sản Từ khi Nhật vào Đông Dương (9-1940), Pháp nhanh chóng đầu hàng và cấu kết với Nhật khiến nhân dân ta phải chịu cảnh "một cổ hai tròng" làm cho "quyền lợi của mọi
bộ phận, mọi giai cấp đề bị cướp giật, “Vận mệnh dân tộc nguy vong không lúc nào bằng" Mâu thuẫn giữa cả dân tộc ta với bọn đế quốc - phát xít Nhật - Pháp và tay sai phát triển gay gắt chưa từng thấy Nhiệm vụ giải phóng dân tộc được đặt ra vô cùng cấp thiết
Trang 6Trước tình hình Thế chiến thứ hai ngày càng lan rộng và ác liệt, đầu năm 1941, Nguyễn
Ái Quốc quyết định về nước Nhằm tập hợp mọi lực lượng dân tộc ở Đông Dương thực hiện nhiệm vụ hàng đầu là giải phóng dân tộc, từ Hội nghị 6 (11-1939), Ban chấp hành Trung ương Đảng đã chủ trương thành lập Mặt trận Dân tộc thống nhất phản đế Đông Dương, thay cho Mặt trận dân chủ Đông Dương của giai đoạn trước Ở Đông Dương có ba quốc gia dân tộc, cùng đoàn kết chống kẻ thù chung dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương, nhưng ở mỗi nước có những đặc điểm riêng, có sự khác nhau giữa ba nước Đông Dương về lịch sử và khả năng đấu tranh trong từng nước khác nhau Nên cần thành lập một mặt trận riêng giữa các nước Cần phát huy sức mạnh mỗi dân tộc, đoàn kết và tập hợp lực lượng từng dân tộc trong cuộc đấu tranh tự giải phóng, từ đầu năm 1941, Nguyễn
Ái Quốc chỉ đạo xây dựng thí điểm Việt Minh ở Cao Bằng Hội nghị 8 của Ban chấp hành Trung ương Đảng (5-1941) do Nguyễn Ái Quốc chủ trì chủ trương giải quyết vấn đề dân tộc trong khuôn khổ từng nước, thành lập ở mỗi nước một mặt trận riêng: Việt Nam độc lập đồng minh (Việt Minh), Ai Lao độc lập đồng minh và Cao Miên độc lập đồng minh Việt Minh là mặt trận đoàn kết dân tộc Việt Nam với các đoàn thể quần chúng mang tên
"cứu quốc"
Mặt trận Việt Minh đã đáp ứng nhu cầu của cách mạng Việt Nam trong thời kỳ này, xúc tiến và hoàn thiện công cuộc chuẩn bị trực tiếp về lực lượng cách mạng của Đảng Thông qua việc phát động cao trào kháng Nhật triệu tập quốc dân đại hội, phát động nhân dân tiến hành khởi nghĩa, Việt Minh đã thực hiện đồng thời hai chức năng đó là một mặt trận đại đoàn kết dân tộc và là một chính quyền cách mạng Bên cạnh đó, Việt Minh còn có vai trò
to lớn trong sự thành công của Cách mạng tháng Tám 1945; động viên đến mức cao nhất mọi người Việt Nam có lòng yêu nước thương nòi lên trận địa cách mạng; xây dựng và tăng cường khối đại đoàn kết dân tộc, phân hoá và cô lập cao độ kẻ thù đế quốc và tay sai
để chĩa mũi nhọn đấu tranh vào chúng; là nơi tập hợp, giác ngộ và rèn luyện lực lượng chính trị cho Cách mạng tháng Tám, một lực lượng cơ bản và có ý nghĩa quyết định trong tổng khởi nghĩa giành chính quyền; tạo cơ sở chính trị vững chắc cho việc xây dựng lực lượng vũ trang và căn cứ địa cách mạng Hơn nữa, Việt Minh đã đưa cả dân tộc Việt Nam vùng dậy dưới cờ đỏ sao vàng năm cánh của Việt Minh, đi từ khởi nghĩa từng phần, giành chính quyền bộ phận trong cao trào kháng Nhật cứu nước, tiến lên chớp đúng thời cơ tổng
Trang 7khởi nghĩa ở cả nông thôn và thành thị với sự kết hợp lực lượng chính trị với lực lượng vũ trang, tạo ra sức mạnh áp đảo, đập tan bộ máy chính quyền của phát xít Nhật và tay sai, thiết lập chính quyền cách mạng trong toàn quốc Tổng bộ Việt Minh đã triệu tập Quốc dân Đại hội (một hình thức tiền Quốc hội), bầu ra Uỷ ban dân tộc giải phóng (Chính phủ lâm thời), lập nên Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên ở Đông Nam Á Mặt trận Việt Minh cũng gắn liền sự nghiệp giải phóng dân tộc Việt Nam với cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa phát xít của phe Đồng minh trên thế giới
Với Cương lĩnh chính trị đúng đắn của mình, dưới sự lãnh đạo của Đảng và của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, chỉ sau một thời gian ngắn, Mặt trận Việt Minh đã phát triển nhanh chóng,
từ miền núi đến miền xuôi, từ nông thôn đến thành thị, thu hút đông đảo các giai tầng xã hội tham gia Mặt trận và đã góp phần quyết định vào thắng lợi của cuộc cách mạng tháng Tám năm 1945 Nhận định: “Vì sao có cuộc thắng lợi đó?, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ
"Một phần là vì tình hình quốc tế thuận lợi cho ta Nhất là vì lực lượng của toàn dân đoàn kết Tất cả các dân tộc, các giai cấp, các địa phương, các tôn giáo đều nổi dậy theo Lá cờ Việt Nam để tranh lại quyền độc lập cho Tổ quốc Lực lượng toàn dân là lực lượng vĩ đại hơn hết Không ai thắng được lực lượng đó”
Mặt trận Việt Minh đã trở thành biểu tượng sáng ngời của khối đại đoàn kết toàn dân, của tư tưởng Hồ Chí Minh về Mặt trận dân tộc thống nhất và để lại cho Đảng ta những bài học quý báu, được Đảng ta vận dụng một cách linh hoạt, hiệu quả trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ Thành công và uy tín của Việt Minh đó là thành công
và uy tín của một Đảng đã thực sự hóa thân vào Mặt trận, sống cùng Nhân dân để lãnh đạo Nhân dân làm cách mạng; vừa đảm bảo nguyên tắc Đảng lãnh đạo, vừa tôn trọng tính độc lập, tự chủ, sáng tạo, khuyến khích và tạo điều kiện để Mặt trận hoạt động có hiệu quả Lịch
sử cũng đã ghi nhận, Mặt trận Việt Minh và các hình thức mặt trận sau đó (Mặt trận Liên Việt, Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam), luôn lấy liên minh công - nông - trí thức làm nền tảng, do Đảng Cộng sản lãnh đạo Đó là nguyên tắc nhất quán, bởi khối đại đoàn kết toàn dân trong mặt trận dân tộc thống nhất chỉ có thể được củng cố và phát triển khi được sự lãnh đạo của Đảng - đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam
Trang 8Có thể nói, hội nghị này được coi là hoàn chỉnh về chuyển hướng chỉ đạo chiến lược
“Vấn đề chính là nhận định cuộc cách mạng trước mắt của Việt Nam là một cuộc cách mạng giải phóng dân tộc, lập Mặt trận Việt Minh, khẩu hiệu chính là: Đoàn kết toàn dân, chống Nhật, chống Pháp, tranh lại độc lập; hoãn cách mạng ruộng đất” Và đặc biệt hơn hội nghị đã chỉ ra phương pháp vận động cách mạng là khởi nghĩa vũ trang đi từ khởi nghĩa từng phần tiến lên cuộc tổng khởi nghĩa trong cả nước Thực tiễn đã chứng minh, thành công từ cuộc cách mạng tháng Tám ngay sau đó đã phản ánh nội dung chỉ đạo từ Hội nghị Trung Ương 8 tháng 5/1941
Như vậy, Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã hoàn chỉnh chủ trương chiến lược được đề ra từ Hội nghị tháng 11-1939, khắc phục triệt để những hạn chế của Luận cương chính trị tháng 10-1930, khẳng định lại đường lối cách mạng giải phóng dân tộc đúng đắn trong Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng và lý luận cách mạng giải phóng dân tộc của Nguyễn Ái Quốc Đó là ngọn cờ dẫn đường cho toàn dân Việt Nam đẩy mạnh công cuộc chuẩn bị lực lượng, tiến lên trong sự nghiệp đánh Pháp, đuổi Nhật, giành độc lập tự do
Bài học kinh nghiệm để Đảng ta hôm nay tiếp tục quán triệt và vận dụng, đặc biệt là trong công cuộc xây dựng bảo vệ tổ quốc, phòng chống đại dịch Covid 19 chính là phát huy năng lực lãnh đạo, kịp thời điều chỉnh, chuyển hướng chỉ đạo chiến lược một cách linh hoạt, sáng tạo khi tình hình thay đổi Bài học về phát huy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc, tập hợp đông đảo mọi giai tầng trong xã hội tham gia theo một chỉ đạo đường lối chung Bài học về hợp tác quốc tế, liên minh tương trợ giữa ba nước Đông Dương anh em Bài học
về phát huy sức mạnh, vai trò, xung kích quyết định của các lực lượng vũ trang trong mọi khó khăn của đất nước
Trang 9TÀI LIỆU THAM KHẢO
4
https://nghean.dcs.vn/vi-vn/tin/lanh-tu-nguyen-ai-quoc-voi-viec-thanh-lap-mat-tran-viet-minh/24021-58053-330357