Đề tài: "Anh/chị hay phân tích: Tại sao Hội nghị Trung ương lần thứ 8 tháng 5 năm 1941, Đảng lại chủ trương đặt vấn đề giải phóng dân tộc lên hàng đầu và thành lập Mặt trận Việt Minh?"
Trang 11
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐH NGOẠI NGỮ
- -
BÀI TIỂU LUẬN GIỮA KÌ
MÔN HỌC: LỊCH SỬ ĐẢNG GIẢNG VIÊN: PHẠM MINH THẾ
Đề tài: "Anh/chị hãy phân tích: Tại sao Hội nghị Trung ương lần thứ
8 tháng 5 năm 1941, Đảng lại chủ trương đặt vấn đề giải phóng dân tộc lên hàng đầu và thành lập Mặt trận Việt Minh?"
Họ và tên: Phùng Hoàng Khánh Ly
Ngày sinh: 28/11/2001
MSSV: 19040930
Lớp: HIS1001 01
Năm học: 2021-2022
Trang 2Đề tài: "Anh/chị hay phân tích: Tại sao Hội nghị Trung ương lần thứ 8 tháng 5 năm 1941, Đảng lại chủ trương đặt vấn đề giải phóng dân tộc lên hàng đầu và thành lập Mặt trận Việt Minh?"
I.Mở đầu
Nhìn lại trang sử vàng của Đảng về đấu tranh giải phóng dân tộc, chúng ta lại càng thấy
rõ tầm vóc và ảnh hưởng to lớn của Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh Tinh hoa trí tuệ trong tư tưởng và năng lực lãnh đạo của Người đã giúp cho Đảng ta kịp thời chuyển hướng chỉ đạo chiến lược, đưa cách mạng Việt Nam phát triển phù hợp với quỹ đạo vận động của thời đại, đồng thời có khả năng thâu tóm được những thời cơ, vận hội quý báu để tạo bước ngoặt quyết định thắng lợi của cách mạng Sau khi về nước một thời gian, với tư cách là đại biểu Quốc tế Cộng sản, đồng chí Nguyễn Ái Quốc triệu tập
và chủ trì Hội nghị lần thứ VIII- Ban Chấp hành Trung ương Đảng (từ ngày 10 đến ngày 19-5-1941) tại khu rừng Khuổi Nậm, thuộc Pác Bó (Hà Quảng - Cao Bằng) Tham
dự Hội nghị gồm các đồng chí Trường Chinh, Hoàng Văn Thụ, Phùng Chí Kiên, Hoàng Quốc Việt, Vũ Anh và một số đồng chí khác Hội nghị xác định: Nhiệm vụ giải phóng dân tộc là nhiệm vụ bức thiết nhất của cách mạng Đông Dương Nhiệm vụ trước hết của cách mạng Việt Nam lúc này là phải giành cho được độc lập dân tộc và tự do, hạnh phúc cho đồng bào.1
Nghị quyết của Hội nghị lần thứ VIII và những chủ trương sáng suốt của Nguyễn Ái Quốc được toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ra sức phấn đấu thực hiện, đi đến thành công Hội nghị lần thứ VIII của Trung ương Đảng có ý nghĩa lịch sử đặc biệt quan trọng đối với cách mạng nước ta Nghị quyết của hội nghị thể hiện một cách sâu sắc và hoàn chỉnh về vấn đề giải phóng dân tộc, về sự thay đổi chiến lược cách mạng được vạch ra từ Hội nghị lần thứ VI (11/1939), đánh dấu bước tiến mới trong tư duy cách mạng và sự lãnh đạo của Đảng
Để khẳng định rằng việc đặt vấn đề giải phóng dân tộc lên hàng đầu và thành lập Mặt trận Việt Minh là một chủ trương hết sức sáng suốt của Trung ương Đảng và lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, có ý nghĩa quan trọng vào sự phát triển phong trào cách mạng giải phóng dân tộc mà đỉnh cao là thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945, bài tiểu luận sẽ đi sâu phân tích rõ nguyên nhân đẳng sau những quyết định đó trong Hội nghị
Trung ương lần thứ 8
II Chủ trương của Ban thường vụ Trung ương Đảng “Đặt vấn đề giải phóng dân tộc lên hàng đầu và thành lập Mặt trận Việt Minh trong Hội nghị Trung ương lần thứ VIII (5-1941)”
Trang 32
1.Hoàn cảnh lịch sử
1.1.Tình hình thế giới
Chiến tranh thế giới thứ hai đã bùng nổ (9/1939), nước Pháp đã đầu hàng phát xít Đức (6/1940), Phát xít Đức ráo riết chuẩn bị tấn công Liên Xô (22/6/1941) Việc Liên Xô tiến hành cuộc chiến tranh giữ nước vĩ đại làm cho tính chất của chiến tranh thay đổi
Từ một cuộc chiến tranh đế quốc chủ nghĩa đã biến thành một cuộc chiến tranh giữa một bên là bọn phát xít( Đức- Ý- Nhật) với một bên là các lực lượng hoà bình dân chủ ( đứng đầu là Liên Xô) Cách mạng Việt Nam là một bộ phận của lực lượng dân chủ
1.2.Tình hình trong nước
Trước đó, vào những năm 1936 – 1937, Chính phủ Mặt trận nhân dân Pháp đã ban bố nhiều quyền tự do, dân chủ, thả lỏng chính sách ở thuộc địa, tạo điều kiện chính trị thuận lợi Đảng ta lãnh đạo các phong trào đấu tranh dân chủ Tuy nhiên, từ năm 1939, dưới sự tác động của Chiến tranh thế giới thứ hai, Chính quyền thực dân Pháp chuyển sang hình thức bóc lột của chủ nghĩa phát xít, thực hiện nền “kinh tế chỉ huy”- tăng cường khai thác thuộc địa, vơ vét cả về kinh tế và nguồn lực để phục vụ cho cuộc chiến tranh để quốc Cùng thời gian này, Toàn quyền Đông Dương cũng đưa ra nghị định cấm tuyên truyền cộng sản, thực hiện “khủng bố trắng", đặt Đảng Cộng sản Đông Dương ra ngoài vòng pháp luật, ra sức đàn áp phong trào Cách mạng Những chính sách của chúng đã bóc lột đất nước ta đến tận cùng, càng đầy dân ta vào hoàn cảnh cơ cực, đói khổ, bần cùng không lối thoát, xơ xác, không chút tự do, dân chủ
Đặc biệt, ngày 22-9-1940, Nhật tấn công Pháp, đưa quân vào Hải Phòng, Lạng Sơn để xâm lược Việt Nam Ngay sau đó, vào ngày 23-9, Pháp đầu hàng, cùng cấu kết với Nhật nhằm thực hiện chinh sách “đồng trị", khiến nhân dân ta phải chịu hai tầng xiềng xích: Pháp - Nhật Dưới sự thống trị của minh, phát xít Nhật đã tăng cường nặng nề các các khoản thuế ở An Nam: chúng áp thuế lên thực dân Pháp, đòi thuế bảo hộ từ chính quyền nhà Nguyễn, tăng thêm một khoản thuế thân, khiến gánh nặng sưu thuế càng lên cao, dân ta càng càng trở nên bần cùng Nguy hiểm hơn cả, đầu năm 1941, quân phiệt Nhật ban hành chính sách nhổ bỏ một phần ba diện tích trồng lúa để trồng đay và thầu dầu để phục vụ chiến tranh, cùng với thuế lương thực và thuế ruộng đất gia tăng, đã trực tiếp gây nạn đói khủng khiếp từ cuối năm 1941, làm ít nhất hai triệu đồng bào ta chịu cảnh chết đói
Chính bởi những chính sách cai trị tàn ác của Pháp - Nhật, xã hội Việt Nam lúc bấy giờ đã nảy sinh những mâu thuẫn mới; nhưng cơ bản nhất, gay gắt nhất vẫn là mâu thuẫn giữa các dân tộc Việt Nam với bọn đế quốc, phát xít Pháp - Nhật Điều này đặt
ra yêu cầu tất yếu đối với Cách mạng nước nhà phải đưa nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu, cần thay đổi về phương pháp đấu tranh, nhanh chóng tiến bước đến bạo
Trang 4lực cách mạng để giải thoát nhân dân Việt Nam khỏi sự thống trị, bóc lột của hai đế quốc “Trong lúc này quyền lợi của bộ phận, của giai cấp, phải đặt dưới sự sinh tử, tồn vong của quốc gia, của dân tộc Trong lúc này, nếu không giải quyết được vấn đề dân tộc giải phóng, không đòi được độc lập, tự do cho toàn thể dân tộc thì chẳng những toàn thể quốc gia dân tộc còn chịu mãi kiếp ngựa trâu, mà quyền lợi của bộ phận, giai cấp đến vạn năm cũng không đòi lại được"! 2
Ngày 19/5/1941, Mặt trận Việt Minh được thành lập, thể hiện tính sáng tạo của Đảng
ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh Sự ra đời của Mặt trận Việt Minh đã đoàn kết hết thảy dân tộc, tạo sức mạnh trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc đánh đuổi phát xít Nhật
- đế quốc Pháp Từ ngày ra đời đến nay, tên gọi các hình thức mặt trận có thể khác nhau, song đều là mặt trận dân tộc thống nhất với sứ mệnh tập hợp, đoàn kết các tầng lớp nhân dân, các đảng phái, các dân tộc, tôn giáo… phát huy lòng yêu nước, nhiệt tình cách mạng, ý chí đấu tranh, sự hy sinh và cống hiến của mỗi người, góp phần tạo nên những thắng lợi vĩ đại trong sự nghiệp cách mạng của Nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng
2 Nhận thức về cơ hội cho Cách mạng Việt Nam
Đảng đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu và chủ trương thành lập Mặt trận Việt Minh trong Hội nghị Trung ương lần thứ VIII còn là bởi phù hợp với tinh hình thế giới và nhận thấy được những thời cơ sắp tới cho cuộc Cách mạng Hội nghị đã tiến hành phân tích một cách sâu sắc tình hình trong nước và thế giới, và nhận định: chiến tranh thế giới đang lan rộng, phát xít Đức đang ráo riết chuẩn bị đánh Liên Xô, phát xít Nhật sắp gây ra cuộc chiến tranh Thái Bình Dương Chiến tranh sẽ làm các nước đế quốc suy yếu, phong trào cách mạng thế giới sẽ phát triển một cách nhanh chóng: “Nếu cuộc đế quốc chiến tranh lần trước đã đẻ ra Liên Xô, một nước xã hội chủ nghĩa thì cuộc đế quốc chiến tranh lần này sẽ đẻ ra nhiều nước xã hội chủ nghĩa, sẽ do đó mà cách mạng nhiều nước thành công” 3Tiếp tục phát triển và hoàn chỉnh các nghị quyết của Trung ương tháng 11/1939 và tháng 11/1940, Hội nghị đã cụ thể hóa chủ trương chuyển hướng trong chỉ đạo chiến lược, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc thành nhiệm
vụ trung tâm và cao hơn hết thảy Trong Nghị quyết Hội nghị chỉ rõ: cách mạng Đông Dương hiện tại không phải là cuộc cách mạng tư sản dân quyền, giải quyết hai vấn đề phản đế và điền địa nữa, mà là cuộc cách mạng chỉ phải giải quyết một vấn đề cần kíp: dân tộc giải phóng Do vậy, chính sách mới của Đảng là phải đặt quyền lợi của bộ phận, của giai cấp dưới quyền lợi giải phóng của toàn thể dân tộc; quyền lợi của nông dân, thợ thuyền phải đặt dưới quyền lợi giải phóng, độc lập của toàn dân Hội nghị đã khẳng định: “Cuộc cách mạng Đông Dương phải kết liễu bằng một cuộc khởi nghĩa vũ trang”
2 Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam – Trích văn kiện Đảng, t.1, Sđd, tr 341
Trang 54
Đây chính là nhiệm vụ trung tâm của Đảng và nhân dân ta trong giai đoạn hiện thời
Dự kiến hình thức khởi nghĩa là đi từ khởi nghĩa từng phần tiến lên tổng khởi nghĩa Bởi thế, để sẵn sàng để chớp lấy thời cơ chín muồi cho một cuộc tổng khởi nghĩa toàn quốc, trong Hội nghị, Đảng khẳng định vấn đề dân tộc giải phóng là vấn đề cấp bách nhất, lấy đó làm tiền đề xúc tiến khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền, coi việc chuẩn
bị lực lượng cho khởi nghĩa là nhiệm vụ chính toàn Đảng, chủ trương phát động chiến tranh du kích, khởi nghĩa từng phần để mở rộng căn cứ địa, tiến đến cuộc tổng khởi nghĩa to lớn Yêu cầu cấp bách này cũng là nguyên nhân Hội nghị đưa ra quyết định thành lập Mặt trận Việt Minh Sau khi đề ra phương hướng, chủ trương mới về tính chất, quy mô rộng mở của Mặt trận, Hội nghị lần này đặc biệt nhấn mạnh sự cần thiết phải thay đổi tổ chức và phương thức vận động của Mặt trận Nghị quyết chỉ rõ: phải vận dụng một phương pháp hiệu triệu hết sức thống thiết, làm sao đánh thức được tinh thần dân tộc trong lòng dân Chính vì vậy, mặt trận hiệu triệu của Đảng ta cần phải thay đổi Lúc này, tên gọi Mặt trận Thống nhất Dân tộc Phản đế Đông Dương cần phải đổi sang tên gọi khác có tính chất dân tộc hơn, tạo nên một mãnh lực dễ hiệu triệu hơn và
có thể thực hiện được trong tình thế hiện tại Theo sáng kiến của Nguyễn Ái Quốc, Hội nghị đã nhất trí quyết định lập Mặt trận có tên gọi: Việt Nam độc lập đồng minh, gọi tắt là Việt Minh Dưới sự chủ trì của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, Hội nghị đã kiện toàn ban lãnh đạo của Đảng., cử ra Ban Chấp hành Trung ương Đảng: Đ/c Trường Chinh làm Tổng Bí thư; Ban Thường vụ gồm các đ/c Trường Chinh, Hoàng Văn Thụ, Hoàng Quốc Việt Chế độ làm việc của Ban Chấp hành Trung ương theo nguyên tắc: nêu cao tinh thần trách nhiệm, đoàn kết, nhất trí, tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách phê bình
và tự phê bình
3 Khắc phục những hạn chế về lý luận Cách mạng, khẳng định những chủ trương phù hợp cho đường lối Cách mạng tại Việt Nam
Trước đó, trong thời kỳ 1930 – 1940, Đảng ta đã có một số hạn chế về mặt lý luận Cách mạng, khiến việc xác định đường hướng và chiến lược Cách mạng còn nhiều sai sót, không phù hợp với tình hình thực tiễn của cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc tại Việt Nam Vi như trong Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng (10 - 1930), Luận cương chính trị của Đảng Cộng sản Đông Dương đã nhận thức máy móc, giáo điều về mối quan hệ giữa vấn đề dân tộc và giai cấp trong xã hội thuộc địa nửa phong kiến Việt Nam, quá nhấn mạnh vào vấn đề đấu tranh giai cấp và cách mạng ruộng đất, không đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu, và vi thể cũng không đề ra được một chiến lược liên minh dân tộc và giai cấp rộng rãi, tập hợp sức mạnh đại đoàn kết toàn dân trong cuộc đấu tranh chống kẻ thù để quốc và tay sai Đại hội lần thứ 1 của Đảng (3 - 1935) cũng cho thấy những hạn chế tương tự khi cũng chưa đặt vấn đề dân tộc lên đầu
và tập hợp lực lượng toàn dân, cho rằng “Người ta không thể làm cách mạng phản đế,
Trang 6sau mới làm cách mạng điển địa" 4một quan điểm chưa gắn sát với tình hình Cách mạng thực tiễn của nước nhà
Tuy vậy, trong thời gian lãnh đạo các phong trào dân chủ 1936 – 1939, Ban Chấp hành Trung ương Đảng cũng đã đặt vấn đề nhận thức lại về mối quan hệ giữa hai nhiệm vụ giải phóng dân tộc và giải phóng giai cấp: “Cuộc dân tộc giải phóng không nhất định phải kết chặt với cuộc cách mạng điền địa Nghĩa là không thể nói rằng: Muốn đánh đổ
đế quốc cần phải phát triển cách mạng điển địa, muốn giải quyết vấn đề điền địa thì cần phải đánh đổ đế quốc Lý thuyết ấy có chỗ không xác đảng" 5Đặc biệt, đến Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 6 (11 - 1939), Đảng ta đã có những sự thay đổi rất nhạy bén về chiến lược cách mạng, phù hợp với tình hình mới của thế giới
và Đông Dương Hội nghị đã giải quyết đúng đắn mối quan hệ của hai cuộc cách mạng phản đế và điền địa, chỉ rõ: “nhiệm vụ chính cốt của cách mệnh là đánh đuổi đế quốc",
“Đứng trên lập trường giải phóng dân tộc, lấy quyền lợi dân tộc làm tối cao, tất cả mọi vấn đề của cuộc cách mệnh, cả vấn đề điển địa cũng phải nhằm vào cái mục đích ấy
mà giải quyết"!, tạm gác khẩu hiệu "cách mạng ruộng đất".6 Trên cơ sở đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu, Hội nghị cũng chủ trương thành lập Mặt trận dân tộc phản đế Đông Dương nhằm “Mở rộng và nâng cao tinh thần dân tộc, làm cho mỗi người trong các giai cấp có ý thức về sự tồn vong của dân tộc và sự liên quan mật thiết của vận mệnh dân tộc với lợi ích cá nhân mình", tập hợp rộng rãi các dân tộc, các đảng phải, đoàn thể, tầng lớp, nhân dân yêu nước để đánh đổ để quốc Pháp và tay sai, giành lại độc lập cho các dân tộc tại Đông Dương Những chủ trương trên đã bước đầu khắc phục những hạn chế về lý luận cách mạng trong Luận cương chính trị (10 – 1930), khẳng định tính đúng đắn của Cương lĩnh chính trị đầu tiên, phù hợp với lý luận cách mạng của Nguyễn Ái Quốc về giải phóng dân tộc và yêu cầu khách quan của lịch sử bấy giờ
Tháng 11-1940, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng họp lần thứ 7, nhận định rằng “Cách mạng phản đế và cách mạng thổ địa phải đồng thời tiến, không thể cái làm trước cái làm sau"; 7nghĩa là Trung ương Đảng đã trở lại nhấn mạnh vào vấn đề cách mạng điền địa như quan điểm chưa hợp lý của Hội nghị Trung ương lần thứ 1 và vẫn chưa thật sự dứt khoát với chủ trương đặt nhiệm vụ dân tộc giải phóng lên đầu trong Hội nghị lần thứ 6 Nhận thức được tình hình đó, đầu năm 1941, đồng chí Nguyễn Ái Quốc đã triệu tập sớm Hội nghị Trung ương lần thứ 8 để nhanh chóng thống nhất lại phương hướng, chuyển hướng chiến lược Cách mạng về phù hợp với tình hình thực tiễn: không cùng lúc giải quyết giải quyết hai vấn đề phản đế và điền địa nữa, mà tập trung giải quyết vấn đề cần kíp “dân tộc giải phóng", tạm gác khẩu hiệu: “Tịch thu
4 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t.12, tr.402
5 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng toàn tập, Sđd, t.6
6 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng Toàn tập, Sđd, t 7
Trang 76
ruộng đất của địa chủ chia cho dân cày" thay thành tịch thu ruộng đất của đế quốc và Việt gian chia cho dân cày nghèo, giảm tô, giảm tức, chia lại ruộng công, tiến tới thực hiện người cày có ruộng Bổ sung, hoàn chỉnh vào đường lối vận dụng sức mạnh toàn dân được đề ra trong Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 6, Hội nghị cũng chủ trương giải quyết vấn đề dân tộc trong khuôn khổ mỗi nước Đông Dương, thực hiện “dân tộc tự quyết" nhằm phát huy sức mạnh của từng dân tộc trong sự nghiệp giải phóng; quyết định thành lập Mặt trận Việt Nam độc lập đồng minh (gọi tắt là Việt Minh) theo đề nghị của đồng chí Nguyễn Ái Quốc thay cho Mặt trận Dân tộc thống nhất phản đế Đông Dương để đánh thức tỉnh thần dân tộc truyền thống của nhân dân
III Kết luận
Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ VIII (5/1941) là sự kiện có ý nghĩa quan trọng, cùng với sự ra đời của Mặt trận Việt Minh, đã hoàn chỉnh sự chuyển hướng chỉ đạo chiến lược và sách lược của Đảng, trực tiếp góp phần vào thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945 Quyết định đặt vấn đề giải phóng dân tộc lên hàng đầu và thành lập Mặt trận Việt Minh trong Hội nghị Trung ương VIII (5 - 1941) của Đảng xuất phát
từ chính tình hình thực tiễn của xã hội Việt Nam với mâu thuẫn sục sôi giữa toàn thể dân tộc cùng bè lũ để quốc, thực dân Nhật – Pháp và tình hình thực tiễn của thế giới Hội nghị có ý nghĩa lịch sử to lớn; kiên quyết giương cao hơn nữa ngọn cờ giải phóng dân tộc, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu và cấp thiết hơn bao giờ hết; giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa hai nhiệm vụ chiến luợc là chống đế quốc và phong kiến Hội nghị đã động viên toàn dân tích cực chuẩn bị tiến tới cách mạng tháng
8 Với chủ trương của hội nghị Mặt trận Việt Minh ra đời, qua đó Đảng đã xây dựng được khối đoàn kết toàn dân vững chắc; lực lượng vũ trang lần lượt ra đời, căn cứ địa cách mạng thành lập, phong trào đấu tranh phát triển mạnh mẽ chuẩn bị tiến tới tổng khởi nghĩa toàn quốc
IV Tài liệu tham khảo
1 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng toàn tập, Sđd, Tập 6
2 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng toàn tập, Sđd, Tập 7
3 Lịch sử biên niên Đảng Cộng sản Việt Nam, tập 2, tr.735-739, NXB Chính trị Quốc gia, 2008
4 Hồ Chí Minh toàn tập, tập 6, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2001, tr 159
5 Hồ Chí Minh, toàn tập, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000, tập 3, tr 198