THƠ bác OK (8 đề 20 TRANG)

Câu 3: 10đ * Yêu cầu về kỹ năng: Viết một bài văn nghị luận về tác phẩm với những yêu cầu cụ thể sau: - Hình thức một bài văn: bố cục rõ ràng, lập luận chặt chẽ, có sự phân tích, bình g

ĐỀ 1.

PHÒNG GD&ĐT ĐỀ THI OLYMPIC LỚP 8

Năm học 2014 - 2015 Môn thi: Ngữ văn

Thời gian viết bài: 120 phút (Không kể thời gian giao đề)

Câu 1: (4,0 điểm)

Trong bài thơ “Quê hương”, Tế Hanh viết:

Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã Phăng mái chèo mạnh mẽ vượt trường giang.

và

Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.

Tìm, nêu giá trị phép tu từ trong các câu thơ đó

Câu 3: (6,0 điểm)

Nhà tâm lí học Elena ví tuổi thiếu niên như một “xứ sở kì lạ”.

Ở xứ sở này khí hậu rất thất thường và kì quặc, khi thì nóng nực như vùng nhiệt đới, khi thì trở nên lạnh như băng Xứ sở này có mùa xuân hoa nở ngát hương, có mùa thu lá vàng rụng tơi

tả Dân cư ở vùng này khi thì rất vui vẻ, ồn ào, khi thì bỗng nhiên trầm ngâm, lặng lẽ Trong xứ sở

kì lạ này không có trẻ con và cũng không có người lớn.

Em có suy nghĩ gì về xứ sở kì lạ ấy?

Câu 3: (10 điểm)

Có ý kiến cho rằng: Đặc sắc trong phong cách thơ trữ tình Hồ Chí Minh là vừa có màu sắc cố

điển vừa mang tinh thần thời đại Bằng hiểu biết của mình về bài thơ “Tức cảnh Pác Bó” và bài

thơ “ Ngắm trăng” của Hồ Chí Minh, em hãy làm sáng tỏ lời nhận xét trên

HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ THI NGỮ VĂN 8

Câu 1: (4,0đ)

* Về nội dung:

- Chỉ nghệ thuật so sánh: “Chiếc thuyền hăng như con tuấn mã”

- Tác dụng”

+ Diễn tả thật ấn tượng khí thế băng tới dũng mãnh của con thuyền ra khơi

+ Toát nên sức sống mạnh mẽ, vẻ đẹp hùng tráng của con thuyền, đó cũng chính là khí thế

lao động đầy hứng khởi, dạt dào sức sống của người dân làng chài

- Chỉ ra nghệ thuật nhân hóa được thể hiện qua các từ ngữ: “im, mỏi, trở về, nằm,

nghe”

Tác dụng của biện pháp nhân hóa:

+ Biến con thuyền vô tri, vô giác trở nên sống động, có hồn như con người

+ Các từ “im, mỏi, trở về, nằm” cho ta cảm nhận được giây phút nghỉ ngơi thư giãn của con thuyền, giống như con người, sau một chuyến ra khơi vất vả cực nhọc, trở về

+ Từ “nghe” gợi cảm nhận con thuyền như một cơ thể sống, nhận biết chât muối của biển đang ngấm dần, lặn dần vào da thịt của mình; cũng giống như những con người từng trải, với con thuyền, vị muối càng ngấm vào nó thì nó như càng dày dạn lên Hình ảnh con thuyền vất vả cực nhọc đống nhất với với cuộc sống người dân chài

* Về hình thức: Có sự liên kết đối chiếu làm nổi bật sự khác nhau trong hình ảnh con thuyền ở mỗi khổ thơ Diễn đạt mạch lạc, trong sáng, không sai, mắc các lỗi câu

* Yêu cầu về kiến thức :

a Giải thích xứ sở kì lạ : Cách nói hình tượng về tuổi thiếu niên – lứa tuổi của những đổi

thay thất thường, khi thế này lúc thế khác, chưa định hình rõ tâm lí, tính cách

b Đặc điểm :

- Tuổi thiếu niên là một xứ sở kì lạ với nhiều biểu hiện đa dạng, phong phú: lúc rụt rè, khi

tự tin, lúc già dặn như người lớn, khi hồn nhiên như trẻ con, Đặc biệt là cảm xúc, thái độ, hành động và sự nhận thức về bản thân chưa có sự ổn định còn cảm tính và đôi lúc trái ngược nhau

- Tuổi thiếu niên là giai đoạn chuyển tiếp về thể chất và tinh thần giữa giai đoạn trẻ em và trưởng thành Sự chuyển tiếp này liên quan đến những thay đổi về sinh học, xã hội và tâm

lí Chính điều đó khiến tuổi thiếu niên là tuổi của những thái cực đối lập bởi các em chưa

có nhận thức rõ về bản thân mình

- Chính thế giới riêng rất khác biệt của lứa tuổi này khiến các em trở nên lạ lùng, khó hiểu nhưng cũng rất dễ thương (dẫn chứng)

c Đánh giá vấn đề, liên hệ:

- Từ những đặc điểm lứa tuổi mà các tư tưởng, ý tưởng đóng một vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách và tính nết Nếu nhận được sự định hướng đúng đắn, các em sẽ phát triển theo hướng tích cực và ngược lại

- Phê phán những người không hiểu biết về xứ sở kì lạ dẫn đến cấm đoán, áp đặt, thiếu cảm thông với các em cũng như những kẻ mãi mãi không chịu thoát ra khỏi xứ sở kì lạ ấy

- Cần hiểu được đặc điểm của xứ sở kì lạ để phát triển tự nhiên, hợp với lứa tuổi theo một

định hướng đúng đắn

Câu 3: 10đ

* Yêu cầu về kỹ năng:

Viết một bài văn nghị luận về tác phẩm với những yêu cầu cụ thể sau:

- Hình thức một bài văn: bố cục rõ ràng, lập luận chặt chẽ, có sự phân tích, bình giá, cảm thụ về nội dung cảm xúc, các yếu tố nghệ thuật( ngôn từ, hình ảnh, thể thơ các thủ pháp tu từ…) trong hai bài thơ

- Diễn đạt rõ ràng, linh hoạt, uyển chuyển, không mắc các lỗi viết câu, dùng từ, chính tả)

* Yêu cầu về kiến thức

a Giới thiệu vấn đề nghị luận

- Giới thiệu về tác giả Hồ chính Minh và hai bài thơ “Tức cảnh Pác Bó”, “ Ngắm trăng”

- Dẫn dắt nêu vấn đề nghị luận

b Chứng minh màu sắc cổ điển và tinh thần thời đại ở hai bài thơ

Bài Tức cảnh Pác Bó

* Màu sắc cổ điển.

- “Thú lâm tuyền”

+ Câu thơ đầu ngắt nhịp 4/3 tạo thành hai vế sóng đôi toát nên cảm giác về sự nhịp nhàng, nề nếp, giọng điệu thật thoải mái, phơi phới cho ta thấy Bác sống thật ung dung hòa điệu với nhịp sống núi rừng

+ Câu thơ 2 tiếp tục mạch cảm xúc đó, có chút đùa vui: lương thực, thực phẩm ở đây đầy đủ đến mức dư thừa

+ Câu thơ thứ nhất nói về việc ở, câu thơ thứ hai nói về việc ăn, câu thơ thứ 3 nói về việc làm của Bác Tất cả đều hòa hợp cùng thiên nhiên toát nên cảm giác thích thú, bằng lòng

+ Giọng điệu thoải mái pha chút đùa vui hóm hỉnh có phần khoa trương tạo cho nhân vật

trữ tình mang dáng dấp một ẩn sĩ, một khách lâm tuyền thực thụ.

*Tinh thần thời đại.

+ Bác đến tìm đến thú lâm tuyền không giống với người xưa là để “lánh đục tìm trong” hay

tự an ủi mình bằng lối sống” an bần lạc đạo” mà đến với thú lâm tuyền để “dịch sử Đảng” tức là làm cách mạng Nhân vật trữ tình mang dáng vè một ẩn sĩ song thự chất vẫn là người chiến sĩ

+ Trung tâm của bức tranh Pác Bó là hình tượng người chiến sĩ được đặc tả bằng những nét đậm, khỏe đầy ấn tượng qua tử láy “ chông chênh” và 3 chữ “ dịch sử đảng” toàn vần trắc, toát nên vẻ khỏe khoắn, mạnh mẽ

+ Niềm vui sống giữa thiên nhiên hòa quện trong niềm vui làm cách mạng

Bài “Ngắm trăng”.

* Màu sắc cổ điển.

+ Phân tích đề tài “Vọng nguyệt” và thi liệu cổ: “rượu, hoa, trăng”

+ Phân tích dáng dấp thi nhân xưa của Bác qua: Cấu trúc đăng đối, nghệ thuật nhân hóa ở hai câu thơ cuối, nhất là chủ thể trữ tình yêu trăng, coi trăng như người bạn gắn bó, tri kỷ

* Tình thần thời đại:

+ Phân tích hồn thơ lạc quan, tinh thần vượt lên trên hoàn cảnh khó khăn gian khổ biểu hiện ở sự tự do nội tại, phong thái ung dung, vượt hẳn lên sự nặng nề, tàn bạo của ngục tù

+ Phân tích tâm hồn thi sĩ hòa quện trong tâm hồn chiến sĩ

*****************************************

ĐỀ 2

ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI CẤP THÀNH PHỐ

Môn: NGỮ VĂN – Lớp 8

Thời gian: 150 phút (Không kể thời gian giao đề) Câu 1 (2,0 điểm)

Đọc đoạn văn sau:

Nhưng, ô kìa! Sau trận mưa vùi dập và những cơn gió phũ phàng kéo dài suốt cả một đêm, tưởng chừng như không bao giờ dứt, vẫn còn một chiếc lá thường xuân bám trên bức tường gạch Đó là chiếc lá cuối cùng trên cây Ở gần cuống lá còn giữ màu xanh sẫm, nhưng với rìa lá hình răng cưa đã nhuốm màu vàng úa, chiếc lá vẫn dũng cảm treo bám vào cành cách mặt đất chừng hai mươi bộ.

(Chiếc lá cuối cùng - O Hen-ri)

Dựa vào đoạn văn, em hãy viết một đoạn văn cảm nhận về ý nghĩa hình ảnh chiếc lá cuối cùng và sức mạnh của nghệ thuật hội họa

Câu 2 (8,0 điểm)

Có ý kiến cho rằng: Đọc một câu thơ nghĩa là ta gặp gỡ một tâm hồn con người.

Qua hai bài thơ Tức cảnh Pác Bó và Ngắm trăng của Hồ Chí Minh, em hãy phân tích để

làm sáng tỏ ý kiến trên

Hết HƯỚNG DẪN CHẤM THI HỌC SINH GIỎI NĂM HỌC 2017 – 2018

MÔN NGỮ VĂN – LỚP 8

(Gồm 02 trang)

Câu

(điể

m)

g điểm

Câu

1

(2,0

đ)

* Về hình thức: HS viết thành một đoạn văn hoàn chỉnh.

* Về diễn đạt: Bài viết đảm bảo tính mạch lạc, hành văn trong sáng lưu loát

làm nổi bật yêu cầu của câu hỏi

* Về nội dung: Cần đảm bảo được các ý cơ bản như sau:

- Hình ảnh chiếc lá gợi cho người đọc nhiều liên tưởng:

+ Gợi liên tưởng đến số phận của những con người: nghèo, bệnh tật, tuyệt vọng, bi quan về cuộc sống

+ Liên tưởng đến ý chí, nghị lực của con người Đặc biệt là tình yêu thương giữa những người nghèo khổ, là một minh chứng cho lòng yêu nghề và tình người cao cả

- Sức mạnh của nghệ thuật hội họa:

+ Tác phẩm nghệ thuật hội họa chân chính có thể làm thay đổi suy nghĩ và hành động của con người

+ “Chiếc lá cuối cùng” trở thành kiệt tác vì nó như liều thần dược đã cứu được Giôn xi, một bệnh nhân đang ở thế tuyệt vọng

0,5đ 0,5đ

0,5đ 0,5đ

Câu

2

(8,0

đ)

* Về kỹ năng: Đảm bảo một bài văn nghị luận văn học, có bố cục và lập luận

chặt chẽ Hệ thống luận điểm rõ ràng, có dẫn chứng linh hoạt, phù hợp Lời văn trong sáng, mạch lạc…

* Về kiến thức: Cần đáp ứng được các ý cơ bản như sau:

M

B

- Dẫn vào đề một cách hợp lí, logic

- Giới thiệu vấn đề nghị luận: Đọc một câu thơ nghĩa là ta gặp gỡ một tâm

hồn con người khái quát về tác giả, hoàn cảnh ra đời của hai bài thơ Tức cảnh

Pác Bó và Ngắm trăng; cảm hứng sáng tác của tác giả

0,5đ

T

B

a) Giải thích ý kiến: Đọc một câu thơ nghĩa là ta gặp gỡ một tâm hồn con

người -> Đọc một câu thơ, chúng ta không chỉ cảm nhận được vẻ đẹp của

ngôn từ mà còn cảm nhận được vẻ đẹp tâm hồn của nhà thơ gửi gắm trong đó

Bởi thơ là tiếng nói của tâm hồn, tình cảm con người Mỗi câu thơ ra đời là kết quả của những trăn trở, suy tư, nung nấu ở người nghệ sĩ

b) Phân tích, chứng minh:

* Bài thơ Tức cảnh Pác Bó

- Phong thái ung dung tự tại của Bác:

+ Câu thứ nhất: Sáng ra bờ suối, tối vào hang Giọng điệu thể hiện trong câu

thơ rất thoải mái, cho thấy Bác sống thật ung dung, hòa điệu với nhịp sống của núi rừng Nhịp thơ 4/3 tạo thành hai vế sóng đôi, toát lên cảm giác về sự nhịp nhàng, nề nếp: sáng ra, tối vào…

+ Câu thứ hai: Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng Niềm vui thích “thú lâm

tuyền” đã khiến nhà thơ biến thiếu thốn thành dư thừa, biến kham khổ thành

0,5đ

3,0đ

sang trọng

+ Câu thứ ba: Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng đây là câu thơ làm nổi bật

tư thế, tầm vóc lớn lao của Bác Ba chữ “dịch sử Đảng” toàn vần trắc, toát lên cái khỏe khoắn, mạnh mẽ, gân guốc Như vậy, trung tâm của bức tranh Pác Bó là hình tượng người chiến sĩ được khắc họa vừa chân thực, sinh động vừa

có tầm vóc lớn lao

- Cái “sang” của cuộc đời cách mạng: Cuộc đời cách

mạng thật là sang Cái sang của người làm cách mạng, được

cống hiến cho dân cho nước Chữ “sang” kết thúc bài thơ có thể coi là chữ thần, là “nhãn tự” đã kết tinh, tỏa sáng tinh thần

=> Vẻ đẹp tâm hồn Hồ Chí Minh: Dù trong hoàn cảnh gian nan, thiếu thốn vẫn ung dung Với Người, làm cách mạng và sống hòa nhập với thiên nhiên

là một niềm vui lớn

* Bài thơ "Ngắm trăng"

- Hoàn cảnh ngắm trăng của Bác

+ Bác ngắm trăng trong một hoàn cảnh đặc biệt Trong tù không rượu cũng

không hoa

+ Cái xốn xang, bối rối rất nghệ sĩ của Bác trước cảnh đẹp của đêm trăng:

Cảnh đẹp đêm nay khó hững hờ Bác là một người chiến sĩ cách mạng và

cũng là một thi sĩ Người thi sĩ đã rung động tâm hồn trước vẻ đẹp của trăng

dù thân thể đang bị giam cầm trong nhà tù khắc nghiệt, tàn bạo

- Mối giao hòa đặc biệt giữa người tù thi sĩ với trăng: Người ngắm trăng soi

ngoài cửa sổ Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ Bác thả tâm hồn mình vượt

ra ngoài của sắt nhà tù để tìm đến giao hòa với trăng giữa bầu trời tự do Trăng cũng vượt qua song sắt nhà tù để ngắm nhà thơ cuộc vượt ngục về tinh thần của Bác

=> Vẻ đẹp tâm hồn Hồ Chí Minh: Tâm hồn tự do, yêu thiên nhiên luôn làm chủ được mọi hoàn cảnh của Bác

* Đánh giá: Nét chung của hai bài thơ

- Bác luôn sẵn sàng vượt lên những hoàn cảnh khó khăn, gian khổ, luôn lạc

quan

- Phong cách sống của Bác thể hiện vẻ đẹp của một tâm hồn, nhân cách lớn, mang tinh thần thời đại mới

3,0đ

0,5đ

K

B - Khẳng định lại vấn đề - Liên hệ (hoặc mở rộng)

0,5đ

Hết

**************************************

ĐỀ 4

ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH NĂNG KHIẾU LỚP 8 THCS

MÔN: NGỮ VĂN

Thời gian: 150 phút (không kể thời gian giao đề)

Đề thi có 01 trang

Câu 1 (4 điểm) : Cảm nhận của em về cái hay của đoạn văn sau:

“Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường

Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng”

(Trích “Tôi đi học” - Thanh Tịnh)

Câu 2 ( 4 điểm): Trong truyện ngắn Lão Hạc của Nam Cao, nhân vật ông giáo đã có suy ngẫm:

“ Chao ôi! Đối với những người ở quanh ta, nếu ta không cố tìm mà hiểu họ, thì ta chỉ thấy họ gàn dở, ngu ngốc, bần tiện, xấu xa, bỉ ổi… toàn những cớ để cho ta tàn nhẫn; không bao giờ ta thấy họ là những người đáng thương; không bao giờ ta thương (…) Cái bản tính tốt của người ta

bị những nỗi lo lắng, buồn đau, ích kỉ che lấp mất”

Trình bày cách hiểu của em về suy nghĩ trên của nhân vật ông giáo bằng một bài văn ngắn ?

Câu 3 (12 điểm): Vẻ đẹp tâm hồn Hồ Chí Minh qua các bài thơ của Người: Tức cảnh Pác Bó, Ngắm trăng, Cảnh khuya và Rằm tháng giêng.

HƯỚNG DẪN CHẤM

1-Câu 1 (4 điểm)

* Yêu cầu về kĩ năng :

- HS biết trình bày những suy nghĩ, cảm nhận của mình dưới dạng một bài văn ngắn hoặc một đoạn văn, không gạch đầu dòng

- Bố cục của bài văn hoặc đoạn văn phải hoàn chỉnh

- Diễn đạt trôi chảy, mạch lạc Ngôn ngữ trong sáng, chuẩn xác

- Kĩ năng viết câu phải đúng ngữ pháp

- Viết đúng dạng bài cảm nhận, không sa đà, lạc sang kể lể, diễn xuôi ý đoạn văn

* Yêu cầu về nội dung kiến thức: Cần cảm nhận được cái hay của đoạn văn như sau:

- Về nghệ thuật :

+ Cách dẫn dắt cảm xúc rất tự nhiên: từ ngoại cảnh, từ sự thay đổi của thiên nhiên mà gợi nhớ thời điểm tựu trường

+ Diễn tả hết sức tinh tế tâm trạng náo nức, xốn xang, sự rung động khi hồi tưởng lại kỉ niệm lần

đầu tiên đi học, những kỉ niệm nhẹ nhàng trong sáng được diễn tả tinh tế là những kỉ niệm mơn

man

+ Sử dụng biện pháp tu từ so sánh rất đặc sắc (hình ảnh những cảm giác trong sáng nảy nở trong

lòng được so sánh với mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng: cách so sánh rất gợi cảm, tinh tế, diễn tả cảm xúc tươi sáng trong trẻo đẹp đẽ bừng nở trong tâm hồn nhân vật tôi trong ngày đầu tiên đi học).

+ Lựa chọn và sử dụng các từ láy rất tinh tế và giàu sức gợi : nao nức, mơn man

+ Đoạn văn toát lên chất thơ nhẹ nhàng, bay bổng, tinh tế

- Về nội dung : cái hay của đoạn văn là đã diễn tả được những cảm giác nao nức, những rung

động nhẹ nhàng mà xốn xang, cảm xúc trong sáng về ngày đầu tiên đi học còn đọng mãi trong tâm hồn

.Câu 2 ( 4 điểm):

*Yêu cầu về hình thức :

- Viết thành bài văn ngắn, bố cục hoàn chỉnh, mạch lạc, lập luận chặt chẽ, diễn đạt lưu loát

- Viết đúng kĩ năng dạng bài văn nghị luận giải thích, có lập luận lí lẽ để lí giải vấn đề một cách rõ ràng; không lạc sang kể lại câu chuyện, không diễn xuôi ý lôm côm, dông dài

* Yêu cầu về nội dung :

+ Đây là suy nghĩ có tính triết lý hòa quyện trong cảm xúc xót thương của nhân vật ông giáo đối với người nông dân, đối với con người trong xã hội cũ

+ Suy nghĩ của nhân vật ông giáo đã khẳng định một thái độ sống, một cách ứng xử, một cách nhìn, cách đánh giá con người mang tinh thần nhân đạo: Không thể nhìn cái vẻ bề ngoài để đánh giá con người; cần phải quan sát, suy nghĩ đầy đủ, sâu sắc về những con người hàng ngày sống quanh mình, cần phải nhìn nhận họ bằng lòng đồng cảm, bằng đôi mắt của tình thương Khi đó mới biết đồng cảm, mới biết nhìn ra và trân trọng những điều đáng thương, đáng quí ở họ Nếu không sẽ có ác cảm hoặc đánh giá sai lầm

(Ý này cho 2,0 điểm)

+ Qua suy nghĩ của nhân vật ông giáo, Nam Cao đã nêu lên một phương pháp đúng đắn, sâu sắc khi đánh giá con người: Ta cần biết đặt mình vào cảnh ngộ cụ thể của họ thì mới có thể hiểu đúng

và cảm thông Vấn đề cách nhìn nhận đánh giá con người đã trở thành một chủ đề sâu sắc, nhất quán trong sáng tác Nam Cao Ông cho rằng con người chỉ thực sự xứng đáng với danh nghĩa con người khi biết đồng cảm với mọi người xung quanh, khi biết nhận thấy và trân trọng vẻ đẹp đáng

quí ở họ

( Ý này cho 1,5 điểm)

+ Học sinh có thể tự liên hệ bản thân về vấn đề nhìn nhận, đánh giá những người sống

quanh mình, để rút ra bài học cho mình

( Ý này cho 0,5 điểm)

Câu 3 (12 điểm):

* Yêu cầu về kĩ năng :

- Có kĩ năng viết bài văn nghị luận văn học tổng hợp, biết xâu chuỗi hai tác phẩm sau đó khái quát

để hình thành những luận điểm chung HS có thể trình bày theo từng bài, nhưng đấy không phải là cách tối ưu, không thể hiện được kĩ năng nghị luận chắc chắn Do vậy nên coi trọng kĩ năng khái quát, tổng hợp và xây dựng luận điểm

- Bố cục bài hoàn chỉnh, chặt chẽ

- Biết lập luận hướng vào vấn đề, không sa đà, lan man

- Diễn đạt trôi chảy, mạch lạc, văn phong trong sáng

- Dùng từ chuẩn xác, có tính biểu cảm Đặt câu chuẩn ngữ pháp

* Yêu cầu về nội dung kiến thức : HS hiểu và khái quát được những luận điểm chính sau đây :

(1)- Hồ Chí Minh là một người chiến sĩ yêu nước, luôn đau đáu, trăn trở vì dân, vì nước ( Phân

tích dẫn chứng : bài thơ Cảnh khuya và Rằm tháng giêng)

(2)- Tâm hồn Hồ Chí Minh là tâm hồn tràn đầy lạc quan, luôn biết vượt lên trong mọi hoàn cảnh khó khăn khắc nghiệt nhất Niềm lạc quan ở Bác là lạc quan cách mạng

(Phân tích bài thơ Tức cảnh Pác Bó để làm rõ điều này : phân tích rõ tinh thần lạc quan, nụ cười

vui hóm hỉnh của Bác trước hoàn cảnh khó khăn thiếu thốn, Bác đã biến cái nghèo, cái thiếu thành cái sang )

(3)- Hồ Chí Minh có một tâm hồn yêu thiên nhiên tha thiết, say đắm với thiên nhiên Đối với Bác, thiên nhiên là bạn tri kỉ, tâm giao

(Phân tích tình yêu trăng của Hồ Chí Minh thể hiện trong các bài : Vọng nguyệt, Cảnh khuya,

Rằm tháng giêng )

(4)- Tâm hồn Hồ Chí Minh là một tâm hồn đầy chất thi sĩ, nghệ sĩ, rất nhạy cảm mà cũng rất

phóng khoáng, có những rung cảm tinh tế trước thiên nhiên, vẻ đẹp của cuộc đời (P.tích dẫn

chứng)

- Khái quát: Ở Hồ Chí Minh, người ta thấy rất rõ tâm hồn thi sĩ, nghệ sĩ hòa quyện với con người chiến sĩ Điều này làm nên nét đẹp ở Bác

- Có thể liên hệ với một số nhà thơ thời trung đại như Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm …

********************************************************

ĐỀ 5

ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH NĂNG KHIẾU

CẤP HUYỆN NĂM HỌC 2017 - 2018

Câu 1 (8.0 điểm)

Vết nứt và con kiến

Khi ngồi ở bậc thềm trước nhà, tôi nhìn thấy một con kiến đang tha chiếc lá trên lưng Chiếc lá lớn hơn con kiến gấp nhiều lần.

Bò được một lúc, con kiến chạm phải một vết nứt khá lớn trên nền xi măng Nó dừng lại giây lát Tôi tưởng con kiến hoặc là quay lại, hoặc là sẽ một mình bò qua vết nứt đó Nhưng không Con kiến đặt chiếc lá ngang qua vết nứt trước, sau đó đến lượt nó vượt qua bằng cách vượt lên trên chiếc lá Đến bờ bên kia, con kiến lại tha chiếc lá và tiếp tục cuộc hành trình.

(Theo Hạt giống tâm hồn, tập 5, NXB Tổng hợp Thành phố Hồ Chí

Minh)

Trình bày suy nghĩ của em về câu chuyện trên bằng một bài văn ngắn không quá một trang rưỡi giấy thi

Câu 2 (12.0 đ)

Đọc thơ Bác, Hoàng Trung Thông có viết:

“Tôi đọc trăm bài trăm ý đẹp Ánh đèn tỏa rạng mái đầu xanh Vần thơ Bác vần thơ thép

Mà vẫn mênh mông bát ngát tình”

Em hiểu thế nào về chất thép, chất tình trong đoạn thơ trên? Bằng hai bài thơ “Ngắm

trăng”, “Đi đường” trích “Nhật kí trong tù” của Hồ Chí Minh (Sách Ngữ văn 8, tập 2) em hãy

làm sáng tỏ vấn đề trên

HƯỚNG DẪN CHẤM

MÔN: NGỮ VĂN 8

1

8.0đ *Yêu cầu chung:- Kiểm tra năng lực viết bài nghị luận về một vấn đề xã hội, đòi hỏi thí sinh phải huy

động những hiểu biết về đời sống và kĩ năng tạo lập văn bản để làm bài

- Thí sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng phải có lí lẽ và căn cứ

xác đáng, có thái độ chân thành, nghiêm túc, phù hợp với chuẩn mực đạo đức xã hội

* Yêu cầu cụ thể:

HS có thể trình bày bằng nhiều cách nhưng cần làm rõ được các yêu cầu cơ bản sau:

1 Giới thiệu vấn đề NL

- Cuộc sống luôn có những khó khăn, trở ngại, thách thức, con người cần phải biết

biến những điều đó thành hành trang quý giá cho ngày mai như câu chuyện trên

0.5

2 Phân tích, bàn luận vấn đề

* Ý nghĩa câu chuyện

- Chiếc lá và vết nứt: Tượng trưng cho những khó khăn, thử thách, chông gai, vất vả,

những trở ngại, biến cố có thể xảy đến với con người bất cứ lúc nào trong cuộc đời

- Con kiến đặt ngang chiếc lá qua vết nút, rồi vượt qua bằng cách bò lên trên lá:

Thái độ biết chấp nhận thử thách, kiên trì, sáng tạo, dũng cảm vượt qua bằng chính

sức của mình

=> Câu chuyện ngắn gọn những chứa đựng ý nghĩa, bài học lớn lao về cuộc sống

Con người cần phải có ý chí, nghị lực, thông minh, sáng tạo, sẵn sàng đối mặt với

những thử thác, khó gian, dũng cảm vượt qua bằng nghị lực, niềm tin

1.0

* Bàn luận

- Khẳng định câu chuyện trên có ý nghĩa nhân sinh sâu sắc đối với mỗi con người

+ Những khó khăn, trở ngại vẫn thường xảy ra trong cuộc sống, nó là một điều tất yếu tồn tại trong cuộc đời Bởi vậy, mỗi người cần có thái độ sống tích cực, sẵn

sàng đối mặt, dũng cảm vượt qua bằng sự tỉnh táo, thông minh, sáng tạo để tìm ra

hướng giải quyết tốt nhất Chỉ có như vậy, con người mới có được bản lĩnh, đứng

vững trước mọi khó khăn, thử thách, gặt hái được thành công

(HS đưa ra dẫn chứng cụ thể, phân tích)

- Phê phán thái độ sống thiếu tích cực

+ Không phải bất cứ ai cũng có thái độ tích cực để vượt qua mọi trở ngại, sóng gió trong cuộc đời Có người bi quan, tuyệt vọng, chán nản, đầu hàng, bỏ cuộc; có

người ỷ lại, đổ lỗi cho số phận

(HS đưa ra dẫn chứng cụ thể, phân tích)

5.0

* Đưa ra bài học nhận thức và hành động

- Cuộc sống không phải lúc nào cũng trải đầy hoa hồng, bằng phẳng, thuận lợi mà

sóng gió có thể ập tới bất cứ lúc nào Đó là quy luật tất yếu mà con người cần phải

đối mặt

- Phải có ý thức rèn luyện, bồi đắp về trí tuệ, tâm hồn, xây dựng sức mạnh nội tại, ý chí mạnh mẽ để có thể vượt qua mọi khó khăn thử thách

1.0

3 Đánh giá

- Khái quát lại vấn đề, liên hệ bản thân

0.5

2

12.0đ

a) Yêu cầu chung:

- Kiểm tra năng lực viết bài nghị luận văn học, đòi hỏi thí sinh phải huy động kiến

thức về tác giả, tác phẩm và kĩ năng tạo lập văn bản để làm bài

- Thí sinh có thể hiểu và trình bày theo những cách khác nhau, nhưng phải rõ hệ

thống luận điểm, có lí lẽ, dẫn chúng cụ thể, lời văn trong sáng, thuyết phục, ít mắc

lỗi diễn đạt

b) Yêu cầu cụ thể:

* Giới thiệu vấn đề nghị luận

0.5

* Khái quát:

- Thép: Là hợp kim vừa có độ bền, độ cứng và độ dẻo Tinh thần “thép” trong thơ

Bác là sự ung dung, tự tại, lạc quan, vượt lên hoàn cảnh, là sự tự do về mặt tinh thần,

luôn tin tưởng và sự thắng lợi của cách mạng, là phong thái của người chiến sĩ cách

mạng

- Tình: Là những rung cảm của tâm hồn, sự gắn bó, là tình yêu đối với con người,

với thiên nhiên Tình trong thơ Bác chính là vẻ đẹp tâm hồn của người nghệ sĩ, nhạy

cảm, dễ rung cảm trước vẻ đẹp của thiên nhiên, con người, yêu thiên nhiên, yêu quê

hương, đất nước tha thiết

=> Thép và tình trong hai bài thơ vừa thể hiện ở ý chí, bản lĩnh, nghị lực phi thường

của người chiến sĩ cách mạng trong cảnh tù đầy, vừa thể hiện ở tình yêu, sự rung cảm

trước cái đẹp của thiên nhiên

* Chứng minh:

HS có thể trình bày theo nhiều cách nhưng đảm bảo một số ý sau:

- Chất thép trong hai bài thơ “Ngắm trăng’, “Đi đường” thể hiện ở phong thái lạc

quan, ung dung, yêu đời dù trong hoàn cảnh tù đày gian khổ

+ Bài “Ngắm trăng”

Hai câu đầu với nghệ thuật đối chuẩn, thi sĩ- Hồ Chí Minh đang sống trong nghịch cảnh nơi ngục tù, chân tay bị xiềng xích, nằm trong ngục tối đầy muỗi rệp

nhưng luôn khao khát và hướng tới cái đẹp Người bối rối, xốn xang trước vẻ đẹp

của ánh trăng ngoài cửa sổ, khao khát được thưởng trăng một cách trọn vẹn dù

không có rượu, không có hoa Sự rung cảm trước vẻ đẹp thiên nhiên ấy trong chỉ cho

thấy tâm hồn nhạy cảm, yêu cái đẹp, yêu thiên nhiên mà còn cho thái sự tự do trong

tâm hồn Cánh song sắt của nhà tù không giam cầm được tình yêu của người thi

sĩ-chiến sĩ

(Phân tích đối sánh hai câu khai thừa phần phiên âm và dịch nghĩa để làm rõ)

Hai câu chuyển- hợp: Vế đối mẫu mực: Nhân hướng - Nguyệt tòng thể hiện tư

thế ngắm trăng độc đáo của người tù cách mạng Không chỉ là thưởng trăng thường

tình mà còn là một cuộc vượt ngục bằng tinh thần đích thực Song sắt nhà tù không

thể nào giam cầm được tinh thần lạc quan, tình yêu của Bác đối với vẻ đẹp thiên

nhiên

(Phân tích đối sánh hai câu chuyển- hợp phần phiên âm và dịch nghĩa để làm rõ)

+ Bài “Đi đường”

Hai cầu đầu: Lời thơ giản dị như lời kể Bác nói chuyện đi đường, vượt qua

quãng đường đèo núi “đường đi khó; hết lớp núi này lại tiếp đến lớp núi khác”, khó

khăn chồng chất khó khăn, gian lao tiếp liền gian lao Điệp từ : “trùng san” đã làm

nổi bật hình ảnh thơ, làm sâu sắc ý thơ, thấy được sự thấm thía những gian lao, vất

vả của người đi đường, cũng là con đường cách mạng, đường đời

Hai câu còn lại: Trèo lên tới đỉnh cao là lúc gian lao nhất nhưng đồng thời là lúc mà mọi khó khăn vừa kết thúc, người đi đường đứng trên đỉnh cao tột cùng Nỗi

gian lao của người đi đường núi được đền đáp bằng việc chinh phục đỉnh cao Hình

ảnh người chiến sĩ say sưa chìm đắm ôm trọn vẻ đẹp của thiên nhiên từ đỉnh cao

muôn trượng mang dáng dấp của cả một người thi sĩ

=> Phong thái của người tù là cốt cách của người chiến sĩ cách mạng ung dung,

tự tại

2.5

2.5

- Chất tình thể hiện ở sự say đắm trước vẻ đẹp của thiên nhiên, thể hiện tình yêu 3.0