TIẾT 65 đập đá ở côn lôn

- Là nhà nho yêu nước, nhà CM lớn nước ta đầu thế kỉ XX, một người giỏi hùng biện, có tài văn chương.. II- Phân tích.1- Bốn câu thơ đầu: Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn Lừng lẫy làm ch

KIỂM TRA BÀI CŨ

? Vấn đề dân số được nhìn nhận từ những vấn đề gì? Đâu là nguyên nhân chính dẫn đến sự gia tăng dân số?

? Hậu quả của tình trạng gia tăng dân số là gì?

ĐẬP ĐÁ Ở CÔN LÔN

( Phan Châu Trinh)

TIẾT 65- VĂN BẢN

Phan Châu Trinh thời trẻ

I- Đọc và tìm hiểu chung:

1- Tác giả:

- Phan Châu Trinh (1872 – 1926 ), hiệu là Tây Hồ, biệt hiệu là Hi Mã

- Quê: huyện Hà Đông, tỉnh Quảng Nam

- Là nhà nho yêu nước, nhà CM lớn nước ta đầu thế kỉ XX, một người giỏi hùng biện, có tài văn chương

- Văn chính luận của ông giàu tính hùng biện, đanh thép; thơ văn trữ tình đều thấm đẫm tinh thần yêu nước, dân chủ  

I- Đọc và tìm hiểu chung:

1- Tác giả:

2- Tác phẩm:

a- Đọc và tìm hiểu chú thích:

* Đọc

* Tìm hiểu chú thích

b- Tìm hiểu chung:

* Xuất xứ: Bài thơ ra đời lúc Phan Châu Trinh đang bị tù đày ở Côn Đảo ( 1908-1910 )

* Thể thơ:

Thất ngôn bát cú Đường luật

* Phương thức biểu đạt: Biểu cảm là chính + tự sự

* Nhân vật trữ tình: Người đập đá- PCTrinh

* Bố cục: 4 phần

- 2 câu đề

- 2 câu thực

- 2 câu luận

- 2 câu kết

II- Phân tích.

1- Bốn câu thơ đầu:

Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn

Lừng lẫy làm cho lở núi non

Xách búa đánh tan năm bảy đống

Ra tay đập bể mấy trăm hòn.

* Câu thơ đầu: Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn.

- Không gian: giữa đất Côn Lôn (Côn Đảo- hòn đảo chỉ có nắng gió của biển khơi dữ dội)

- Tư thế con người: Đứng giữa một vùng trời đất

-> Tư thế đàng hoàng, kiêu hãnh giữa biển rộng non cao, tư thế hiên ngang sừng sững đầu đội trời chân đạp đất; cùng với thế đứng là khát vọng hành động mãnh liệt của người tù yêu nước

* Ba câu thơ tiếp:

Lừng lẫy làm cho lở núi non

Xách búa đánh tan năm bảy đống

Ra tay đập bể mấy trăm hòn.

+ Giọng thơ hùng hồn thể hiện khẩu khí ngạo nghễ, ngang tàng

+ Biện pháp nói quá ( Xách búa đánh tan năm bảy đống, ra tay đập bể mấy trăm hòn )

+ Động từ mạnh: đánh tan, đập bể, lở (núi non)

+ Đối xứng các hình ảnh

-> Làm nổi bật sức mạnh to lớn của con người

Hình ảnh người anh hùng hiên ngang, lẫm liệt, coi thường mọi gian nan thử thách, quyết tâm phá tan ách thống trị của thực dân

* TL: Bốn câu thơ đầu :

+ Nghĩa thực: Miêu tả công việc đập đá của người tù

+ Nghĩa bóng: Khắc họa hình ảnh người tù CM thật ấn tượng trong tư thế ngạo nghễ vươn ngang tầm vũ trụ, biến công việc lao động cưỡng bức khổ sai nặng nhọc thành một cuộc chinh phục thiên nhiên dũng mãnh của con người có một sức mạnh thần kì như một dũng sĩ thần thoại

-> Miêu tả công việc đập đá Đó là công việc rất vất vả, nặng nhọc: làm cho lở núi non,

xách búa đánh tan ,.ra tay đập bể

2- Bốn câu thơ cuối: Cảm nghĩ từ việc đập đá

* Hai câu luận: Tháng ngày bao quản thân sành sỏi

Mưa nắng càng bền dạ sắt son

- Giọng thơ tự bộc bạch  tạo ra sự lắng sâu cảm xúc trong tâm hồn, như lời tự dặn lòng, khắc hoạ được vẻ đẹp nội tâm rất thực của người tù yêu nước

- Nghệ thuật đối lập : Tháng ngày, mưa nắng >< thân sành sỏi, dạ sắt son -> khiến câu văn nhịp nhàng, cân đối, ý thơ được nhấn mạnh: Không chỉ khái quát được thời gian,

không gian, những mưa nắng, bão tố của cuộc đời đang đợi phía trước- đó là nhà tù, là gông cùm, là tra tấn, là lao dịch khổ sai mà còn là nghị lực, bản lĩnh, lòng trung thành với sự nghiệp cách mạng của nhà yêu nước Phan Châu Trinh

* Hai câu kết:

- NT : + Đối lập: vá trời( chí lớn) >< việc con con( thử thách nhỏ bé).

+ Ẩn dụ, khoa trương: ví mình và bạn tù yêu nước là những kẻ vá trời.

-> Nhấn mạnh thêm bức chân dung người đập đá ở những câu trên, đồng thời tô đậm thêm tư thế, bản lĩnh và ý chí của người anh hùng, đấng tài trai giữa đất Côn Lôn

III- Tổng kết:

1- Nghệ thuật:

- Xây dựng hình tượng nghệ thuật có tính chất đa nghĩa.

- Sử dụng bút pháp lãng mạn, giọng điệu hào hùng thể hiện khẩu khí ngang tàng, ngạo nghễ.

- Sử dụng bút pháp đối lập, nét nút khoa trương.

2- Nội dung:

( Ghi nhớ / Tr 150).

Luyện tập, củng cố:

? Đọc diễn cảm bài thơ.

? Qua hai bài thơ " Đập đá ở Côn Lôn" và " Cảm tác vào nhà ngục Quảng Đông, hãy trình bày những cảm nhận của mình về vẻ đẹp hào hùng lãng mạn của hình tượng nhà nho yêu nước và cách mạng đầu thế kỉ XX?

Vận dụng :

? Em hãy viết đoạn văn trình bày về vai trò của ý chí, nghị lực được gợi ra từ bài thơ trên.

Mở rộng tìm tòi:

- Đọc thêm: Bình giảng văn học về bài thơ.

- Học thuộc lòng, hiểu nt và nội dung bài thơ.

- Làm bài tập 2/ sgk thành bài cảm thụ văn học.

- Chuẩn bị : Ôn tập tiếng Việt.