Kiến thức:- - Hướng dẫn học sinh cảm nhận từ bài thơ hình ảnh cao đẹp của ngươì chí sĩ yêu nước đầu thế kỉ XX – Những người mang chí lớn cứu nước, cứu dân.. - Nhận xét, bổ sung - Phần 1
Trang 1Tuần : 15-Tiết : 57
Ngày soạn:
Ngày dạy:
ĐẬP ĐÁ Ở CÔN LÔN
(Phan Châu Trinh)
A.MỤC TIÊU:
Kiến thức:- - Hướng dẫn học sinh cảm nhận từ bài thơ hình ảnh cao đẹp của ngươì chí sĩ
yêu nước đầu thế kỉ XX – Những người mang chí lớn cứu nước, cứu dân Dù ở hoàn cảnh nào vẫn giữ được phong thái ung dung, khí phách hiên ngang, bất khuất và niềm tin không dời đổi vào sự nghiệp giải phóng dân tộc Hiểu được giọng thơ, khẩu khí hào hùng của tác giả
2 Kĩ năng: Đọc - hiểu văn bản thơ thất ngôn bát cú Đường luật đầu thế kỉ XX Cảm nhận
được các hình ảnh thơ trong tác phẩm
- KNS cơ bản được giáo dục : Nhận thức, giao tiếp, tư duy sáng tạo
3 Thái độ: cảm phục và trân trọng các vị tiền bối cách mạng
- Tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh: Liên hệ tới tư tưởng yêu nước và độc lập dân tộc của Bác,
tự đặt mục đích phấn đấu theo tư tưởng của Bác
Năng lực cần phát triển
- Tự học - Tư duy sáng tạo - Hợp tác - Sử dụng ngôn ngữ
- Năng lực đọc hiểu văn bản
-Năng lực sử dụng tiếng Việt và giao tiếp
-Năng lực cảm thụ thẩm mĩ (nhận ra giá trị nội dung, nghệ thuật của văn bản)
B CHUẨN BỊ
- Tư liệu, hình ảnh liên quan đến bài học -Soan bài theo hướng dẫn SGK
- Phần chuẩn bị theo yêu cầu ở tiết trước - Phiếu học tập
C PHƯƠNG PHÁP/ KỸ THUẬT DẠY HỌC
-Kĩ thuật động não, thảo luận: - Kĩ thuật trình bày một phút:
- Kĩ thụât viết tích cực - PP trực quan, vấn đáp, thuyết trình, nêu vấn
đề
D TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG
HOẠT ĐỘNG I KHỞI ĐỘNG
- Quan sát hình ảnh và cho biết em hiểu gì về địa danh này?
Trang 2Nhà tù Côn Đảo là một khu nhà tù tại Côn Đảo Hệ thống nhà tù này được người Pháp xây dựng để giam giữ những tù phạm đặc biệt nguy hiểm cho chế độ thực dân Pháp như: tù phạm chính trị, tử tù Nơi đây thời Pháp thuộc đã giam giữ những nhân vật tham gia các phong trào cách mạng và những người ái quốc chống lại chính phủ thuộc địa,
và sau đó lại được Mỹ sử dụng để giam cầm tù binh trong cuộc chiến chống Mỹ Hiện nay, nơi đây đã được thủ tướng chính phủ Việt Nam đưa vào danh sách xếp hạng 23 di tích quốc
lại những hành động ngược đãi tù nhân nghiêm trọng của thực dân Pháp, quân đội Mỹ và chế độ Quốc gia Việt Nam / Việt Nam Cộng hòa Tại đây, nhà hoạt động cách mạng Phan Châu Trinh đã viết bài “ Đập đá ở Côn Lôn”
HOẠT ĐỘNG II HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
I-Giới thiệu chung:
Hoạt động của giáo viên- học sinh Nội dung cần đạt
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
- HD HS đọc thầm chú thích SGK ?
(1) Cho biết những nét chính về tác giả
?
(2) Em hiểu gì về tác phẩm?
Em biết thêm truyện nào của ông?
- HS suy nghĩ, trả lời câu hỏi
- HS tham gia nhận xét, bổ sung
- GV tổng hợp , bổ sung- giới thiệu
hình ảnh minh họa
1-Tác giả:
-Phan Châu Trinh là nhà nho yêu nước -Ông có khát vọng làm xoay chuyển đất nước, đánh kẻ thù trấn hưng đất nước những năm đầu thế kỉ XX
-Ông bị kẻ thù bắt và tù đầy
2-Tác phẩm:
-Tác phẩm viết bằng chữ nôm -Viết khi tác giả bị đày ở Côn Đảo, khi ông cùng
bạn tù bị bắt lao động khổ sai
II-Đọc và hiểu tác phẩm:
Hoạt động của giáo viên- học sinh Nội dung cần đạt
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
- GVhướng dẫn HS đọc ?
- Gọi HS đọc ?
- GV-HS theo dõi và nhận xét
1-Đọc - chú thích:
-Giọng đọc phấn chấn tự tin
- Chú ý nhịp thơ 4/3 Các câu 1, 2, 3, 4 nhịp 2/2/3
2 Bố cục
Trang 3- GV hướng dẫn HS xem chú thích
SGK ?
- Tìm bố cục văn bản? Nội dung ?
- Nhận xét, bổ sung
- Phần 1: (4 câu thơ đầu): Hình ảnh hiên ngang khí phách của người anh hùng mặc dù trong cảnh tù đày
- Phần 2: (4 câu thơ sau): Ý chí sắt thép, tinh thần kiên trung và nghị lực của người anh hùng trong cảnh tù đày
3, Phân tích
Hoạt động của giáo viên- học sinh Nội dung cần đạt
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
- HS đọc 4 câu thơ đầu ?Cho biết nội
dung của 4câu thơ này
- Công việc đập đá của người từ ở Côn
Đảo là một công việc như thế nào ?
+ Không gian?
+ Điều kiện làm việc ?
+ Tính chất công việc.?
+ Tư thế người tù?
- Tại sao làm trai lại “ Đứng giữa ”?
- Lừng lẫy nghĩa là gì ?
- Qua đó em hiểu gì về quan niệm chí
làm trai của Phan Châu Trinh ?
-Công việc đập đá được miêu tả ntn ?
- Theo em đây có phải là công việc nặng
nhọc không ?
- Cho biết nghệ thuật và tác dụng của
nghệ thuật ở 2 câu thơ này ?
- Cảm nghĩ của tác giả từ công việc đập
đá ?
- Chỉ ra phép đối trong câu trên ?
- Phép đối có tác dụng gì ?
a.Công việc đập đá của người từ ở Côn Đảo:
-Không gian: Côn Đảo là nơi khắc nghiệt, địa ngục trần gian
- Điều kiện làm việc: người tù khổ sai bị bóc lột, đàn áp
- Tính chất công việc: Việc đập đá là công việc đày ải sức khỏe, tinh thần của người tù
- Tư thế của người tù: đứng giữa đất Côn Lôn với tư thế ngạo nghễ, lẫm liệt- tư thế đấng anh hào
= > Mở đầu bài thơ hình ảnh hiên ngang của người tù yêu nước có khí phách
+ Làm trai, đứng giữa đất Côn Lôn: quan niệm truyền thống về chí nam nhi, hiên ngang, trụ cột, có chí lớn
+ Làm cho lở núi non: sức mạnh phi thường làm thay đổi cục diện, tình thế
+ Xách búa, đánh tan, năm bảy đống: không quản khó khăn, cực nhọc
+ Ra tay, đập bể, mấy trăm hòn: chiến công
kì tích của đấng trượng phu anh hùng
- Khẩu khí của tác giả:
+ Sử dụng liên tiếp các động từ, tính từ mạnh nhằm khẳng định lòng kiêu hãnh của người có chí lớn, muốn hành động để giúp nước, cứu đời
+ Giọng thơ đanh thép, hùng hồn thể hiện tư chất hiên ngang lẫm liệt, không chịu khuất phục
Trang 4Công việc đập đá khổ cực, gian khó, đó là cách thực dân Pháp đày ải, hành hạ người tù cách mạng Nổi bật lên tư thế hiên ngang, tinh thần ngang tàng của chí sĩ yêu nước
Hoạt động của giáo viên- học
sinh
Nội dung cần đạt
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
- HS đọc 4 câu cuối ?
+bồ kinh tế?
-Tác giả sử dụng nghệ thuật gì?
Tác dụng?
- Thái độ, tinh thần của nhà thơ?
- Hai câu thơ cuối bộc lộ cảm xúc
và suy nghĩ gì? Em hãy chỉ ra
cách thức biểu hiện cảm xúc của
tác giả?
- Chỉ ra cấu trúc đối lập và cho
biết tác dụng ?
- Em hiểu gì về khí phách của
người tù trong những câu thơ
trên?
- Khái quát giá trị của bốn câu
thơ kết?
-Xung phong trả lời câu hỏi
- Tham gia nhận xét, bổ sung
-GV tổng hợp, kết luận
b-Cảm nghĩ từ việc đập đá:
- Bủa tay ôm chặt bồ kinh tế
Mở miệng cười tan cuộc oán thù
=>Lối nói quá nhằm: Khẳng định sự quyết tâm bền chí trước sự nghiệp cứu nước, cứu đời lớn lao
+ Tiếng cười của bậc anh hùng vẫn ngạo nghễ, đập tan những oán thù=> Nâng lên sức vóc người anh hùng lên tới mức siêu nhiên, phi thường
-Thân ấy hãy còn còn sự nghiệp sợ gì đâu
=> Điệp từ "còn" nhấn vào sự tiếp diễn, tiếp tục chiến đấu vì đất nước-Kết tinh cao độ ý chí và cảm xúc lãng mạn hào hùng của tác giả
=>"nguy hiểm sợ gì đâu": Lời thách thức giữ vững ý chí, lý tưởng, kiên định với sự nghiệp cứu nước, vươn lên, bất chấp những hiểm nguy
+ Đối lập giữa thử thách gian khổ với sự bền chí, tinh thần kiên cường, sẵn sàng đối mặt với thử thách (tháng ngày, mưa nắng >< thân sành sỏi, dạ sắt son) + Đối lập chí lớn mưu đồ sự nghiệp với lúc sa cơ lỡ bước ( mưa nắng >< bền dạ sắt son)
- Bốn câu thơ cuối thể hiện khí chất hiên ngang, trung kiên không sờn lòng đổi chí trước vận mệnh của đất nước, dân tộc
Thái độ của tác giả được thể hiện qua 4 câu thơ là một người có khí phách hiên ngang, kiêu hãnh, mạnh mẽ, có sức mạnh phi thường, coi việc ở tù chỉ là chỗ nghỉ chân tạm thời trên con đường cách mạng đầy khó khăn Tác giả thể hiện ý chí, vẻ đẹp tinh thần của người chiến sĩ cách mạng: khẩu khí ngang tàng, tinh thần sắt đá không khuất phục
3.Tổng kết
Hoạt động của giáo viên- học sinh Nội dung cần đạt
Trang 5- Gọi HS nêu khái quát nội dung -
nghệ thuật văn bản?
- Gọi HS nhận xét
-Gọi HS đọc ghi nhớ
- GV khắc sâu kiến thức trọng
tâm
- Hình tượng đẹp, một khí thế ngang tàng, vẻ đẹp lẫm liệt của người anh hùng dù gặp phải tình cảnh gian nguy nhưng vẫn không hề sờn lòng đổi chí
b Giá trị nghệ thuật
- Bài thơ sử dung bút pháp lãng mạn, hình ảnh thơ phóng đại và khoa trương Giọng thơ hào hùng lẫm liệt giàu sức biểu cảm
* Ghi nhở: SGK
Như chúng ta đã biết, kẻ thù đã dùng những thủ đoạn độc ác đối với người tù cách mạng
để làm nhụt tinh thần và làm lung lay ý chí của họ Nhưng ngược lại, người cách mạng coi
đó là môi trường để tu dưỡng rèn luyện bản thân, tôi luyện tinh thần cách mạng Đó là bản lĩnh phi thường của người cách mạng Bác Hồ kính yêu của chúng ta cũng từng bị bắt giam
14 tháng trong nhà tù Tưởng Giới Thạch, Bác cũng đã từng viết “ Nhật kí trong tù” về cuộc sống lao tù đó:
Bốn tháng cơm không no
Bốn tháng đêm thiếu ngủ
Bốn tháng áo không thay
Bốn tháng không giặt giũ
May mà : Kiên trì và nhẫn nại Không chịu lùi một phân Vật chất tuy đau khổ Không nao núng tinh thần
(Bốn tháng rồi)
HOẠT ĐỘNG III LUYỆN TẬP
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
- Bài thơ làm hiện lên hình ảnh, vẻ đẹp
nào của người tù yêu nước ?
- Từ đó giúp em hiểu thêm những điều
cao quý nào về phẩm chất của Phan
Châu Trinh và các nhà yêu nước khác ?
-Hiên ngang, không sợ nguy nan, trung thành với lý tưởng cách mạng
-Người anh hùng chấp nhận mọi nguy nan, bền gan vững chí với lý tưởng yêu nước của mình
HOẠT ĐỘNG IV VẬN DỤNG
Hoạt động của giáo viên- học sinh Nội dung cần đạt
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
(1) Đọc diễn cảm bài “ Vào nhà
ngục Quảng Đông cảm tác” của
Phan Bội Châu và “ Đập đá ở Côn
Lôn” của Phan Châu Trinh?
Qua cả hai bài thơ Vào nhà ngục ở Quảng Đông cảm tác và Đập đá ở Côn Lôn, em hãy trình bày
những cảm nhận của mình về vẻ đẹp hảo hùng, lãng mạn của hình tượng nhà nho yêu nước và cách mạng đầu thế kỉ XX
Trang 6(2) Qua hai bài thơ Vào ngục Quảng
Đông cảm tác và Đập đá ở Côn Lôn,
em hãy trình bày những cảm nhận
của mình về vẻ đẹp hào hùng, lãng
mạn của hình tượng nhà nho yêu
nước và cách mạng đầu thế kỉ XX
-Xung phong trả lời câu hỏi
- Tham gia nhận xét, bổ sung
-GV tổng hợp, kết luận
- Hình tượng nhà nho yêu nước và cách mạng đầu thế kỉ XX trong hai bài thơ:
+ Có khẩu khí anh hùng, tinh thần ngang tàng của bậc chí sĩ khi sa cơ Lời thơ thể hiện chí nam nhi mưu đồ nghiệp lớn
+ Khí phách hào hùng, kiên trung, coi thường hiểm nguy của những người mang chí hướng lớn và
sứ mệnh vẻ vang
HOẠT ĐỘNG V TÌM TÒI, SÁNG TẠO
(1)Vào nhà ngục Quảng đông cảm tác và Đập đá ở Côn Lôn cho thấy phong thái phí phách,
ý chí của người anh hùng khi gặp bước nguy nan Là một học sinh, em hãy vận dụng tinh thần đó vào thực tiễn cuộc sống như thế nào? Hãy nêu một vài tình huống khó khăn mà
em gặp phải hướng giải quyết của bản thân
*** Vào nhà ngục Quảng đông cảm tác và Đập đá ở Côn Lôn cho thấy phong thái phí phách,
ý chí của người anh hùng khi gặp bước nguy nan Đó là những đức tính rất đáng ngưỡng
mộ và học hỏi
- Một vài tính huống khó khăn tôi gặp phải:
- Năm lớp 8, ở lớp bắt đầu có thêm môn Hóa Đây là môn học mới và rất khó, nên điểm số của tôi rất tệ Tôi thực sự rất buồn vì điều đó
- Hướng giải quyết mà tôi đưa ra: Tôi sẽ nói chuyện với thầy cô, và bố mẹ để họ hiểu được cảm xúc lúc này, để thầy cô có thể giúp tôi định hình lại kiến thức, tôi sẽ giảm áo lực từ bản thân, tự mình cố gắng hơn nữa Thêm nữa, bố mẹ cũng sẽ hiểu vấn đề mà tôi đang gặp phải, để không gây áp lực về điểm số, và biết được nguyên nhân vì sao tôi lại bị điểm kém môn Hóa đến vậy
(2) Sưu tầm tư liệu , chuẩn bị bài “Hai chữ nước nhà” và “Muốn làm thằng cuội”
(3)Xem và ôn tập phần tiếng Việt
-