Phan trong tue - vi tu lenh dau tien DTS

Phan trong tue - vi tu lenh dau tien DTS

Phan Tr ng Tu # V$ Tư l nh ự&u tiên c)a

đư+ng Trư+ng Sơn huy/n tho0i

(H3i ký c)a ự3ng chắ Phan Tr ng Tu và các c8ng s:)

đóng eBook và Share b>i Thư vi n sách ựi n t? Online:

wWw.VietLion.Com

L+i giCi thi u

Cách ñây v a ñúng 25 năm (1984"2009), B' trư*ng Phan Tr ng Tu lúc này còn minh m2n,

ñang trong tr ng thái ñ y ph5n ch5n v kỳ tích ñư ng Trư ng Sơn mà có th i ông ñư<c Bác H>, B'

Chính tr và Quân y Trung ương giao tr ng trách cho ông ñi m* ñư ng cơ gi@i trên dãy núi

Trư ng Sơn hùng vĩ ðư<c sI giúp ñJ c a hai cán b' Nhà xu5t bNn GTVT là Nghiêm ða Văn (ñã

m5t) và ðQc Ng c, cuRn h>i ký: "Mùa mưa Trư ng Sơn 1965" c a ông ñã ñư<c ch5p bút ñ y ñ

theo n'i dung l i kY c a ông

Ngày 19"5 năm nay là ngày lZ tr ng thY k[ ni m 50 năm m* ñư ng Trư ng Sơn ñi cQu nư@c

ðư<c sI ñ>ng ý c a bà Phan Th Gia Liên, con gái cR B' trư*ng Phan Tr ng Tu , chúng tôi t] chQc

thIc hi n cuRn h>i ký này nh^m góp ph n ñY ñông ñNo b n ñ c có d p ôn l i truy n thRng dũng cNm

quên mình c a hàng v n cán b', công nhân, thanh niên xung phong và chibn sĩ Quân ñ'i nhân dân

Vi t Nam chibn ñ5u m* ñư ng vcn chuyYn binh lIc v@i các lo i hàng hóa, vũ khí, trang thibt b ,

xăng d u chi vi n cho ti n tuybn, góp ph n quan tr ng cho công cu'c giNi phóng mi n Nam,

thRng nh5t ñ5t nư@c

ðY góp ph n cho cuRn h>i ký thêm sinh ñ'ng, phong phú, chúng tôi ñã m i nguyên ThQ

trư*ng B' Giao thông Vcn tNi NguyZn Tư ng Lân, ngư i m't th i là Phó Tư l nh ðoàn 559, cùng

m't sR ñ>ng chí t ng công tác v@i B' trư*ng Phan Tr ng Tu th i gian * Trư ng Sơn Nhdng ñ>ng

chí này khi vào Trư ng Sơn còn phơi ph@i tu]i thanh xuân thì nay ñ u ñã trên dư@i 80 tu]i r>i Do

th i gian chufn b quá g5p nên chúng tôi chưa có ñi u ki n tibp xúc và thu thcp ñư<c hbt các tư li u

c a nhi u ngư i có tâm huybt muRn ggi in trong d p này Chúng tôi hy v ng sh nhcn b] sung và tái

bNn vào l n sau

Xin trân tr ng cNm ơn Thibu tư@ng, Nhà văn Hdu Ư@c " T]ng biên tcp Báo Công an nhân

dân, cùng các c'ng sI c a ông ñã biên tcp và hk tr< xu5t bNn cuRn h>i ký “Phan Tr ng Tu : V Tư

l nh ñ u tiên c a ñư ng Trư ng Sơn huy n tho i”

Trân tr ng giCi thi u cuEn sách cùng b0n ñ c

BÌNH TÂM Nguyên ThK trư>ng B8 GTVT

MÙA MƯA TRƯPNG SƠN 1965

PHAN TRUNG TUÊ

(Nguyên ny viên Trung ương đNng Nguyên Phó Th tư@ng Chắnh ph Nguyên B' trư*ng B' Giao thông vcn tNi Kiêm Tư l nh và Chắnh y B' Tư l nh 559)

Tôi còn nh@, vào tháng 4 năm 1965, T] chQc đư ng spt quRc tb OCZD c a các nư@c xã h'i

ch nghĩa h p c5p B' trư*ng t i Hà N'i đó là phiên h p hàng năm t i th ựô các nư@c thành viên

Là nư@c ch nhà l n này tôi phNi ch t a h'i ngh

đ0i tưCng Võ Nguyên Giáp và ông Phan Tr ng Tu thăm thanh niên xung phong làm ựư+ng Trư+ng Sơn

Vào năm 1964 và ự u năm 1965 phong trào cách m ng * mi n Nam ựang chuyYn sang giai

ựo n m@i B n ngsy quân ựang trên ựà tan rã, mtc d u * mi n Nam lúc b5y gi ựã có t@i 20.000 cR

v5n quân sI Mu trIc tibp chv huy quân ự'i ngsy ựY ựàn áp cách m ng, thIc hi n chibn tranh ựtc

bi t c a Mu; mà cu'c chibn tranh này hi n ựang b phá sNn thNm h i b*i phong trào ự>ng kh*i c a

ự>ng bào mi n Nam đb quRc Mu phNi thay ự]i chibn lư<c chibn tranh ựY hòng cQu vãn tình hình

Chúng ựang chufn b nhdng âm mưu ựen tRi hòng l a b p nhân dân Mu và thb gi@i ựY t ng bư@c

cho quân Mu ự] b' vào mi n Nam trIc tibp ựánh phá phong trào cách m ng, hà hơi tibp sQc cho

b n ngsy quân, ngsy quy n ựang giãy chbt ThIc ch5t, ựó là cách thIc hi n chibn lư<c chibn tranh

csc b' c a Mu Ngày 1"8"1964, chúng ựã gây ra sI ki n V nh Bpc B' ựY l5y c@ thIc hi n âm mưu

ựen tRi c a chúng Ngày 5"8"1964, chúng cho máy bay ựánh phá th xã Hòn Gai, Vinh và ựưa quRc

h'i Mu thông qua vi c trN ựũa ựó Ngày 2"3"1965 chúng ựã ự] b' 3.500 lắnh th y ựánh b' Mu lên

đà Nyng, nâng quân sR Mu có mtt * mi n Nam lên 27.000 tên Tháng 4"1965, H'i ự>ng An ninh

quRc gia Mu quybt ự nh chắnh thQc ựưa quân Mu vào tham chibn * mi n Nam Vi t Nam và cùng

tháng, h'i ngh chibn lư<c c a Mu h p * Honululu, chúng ựã nh5t trắ phNi tăng quân Mu lên ựbn

820.000 hòng cQu vãn ựư<c tình hình Và cuRi cùng chúng phNi b'c l' b' mtt xâm lư<c: ngày 2"3

năm 5y, chúng bpt ự u leo thang ựánh phá b^ng máy bay liên tsc ra mi n Bpc, ựbn vĩ tuybn 20, v@i

m't mQc ự' khá ác li t Cái g i là "ựY trN ựũa", thIc tb là leo thang chibn tranh xâm lư<c ra mi n

Bpc b^ng không quân ựY ngăn chtn mi n Bpc chi vi n cho mi n Nam H u hbt các h thRng c u

cRng trên ựư ng sR 1 t Vĩnh Linh ra t@i nam Thanh Hoá ựã tr* thành msc tiêu ựánh phá dd d'i

Nhi u c u cRng trên các trsc ựư ng sang nư@c Lào anh em cũng ựã b phá h|ng Có ngày ựang ch

trì cu'c h p, tôi ựã ựư<c báo cáo c a ự i di n B' Giao thông vcn tNi t Khu 4 v r^ng sR lư<ng c u

b máy bay phNn lIc Mu phá scp trong ngày hôm ựó lên ựbn 22 chibc l@n nh|

Tan phiên h p là tôi phNi lao ngay vào vi c chv ự o lên kb ho ch khpc phsc các phương ti n

vư<t sông lúc ựó r5t thibu ựY thông ựư ng

Cg thêm ngư i thêm cán b' ku thuct, thêm phương ti n vào tuybn lga Khu 4 M't vài phiên

h p c a h'i ngh quRc tb này phNi t m ng ng vì có ựi n báo cho bibt máy bay phNn lIc Mu ựang

lNng vNng * phắa nam và phắa ựông b u tr i Hà N'i H'i ngh v2n tibn hành theo chương trình

Các B' trư*ng b n ựư<c thông báo sơ lư<c tình hình chibn sI t ng ngày r5t ng c nhiên vì phong

thái bình tĩnh trong chibn ự5u c a ta Theo tsc l hibu khách và chương trình c a ta, chúng tôi v2n

ựưa các B' trư*ng ra thăm V nh H Long, m't thpng cNnh ự}p nh5t c a ự5t nư@c Các b n cũng ựã

bibt r^ng trên b u tr i H Long năm ngoái máy bay Mu ựã láo xư<c leo thang ném bom và ựã b

tr ng tr ựắch ựáng và hi n gi * phắa nam Hà N'i máy bay Mu ựang oanh t c các c u ựư ng; còn *

ngoài khơi nhdng hòn ựNo thiên nhiên ự}p như chuki ng c kia, h m ự'i 7 c a Mu ựang ựưa nhi u

chibn h m lăm le khóa chtt ựư ng biYn c a ta Ngày cuRi c a h'i ngh , tin ựi n trIc chibn cho

bibt, ự ch ựã ựánh scp c u đò Lèn và oanh t c dd d'i c u Hàm R>ng đư<c sI ự>ng ý c a trên, tôi

tranh th ựưa m't sR B' trư*ng ựbn tcn nơi ựY tR cáo t'i ác c a gitc Mu, ự>ng th i kêu g i sI ng

h' thibt thIc v tinh th n cũng như vct ch5t ku thuct c a ngành Giao thông vcn tNi các nư@c b n

giúp ta ựánh Mu

Nga ựêm ựbn đò Lèn, chúng tôi ựã th5y anh em công nhân khfn trương bpc c u phao làm ựư ng

tránh M't bbn phà dã chibn ựang ựư<c g5p rút thibt lcp đ>ng chắ ThQ trư*ng NguyZn Tư ng Lân,

thư ng trIc c a B' t i Khu 4, t khi gitc Mu ựánh phá mi n Bpc cũng ựã có mtt Vì ựư ng chưa

thông ựư<c xe ôtô, anh ựã ự p xe ự p t Hàm R>ng ra chv ự o * ựây, r>i l i ự p xe vào Hàm R>ng

ựY bàn phương án phRi h<p tác chibn v@i các ựơn v pháo, các ựơn v dân quân chibn ự5u bNo v

c u

Trong th i gian h'i ngh quRc tb, tôi cũng như t5t cN anh ch em trong B' ựã quen v@i nbp

sRng chibn ự5u, nên ban ngày tôi ựi u khiYn h'i ngh quRc tb, tRi v h'i ý B' và phân công trIc ban

chibn ự5u

Gia ñình ông Phan Tr ng Tu (^nh ch_p năm 1966) T` trái qua: Phan Vi Linh (con gái c^), ông Phan Tr ng Tu , bà Nguycn Th$ Thanh

Xuân (ve), Phan Th$ Gia Liên (con gái)

H'i ngh kbt thúc ñư<c m5y ngày thì tôi ñư<c l nh tri u tcp h p Quân y Trung ương ð>ng

chí Văn thay mtt Quân y ph] bibn nhi m vs m@i c a tôi, do B' Chính tr quybt ñ nh Tôi tham gia

Quân y Trung ương gid nhi m vs Chính y, kiêm Tư l nh B' Tư l nh 559 (tương ñương m't quân

khu) V@i trách nhi m là m't sĩ quan Quân ñ'i nhân dân kbt h<p v@i cương v hi n t i là B' trư*ng

B' Giao thông vcn tNi, v@i cương v này, tôi có ñi u ki n huy ñ'ng m i lIc lư<ng và ti m năng c a

hai B', m* r'ng ñư ng Trư ng Sơn, t ñư ng ch ybu là ñi b' và gùi th> ñbn h thRng xe cơ gi@i

kéo pháo ñi l i suRt tuybn vào cN hai mùa, nh^m ñfy m nh vi c chi vi n cho cách m ng mi n Nam,

tibn lên m't bư@c ngott m@i ñY ñRi phó v@i chibn lư<c chibn tranh csc b' c a ñb quRc Mu, ñang

chufn b thIc hi n * mi n Nam Nhi m vs bpt ñ u t mùa mưa năm 5y và trư@c mpt là phNi tăng

nhanh khRi lư<ng vcn chuyYn hàng c5p tRc chi vi n cho các chibn trư ng t Tr Thiên, Khu 5, Tây

Nguyên, Nam B'

ðây là nhi m vs khó khăn vì tôi ñã bibt mùa mưa Trư ng Sơn t lâu nay v2n là m't cNn tr*

r5t l@n, thcm chí còn làm ngưng tr m i ho t ñ'ng vcn tNi ngay cN trên các tuybn ñư ng ñá c a th i

Pháp xây dIng Còn ñư ng ñ5t thì t5t nhiên, mùa mưa sh làm cho ñư ng sình l y, trơn trư<t, sh cNn

tr* nhi u hơn ðương nhiên, tôi v2n phNi ñNm bNo thông suRt giao thông vcn tNi * hcu phương v@i

cương v phs trách B' Giao thông vcn tNi, hcu phương trIc tibp c a đoàn 559 là Khu 4 Vì vcy

giao thông vcn tNi * Khu 4 phNi ựNm bNo trong m i tình huRng, ựY h<p ự>ng vcn chuyYn xây dIng

chân hàng cho đoàn 559, ự>ng th i phNi vcn chuyên k p th i cho lIc lư<ng quân sI bNo v c u

ựư ng và nhu c u thibt ybu c a nhân dân ựY ựNm bNo cho sNn xu5t LIc lư<ng phòng không c a ta

lúc này có h n và lIc lư<ng dI phòng c u phà c a ngành Giao thông cũng chưa nhi u Trong khi ựó

ự ch ựánh phá tương ựRi ác li t và tcp trung vào c u ựư ng, nhà ga đY ựRi phó v@i tình hình 5y, ta

ựã ự ra và thIc hi n tRt khfu hi u kiên trì là: "đ ch phá, ta sga ta ựi" "đ ch l i phá, ta l i sga ta

ựi" Nhưng d2u sao khfu hi u 5y v2n mang tắnh ch5t b ự'ng B' Giao thông vcn tNi chúng tôi ựang

chufn b khfn trương t o ra thb ch ự'ng, nay nhcn thêm nhi m vs này, vi c phRi h<p ho t ự'ng có

thucn l<i gida B' QuRc phòng và đoàn 559 v@i B' Giao thông vcn tNi, song r5t ntng n và ph m vi

lãnh ự o r5t r'ng

Nhcn nhi m vs, tôi c5p tRc h p ngay B' Tư l nh m@i thành lcp Cùng làm vi c v@i tôi có đ i tá

Vũ Xuân Chiêm, hi n nay là Trung tư@ng, vRn là b n tù v@i tôi t i Côn đNo Anh Chiêm là Phó

Chắnh y; đ i tá Vũ Văn đôn là Tham mưu vcn tNi; đ i tá Diêu làm Tham mưu công binh; đ i tá

Võ Bfm, hi n nay là Thibu tư@ng ựã nghi hưu, vRn là ngư i có công khai ựư ng m* tuybn thành

lcp Binh ựoàn Trư ng Sơn t nhdng ngày ự u, nay là Phó Tư l nh c a B' Tư l nh m@i Tôi ựư<c

bibt anh Võ Bfm là ngư i ựã trIc tibp nhcn l nh c a B' Chắnh tr do ự>ng chắ NguyZn Văn V nh

thay mtt Quân y Trung ương truy n ự t l i là ựi m* ựư ng vào ựúng ngày 19 tháng 5 năm 1959,

ngày sinh c a Bác Vì thb mà sau này, ngày tháng ựáng ghi nh@, ự y vinh dI này ựư<c l5y làm

phiên hi u cho ựơn v và ựtt tên cho ựư ng là: đư ng H> Chắ Minh

Tôi ựư<c c5p trên giao nhi m vs m@i là r5t khó khăn nhưng cũng r5t vinh quang ph5n kh*i

Là m't cán b' quân sI mi n Nam tcp kbt, l i là ngư i phs trách công tác giao thông vcn tNi, không

còn vinh dI nào l@n lao b^ng ựư<c trIc tibp m* ựư ng chi vi n cho cách m ng mi n Nam thân

yêu

Tôi vRn là cán b' quân sI, ựbn năm 1960 ựư<c đNng, Nhà nư@c giao làm nhi m vs B' trư*ng

B' Giao thông vcn tNi, còn ựang bJ ngJ trư@c vi c phNi tìm hiYu * m't ngành kinh tb ku thuct quan

tr ng v a l@n v mtt ự a bàn, v a phQc t p v mtt quNn lý và ku thuct Ch5p hành chv th c a Trung

ương, trong tình hình nga nư@c chưa ựư<c giNi phóng, nư@c b n cách m ng chưa thành công, B'

chúng tôi ựã quan tâm chv ự o các tuybn ựư ng phắa Bpc và Trung Lào ựY các ựoàn xe C c a B'

tibp tb cho cách m ng b n đ>ng th i c ng cR ựư ng 15 vào Nam ựY phsc vs cho B' QuRc phòng,

thIc hi n chi vi n cho mi n Nam M* r'ng các ựư ng lâm trư ng, nông trư ng, phsc vs xây dIng

chân hàng cho đoàn 559 mà tôi cũng bibt nó gi ựây ựã thành m't h khRng ựư ng mang tên H>

Chắ Minh, tuy ch ybu v2n còn gùi th> * phắa tây Trư ng Sơn

Con ựư ng ựã mang tắnh ch5t chibn lư<c xuyên Trư ng Sơn cN * phắa tây, ựY chi vi n cho cách

m ng mi n Nam Nhdng năm 1960 " 1961 phong trào cách m ng ựang lên cao, các đNng b' * mi n

Nam ựang phát huy Ngh quybt 15 năm 1959 c a Trung ương đNng T phong trào ự>ng kh*i 1"

1960 * Bbn Tre ựã bùng lên như vũ bão, giáng vào ự u Mu " Di m, và lan ra khpp cN mi n Nam

Mtt trcn Dân t'c giNi phóng mi n Nam Vi t Nam ựư<c thành lcp, và ra mpt ngày 30 tháng 12 năm

1960, m't bư@c ngott c a cách m ng Tháng 5 năm 1961, ự ch ựã phNi ự ra kb ho ch Sta"lây Tay"

lo, lcp 17.000 5p chibn lư<c, ựY hòng ựRi phó l i tương quan lIc lư<ng gida ta và ự ch ựang có sI

thay ự]i, có l<i cho ta

Tơi h^ng ao ư@c t hcu phương t@i ti n tuybn cĩ nhi u tuybn đư ng chi vi n, trên cơ s* tcn

dsng đ a hình c a đ5t nư@c đY thIc hi n nhi m vs chibn lư<c cho nhdng ngành vcn tNi c a giao

thơng, quRc phịng, vcn chuyYn trong chibn tranh, nh5t là trong th i điYm lúc b5y gi M't ngày

gida năm 1961, tơi đư<c đ>ng chí Ph m Hùng, Phĩ Th tư@ng m i lên Văn phịng H'i đ>ng Chính

ph đY làm vi c, sau đĩ cĩ thêm đ>ng chí bên B' QuRc phịng cũng t@i dI Anh Ph m Hùng thay

mtt B' Chính tr và H'i đ>ng Chính ph thơng báo cho chúng tơi bibt nhdng nét l@n v tình hình

phát triYn m nh mh c a cách m ng ni m Nam, và nêu rõ yêu c u chi vi n g5p cho mi n cIc Nam

b^ng cách m* nhdng con đư ng trên biYn M't sR ðNng b' mi n Nam đã chufn b syn bbn bãi và đã

cg nhdng đ>ng chí vRn làm ngh sơng nư@c dũng cNm bí mct vư<t biYn b^ng thuy n đánh cá ra

Trung ương xin vũ khí

Anh Ph m Hùng nĩi rõ ch trương đĩng lo i tàu đtc bi t cĩ tr ng tNi hàng chsc t5n, cĩ sQc máy

m nh, ch y đư<c tRc đ' cao, ch u đư<c bão c5p sáu c5p bNy, nhưng phNi giRng thuy n đánh cá đY

tránh sI đánh hơi c a đ ch Tàu c a lIc lư<ng hNi quân khơng thY tham gia đư<c, dZ b l' vì kb

ho ch này tuy t đRi bí mct Tơi bên Giao thơng vcn tNi lo thibt kb máy và đĩng tàu Bên Quân đ'i lo

t] chQc bbn bãi, chân hàng, thu[ th đồn và hNi trình Vct tư và kinh phí anh Ph m Hùng c5p t

quu đtc bi t Tơi đ xu5t vi c giao cho Anh hùng Ngơ Văn Năm phs trách Vi n Thibt kb tàu c a B'

Giao thơng vcn tNi đNm nhcn nhi m vs thibt kb Anh Năm là cán b' ku thuct c a xư*ng Ba Son

chuyên thibt kb sga chda tàu th i Pháp thu'c ðY gid bí mct, tr các th trư*ng trong đNng đồn và

anh Năm, cịn các ku sư, cơng nhân trong xí nghi p khơng đư<c bibt cs thY mà chv cho bibt là đĩng

lo i tàu cho bên QuRc phịng đY chRng bi t kích và ngư i nhái c a đ ch lúc b5y gi đang qu5y phá

ta * ven biYn Bí mct đư<c gid r5t nghiêm ngtt, nên đbn bây gi cĩ ku sư và cơng nhân tham gia

thibt kb đĩng nhdng con tàu đĩ, v2n chưa bibt là mình đã vinh dI tham gia vào vi c t o con đư ng

mịn trên biYn, cĩ anh em cịn g i là đư ng H> Chí Minh trên biYn

Nh@ l i nhdng ngày đ u kháng chibn chRng Pháp khi tơi * B' Tư l nh Khu 9, khu tcn cùng

c a đ5t nư@c, chúng tơi cũng đã t] chQc vcn tNi xin chi vi n và nhcn chi vi n c a Trung ương b^ng

đư ng biYn và cho anh em sang cN Thái Lan mua vũ khí và vcn đ'ng ki u bào yêu nư@c ggi ngư i

và vũ khí v nư@c tham gia kháng chibn Tàu, thuy n thư ng ccp bbn * Mũi Cà Mau, các vàm Gành

Hào, BNy Háp, sơng Ơng ðRc * tvnh Minh HNi, B c Liêu và tvnh Bbn Tre T] chQc tibp tb chi vi n

này đã gĩp ph n đáng kY vào vi c xây dIng lIc lư<ng vũ trang trong nhdng năm đ u chRng Pháp *

Chibn khu 9 và * đ>ng b^ng sơng Cgu Long, Nam B'

Tơi vơ cùng ph5n kh*i, lo ngay vi c thIc hi n Tơi m i anh Năm lên bàn b c và giao nhi m vs Tơi

h|i anh Năm xem nên giao cho xí nghi p nào Anh Năm cho bibt trong t5t cN các xí nghi p đĩng tàu

c a ngành Giao thơng, nên ch n xí nghi p 3 * HNi Phịng do anh ðồn Kim Quang làm Giám đRc

Vì * đây tay th< c a anh em cao, cĩ khN năng đĩng tRt và đNm bNo ð<t thibt kb đ u tibn hành làm

lo i gk tRt, m@n nư@c th5p, giRng tàu đánh cá, đ t tRc đ' trên 10 hNi lý/gi , ch u đIng đư<c bão và

mQc đ' giĩ c5p 7 và tr ng tNi g n 30 t5n Nbu ch5t lư@i lên tàu, thì hồn tồn giRng m't tàu đánh cá

lo i l@n mà ngư i ta thư ng gtp * vùng biYn Nam HNi

Chuybn đ u tiên, tơi đư<c vinh dI tiZn anh em t i Lý Nam ðb cĩ thuy n trư*ng là đ>ng chí

Bơng Văn Dĩa, quê * R ch GRc (B c Liêu), Minh HNi, sau này đư<c phong Anh hùng lIc lư<ng vũ

trang nhân dân, (đ>ng chí Dĩa m@i m5t năm l981) Cĩ chuybn chv huy là đ>ng chí Nguyên Văn

Khương, tQc Khương Kèn, ngư i C n Thơ, Hcu Giang cũng là cán b' cũ c a Chibn khu 9 (đ>ng chí

Khương ựã hy sinh trong chibn tranh chRng Mu * chibn trư ng Nam B')

Sau thpng l<i c a nhdng chuybn tàu gk ự u tiên, c5p trên yêu c u B' Giao thông vcn tNi thibt

kb và ựóng tàu spt tr ng tài l@n hơn, có sQc ch u ựIng gió bão cao hơn, và sQc ngIa m nh hơn, v@i

sR lư<ng tàu nhi u hơn Chúng tôi cR gpng hoàn thành nhi m vs, mà công ự u thu'c v Anh hùng

Ngô Văn Năm và anh em cán b', ku sư, công nhân xư*ng ựóng tàu 3 HNi Phòng M't l n anh

Ph m Hùng ggi cho tôi m't quN d a Anh cho bibt ự5y là quN d a t Cà Mau Anh em ch* ra ựY

ngsy trang trên boong tàu và làm quà C m quN d a trên tay, tôi vô cùng xúc ự'ng Tôi không dám

ăn mà ựem ươm cho nNy m m Tôi muRn ựem tr>ng * sân B' Giao thông vcn tNi, hotc * trư@c

xư*ng ựóng tàu 3 làm k[ ni m Vì ựây là m't ph n thư*ng th m ltng nhưng vô giá Sau khi suy

tắnh, s< làm như thb sh b l' bắ mct, nên tôi ựem v tr>ng * b ao xóm Thư<ng * thôn đa Phúc, xã

Sài Sơn, dư@i chân núi chùa Th y, tvnh Sơn Tây (nay là Hà Sơn Bình) đó là quê c a tôi đbn nay

cây d a Cà Mau thpm tình nghĩa Bpc Nam v2n r bóng xanh mát rư<i và hàng năm ựơm hoa kbt

trái Mãi cho ựbn ngày ự i thpng bà con quê tôi m@i bibt lai l ch ựtc bi t c a cây d a thpm tình

nghĩa Bpc Nam ựó

Khi ựư<c tham gia m't ph n vào kb ho ch m* ựư ng trên biYn, tôi v2n hư@ng v phắa Trư ng Sơn,

còn gì vinh dI hơn là sau khi tham gia m* ựư ng biYn v@i khN năng c a mình, tôi l i ựư<c giao trIc

tibp m* r'ng ựư ng xuyên Trư ng Sơn (ựư ng biYn, sQc vcn chuyYn sh b h n chb b*i h m ự'i 7

c a gitc Mu ựã bao vây b biYn) Vi c m* ựư ng Trư ng Sơn thành ựư ng ôtô ch y suRt Bpc "

Nam là r5t c n thibt, ựã tr* thành m't yêu c u chibn lư<c ựY phsc vs k p th i cho chibn trư ng mi n

Nam ựang phát triYn và ựY hk tr< nhau gida ựư ng biYn và ựư ng b' Th i cơ ựã ựbn, lòng tôi r'n

rã vì ư@c mơ ựã ự t

Nh@ l i, vào nhdng năm 1946 ựbn 1947 khi là Chắnh y B' Tư l nh Chibn khu 9 tôi ựã ựư<c

gtp các cán b' t Trung ương và tăng cư ng cho Khu 9 kY cho nghe con ựư ng Trư ng Sơn, con

ựư ng thRng nh5t, con ựư ng kỳ di u nRi li n Trung ương v@i mi n Nam Tôi luôn mơ ư@c có m't

d p may nào ựó ựư<c ựtt chân lên con ựư ng Trư ng Sơn 5y ựY ra Trung ương công tác, gtp Bác

H>, gtp các ự>ng chắ, ự>ng bào mi n Bpc và thăm l i quê hương, gtp l i ngư i m} hi n kắnh yêu

v a là ự>ng chắ v a cùng b tù và b trsc xu5t t Lào v nư@c Gida năm 1949 khi * Chibn khu đ,

Quân khu 7 mi n đông Nam B', tôi thư ng ựư<c tibp ựón các ựoàn vào ra trên con ựư ng 5y và tôi

ựư<c bibt con ựư ng xuyên Trư ng Sơn có qua m't ph n vùng tI do Khu 5; ựó là con ựư ng mà

ự>ng chắ Lê đQc Th , Thư ng vs Ban Ch5p hành Trung ương đNng v a ựi vào ựY tăng cư ng cho

lãnh ự o kháng chibn mi n Nam Năm 1950, tôi ựư<c tham gia ựoàn ự i biYu Nam B' ra dI đ i h'i

đNng l n thQ 2 * Chibn khu Vi t Bpc Tôi ựã hy v ng ựư<c ựtt chân ựi xuyên r ng núi Trư ng Sơn

trùng ựi p, nhưng cũng không thành vì th i gian t i Vi t Bpc g5p quá, nên phNi ựi ựư ng khác Thb

là con ựư ng Trư ng Sơn v2n chv n^m trong mơ ư@c c a tôi

Cho ựbn năm 1955, tôi ựư<c vinh dI bNo v con ựư ng giao liên 5y Khi ựó tôi là Trư*ng ựoàn

Quân ự'i ta trong ny ban Liên hi p ựình chibn Trung ương thi hành Hi p ự nh Giơ"ne"vơ * khu vIc

Vĩnh Linh Tôi ựư<c l nh phNi bNo v các cga khfu c a tuybn ựư ng giao liên bắ mct * phắa tây dãy

núi Trư ng Sơn và góp ph n ựưa tin tQc và nhân chQng nhdng vs vi ph m hi p ự nh Giơ"ne"vơ do

Mu " Di m gây nên, ra mi n Bpc, ựY tR cáo trư@c dư lucn tibn b' trong nư@c và quRc tb Và cũng

qua các cga khfu bắ mct ựó, ựưa cán b' tcp kbt tr* v , ch ybu là Khu 5 và Tr Thiên, ựY c ng cR l i

các cơ s* cách m ng, c ng cR l i phong trào ựang b Mu " Di m phá ho i sau hi p ự nh Giơ"ne"vơ

Tôi ựã cùng t] Liên hi p ựình chibn khu vIc Vĩnh Linh, do các ự>ng chắ Tr n Chắ HiYn, H> Sĩ

ThNn phs trách, và cùng b' phcn c5p y Tr Thiên ựóng * Vĩnh Linh cR gpng tìm cách ngăn chtn

nhdng con mpt tò mò thibu thi n chắ c a các thành viên có ác cNm v@i cách m ng trong ny ban

giám sát quRc tb Có l n vì bNo v con ựư ng, tôi ựã bu'c lòng phNi ra l nh gict b'c phá làm h|ng

m't chibc c u ựi lên phắa Trư ng Sơn, ựY không cho xe c a đoàn xâm ph m vào khu vIc có con

ựư ng mòn ựang vcn chuyYn, trong ựư ng dây giao liên bắ mct lúc ựó

đ u năm 1959, tôi ựư<c chuyYn sang B' Công an, làm ThQ trư*ng, kiêm Tư l nh, Chắnh y

lIc lư<ng Công an vũ trang, phs trách t] chQc, xây dIng lIc lư<ng Công an nhân dân vũ trang v a

m@i ựư<c thành lcp M't l n nda, tôi l i ựư<c trIc tibp ựbn v@i ựư ng Trư ng Sơn Nhi m vs c a

chúng tôi là xây dIng m@i và c ng cR l i nhdng ự>n biên phòng, bNo v biên gi@i ự5t nư@c Theo

chv th c a trên, chúng tôi chv ự o các ự>n biên phòng ựóng d c Trư ng Sơn, làm nhi m vs bNo v

biên gi@i, v a giúp ựJ cách m ng c a nư@c b n, v a lo xây dIng cơ s* qu n chúng, giúp ựJ bNo v

các ựoàn cán b' vào Nam và ra Bpc, theo các tuybn ựư ng dây giao liên Nh5t là các ự>n m@i ựóng

* phắa Cù Bai, Cù B t tây Vĩnh Linh Cũng trong năm 1959, hai tháng sau khi B' ự'i Biên phòng

ựư<c t] chQc l i và lIc lư<ng Công an vũ trang ra ự i, thì ựơn v ti n thân c a Binh ựoàn Trư ng

Sơn cũng ra ự i

Nói như thb ựY th5y t nhi u năm con ựư ng H> Chắ Minh, con ựư ng Trư ng Sơn v2n dư ng

như * phắa trư@c mpt tôi, gpn bó thân thibt v@i tôi, nhưng tôi chưa ựư<c ựtt chân t@i đbn khi nhi m

vs m@i ựư<c giao, tôi ựư<c vinh dI tham gia trIc tibp phsc vs xây dIng và m* r'ng h thRng

ựư ng, ch ybu là gùi th>, thành ựư ng chibn lư<c cơ gi@i, ựY chi vi n l@n cho cách m ng mi n

Nam Hi n lúc này cách m ng mi n Nam v a chibn thpng huy hoàng, chibn lư<c chibn tranh ựtc

bi t b phá sNn kbt thúc trong trcn Bình Giã tháng 12"1964, ựánh tan quân ch lIc ngsy Sài Gòn,

n'i b' ngsy ựang ựNo chánh l2n nhau Tôi r5t ph5n kh*i, song cũng r5t lo lpng vì nhi m vs và trách

nhi m Sau h'i ngh Quân y, tôi khfn trương bpt tay ngay vào công vi c Tôi dành m't nga ngày

ựY lo giNi quybt công vi c * B' Giao thông vcn tNi, phân công l i các ThQ trư*ng, ra các chv th

m nh l nh c n thibt, ựY ựi u ự'ng lIc lư<ng cơ gi@i m nh trong ngành và cán b' ku thuct cho đoàn

559 ựY có thY vào tuybn s@m Nga ngày còn l i, tôi làm vi c v@i B' Tư l nh 559, lúc b5y gi t m

ựóng * Lý Nam đb Tôi cùng ự>ng chắ Võ Bfm, ự>ng chắ Vũ Xuân Chiêm làm vi c t[ m[ v@i các

b' phcn công binh, vcn tNi, hcu c n, v ch phương án t] chQc m@i Các tr m giao liên gùi th> ựư<c

ch5n chvnh t] chQc thành binh tr m Chia toàn b' h thRng ựư ng Trư ng Sơn thành ba tuybn

T ng bư@c m* ựư ng cơ gi@i vcn tNi b^ng xe ôtô quân sI, phá thb ự'c ự o, bpt ự u t tuybn I Mki

tuybn t] chQc m't B' Tư l nh, có lIc lư<ng tương ựương sư ựoàn v@i các lIc lư<ng làm ựư ng,

công binh, vcn tNi, giao liên, kho, b' ự'i chibn ự5u bNo v , b' ự'i phòng không ựánh ự ch

Trên ựư ng phắa tây Trư ng Sơn, ựY tibp tsc vcn chuyYn trong mùa mưa lũ, chúng tôi nh5t trắ vi c

ự u tiên có tắnh quybt ự nh là phNi thông ựư<c xe trên tuybn I t R ựbn ựư ng 9 (t phà Xuân Sơn,

phá Tân Ầp bpc QuNng Bình ựbn ựư ng 9 " Nam Lào) đó là nhi m vs tr ng tâm sR m't c a ựư ng

H> Chắ Minh, vì ự u tuybn là nơi tcp kbt chân hàng, ch* t hcu phương chi vi n cho mi n Nam qua

tuybn II và III, là các tuybn ựư ng 9 " Nam Lào t@i giáp Tây Nguyên và các ự u ựư ng cái B2 Nbu

tuybn I thông thì các tuybn sau m@i có hàng Còn hành khách thì tuybn I có hai cga khfu phắa bpc

và phắa cIc nam c a tuybn nên không ựáng lo m5y Tr ng ựiYm khó khăn c a tuybn I là phNi tránh

túi nư@c Xiêng Phan, trên ựư ng 12 bpc Trung Lào và tcn dsng nó, ự>ng th i phNi thi công m't con

ựư ng cho xe cơ gi@i ch y, coi như nhi m vs c5p bách sR m't ựY thay thb cho ựư ng 129 t bpc

Trung Lào t@i ñư ng 9 nh| h}p, sst l* ntng, thcm chí mtt ñư ng l i phNi qua nhi u suRi l@n

ðư ng 129 này nRi t ñư ng 12 ch y qua ñ5t b n t@i ñư ng 9, do công binh Khu 4 làm dã chibn,

khi giúp b n t5n công Sêpôn Nam Lào Túi nư@c Xiêng Phan dài hơn30 km, cpt ñQt ñ u con ñư ng

129 Trư@c mpt, ñY tránh túi nư@c này, tôi ñi n ngay cho Ty Giao thông QuNng Bình ñưa cán b',

công nhân và dân công h|a tuybn lên làm con ñư ng gùi th>, g i là ñư ng 050 ð>ng chí NIu, Phó

ty, ñi trư@c vư<t Trư ng Sơn, dân quân ñi m* con ñư ng xb này † B' Giao thông vcn tNi, tôi phân

công l i nhi m vs ñi u hành và trIc chibn Anh NguyZn Tư ng Lân là ThQ trư*ng vRn làm ñ i di n

c a B' t i Khu 4, ñư<c giao vi c t] chQc tăng cư ng cho Ban bNo ñNm giao thông Khu 4, g i tpt là

B4 Lúc ñ u nhi u vi c chưa vào n n nbp chúng tôi g i ñùa là "bê bRi" Nhi m vs B4 ñNm bNo giao

thông vcn tNi * tuybn lga trong m i tình huRng, phNi giành ch ñ'ng quybt thpng ñ ch trong âm

mưu chibn lư<c ñánh phá giao thông, ñY ngăn chtn ta chi vi n cho mi n Nam Trư@c mpt chúng ta

phNi ñNm bNo phân hàng cho ðoàn 559, là hcu phương trIc tibp c a ðoàn 559 trung tuybn Trư ng

Sơn † B', ñ>ng chí Nguy n Hdu Mai, nguyên là ThQ trư*ng t Ban Công nghi p tr* v lo vi c

phs trách chung và trIc * B' khi tôi ñi vào 559 ð>ng chí Dương B ch Liên phs trách vcn tNi, ñ>ng

chí H>ng Xích Tâm ñNm bNo giao thông, ñ>ng th i lo vi c huy ñ'ng sQc ngư i sQc c a ñY b] sung

xây dIng cho tuybn trư@c

Sau m't th i gian tích cIc và khfn trương chufn b , chúng tôi ñã lên ñư<c kb ho ch và báo cáo v@i

Quân y Trung ương và B' QuRc phòng xin và tăng cư ng cho lIc lư<ng Các anh ñ>ng ý v@i

nhdng ý kibn c a chúng tôi là phNi coi tuybn I là tr ng tâm, tcn dsng túi nư@c Xiêng Phan ñi ñư<c

ch ng nào hay ch ng 5y Nhưng trư@c mpt phNi có ñư ng khác thay thb ñư ng 129 cũ và sau ñó cN

ñư ng 12 phNi phá thb ñ'c ñ o, phNi m* r'ng ngay con ñư ng mòn 16 nRi v@i ñư ng 9 và nRi các

ñư ng cơ gi@i ch y t ng ño n v@i nhau thành các tuybn dài tuybn II, tuybn III và tcn dsng ñư ng

th y

ðY m* con ñư ng m@i thay cho ñư ng 129 * tuybn I, b' ñ'i tăng cư ng công binh, giao

thông vcn tNi huy ñ'ng công nhân và các lIc lư<ng làm ñư ng cơ gi@i Tôi phNi ñi u lIc lư<ng cơ

gi@i m nh nh5t c a B' ñang thi công trên công trư ng Tây Bpc, c'ng v@i m't sR xe máy tRt c a các

công trư ng khác, giao cho ñ>ng chí NguyZn Trí Tu (tQc Lam Chi, cán b' Nam B' tcp kbt, vRn

chv huy công trư ng 6 Tây Bpc, làm chv huy cùng v@i ñ>ng chí NguyZn Lang làm Bí thư Chi b'

kiêm Chính tr viên Các ñ>ng chí ñó có nhi m vs tcp trung xe máy, lIc lư<ng công nhân cán b' và

hành quân c5p tRc, h n có mtt cuRi tháng 4 t i ngã ba Làng Khăng, ñ u ñư ng 129 Vì nbu trZ thì

túi nư@c dâng, xe máy không vào ñư<c tuybn thi công

Tôi qua B' Nông trư ng bàn v@i ñ>ng chí ThQ trư*ng NguyZn Văn Trí, nguyên Chính y B'

Tư l nh Khu 7, Nam B', hk tr< cho 2 ñ i ñ'i cơ gi@i khai hoang ð>ng chí Trí syn sàng ñi u ñ'ng

ngay

ðY huy ñ'ng thêm lIc lư<ng cán b' ku thuct cho ðoàn 559, tôi huy ñ'ng sR ñông các lIc lư<ng

ku thuct c a B' Giao thông vcn tNi, các ku sư, cán b' trung c5p và công nhân có tay ngh cao, giao

cho ñ>ng chí Phan Tr m, Csc phó Csc Kibn thibt cơ bNn t] chQc nhcp tuyYn Lúc b5y gi Vi n

Thibt kb giao thông là ñơn v có nhi u cán b' khoa h c ku thuct nh5t, có thY nói là trung tâm c a ku

thuct khNo sát thibt kb c a cN nư@c ð>ng chí NguyZn Nam HNi v a nhcn nhi m vs quy n Vi n

trư*ng Vi n Thibt kb giao thông, ñã lcp tQc mtc quân phsc, khoác ba 1ô cùng lIc lư<ng xung kích

c a Vi n hành quân vào chibn trư ng Các anh HNi và Tr m phNi ñi lo vi c phát tuybn m* ñư ng,

dI kibn thi công, dI kibn khRi lư<ng ñ5t ñá, c u phà, ng m tránh ñY công binh, thanh niên xung

phong, công nhân c u phà ñbn nhcn khRi lư<ng thi công Anh em cán b' và công nhân giao thông

vcn tNi ñã trNi qua m5y tháng chibn ñ5u chRng chibn tranh phá ho i c a ñb quRc Mu, ñã xây dIng

cho mình ñư<c m't nbp sRng quân sI hóa, nên có l nh là ñi, syn sàng lên ñư ng, syn sàng nhcn

nhi m vs, ch‡ng khác nào nhdng chibn sĩ công binh trong quân ñ'i

ðư<c phép c a H'i ñ>ng Chính ph , ngành Giao thông ñã sg dsng m't lIc lư<ng thanh niên

xung phong r5t l@n, hình thành m't sR T]ng ñ'i do Trung ương ðoàn t] chQc làm nhi m vs bNo

ñNm giao thông trên các tuybn ñư ng ð>ng chí NguyZn Văn ð bên Trung ương ðoàn ñư<c bi t

phái sang B' Giao thông vcn tNi ñY phs trách LIc lư<ng này tuy chưa có tay ngh ku thuct cao,

nhưng r5t dũng cNm, có trình ñ' văn hóa khá và nhi t tình, hăng hái Có l nh xuRng là lên ñư ng

ngay, xQng ñáng v@i danh hi u thanh niên "Ba syn sàng" B' ñ'i cũng tăng cư ng cho ðoàn 559

m't sR ñơn v cao x phòng không ñY bNo v c u ñư ng và các công trư ng làm ñư ng LIc lư<ng

ôtô vcn tNi cũng ñư<c tăng cư ng Sau này ñư<c ñ>ng chí ðinh ðQc Thi n phs trách xây dIng khu

gang thép Thái Nguyên v a v làm T]ng csc trư*ng T]ng csc Hcu c n chv th cho ch n các xe ñNm

bNo ch5t lư<ng tRt nh5t

ðY gid bí mct m i l nh ñi u ñ'ng, tôi ñ u ký v@i bí danh là Thibu tư@ng Phan Thanh Xuân L nh

ñi u ñ'ng c5p bách và không khí lên ñư ng c a anh em ku sư, công nhân, thanh niên xung phong

hbt sQc hào hQng, sôi n]i Lúc b5y gi anh em giao thông thư ng nói ñùa: Tư@ng Phan Thanh Xuân

ñang vét quân c a B' trư*ng Phan Tr ng Tu

Tôi xin phép ñưa cN B' Tư l nh m@i ñư<c hình thành ñi sâu vào trong núi r ng Trư ng Sơn

Trư@c khi ñi, Bác H> ñã g i tôi lên gtp Sau khi nghe tôi báo cáo v kb ho ch xây dIng lIc lư<ng

vcn tNi và m* h thRng ñư ng cơ gi@i xuyên Trư ng Sơn, Bác ôn t>n căn dtn: "Vi c m* ñư ng chi

vi n cho cách m ng mi n Nam là nhi m vs c5p bách và có nhi u khó khăn Nhưng vì mi n Nam

ru't th t ñang ch ñ<i hcu phương tibp tb, do ñó phNi hbt lòng, hbt sQc, khpc phsc khó khăn ñY phsc

vs cho ti n tuybn ðoàn kbt m't lòng, mưu trí sáng t o thì khpc phsc ñư<c PhNi chăm lo cho các

cháu thanh niên xung phong Tiêu chufn chb ñ' c a các cháu thanh niên xung phong phNi lo như

c a quân ñ'i PhNi chăm sóc và cNi thi n sinh ho t văn hóa, giNi trí cho các cháu PhNi hbt lòng giúp

ñJ nhân dân b n B n ñang gtp nhi u khó khăn, không ñư<c làm m5t lòng dân Bác ggi l i thăm

các chibn sĩ, công nhân, thanh niên xung phong và dân quân * các tuybn ñư ng" Sau này mki l n

ñbn các ñơn v tôi ñ u truy n ñ t l i l i Bác t@i các anh ch em

Tôi lên báo cáo v@i Th tư@ng Ph m Văn ð>ng v các vi c ñã làm, ñã chufn b cho ñư ng

mòn H> Chí Minh, cũng như * B' v kb ho ch ñNm bNo giao thông ñ a phương và sI phân công l i

trong lãnh ñ o B' khi tôi ñi vào chibn trư ng ð>ng chí Th tư@ng, sau khi nêu lên nhdng chibn

thpng l@n c a ti n tuybn mi n Nam, nhi m vs c a hcu phương l@n mi n Bpc, ñã kh‡ng ñ nh trách

nhi m ntng n c a h thRng ñư ng mòn H> Chí Minh nói riêng và toàn ngành Giao thông vcn tNi

nói chung ð ch ñánh phá ñã ác li t, nhưng chưa phNi là ác li t nh5t Giao thông vcn tNi và chi vi n

ti n tuybn c a ta ñã cR gpng nhưng còn phNi cR gpng hơn nda PhNi kbt h<p chtt chh gida hcu

phương và ðoàn 559, hk tr< cho nhau, hư@ng v phía trư@c chi vi n cho cách m ng mi n Nam

Mùa mưa t@i sh gtp nhi u khó khăn, nhưng phNi cR gpng, cR gpng nhi u hơn nda, phNi thpng ñ ch

trên mtt trcn giao thông vcn tNi, chi vi n cho chibn trư ng

B' Tư l nh hành quân g5p rút vào Trư ng Sơn L n này vào chibn trư ng chpc chpn sh ñi lâu; trư@c

khi ñi, tôi nh5t trí cho hai cháu gái v a tRt nghi p l@p 10 và l@p 8 ñi làm nghĩa vs quân sI và công

an Ggi vào hai lIc lư<ng chuyên chính cho yên tâm Tơi gtp các đ>ng chí Văn Tibn Dũng và Tr n

QuRc Hồn, hai đ>ng chí đ>ng ý ch5p nhcn Cịn nhà tơi sh sơ tán theo xí nghi p, thb là ]n

T gida tháng 4, chúng tơi đã cĩ hai b' phcn đi trư@c đY kiYm tra tình hình t] chQc và triYn

khai lIc lư<ng cs thY

T@i Binh tr m 12 đĩng trong hang dư@i chân đèo Ms Gi , nơi B' Tư l nh t m th i đĩng

quân, đã th5y các đồn v báo cáo Các lIclư<ng giao thơng, cơng binh, thanh niên xung phong đã

rNi quân và triYn khai cơng tác trên tồn b' tuybn đư ng m@i như vùng Ho phía tây nam QuNng

Bình Túi nư@c Xiêng Phan đã dâng s@m hơn m i năm † cơng trư ng m* đư ng m@i thay thb cho

đư ng 129, chúng tơi đtt tên là đư ng 128 đã cĩ Trung đồn Cơng binh 98 LIc lư<ng cơ gi@i c a

B' Giao thơng vcn tNi t Tây Bpc đbn do các đ>ng chí Lam Chi và Lang phs trách đã hành quân

v@i đ y đ xe máy đbn chibm lĩnh trcn đ a trên tuybn đư ng ðồn thi cơng cơ gi@i này đã tháo t5t

cN xe máy cho lên xe vcn tNi, hành quân c5p tRc vào trư@c khi túi nư@c dâng T@i nơi, ph n lpp ráp

b^ng c n cfu, ph n b^ng các cây trong r ng bu'c dây pa"lăng đY treo t ng xe lên lpp ráp Anh em

làm b5t kY ngày đêm và cuRi tháng 4 đã cĩ đ máy mĩc thi cơng ðây là lIc lư<ng cơ gi@i r5t hibm

hoi c a ngành Giao thơng vcn tNi nư@c ta lúc đĩ LIc lư<ng này g>m cĩ 21 máy húc, 2 máy khoan,

2 máy ép hơi, 2 cơng trình xa và 1 c n cfu Nhdng phương ti n máy mĩc cơ gi@i làm đư ng này l n

đ u tiên xu5t hi n trên đư ng mịn và đã phát huy đư<c tác dsng r5t l@n Sau này cĩ nhi u ngày

trong tháng 5 làm đư<c 5"6 km/ngày, m't k[ lsc t trư@c đbn nay ð'i c u 4 c a đơn v b n cùng

156 cơng nhân đã chibm lĩnh các tr ng điYm vư<t sơng trên tuy n đư ng tương lai Trư@c mpt, ch

ybu làm phà, c u nh| cho đư ng 050 và 12 vì do tr i mưa, phát triYn thêm ngồi dI kibn Anh em

báo cáo cho bibt đã cĩ đơn v b' đ'i cơ gi@i v a vào túc trIc syn * đ u đư ng 128 ch thơng xe

Tin 5y càng đ'ng viên nhpc nh* chúng tơi nk lIc đY s@m hồn thành tr ng điYm 128

ðY cĩ lIc lư<ng phát huy đư<c sQc m nh h<p đ>ng gida Quân đ'i và Giao thơng vcn tNi, B' Tư

l nh 559 tăng cư ng 700 thanh niên xung phong l5y * Hà Tĩnh, 800 thanh niên xung phong l5y *

Ninh Bình, cùng v@i cơng nhân và cán b' giao thơng vcn tNi hình thành m't cơng trư ng b' T5t cN

các lIc lư<ng trên v@i khí thb ra quân vì mi n Nam thân yêu, đ p lên bom đ n đ ch * tuybn lga Khu

4 đbn v@i Trư ng Sơn đúng kb ho ch

Anh em lính cũ Trư ng Sơn h> h*i ph5n kh*i đĩn lIc lư<ng tăng cư ng t hcu phương, cùng

k vai sát cánh nhanh chĩng hịa h<p thành m't khRi thRng nh5t v@i ý chí m* đư ng m@i quybt

thpng

Mùa mưa năm 5y đbn s@m Mùa mưa * phía tây Trư ng Sơn cĩ lư<ng nư@c r5t l@n, và kéo dài,

thư ng làm đình tr m i ho t đ'ng vcn chuyYn và đi l i trên tồn tuybn Mưa lũ Trư ng Sơn thư ng

t o ra nhdng cơn lũ kh ng khibp, cĩ thY b5t ng cuRn trơi đi cN nhdng đo n đư ng, nhdng cây c u,

nhdng phương ti n vcn chuyYn, cN ngư i và cN nhdng kho hàng, nbu khơng đư<c tính tốn bNo v

chu đáo Mưa Trư ng Sơn thư ng d>n nư@c xuRng thung lũng t o nên nhdng túi nư@c phá các con

đư ng làm cho đư ng sst l*, sình l y trong m't th i gian dài, cĩ khi suRt cN mùa mưa; cpt đQt tồn

b' ho t đ'ng vcn chuyYn đi l i, sơng suRi nư@c dâng cao, chNy xibt gây khĩ khăn cho vcn chuyYn

Như chúng tơi dI đốn, khĩ khăn nh5t v2n là túi nư@c Xiêng Phan * đ u tuybn I, tuybn tr ng tâm

Nư@c dâng lên * hai b sơng Xê Băng Phai g n phía thư<ng ngu>n ð n dư<c, vũ khí, lương thIc,

thuRc men b Q đ ng l i * b bpc túi nư@c Trong khi đĩ thì phía b nam túi nư@c, giao liên và lính

vcn tNi còn thibu lương thIc chQ chưa nói nhdng tuybn sâu * phắa trong có hàng t@i ựư<c ựâu mà

ch

Nhưng ựY thi hành ch trương quybt tâm vcn chuyYn khfn c5p c a Trung ương, c a hcu phương

cho mi n Nam thì b^ng m i cách, B' Tư l nh 559 phNi khpc phsc và triYn khai vcn chuyYn gùi th>

ngay trong mùa mưa đ>ng th i m* ựư ng tiêu chufn cho xe cơ gi@i t@i ựâu chRng l y t@i ựó ựY

hành quân và vcn chuyYn Theo nhdng lắnh cũ c a Tru ng Sơn thì m i năm cQ mùa mưa ựbn, ta

thư ng nghv ựY ch5n chvnh t] chQc và thay quân Nhưng năm nay, yêu c u c a chibn trư ng ngày

m't l@n Nbu nhdng năm trư@c vcn chuyYn ựY chi vi n cho sI phát triYn trư@c và sau ự>ng kh*i,

nh^m ựánh b i chibn tranh ựtc bi t thì t năm nay tr* ựi vcn chuyYn ựb phá cu'c chibn tranh csc b'

c a Mu ự] quân vào Do vcy hàng hóa vcn chuyYn vào sh thay ự]i r5t l@n, cN ch5t lư<ng l2n sR

lư<ng, hành khách ựi B cũng v@i nh p ự' khfn trương hơn, sR lư<ng ựông hơn M't con ựư ng cơ

gi@i ự u tiên c a h thRng ựư ng mòn ựư<c thibt kb và làm m@i theo tiêu chufn tuy dã chibn nhưng

ựòi h|i ựNm bNo xe pháo ựi và xuyên suRt Trư ng Sơn PhNi thi công ngay trong mùa mưa và hoàn

thành trong th i h n hơn m't trăm ngày con ựư ng dài hơn m't trăm ki"lô"mét là có khó khăn,

ự>ng th i phNi b^ng m i cách vcn dsng túi nư@c

B' Tư l nh mau chóng t] chQc l i lIc lư<ng trên toàn tuybn Toàn h thRng ựư ng xuyên

Trư ng Sơn theo kb ho ch, sh trNi r'ng hai bên sư n ựông và tây Trư ng Sơn, xuyên r ng rcm, dài

hàng ngàn ki"lô"mét Chúng tôi phNi v a lo c ng cR ựư ng giao liên ựư ng gùi th>, tcn dsng t ng

ựo n ựư ng sông suRi ắt thác gh nh, v a t ng bư@c nhanh chóng m* h thRng ựư ng vcn tNi cơ

gi@i, bpc c u, làm bbn phà, b t núi m* ựư ng Mtt khác, lo t] chQc vcn tNi cơ gi@i thô sơ; lo kho bãi

gid và bNo v hàng; lo ựánh ự ch trên không, bi t kắch dư@i ự5t; chRng chibn tranh ựi n tg ựã bpt

ự u xu5t hi n vì ự ch ựã ựánh hơi th5y ta vcn chuyYn mùa mưa, nhưng mây âm u, mưa t m tã cN

ngày nên chúng phNi dùng ựi n tg ựY trinh sát; lo t] chQc h thRng ựư ng giao liên, ựư ng dây giao

liên, bãi khách ựY bNo ựNm sQc khoẼ chibn ự5u cho cán b' chibn sĩ vư<t Trư ng Sơn vào Nam và

thương binh ra Bpc ựi u tr đư ng c a đoàn 559 m* bpt ự u t R bên ựư ng 12, t ựông Trư ng

Sơn qua tây Trư ng Sơn, vư<t qua ựèo Ms Gi t@i Làng Khăng, kéo thẬng t@i ựư ng 9 vươn t@i S9

Tây Nguyên, m't nhánh t@i b sông Sê Công, dùng ựư ng th y nRi v@i các tr m c a B2 ựY tibp tb

vào các chibn trư ng Nam B' và cho cách m ng K; m't nhánh t Tà SẼng t@i sông Nam Kông h

Lào giáp v@i ựông Campuchia, ựY tibp tb cho cách m ng K và vào B2

đo n ự^ng này là m't nhánh c a ựư ng mòn H> Chắ Minh đư ng phắa tây Trư ng Sơn nhi u

ựo n ựi trên ự5t b n Lào Ta ựư<c đNng và nhân dân b n giúp ựJ hbt sQc nhi t tình, vì khi ự>ng ý

ng h' ta, b n coi ựây là con ựư ng chibn ự5u chung c a cN ba nư@c đông Dương ựánh Mu Con

ựư ng là tư<ng trưng cho tình ựoàn kbt chibn ự5u c a ba nư@c đông Dương Các chibn sĩ c a đoàn

559 ựã làm tRt công tác dân vcn trên ự5t b n V công tác này chúng tôi phRi h<p v@i các ự>ng chắ

chuyên gia cR v5n c a ta lúc ựó phsc vs cách m ng c a nư@c b n Các chuyên gia Vi t Nam sang

giúp b n ựã ựbn làm vi c v@i B' Tư l nh 559 v công tác dân vcn và bNo v sư n phắa tây c a h

thRng ựư ng mòn

Như trên ựã nói, toàn b' h thRng ựư ng mòn H> Chắ Minh chia làm ba tuybn Tuybn I t R

trên ựư ng 12 rh xuRng ựư ng 9, có chi u dài bNo ựNm giao thông là 24km đo n này khi hoàn

chvnh xong ựư ng 128, m* r'ng ựư ng 129 và tcn dsng ựư ng th y sông No ng"cà"ựeng thì có ba

ựư ng chuyYn hàng vào tuybn trong Thb ự'c tuybn ựã bpt ự u b phá Trên tuybn này lIc lư<ng m*

ựư ng có Trung ựoàn 98 Công binh, lIc lư<ng này sh chuyYn sang tuybn III khi hoàn thành nhi m

vs M't đơn v cơ gi@i c a B' Giao thơng vcn tNi trên 1.000 cán b' cơng nhân v@i g n 30 xe và

máy thi cơng cơ gi@i, 1.500 thanh niên xung phong làm đư ng Theo kb ho ch thì các lIc lư<ng này

quybt tâm thơng xe con đư ng m@i 128 vào cuRi tháng 7 ðY hk tr< và đfy m nh vcn chuyYn cho

tuybn I, nh5t là đfy m nh vi c nâng cao lIc lư<ng hành khách trên hành lang trong mùa mưa, con

đư ng 16 Ho Vít "Thù Lù t phía đơng Trư ng Sơn, dư@i chân núi Trĩc A, tây nam QuNng Bình,

xuyên sang tây Trư ng Sơn nRi v@i đư ng 9 " Nam Lào đã cĩ trư@c đây và chv đi đư<c vào mùa

khơ, đư<c kh*i cơng m* r'ng vào tháng 7 và kiên quybt thơng đư ng vào tháng 9 LIc lư<ng thi

cơng và chRng l y là g n 2.000 thanh niên xung phong và g n 300 cơng binh ðư ng m* r'ng trư@c

hbt đY gùi th> và đ>ng th i nâng c5p cho xe vcn tNi cĩ thY đi đư<c b^ng phương pháp "rơng"đanh",

chRng l y b^ng nhdng thân cây nh| V@i thi cơng hai mũi t hai đ u đư ng lIc lư<ng vcn chuyYn là

g n 2.000 thanh niên xung phong l5y t Hà Tĩnh (sR nd chibm đbn 40%) v a tham gia m* đư ng,

v a chRng l y, v a t] chQc vcn chuyYn hàng gùi th> và xe vcn tNi nh} Ta cịn nghiên cQu m* m't

đư ng vư<t Trư ng Sơn nda, làm cho h thRng đư ng cơ gi@i tr* nên cơ đ'ng, nhi u tuybn nh^m

phân tán sQc phá ho i c a đ ch; anh em coi đĩ là chibn thuct căng đ ch ra mà đánh trên mtt trcn

giao thơng vcn tNi † tuybn I lIc lư<ng vcn chuyYn ch ybu là ơtơ T i đây tcp trung m't trung đồn

vcn tNi tăng cư ng g>m 245 xe, c'ng thêm m't đ i đ'i vcn tNi đ'c lcp cĩ 95 xe T]ng c'ng cĩ 340

xe ho t đ'ng Tồn tuybn chia thành 3 binh tr m, l5y ký hi u là Rb, R1b và R2 B' đ'i cĩ g n 800

cán b' chibn sĩ dân quân kY cN dân cơng h|a tuybn cĩ trên 1.000 ngư i gùi th>, và m't tiYu đồn

cao x 37 ly

Tuybn II t S1 g n Sêpơn đbn S5 bao g>m cN nhánh B45 đi QuNng Tr " Hub, cung đư ng dài 170

km Trong th i gian này, tuybn II chv cĩ phương ti n vcn tNi ch ybu là gùi th>, cịn xe cơ gi@i

khơng ho t đ'ng đư<c vì nhdng đo n đư ng cơ gi@i mùa khơ đi đư<c thì nay l y l'i, nư@c suRi

dâng cao, c u phà thibu Cán b' ku sư thibt kb và cơng binh vào nghiên cQu m* tuybn làm m't h

thRng đư ng vcn tNi cơ gi@i tồn tuybn đã cĩ mtt và m't tiYu đồn cơng binh thu'c Trung đồn

279, hai đ i đ'i cơ gi@i khai hoang c a B' Nơng trư ng g n 300 ngư i Hi n t i đã cĩ Trung đồn

vcn tNi Trung đồn 265 v@i g n 200 đ u xe Hai binh tr m vcn chuyYn bRc vác cĩ g n 800 cán b'

chibn sĩ M't tiYu đồn bNo v và m't đ i đ'i đ'c lcp phRi thu'c M't tiYu đồn cao x pháo 37 ly

M't đ'i giao liên, m't tiYu đồn bNo v làm thêm nhi m vs chRng l y B' Tư l nh sh đi u thêm lIc

lư<ng thanh niên xung phong làm đư ng

Tuybn III t S5 BNn B c trên thư<ng lưu sơng Sê Cơng đbn S9 Tây Nguyên cĩ nhánh đư ng

B46 đi đbn đ a phcn QuNng Ngãi, Khu 5, dài 256 km, chia làm bRn binh tr m Trong đĩ cĩ ba binh

tr m th> g>m g n 3.000 cán b' chibn sĩ v@i 1.500 xe đ p M't binh tr m thuy n v@i 140 thuy n các

lo i Hai trung đồn cơng binh chufn b m* r'ng đư ng M't đ i đ'i bNo v M't đ i đ'i giao liên

Quân sR c a ðồn 559 đã lên t@i g n 20 ngàn ngư i g>m nhi u lIc lư<ng hkn h<p quân dân,

cơng nhân, thanh niên xung phong rNi trên g n 2.000 km * trên nhi u tuybn ngang d c, ho t đ'ng

trên nhdng đ a hình hbt sQc phQc t p, r ng, suRi ch^ng ch t Trong đĩ lIc lư<ng quân đ'i là ch

ybu Ngành Giao thơng hcu phương đĩng gĩp g n 8.000 ngư i, g>m g n 5.000 thanh niên xung

phong và hơn 1.500 ku sư cán b' ku thuct, m't sR đơng cơng nhân giao thơng, dân cơng h|a tuybn

và dân quân Phân bR lIc lư<ng cho các tuybn như sau: † tuybn I g n 10.500 ngư i kY cN cơng

trư ng 16; tuybn II hơn 3.000 ngư i; tuybn III g n 6.000 ngư i, vì tuybn này gùi th> và vcn tNi

thuy n là ch ybu LIc lư<ng làm đư ng là ch ybu chibm hơn 11.000 ngư i Phương ti n vcn tNi

cơ gi@i cĩ t]ng c'ng trên 600 đ u xe cơ gi@i Xe đ p th> cĩ trên 4.000 chibc Phương ti n vcn tNi

phát triYn quá nhanh, nên cĩ tình tr ng thibu lái xe tr m tr ng Thibu cN nhdng tay đi u khiYn xe th>

thành th o

Xe tô vcn tNi ựư<c các nư@c anh em vi n tr< cho ựã v nhưng thibu lái xe Lúc b5y gi cN bên

kinh tb l2n bên quân sI lái xe ôtô chv ựư<c ựào t o c5p tRc có ba tháng Vì thb m@i có chuy n lái xe

Trư ng Sơn chv bibt tibn chQ không bibt lùi Anh em vào sR tibn thì thành th o, nhưng cài sR lùi thì

còn vsng v Nhưng anh em nói vui, lắnh lái xe Trư ng Sơn chv tibn chQ ựâu c n h c lùi QuN thct

vì ựư ng quá g5p và vòng g5p cua h}p nên lắnh lái xe m@i ng i lùi, s< tu't dRc, rơi xuRng vIc Còn

lIc lư<ng xe ự p th> phát triYn quá nhanh, l i l5y t anh ch em thanh niên xung phong vRn gRc

nông dân Ngh An, Hà Tĩnh Khi nhcp ngũ không phNi anh ch em ai cũng bibt ựi xe ự p cN Vì thb

khi phát xe th>, phNi ra l nh c5m tcp ựi xe ự p

Vì ựư ng xe th>, có nhi u dRc dIng ựQng, bibt ựi xe ự p cũng ựã nguy hiYm mà tcp ựi xe ự p

có khi xNy ra tai n n chbt ngư i Sau này có ngư i kY l i r^ng, có nhdng anh em phsc viên ựã hàng

năm ựánh b n v@i cái xe ự p, là ki n tư@ng gùi th> thb mà v làng l i phNi tcp ựi xe ự p t ự u

Vào cuRi tháng 9 phNi thay quân, vì quá h n nhi u, ch ybu là thay thb sR dân quân và dân

công h|a tuybn hbt h n phsc vs và quân sR Rm ựau B' Tư l nh 559 nhcn thêm t Ninh Bình trên

1.000 và t Ngh An 1.000 thanh niên xung phong

đoàn 559 còn sg dsng m't lIc lư<ng thuy n ựáng kY ựY tcn dsng nhi u suRi v phắa tây nam

và ựông nam làm ựư ng vcn chuyYn ra chibn trư ng Ẩ tuybn I có 48 t5n phương ti n vcn tNi th y

g>m g n 100 chibc thuy n gk tr ng tNi dư@i 1 t5n, và thuy n gk tr ng tNi dư@i 400 kg Tuybn II có

20 t5n phương ti n vcn tNi th y v@i 20 thuy n gk Tuybn III, l<i dsng ựư<c dòng sông Sê Băng

Hiên, sông Sê Công, nên ta có 120 t5n phương ti n vcn tNi v@i 140 thuy n gk Như vcy, ta có toàn

b' 180 t5n phương ti n vcn tNi th y trên ựư ng Trư ng Sơn lúc ựó

B' Tư l nh 559 phân công như sau: Tôi Tư l nh, kiêm Chắnh y, ch u trách nhi m chung trIc

tibp chv ự o xây dIng ựư ng 128 và chibn d ch vư<t túi nư@c Xiêng Phan * tuybn I Anh Võ Bfm,

Phó tư l nh, ựi kiYm tra và t] chQc l i tuybn III, H Lào tuybn tcn cùng c a ựư ng Trư ng Sơn, chv

ự o làm ựư ng C4 và giNi quybt sR xe sa l y vùng Khăm Mu'n Anh Vũ Xuân Chiêm ch u trách

nhi m tuybn II lo vi c t] chQc và thành lcp các đNng y c a các tuybn ch5n chvnh và t] chQc các

tham mưu vcn tNi công binh và tác chibn

LIc lư<ng ựã ựông ựbn g n 2 v n ngư i và sR phương ti n vcn tNi t thô sơ ựbn cơ gi@i ựư<c

tăng cư ng Như vcy ựã nhanh chóng triYn khai ựư<c trên toàn tuybn và toàn h thRng ựư ng xuyên

Trư ng Sơn dài g n 2.000 km Ngày 19" 5"1959 ự>ng chắ Võ Bfm ựư<c vinh dI nhcn nhi m vs m*

ựư ng chi vi n 7.000 cây súng cho chibn trư ng mi n Nam ựY thành lcp nhdng ựơn v vũ trang ự u

tiên c5p trung ự'i ự'c lcp, hk tr< cho phong trào ự>ng kh*i c a nhân dân mi n Trung, thi hành Ngh

quybt 15 c a Trung ương đNng T ngày 5y ựbn năm 1965 ựã sáu mùa nư@c trôi qua Trong sáu

năm các anh ựã làm ựư<c bibt bao công vi c Và ựi u quan tr ng nh5t là các anh ựã xây dIng m't

lIc lư<ng giao thông vcn tNi Trư ng Sơn v@i m't h thRng ựư ng có tắnh chibn lư<c (tuy bé nh| và

ch ybu gùi th> v mùa khô) và lIc lư<ng cán b' chibn sĩ trung kiên có t] chQc chtt chh, có kinh

nghi m ho t ự'ng * núi r ng V@i quân sR t@i ngày thành lcp B' Tư l nh m@i ựã xây dIng ựư<c

trên 5.000 ngư i T] chQc đNng toàn tuybn ựã có 67 chi b', v@i g n 2.000 ựNng viên Phương ti n

vcn tNi ựã có 140 ôtô, 1.400 xe ự p th>, 100 chibc thuy n đã có lúc lIc lư<ng vcn tNi t@i S1 là 16

t5n mki ngày, t@i B46 là 2 t5n mki ngày Nbu khơng cĩ lIc lư<ng trung kiên đĩ bám trs và làm ch

trên tồn tuybn đư ng thì lIc lư<ng m@i tăng cư ng > t c a B' Tư l nh 559 khĩ cĩ thY v a xây

dIng, v a b] sung quân, v a nhanh chĩng chibm lĩnh trcn đ a m* đư ng cơ gi@i, đi đơi v@i vi c

nâng nhanh khRi lư<ng vcn chuyYn ngay trong mùa mưa 1965 trên đư ng Trư ng Sơn

Ti n tuybn yêu c u bpt đ u t tháng 6"1965, cĩ nghĩa là ngay trong cao điYm c a mùa mưa lũ,

phNi vcn chuyYn đbn tcn S8 sR lư<ng hàng là 1.200 t5n, đbn B46 là 390 t5n, đbn B45 là 600 t5n, đbn

T634 (tQc C3) là 150 t5n, đbn Ho là 650 t5n T]ng c'ng hàng chi vi n mi n Nam là g n 3.000 t5n

Ngồi ra cịn phNi vcn chuyYn m't khRi lư<ng hàng r5t l@n đY xây dIng lIc lư<ng và nuơi quân c a

mình, đNm bNo bám trs trên ba tuybn KhRi lư<ng hàng này phNi rNi t Sl đbn S3 là 700 t5n, đưa vào

S4 là 500 t5n, rNi t S5 đbn S8 đ a phcn QuNng Ngãi là g n 2.000 t5n T]ng c'ng khRi lư<ng hàng

c a riêng 559 cũng lên đbn g n 4.000 t5n

MuRn thIc hi n đư<c yêu c u thì tr ng tâm là tuybn I phNi vư<t đư<c túi nư@c, thơng đư<c

lịng đư ng m@i 128, đư ng l6 Ho, thì chân hàng m@i t@i các tuybn phsc vs cho xe cơ gi@i Lúc này

sR lư<ng khách qua các binh tr m chưa phNi là cao điYm Theo yêu c u c a trên, B' Tư l nh 559

đang ch5n chvnh l i h thRng tr m giao liên đY cĩ thY đĩn m't khRi lư<ng khách l@n hơn, đơng hơn,

đĩn các đồn quân cJ trung đồn, sư đồn đi vào mtt trcn H thRng tr m giao liên tồn tuybn cĩ 24

tr m Tuybn I cĩ 8 tr m, tuybn II cĩ 7 tr m, tuybn III cĩ 9 tr m

PhNi ch5n chvnh kb ho ch giao liên đưa đĩn khách, lo đ lương ăn, thuRc men cho khách, đY

cĩ thY đi t tr m đ u c a tuybn t Ho, tây QuNng Bình t@i đ u mút c a B45 QuNng Tr , Hub, m5t 17

ngày t Ho đbn đ u mút c a B46 Khu 5 hbt 30 ngày; t Ho t@i tcn S9 Tây Nguyên m5t 45 ngày

kY cN nghv ngơi

Vi c đưa đĩn khách vào Nam ra Bpc, cán b' chibn sĩ đi B chibn đ5u, thương b nh binh * B ra

đi u tr đư<c t] chQc chu đáo, v@i các tr m giao liên các bãi khách, cĩ nơi nghv ngơi an tồn, cĩ y tb

chăm sĩc sQc kh|e, cĩ kho bãi tibp tb lương thIc, thIc phfm, l i cịn t] chQc đ'i cáng vai và cáng

trên xe đ p đY cáng thương binh và nhdng đ>ng chí già ybu, c n gid gìn sQc khoˆ Nh@ l i nhdng

ngày kháng chibn chRng Pháp cũng đi xuyên r ng Trư ng Sơn, do chưa đư<c t] chQc như ngày

nay, các cán b' vào Nam ra Bpc phNi vư<t đèo, l'i suRi, băng r ng rịng rã 250 ngày, tính ra đbn

hơn 8 tháng tr i

ðY đ t đư<c mQc ph5n đ5u vcn chuyYn và đưa nhi u khách l n đ u tiên vào mùa mưa như thb,

cơng vi c c a B' Tư l nh 559 hbt sQc ntng n PhNi lo m* đư ng m@i, sga đư ng cũ, m* r'ng

đư ng gùi th>, chRng l y, h th5p đèo dRc Tcn dsng t5t cN các đo n cĩ thY vcn chuyYn cơ gi@i đY

tung lIc lư<ng cơ gi@i vào ho t đ'ng Tcn dsng các dịng sơng, suRi đY tung thuy n ra vcn chuyYn

như sơng No ng"càđeng, sơng Sê Băng Hiêng, sơng Sê Cơng Tr i mưa, nư@c l@n cũng cĩ l<i cho

thN trơi vcn chuyYn, nhưng nư@c chNy xibt, thác gh nh nhi u nên cũng tRn sQc ngư i và khá nguy

hiYm Tăng cơng sQc vcn chuyYn c a lIc lư<ng gùi th> Khi tcp trung hơn hai v n con ngư i trên

tuybn đư ng thì v5n đ tibp tb lương thIc cho chính lIc lư<ng vcn tNi làm đư ng này tr* nên m't

v5n đ cRt tg, cịn phNi bNo đNm an tồn cho lIc lư<ng c a mình nda Bi t kích, thám báo máy bay

đ ch đã bpt đ u phát hi n nhdng chuyYn bibn m@i trong chibn lư<c vcn tNi chi vi n c a ta Chúng

tung máy bay do thám trinh sát suRt ngày đêm và đã bpt đ u bpn phá t a đ' và bpn thăm dị Chúng

chsp Nnh t ng đo n đư ng m@i m* b^ng lồi máy bay trinh sát đi n tg đtc bi t Nhưng nh tr i

mưa, mây th5p, núi cao, và ta bibt l<i dsng các quãng ựư ng có cây bao che nên sI ựánh phá c a

ự ch gây thi t h i r5t ắt Lo chRng ự ch không b^ng lo chRng ựói; lo chRng ựói l i không b^ng lo

chRng b nh tct, bNo ựNm sQc kh|e và an toàn cho anh em Nh5t là cho các anh ch em thanh niên

xung phong, m@i l@n lên chưa quen ự i sRng gian kh] trong r ng rcm B nh sRt rét r ng hoành

hành dd d'i M@i vào Trư ng Sơn quân sR trên công trư ng 128 ựã b sRt rét ựbn hơn 20% Có ựơn

v sRt rét ựbn 80% có lúc phNi l nh cho cN m't ựơn v rút ra ựi u tr , thay thb quân m@i Các ựơn

v thanh niên xung phong, sR nd r5t ựông; có ựơn v , nd chibm ựbn hơn 40%, có nhdng tiYu ự'i toàn

là nd V5n ự v sinh phs nd gida mùa mưa r ng t m tã, ư@t át fm mRc, thct là m't v5n ự hbt sQc

phQc t p đ u tóc, qu n áo không bao gi khô, ch5y rcn hành h , mưa liên miên không dQt, không

lúc nào t nh ựY phơi phóng Qu n áo, ự> v sinh ựư<c c5p phát ự u fm ư@t hbt Nhưng cũng may là

trư@c khi vào tuybn, chúng tôi ựã cho m't xe commanca lên ch< đ>ng Xuân các phR Hàng Ngang,

Hàng đào mua m't sR l@n vNi màn, ự> lót, lư<c bắ ựY làm quà cho các cháu, thì nay ựã ựbn lúc

nhdng món quà c a B' Tư l nh 559 ggi ttng các cháu nd thanh niên xung phong ựbn k p th i Các

cháu m ng hơn là ựư<c bánh k}o Các ự>ng chắ trong B' Tư l nh g i ựùa tôi là tư@ng c a "lắnh

qu n thâm" có khác, ựã ựoán trư@c ựư<c tình hình Tôi chv cư i và không trN l i Vì ựây là m't

vi c làm ựY thIc hi n l i Bác căn dtn khi ựư<c Bác g i lên gtp, trư@c ngày tôi vào tuybn là phNi

chăm sóc các cháu thanh niên xung phong, nh5t là nd; hơn nda lIc lư<ng trong B' Giao thông vcn

tNi n^m * trên tuybn có t@i 40% là nd, thì cũng dZ thông cNm thôi

Do fm ư@t, thibu v sinh và * tu]i dcy thì l i sRng tcp thY cho nên ựã phát sinh m't b nh g i

là b nh lây cư i " theo y tb nhcn xét B nh cư i lây lan r5t nhanh trong các ựơn v nd thanh niên

xung phong CN tiYu ự'i cùng cư i, cư i rũ rư<i, cư i như ựiên như d i, cư i phát ho phát hen, cư i

chNy cN nư@c mpt Nhưng, khi ra mtt ựư ng làm vi c thì l i c n cù, dũng cNm hơn ai hbt B' phcn y

tb ựã tăng cư ng cho ti n tuybn r5t nhi u y sĩ, bác sĩ c a quân y, c a dân sI và nhi u sinh viên v a

tRt nghi p đ i h c Y khoa Vi n SRt rét ựã cg t ng ựoàn bác sĩ vào chibn trư ng ựư ng Trư ng

Son Tibp nhdng năm sau ựó giáo sư bác sĩ đtng Văn Ngd ựã vào tcn tuybn ựư ng này ựY nghiên

cQu tìm ra thQ kháng sinh tr b nh sRt rét Th i gian sau nhà khoa h c đtng Văn Ngd ựã hy sinh

trên tuybn ựư ng mòn R>i nhdng năm sau này Anh hùng lao ự'ng giáo sư bác sĩ B' trư*ng Ph m

Ng c Th ch cũng vư<t Trư ng Sơn và cũng hy sinh khi làm nhi m vs nghiên cQu chRng m i thQ

b nh tct bNo v sQc kh|e cho chibn sĩ nói chung, trong ựó có các chibn sĩ c a đoàn 559 đư ng

Trư ng Sơn và các chibn sĩ Trư ng Sơn không bao gi quên t5m gương hy sinh cao cN c a hai nhà

khoa h c trong sI nghi p chRng Mu, cQu nư@c trên tuybn ựư ng này

Công tác hcu c n r5t căng thẬng Ưu tiên cho ti n tuybn nhi u khi các ựơn v c a đoàn 559

phNi ăn thibu ựY chuyYn lương thIc ra phắa trư@c Anh em ta thư ng xuyên thibu lương thIc, thIc

phfm Trong khi ựó nhdng làng bNn c a ự>ng bào nư@c b n, ự>ng bào dân t'c l i có r5t nhi u l<n,

gà, trâu bò PhNi giáo dsc cán b' chibn sĩ và quNn lý nghiêm ngtt vi c mua bán ự]i chác B' máy

chv huy các tuybn nhanh chóng ki n toàn ngay t ự u, t tuybn ựbn t ng binh tr m, do ựó ựã k p

th i lãnh ự o chtt chh Tuybn I do Trung tá Vũ Toàn làm Tư l nh, Trung tá NguyZn Lang làm Tư

l nh, Trung tá H> Thăng làm Chắnh y Tuybn II do Trung tá đtng Ba làm Chắnh y Tuybn III do

Trung tá NguyZn An làm Tư l nh và Thibu tá Ph m Hương làm Chắnh y Các ự>ng chắ này ự u

ựã t ng nhi u năm chibn ự5u trên ựư ng mòn H> Chắ Minh và cN chibn trư ng b n, nên có r5t nhi u

kinh nghi m Vi c ki n toàn t] chQc các tuybn, các binh tr m các ựơn v ngay t ự u ựã thIc sI

tăng thêm sQc m nh chibn ự5u, bám trs c a B' Tư l nh 559 và cán b' chibn sĩ trên h thRng ựư ng

Trư ng Sơn

Tình hình túi nư@c Xiêng Phan trên tuybn I tr ng tâm tr ng ựiYm càng ngày càng tr* nên

nghiêm tr ng Mưa kéo dài, nư@c lũ t các sư n núi dRc như mái nhà mki ngày m't d>n nhi u hơn

vào khu vIc thung lũng làm túi nư@c cQ phình to mãi ra Con ựư ng giao thông 129 hoàn toàn b tê

li t, không còn cách gì ựi l i ựư<c nda đư ng 128 tr ng ựiYm thì ựang thi công đư ng 16 m*

r'ng qua Ho nRi ựư ng 9 ch ybu cho hành khách ựi, không thY hk tr< ựư<c, nhưng cũng còn trong

giai ựo n ựang thi công Túi nư@c dài hơn 80 cây sR nư@c cQ mki ngày m't dâng cao thành m't h>

r'ng mênh mông không dòng chNy đư ng 050 c a Ty Giao thông QuNng Bình do ự>ng chắ V ng

chv huy ựã làm xong, nhưng phNi ựi vòng quá dài mà cũng chv là ựư ng gùi th>, l i phNi vư<t nhdng

dRc ựá tai mèo cheo leo nguy hiYm Hàng hóa qua ựèo Ms Gi , ch5t ựRng * b bpc túi nư@c Sông

Sê Băng Phai nhi u thác, ựá, vcn chuyYn không ựư<c bao nhiêu Hàng ựi b^ng ựư ng gùi th> 050

không ự nuôi quân * tuybn phắa Nam PhNi b^ng m i cách khpc phsc túi nư@c này Tôi ựã cùng

ự>ng chắ đôn ựbn b bpc túi nư@c PhNi tcn dsng tRi ựa túi nư@c ựY ch* hàng Thuy n bè c a toàn

tuybn I ựã ựư<c anh em thIc hi n b ng m i cách và ựưa ngay ựbn nơi tcp kbt Có thuy n phNi vác

vư<t ựèo vư<t núi băng r ng m@i t@i ựây ựư<c Thuy n ựbn nơi ựư<c tung ngay vào chibn d ch vcn

chuyYn hàng qua 30 cây sR túi nư@c xuRng phắa Nam Hơn 80 chibc thuy n ựtc bi t vcn chuyYn

ngày ựêm mà m@i chv ựáp Qng ựư<c m't ph n nhu c u c a tuybn phắa Nam Anh em tìm m i cách

ựY ựfy m nh vi c vcn chuyYn trên túi nư@c quái ác này Bi n pháp thN trôi ựã ựư<c mang ra áp

dsng Nhưng nư@c * túi nư@c lình bình không chNy thành dòng cR ự nh như các dòng sông Sê Băng

Hiên, Sê Công * tuybn dư@i, nên phNi tRn ngư i và thuy n ựfy các túi ni lông ựóng lương thIc,

thuRc men Cách thN trôi * ựây cũng chv giNi quybt ựư<c m't ph n nh| yêu c u vcn chuyYn

C n phNi ựóng thêm thuy n SR th< t Nam Hà do ự>ng chắ NguyZn Văn Thu n B' Giao thông

vcn tNi ựưa vào cũng ựã triYn khai h cây xẼ gk ựóng thuy n nhưng tibn ự' chcm Chúng tôi ựã cho

lcp m't "xắ nghi p" ựóng lo i thuy n ự'c ựáo mà trong t ựiYn vcn tNi thb gi@i cũng chưa có tên

H>i * Hà N'i khi nghiên cQu khpc phsc túi nư@c, tôi ựã giao cho ự>ng chắ đtng Văn Thông

Vi n trư*ng Vi n Nghiên cQu ku thuct c a B' nghiên cQu và áp dsng các mũ nan b c vNi c a lắnh

Cs H> ựY làm thuy n ch* và ựã thg * sông H>ng thành công (ch* ựư<c 3 t ); sau ựó giao cho hcu

c n sNn xu5t hàng lo t nhưng chưa ựưa vào k p Thb là vNi b t có dI trd trong kho ựã ựư<c ựưa ra

khâu Tre b t ngàn c a núi r ng ựã ựư<c h xuRng M't sR thuy n nan b c vNi ựã ựư<c h th y

đúng lúc ựó thì xe ch* v| thuy n t Hà N'i cũng v a vào Thb là "xắ nghi p" ngày ựêm ra sQc lpp

ráp hàng trăm thuy n, k p th i ựưa xuRng nư@c m't lIc lư<ng vcn tNi ựáng kY cùng v@i m't sR

thuy n gk, thuy n nan ựY gJ thb bắ lúc b5y gi

Hàng nư m nư<p vư<t túi nư@c Xiêng Phan t o chân hàng cho phắa Nam vcn chuyYn tibp vào

chibn trư ng Thuy n ch* hàng xong, anh em th y th tháo dây, gJ l5y áo thuy n, ựeo lên vai như

cái ba lô, còn xương thuy n thì vQt l i ven r ng Anh em ựeo áo thuy n ựi b' theo ựư ng gùi th>

050 v b bpc túi nư@c: Ẩ ựây ựã có syn cRt xương do xắ nghi p sNn xu5t hàng lo t L i căng vNi,

b c cRt thN xuRng nư@c và ch5t hàng lên, ch* xuôi CQ thb mà vcn chuyYn, v a g n nh}, v a

nhanh chóng, ựơn giNn Thuy n vNi, thuy n gk, thuy n nan thN trôi, ựư ng tránh 050 T5t cN sQc

lIc, trắ tu thông minh, kiên quybt ựã tcp trung và tcn dsng ựư<c túi nư@c ác li t nh5t trên tuybn

giao thông lúc bây gi : túi nư@c Xiêng Phan

Trong chibn d ch khpc phsc túi nư@c Xiêng Phan ựNm bNo gid vdng và ựfy m nh vcn chuyYn

trong mùa mưa, ngoài công lao c a anh em b' ự'i, công binh, thanh niên xung phong, công nhân

giao thông, công nhân làm thuy n Nam Hà, phNi kY ựbn sI ựóng góp t ự u c a anh ch em công

nhân giao thông dân công h|a tuybn QuNng Bình lên m* ựư ng 050 vòng túi nư@c đoàn này do

anh V ng nguyên Trư*ng Ty Giao thông phs trách

Vư<t túi nư@c chv là m't bi n pháp khpc phsc t m th i trong mùa mưa năm 1965, dù con

ựư ng 128 hoàn thành, mùa mưa ựbn v2n b túi nư@c 5y cpt ựQt Chân hàng dù có dI trd bao nhiêu

cũng không thY ựfy vào các tuybn II ựY ựưa ựi sâu ựư<c Vì thb, phNi tcp trung giNi quybt cơ bNn

tuybn tr ng tâm là tuybn I đi u mà chúng tôi quan tâm nh5t (khi còn * Hà N'i tôi ựã nêu lên) là

làm thb nào phá thb ự'c ự o * hcu phương, * tuybn lga, * khpp các tuybn ựông và tây Trư ng Sơn

ựY chRng chibn tranh phá ho i c a kẼ ự ch Theo chibn thuct l5y ybu ựánh m nh, giành ch ự'ng

trong b ự'ng BNn thân ựư ng 12 t phắa bpc QuNng Bình, t bbn phà Xuân Sơn vư<t qua ựèo Ms

Gi t@i nư@c b n Lào ựã tr* thành ựư ng ự'c ự o M5t nó coi như b tê li t vì nó là m't cga khfu;

ự u mRi duy nh5t ựY tibp nhcn hàng t hcu phương ựbn và t ựó tibp tsc gùi th> hay cho xe cơ gi@i

vcn chuyYn t@i tuybn sau đi u ựtt ra là phNi có m't con ựư ng vư<t t ựông sang tây Trư ng Sơn

* m't cga khfu khác thucn l<i hơn đư ng này phNi nRi thẬng ựbn ựư ng 9 v@i cung ự' ngpn nh5t

b^ng ựư ng 128 ựang làm m@i Khi kiYm tra tìm ựư ng trên bàn ự>, ta gtp toàn nhdng cao ựiYm

khó vư<t, chưa bibt tìm ựiYm vư<t * ựâu L n này gtp ự>ng chắ V ng ku sư công chắnh "th] công"

vùng này thct là m't d p may Anh V ng r5t tâm ựpc v@i tôi v vi c phá thb ự'c tuybn và m* con

ựư ng m@i vư<t Trư ng Sơn, t o nên h thRng ựư ng cơ gi@i ngay t tuybn I Th i gian r5t c5p

bách, bNn ự> chi tibt ự a ch5t không có, tung quân ựi th sát thì cũng m5t vài tháng Tôi h|i anh

V ng: muRn phá thb ự'c ự o, tránh túi nư@c Xiêng Phan phNi m* m't con ựư ng m@i nRi t ựông

Trư ng Sơn sang tây Trư ng Sơn thì ch n ựiYm vư<t là t a ự' nào thucn l<i nh5t, nhưng phNi ch ch

v phắa nam cho g n

ThIc ra ựây là m't bài toán ku thuct hóc búa, nhưng là ngư i thông th o ự a hình mi n núi Bình

Tr Thiên và vùng núi H Lào, nên anh V ng chv c n nghiên cQu nhdng ghi chép Anh m nh d n ự

xu5t m* tuybn ựư ng t ự'ng Phong Nha ựông Trư ng Sơn vư<t qua Trư ng Sơn th c sâu vào

cánh ự>ng Lùm Bùm phắa tây Trư ng Sơn n^m trên tN ng n sông No ng"cà"ựeng, nRi v@i quãng

gida 128 ựang làm, kéo xuRng ựư ng 9, là g n nh5t nhưng phNi qua dRc Ba Thang Khó khăn nh5t

là dRc Ba Thang đó là m't ng n dRc ựá dIng ựQng, cheo leo nguy hiYm Ngày xưa ựi chân không,

tay chRng gcy mà trèo ựRc Ba Thang còn s< Nay ta tắnh m* ựư ng ôtô, chpc hẬn khó khăn r5t

nhi u Nhưng xét cho cùng tuybn ựư ng này m* là thucn ti n hơn cN

B' Tư l nh ựi n m i ự>ng chắ Võ Bfm ựang * tuybn III H Lào v bàn g5p đ>ng chắ Võ

Bfm cũng nh5t trắ và ựóng góp nhi u ý kibn Cái khó * dRc Ba Thang th i Pháp ựã không làm ựư<c

không khpc phsc ựư<c, chQ ựánh Mu v@i tài phá ựá c a công binh và giao thông thì vi c b t núi

không phNi là tr* ng i chắnh Ngày 21"6"1965 h p B' Tư l nh quybt ự nh làm ựư ng xuyên Trư ng

Sơn d ch v phắa nam đư ng m@i ư@c dài trên 150 km Chúng tôi giao cho ự>ng chắ Bfm cùng các

ự>ng chắ công binh và giao thông chv ự o kháo sát thibt kb ựư ng này, t] chQc làm hai mũi M't

mũi t phắa ựông sang tây do ự>ng chắ Nam HNi phs trách cùng v@i ự>ng chắ Sơn công binh và m't

ựi n ựài Mũi phắa tây sang ựông do ự>ng chắ Tr m phs trách, cùng ự>ng chắ Tiêu công binh và m't

ựi n ựài Hai mũi gtp nhau * dRc Ba Thang

Con ựư ng ựư<c nhanh chóng hình thành trên kb ho ch thibt kb Nguyên ựo n dRc Ba Thang,

theo tắnh toán c a anh em, nbu không sg dsng sQc m nh tcp trung c a b'c phá ự nh hư@ng thì thi

công ắt nh5t m5t hai năm, chưa chpc ựã thông ựư ng Mà con ựư ng này chúng ta kiên quybt phNi

thông trư@c mùa mưa năm 1966, ựY tranh th vcn chuyYn > t mùa khô, ch@p th i gian v@i ự ch

Như thb là th i gian thi công cũng chv còn có khoNng bRn, năm tháng mà thôi nên chúng tôi

chú tr ng v a khNo sát, v a thibt kb v a thi công cho nhanh Vì con ựư ng ựư<c m* v@i ý chắ quybt

tâm cao nên anh em g i con ựư ng nhi u tên khác nhau: ựư ng Thpng l<i, ựư ng Quybt thpng,

ựư ng Thpng Mu Nhi u tên khác nhau nhưng biYu l' m't ý chắ chung Ngay khi anh em công

binh và ku sư thibt kb còn v ch tuybn trên bNn ự>, B' Tư l nh 559 ựã rút d n quân c a giao thông

và thanh niên xung phong v a hoàn thành nhi m vs * ựư ng 128 chuyYn sang làm ựư ng công vs

trư@c ự>ng chắ Lam Chi và Lang mang theo m't b' phcn cơ gi@i chibm lĩnh trcn ự a ựY ựánh thông

ựư ng t phắa tây sang phắa ựông: bpt ự u t khoNng gida ựư ng 128 tr ch v phắa nam trên cánh

ự>ng Lùm Bùm, ựánh lên dRc Ba Thang m't mũi * phắa ựông Trư ng Sơn tibn lên LIc lư<ng ựY

m* con ựư ng vư<t núi r ng Trư ng Sơn này ựòi h|i r5t l@n PhNi l5y thêm thanh niên xung phong

t các tvnh Thái Bình, Hà Nam Ninh, Thanh Hóa, Ngh An Hà Tĩnh, QuNng Bình Tu]i trung bình

c a anh em là 20, vì lh 5y chúng tôi ựtt tên ựư ng là ựư ng 20, ựY k[ ni m tu]i trẼ ựánh Mu và

thpng Mu

Sau ựư ng 20, nhdng năm sau, ngành Giao thông m* nhdng ựư ng t o chân hàng cho đoàn

559, như ựư ng 22 tránh ựèo Ngang, ựư ng 21 t Th ch Hà lên Tân Ầp nRi vào các cga khfu c a

Trư ng Sơn Tên 21, 22, giRng như tên ựư ng 20 cũng là l5y tu]i trung bình c a anh ch em thanh

niên xung phong mà ựtt, ựY k[ li m chibn công c a anh ch em

đó là nhdng ngày khfn trương sôi n]i và không kém ph n căng thẬng May mpn, tôi còn gid

ựư<c nhdng cuRn nhct ký chibn trư ng c a nhdng ngày tháng 5y Tôi xin trắch ra ựây m't ựo n ghi

chép v bu]i giao ban trong m't ngày bình thư ng, ựY chúng ta dZ dàng nhcn th5y nh p sRng hàng

ngày c a Trư ng Sơn trên h thRng ựư ng mòn trong nhdng năm tháng 5y:

Giao ban ngày 8 9 1965:

Trinh sát t ựư ng 9 báo cho bibt ựã có 300 lắnh Mu ự] b' lên đông Hà Có hi n tư<ng chufn

b doanh tr i * QuNng Tr đ phòng khN năng Mu trIc tibp tăng quân nhanh chóng lên ựóng *

thung lũng A S u, A Lư@i, ựánh vào ựư ng 9 c a ta Trinh sát cũng ựã phát hi n 5 toán bi t kắch

ho t ự'ng xung quanh ựư ng 9, cN phắa ựông l2n phắa tây PhNi chv th cho tuybn I lo ự phòng ự ch

qu5y phá, ựánh nRng ra trên d c ựư ng 9

Tình hình vcn chuyYn như sau: Hàng ựbn R5 Cha Lo 104 t5n, ựbn R1a là 11,4 t5n, ựbn Rlb là

83 t5n, ựbn Làng Khăng là 14 t5n, ựbn R2 là 109 t5n T]ng c'ng hàng ựã ựbn tuybn I là 3.616 t5n

Tuybn II và tuybn III hàng vào t]ng c'ng 808 t5n, phân ra như sau: Hàng ựbn S1 là 307 t5n,

hàng ựbn 9D là 121 t5n Hàng ựbn S4 là 259 t5n Hàng ựbn T3 là 121 t5n G>m: g o, muRi, vũ khắ

và các mtt hàng khác

Mưa liên tsc và kéo dài

T3 mưa r5t dd Phà b trôi, ựư ng l y l'i MQc ự' vcn tNi xuRng tuybn là 8 t5n mki ngày, chv

ự ăn cho khách và nuôi ựư<c hai tiYu ựoàn đ'i quân gùi th> và gánh b' có trên 1.000 ngư i,

lương thIc ăn m5t 5 t5n chv còn l i 3 t5n giao cho tuybn sau

LIc lư<ng dI trd lương thIc t i các binh tr m: Binh tr m 5 * S8 còn 169 t5n Binh tr m ự u

mRi và tuybn B46 chv còn l5 t5n; Kho dI trd cho các binh tr m còn 205 t5n Trong khi ựó sR khách

hi n ựi trên các tuybn ựư ng là 552 tiYu ự'i (trên dư@i 5 ngàn ngư i) SR g o cung c5p cho khách

mki ngày hbt hơn 2 t5n Không tắnh khách còn tibp tsc b] sung V@i sR khách hi n có, trong m't

tháng hành quân qua h thRng ựư ng mòn này các binh tr m phNi cung c5p 75 t5n g o

đ ch b| bom t a ự' và bpn phá liên tsc ựY thăm dò hành khách ựi ban ngày * vùng Tà Ôi, b

thương 2 ngư i

Nư@c lũ, thuy n ựpm, 2 chibn sĩ hy sinh

LIc lương gùi th> ựi ựư ng vòng 050 m@i m* tránh túi nư@c Xiêng Phan chv ựNm bao ựư<c 4

t5n ngày đo n ựư ng gùi th> và gánh 19 ki"lô"mét, xu5t phát t Ho chv bNo ựNm vcn chuyYn ựư<c

3,2 t5n mki ngày Vư<t túi nư@c Xiêng Phan b^ng các lo i thuy n là mũi tibn công chắnh trong

mùa mưa trên mtt trcn vcn tNi

đó là m't ngày giao ban bình thư ng trên h thRng ựư ng Trư ng Sơn gida mùa mưa 1965

Sau khi tcp trung giNi quybt cơ bNn v5n ự vư<t túi nư@c Xiêng Phan, thông xe ựư ng 128,

hàng t phắa bpc túi nư@c ựã ựư<c vcn chuyYn xuRng tuybn II qua ựư ng 128, m't ph n tibp chuyYn

b^ng sông No ng"cà"ựeng thông ựư ng 16 Hàng hóa nh} và hành khách ựã ựi l i t5p ncp đư ng

20 ựã ựư<c rNi quân làm t ng ựo n v a thibt kb, v a thi công, ựư ng này làm xong sh phá thb ự'c

ự o c a ựư ng 12 và b| hẬn túi nư@c ác h t V căn bNn, tuybn I ựã ựư<c giNi quybt, và tcn dsng

ựư<c ựư ng th y Các tuybn khác tibp tsc m* r'ng và nRi li n các ựo n ựư ng cơ gi@i

Ta ựã khpc phsc ựư<c m't bư@c trong mùa mưa năm 5y, xây dIng ựư<c n n móng cho con

ựư ng cơ gi@i ch y cN hai mùa Mùa khô v2n là mùa làm ăn có năng su5t cao c a B' ự'i Trư ng

Sơn và nh5t là mùa khô cuRi năm 1965 ự u năm 1966

Lúc này chibn trư ng * mi n Nam ựang thpng l@n Trcn V n Tư ng, Plây"me ngày 14"10"

1965 gitc Mu thi t h i 1.700 tên Ngày 12"11"1965, Quân giNi phóng mi n Nam tcp trung ựánh l@n

trong trcn B u Bàng, Th D u M't tiêu di t 2.400 tên Mu, trong ựó di t hoàn toàn 2 ự i ự'i b'

binh, 2 ự i ự'i thibt giáp và 1 trung ự'i pháo 105 ly; mtc dù quân Mu ựã ự] vào mi n Nam m@i

t ng tháng 6 năm 1965 là 125.000 tên đây l i là m't bư@c ngott nda c a l ch sg chRng Mu c a

nhân dân ta, quybt ựánh b i chibn lư<c chibn tranh csc b' c a ựb quRc Mu

Tôi và ự>ng chắ Võ Bfm ra Hà N'i ựY làm vi c v@i B' QuRc phòng, B' Giao thông vcn tNi và

T]ng csc Hcu c n T]ng csc có trách nhi m r5t l@n v@i tuybn ựư ng H> Chắ Minh là lo chân hàng

cho mùa khô 1966 ựY vcn chuyYn, và báo cáo v@i Ban Bắ thư, H'i ự>ng Chắnh ph ựY xin thêm ti n,

thêm quân cho ựư ng 20 ựang thi công

Chia tay các ự>ng chắ, ự>ng ự'i * B' Tư l nh 559 tôi bibt công vi c * hcu phương b b'n,

khó lòng vào ngay ựư<c lúc b5y gi B' Tư l nh còn thibu nhdng cán b' lãnh ự o giao thông có

kinh nghi m Theo yêu c u c a B' Tư l nh, tôi cg anh Nam HNi chuyYn hẬn công tác vào Ban tham

mưu công binh, thôi gid chQc vs Vi n trư*ng Vi n Thibt kb giao thông * hcu phương Tôi ựi n ra

Ban ựNm bNo giao thông Khu 4, ựi u ThQ trư@ng NguyZn Tư ng Lân vào tham gia vào B' Tư l nh

559 đ>ng chắ Dương B ch Liên ựang làm ThQ trư*ng trIc chibn * B', ựư<c ựi u ự'ng vào nhcn

bàn giao c a anh NguyZn Tư ng Lân Tôi làm t5t cN nhdng l nh ựi u ự'ng 5y, khi thì v@i tư cách

Tư l nh kiêm Chắnh u[ đoàn 559, khi thì v@i tư cách c a B' trư*ng B' Giao thông vcn tNi Msc

ựắch ch ybu là tăng cư ng cho ựư ng Trư ng Sơn đ>ng chắ NguyZn Tư ng Lân ựư<c giao nhi m

vs chv ự o, ựôn ựRc công trư ng m* ựư ng 20 cùng v@i ự>ng chắ Võ Bfm

đ>ng chắ Võ Bfm ra trư@c, tôi ra sau Trư@c khi ra, tôi và ự>ng chắ đôn tham mưu vcn tNi ựi

kiYm tra túi nư@c T@i bpc túi nư@c, chúng tôi làm vi c v@i các ự>ng chắ Toàn và Thpng, lãnh ự o

tuybn I làm vi c v@i các binh tr m và công trư ng c a ự>ng chắ Thu n Các ự>ng chắ ựó ựang say

sưa v@i công tác vư<t túi nư@c Nư@c v2n lên to tuy ựã cuRi mùa mưa Thuy n gk, thuy n nan,

thuy n vNi xen l2n nhau; nhdng tay thuy n m@i tcp chưa ựư<c m't con nư@c nên tay chèo v2n còn

lúng túng Anh em v a chèo v a hò, thvnh thoNng gtp thuy n không chèo ngư<c l i Nhi u câu

chuy n rôm rN c a lắnh trẼ làm không khắ r5t vui nh'n đbn cuRi b nam m't cNnh tư<ng làm m i

ngư i ự u liên tư*ng ựbn m't nghĩa ự a c a m't loài vct th i ti n sg: các sư n c a thuy n nan màu

trpng tháo v|, b| rNi rác ựó ựây, có chk ch5t ựRng lên nhau như nhdng b' xương c a loài kh ng

long c] ự i

KhRi lư<ng hàng vư<t túi nư@c ựã khá nhi u, các kho chQa ựã có hàng, nhi u xe tNi ựã ch* hàng ựi

vào phắa trong đ ch ựưa tin ngày 30"l0"1965: "L n ự u tiên b' ự'i cơ gi@i c a Quân ự'i nhân dân

Vi t Nam ựã theo ựư ng H> Chắ Minh ựi vào Nam" (chúng không g i là ựư ng mòn nda)

T bi t ự>ng chắ đôn (ự>ng chắ phs trách vcn tNi vì còn làm vi c v@i tr m v kb ho ch xây

dIng thêm kho) tôi lên xe tNi ựi kiYm tra d c tuybn 128, tuybn ựư ng này ngpn, ắt dRc nên ựư ng

ựNm bNo ku thuct Trên ựư ng còn nhi u ựo n thibu ựá rNi, vì thuRc n] vào không ự , phNi phá ựá

b^ng tay, không ựư<c bao nhiêu Ng>i trên xe tNi toàn thân luôn luôn b rung ự'ng, th n kinh luôn

luôn b căng thẬng b*i các tibng rung b n bct c a các lRp xe lăn trên rông"ựanh Tuy tôi chv ng>i

g n 150 km và m't ph n ch y trên rôngựanh nhưng ngư i cũng m t rã r i, càng th5y thông cNm v@i

các chibn sĩ lái xe ch y suRt ngày và nhi u ựo n trên rôngựanh v2n ựNm bNo lái xe an toàn T@i Lùm

Bùm, tôi gtp ự>ng chắ Lang báo cáo cho bibt: thi hành l nh, ựã cho lIc lư<ng lên thi công ựư ng 20

do ự>ng chắ Lam Chi ựưa ựi Làm vi c xong v@i ự>ng chắ Lang, tôi lên dRc đ>ng Tibn T i ựây tôi

gtp các ựơn v công nhân thanh niên xung phong v a hoàn thành xu5t spc ựư ng 128, gtp ự>ng chắ

công nhân lái máy xúc Vũ Tibn đ , vRn là công nhân lái máy cày c a nông trư ng, ựư<c ựi u sang

ự'i cơ gi@i c a giao thông khi vào tuybn Trư ng Sơn (Sau này anh chuyYn sang quân ự'i và tr*

thành Anh hùng lIc lư<ng vũ trang nhân dân v@i ựôi tay lái máy i n]i tibng Trư ng Sơn) Tôi ựã

gtp bao nhiêu anh ch em dũng cNm khác: ự>ng chắ NguyZn Th Li u (sau này hy sinh, ựã ựư<c truy

ttng danh hi u Anh hùng lIc lư<ng vũ trang nhân dân năm 2001), ự>ng chắ NguyZn Th Kim Hub

(sau này tr* thành Anh hùng lao ự'ng)

Tr i v2n mưa, leo t@i ựèo cao m@i nhìn th5y m't cNnh quan nên thơ hi n ra trư@c mpt, mây

trpng bay lơ lgng dư@i chân ựèo Trên nhdng cành cây * ựèo cao, các cháu nd thanh niên xung

phong tranh th phơi qu n áo cho gió th]i mau khô ựY có ự> thay, thvnh thoNng có làn mây qua làm

khi fn khi hi n như nhdng chùm hoa r ng xanh vàng h>ng trên các sư n núi Các cháu v a hát hò,

v a phá ựá, chtt cây, cuRc ựư ng, không khắ thct là sôi n]i khfn trương Tôi r5t tibc là không phNi

nhà thơ nhưng trư@c cNnh nên thơ và hùng vĩ 5y tôi cũng xúc ự'ng làm m't bài ựY ttng các cháu,

nh p ựi u còn l ng c ng nhưng n'i dung mình cNm là chắnh, tôi còn nh@ và xin ghi ra ựây:

Y m ựào t m v t trên mây

Gót son ự p kh p Trư$ng Sơn núi r(ng

L$i ca xuyên c- ựèo cao

Mi0n Nam ru2t th3t quy t thông xe vào

Hiên ngang non cháu Hai Bà

đư ng 20 lúc b5y gi chưa thông xe và ựang m* ựư ng công vs ựY thi công, giNi quybt t ng

ựo n dZ Sau khi làm vi c v@i ự>ng chắ Nam HNi, Lam Chi và đ i tá Diêu v nhdng yêu c u cs thY

c a công trư ng và B' Tư l nh ựY giNi quybt ngay kY cN nhdng vi c phNi ra xin Trung ương, tôi tr*

l i phắa nam ựư ng 9 " Nam Lào làm vi c v@i ự>ng chắ NguyZn Lang, thăm ựơn v nông trư ng c a

ự>ng chắ Trắ, tuybn II ựang làm con ựư ng nRi gida tuybn I và tuybn II đ>ng chắ phs trách là cán

b' mi n Nam tcp kbt báo cáo tình hình và nêu lên ý muRn làm nbu ựư<c cg theo ựư ng tibn thẬng

v Nam ựi t@i ựâu làm t@i ựó thì hay quá đây là tâm tr ng không phNi m't ự>ng chắ này mà có thY

nói là h u hbt anh em mi n Nam tcp kbt ự u như vcy Ai cũng muRn có cơ h'i ựư<c tr* v Nam

chibn ự5u, nh5t là nhdng năm ự u m@i tcp kbt, l957 " 1958 mi n Nam b Mu" Di m kh ng bR T m

bi t các anh em sôi ssc vì mi n Nam, r5t tibc là tôi không có thì gi ựi t@i tuybn III, tôi theo ựư ng

Ho ra QuNng Bình Trên ựư ng ựi, chúng tôi kiYm tra các tr m giao liên ựưa khách, xem làm ăn ra

sao, vì khách ựã t5p ncp hành quân mtc d u tr i v2n mưa, ựư ng chưa tRt lpm D c ựư ng gtp

hàng ựoàn khách ựi B v@i nhdng chibc ba lô trên vai, chibc gcy Trư ng Sơn trong tay, d m mưa, leo

núi, l'i sình, mki ngư i khoác m't t5m ny"lông che mưa hRi hN ra ựi Nhdng tibng h|i thăm quê

hương, làng m c c a khách ựi ựư ng và ch em thanh niên xung phong cũng khá rôm rN Thvnh

thoNng gtp cáng thương binh ựi cùng chi u Vài chibc xe vcn tNi nh} ngư<c chi u lpc lư vư<t qua ]

gà và ựư ng rôngựanh; trên xe có nhi u ự>ng chắ ựQng tu]i trùm vNi mưa tay v2y chào ngư i làm

ựư ng Không khắ thct là t5p ncp Anh em so sánh v@i th i kỳ "ựi không d5u, n5u không khói, nói

không tibng" thì th5y khác nhau quá xa

Làm vi c v@i các tr m, nghe báo cáo, chúng tôi phát hi n ra m't v5n ự nghiêm tr ng là: sI ô

nhiZm môi trư ng trên d c tuybn ựư ng do khách ựi vào và tr* ra Khách phNi ựi v sinh và hR v

sinh l i ắt, khách phNi vào r ng quanh tr i ự' vài trăm thư@c R ng quanh tr i là nơi thư ng mpc

võng c a khách, nên quN thct là m5t v sinh quá Tôi tI trách là B' Tư l nh chúng tôi chv lo quan

tâm ựbn nhdng cái l@n, còn nhdng cái nh| và thibt thIc l i coi thư ng và ắt chú ý

Rút kinh nghi m h>i * chibn khu 7 mi n đông Nam B' tôi bàn v@i các tr m làm các hR v

sinh hình dài như hào và nhi u cái, khách ựi ự y cái nào thì l5y ự5t l5p cái ựó M't v5n ự nda là

vi c giNi trắ cho khách Thêm nda là làm sao có tin tQc mi n Nam chibn ự5u l5y qua ựài, vibt lên

bNng, v a thông tin v a ự'ng viên anh em Tôi ựi n cho B' Tư l nh nhdng vi c c n làm và yêu c u

phNi ựáp Qng ngay, kY cN vi c ph] bibn cho các tuybn khác ggi cho thuRc chRng va chNy Mtt khác,

ra t@i QuNng Bình, chúng tôi cho anh em mua h t rau các lo i và giao b' phcn hcu c n c a đoàn

559 có ự i di n * tvnh ựY ggi vào g5p cho tuybn Ho

Tuy n^m sâu trong Trư ng Sơn, trIc tibp lãnh ự o B' Tư l nh 559 nhưng bên tôi v2n có ự>ng

chắ đtng Xuân Song là bắ thư chuyên theo dõi v công vi c c a B' Giao thông vcn tNi và vài anh

em giúp vi c v@i m't ựi n ựài Do ựó tôi ựã ựư<c thông tin t ng ngày và có ý kibn chv ự o k p th i

lIc lư<ng giao thông vcn tNi hcu phương phRi h<p và h<p ự>ng v@i ti n tuybn Tôi ựư<c bibt * hcu

phương mQc ự' chibn tranh leo thang t'i ác c a ựb quRc Mu ngày càng ác li t Ngày 23"6"1965,

ự ch ựã leo thang cho máy bay ra ựánh phá Hà N'i và m5y tháng sau ựó h u hbt các c u l@n nh|

trên các trsc ựư ng quan tr ng c a mi n Bpc ự u b ựánh phá đtc bi t các trsc t phắa ựông vào

th ựô và t th ựô ựi phắa nam, trsc phắa bpc cũng b ựánh phá; ch ybu các c u l@n Chúng phong

t|a CNng HNi Phòng hòng cpt ựQt ựư ng chi vi n c a các nư@c xã h'i ch nghĩa anh em cho ta

Trên ựư ng tr* v hcu phương, v@i trách nhi m B' trư*ng B' Giao thông vcn tNi, tôi l i kiYm

tra suRt d c tuybn bNo ựNm giao thông t bpc Vĩnh Linh ra ựbn Hà N'i; làm vi c v@i các Tvnh y,

v@i B' Tư l nh Quân khu 4, v@i Ban ựNm bNo giao thông Khu 4 (B4) và các ựơn v công nhân thanh

niên xung phong c a B' và c a ự a phương trên d c tuybn; làm vi c v@i các bbn phà quan tr ng

như sông Gianh, Bbn Th y, Ghép và các ựơn v vcn tNi ôtô, sông biYn, cNng Cga H'i, ựư ng goòng,

ựư ng spt V giao thông vcn tNi chRng Mu chi vi n mi n Nam có r5t nhi u v5n ự c n giNi quybt

ngay và có v5n ự c n ự xu5t và xin ý kibn c a Trung ương đi t@i ựâu cũng th5y không khắ khfn

trương công tác, l c quan cách m ng, tin tư*ng chibn thpng v ta Nhi u gương chibn ự5u ựiYn hình

trên các mtt công tác c a ngành Giao thông vcn tNi Trung ương và ự a phương Nhi u câu chuy n

ly kỳ v h máy bay ự ch c a các lIc lư<ng vũ trang Tuy lúc b5y gi trên mtt trcn ựNm bNo giao

thông vcn tNi chưa có kinh nghi m phong phú như năm 1968 và v sau nhưng cũng ựã th5y chúng

ta ựRi phó v@i ự ch b^ng sI chibn ự5u và lao ự'ng dũng cNm tcp thY và cN nhân dân tham gia b^ng

cN trắ óc thông minh, sáng t o Lúc b5y gi càng th5y cái giá tr và tác dsng to l@n c a các h thRng

ựư ng ựi qua Khu 4 tuybn lga, chi vi n cho mi n Nam v@i nhi m vs d>n chân hàng cho 559 đó là

ựo n ự u c a tuybn ựư ng Trư ng Sơn, không r ng núi bao che, msc tiêu quá nhi u và l' liZu

Phòng không c a ta giăng ra có h n, kẼ ự ch l<i dsng như<c ựiYm này ra sQc ngày ựêm ựánh phá,

hòng làm tê li t các tuybn giao thông vcn tNi c a ta Nhưng chúng ta ựã có hang chsc v n ngư i con

c a Khu 4 anh hùng trong các lIc lư<ng c a Trung ương và ự a phương ựang căng ự ch ra mà ựánh,

cN tri u nhân dân hk tr< B' ự'i Phòng không anh dũng tuy t v i h hàng trăm máy bay ự ch * các

tr ng ựiYm Dân quân, công an bình tĩnh gan d , công nhân, thanh niên xung phong giao thông vcn

tNi dũng cNm thông minh L i có các cán b' ựã ựư<c rèn luy n thg thách qua cu'c chibn tranh

chRng Pháp, ngày ựêm sát cánh cùng anh ch em như ự>ng chắ NguyZn Tư ng Lân bám trs Khu 4;

các ự>ng chắ Trư*ng Ty Giao thông * tuybn lga như ự>ng chắ Thiêm ( Vĩnh Linh), Ly (QuNng

Bình), đ t (Hà Tĩnh), Hòa (Ngh An) Và các ự>ng chắ H> Trắ Tân (Csc Kibn thibt cơ bNn),

NguyZn Ch5n (Csc QuNn lý ựư ng b'); đư ng spt có ự>ng chắ Hà đăng Ần, li t sĩ Tr n Quang

Sơn, ự>ng chắ NguyZn Văn V nh đư ng goòng có ự>ng chắ T', Th@i đư ng biYn có ự>ng chắ

Lê Văn Kỳ, Lê Hdu Liêm Vcn tNi ôtô có ự>ng chắ Vũ Quang Các tr m vcn tNi có ự>ng chắ Võ

Thành Huy, ự>ng chắ NguyZn Bá đoàn xe 8 có ự>ng chắ Bùi Thái, ựư ng sông có ự>ng chắ Bình

Tâm, ự>ng chắ NguyZn Văn đ nh Các ự>ng chắ ựó ựã ngày ựêm lăn l'n * các tuybn ựư ng, nhà

ga, bbn cNng * các tr ng ựiYm ựY kiYm tra, ựôn ựRc vcn chuyYn

Sơ ñ3 ñư+ng 128 và ñư+ng 20 trong cu8c kháng chign chEng Mh, cKu nưCc

hàng cho mi n Nam Nhân dân trên tuybn lga Khu 4, kY cN các dân t'c ít ngư i * sát gi@i tuybn, v@i

khfu hi u: "Xe chưa qua, nhà không tibc", "Hàng Bác H> chưa qua là ta không nghv" v a tham gia

ñNm bNo giao thông vcn tNi, v a ñNm bNo sNn xu5t lương thIc ñY nuôi quân và cho con cháu ñi B

Thct ñ}p ñh làm sao, tình nghĩa làm sao! V@i tình ñ>ng chí, ñ>ng bào, ñ>ng ñ'i, v@i tinh th n Trung

ương v@i ự a phương, hcu phương v@i ti n tuybn, tuybn lga v@i Trư ng Sơn, ựoàn kbt trên dư@i,

quân dân không so bì t n nh, không mtc cN thi t hơn, lo cho nhau t ng hR tránh bom, như ng cho

nhau t ng góc h m chd A, t ng npm cơm đã có nhi u anh ch em ngã xuRng trên hai tuybn lga

Tôi nh@ l i, có m't l n khi tôi t@i c u C5m, xe vư<t qua ng m, máy bay ự ch ch<t ựbn, ựèn g m ôtô

không k p tpt, ự ch thN bom xung quanh tôi nhưng r5t may là không trúng ự n, tôi chv k p ch y lên

n5p vào thành ta"luy ựư ng Tôi v a n^m xuRng thì m't khRi th t ựè lên, mki ngày m't ntng thêm,

làm tôi ngh}t th* Thì ra các ự>ng chắ bác sĩ Nguyên Văn Lan, ự>ng chắ bắ thư đtng Xuân Song,

ự>ng chắ ThY ựã l5y thân mình ựY bNo v , che ch* cho th trư ng N^m * dư@i tuy th5y ntng và

vô cùng ngh}t th*, nhưng tôi cNm ự'ng bibt bao b*i tình ự>ng chắ, ự>ng ự'i, b*i tình ngư i và

tinh th n trách nhi m cao cN trong nhdng giây phút nguy nan Tôi ựã ựư<c sRng trong sI tràn ngcp

không khắ cách m ng và yêu thương 5y * cN hai tuybn ựư ng Tuy mki nơi m't vẼ, vì hoàn cNnh

khác nhau nhưng cùng m't hành ự'ng thRng nh5t là: t5t cN vì mi n Nam ru't th t B5t giác tôi nh@

l i 9 năm kháng chibn chRng Pháp, cũng tình cNm cách m ng, tình ự>ng chắ, tình ngư i như vcy và

cũng nh có thb mà ta ựã chibn thpng ựư<c kẼ ự ch Ư@c sao dù b5t cQ hoàn cNnh nào v2n gid ựư<c

như vcy V t@i Hà N'i do tình hình m@i * hcu phương và ph n nào * tuybn Trư ng Sơn ựã ho t

ự'ng ựư<c ắt nhi u ngay trong mùa mưa, tuy chv là bư@c ự u, tôi ựư<c chv th * l i lo phắa sau ựY

phsc vs cho phắa trư@c

KhoNng ự u năm 1966, tôi bàn giao nhi m vs Tư l nh cho ự>ng chắ Bfm và công tác Chắnh

y cho ự>ng chắ Chiêm Thb là phNi chia tay thct sI v@i nhdng chibn sĩ m* ựư ng Trư ng Sơn anh

hùng, con ựư ng ựư<c vinh dI mang tên Bác mà tôi r5t tI hào vì cũng góp mtt ph n r5t nh|, sát

cánh chibn ự5u v@i các ự>ng chắ trong đoàn 559 qua m't mùa mưa

Năm 1966, mùa khô, mùa vcn chuyYn c a đoàn 559 ựã ựbn SI lãnh ự o đoàn 559 có thay

ự]i vì tuybn Trư ng Sơn ch ybu vcn chuyYn hàng hóa chi vi n cho mi n Nam ựã t ng bư@c

chuyYn sang vcn chuyYn cơ gi@i và nh5t là mùa khô này phNi ựư<c khfn trương vcn chuyYn Quân

y Trung ương giao cho T]ng csc Hcu c n trIc tibp lãnh ự o Vì ự>ng chắ đinh đQc Thi n T]ng

csc trư*ng T]ng csc Hcu c n vào tuybn ựY lãnh ự o, ự>ng chắ đ i tá Hoàng Văn Thái phs trách

đoàn 559 đ>ng chắ Thi n và tôi bibt nhau t lâu và cũng dZ thông cNm nhau trong ngh vcn tNi nên

r5t thucn l<i trong sI phRi h<p gida kinh tb v@i quRc phòng, làm nhi m vs chung là chi vi n

Ẩ l i tuybn sau, chúng tôi d>n m i khN năng c a B' Giao thông vcn tNi v@i B' QuRc phòng

vào thi công khfn trương ựư ng 20 cho mau chóng thông xe đ>ng th i ựY phá thb ự'c tuybn *

tuybn lga, hk tr< cho đoàn 559, B' Giao thông vcn tNi cho làm thêm m't sR ựư ng như ựư ng 22

tránh ựèo Ngang t ự a phcn Kỳ Anh t@i phà sông Gianh, ựư ng 21 t Th ch Hà t@i Tân Ầp, và m't

sR ựư ng vòng quan tr ng ựi qua Bbn Th y và tránh ựư ng sR 1 qua Hà Tĩnh, ựi thẬng vào ngã ba

đ>ng L'c đ u năm 1966 khi ựư ng 20 ựã thông xe, m't l n nda tôi tr* l i kiYm tra Qua cua chd

A m@i th5y ựư<c sI nk lIc c a anh ch em thi công dũng cNm bên vách ựá cheo leo; c a anh em lái

xe ựư ng vòng vèo, b ự ch ựánh phá ác li t, lái sơ sNy là lao xuRng vIc

Lúc này, ự ch ựang tìm ựư ng ựY phá, nhi u ựo n vòng anh ch em phNi làm giàn ựY treo

phong lan ngsy trang, xe ch y dư@i hoa thơm mát Trong nhdng căn h m và lán tr i c a các cháu

thanh niên xung phong t m trú cũng treo hoa phong lan Tôi ựã vào thăm m't căn h m c a các cháu

* g n ng m Ta Lê, nơi tr ng ựiYm ự ch ựánh ác li t suRt ngày ựêm, cũng th5y có hoa, và trên vách

h m còn dán hai câu thơ:

đư$ng em như m2t bó hoa

H<m em như th= cánh hoa sáng ng$i

T@i dRc Ba Thang ai n5y chẬng thán phsc anh em công binh ựã bưng t ng tNng ựá l@n quăng

xuRng vIc sâu ựY m* ựư ng T@i ng m Ta Lê, tôi ựã gtp ự'i c u treo ựo ự>ng chắ Trương Kim

ThRng chv huy, v a m@i vào chufn b bpc c u đ'i thanh niên xung phong 25, c a Trung ựoàn b'

binh 10 HNi Dương và Trung ựoàn 4 c a Kibn An ựi B, cũng d ng l i ựây ựY làm ựư ng Các ựơn

v công binh chắnh cRng, các Trung ựoàn công binh m@i, các ựơn v công nhân, thanh niên xung

phong giao thông là nhdng ựơn v có công xu5t spc góp ph n xây dIng thành công tuybn này

Vào năm 1967, khi B' Tư l nh 559 m* thêm các ựư ng cơ gi@i trên tuybn II, tuybn III, * phắa tây

Trư ng Sơn thì B' Giao thông vcn tNi thành lcp Ban 67 * phắa ựông Trư ng Sơn, do ự>ng chắ Csc

phó Phan Tr m (trư@c ựây * ựư ng 20) phs trách cùng v@i ự>ng chắ NguyZn Như CNnh phRi h<p

chtt chh v@i T]ng csc ti n phương c a quân ự'i ựY ựNm bNo giao thông trên h thRng ựư ng 1 và

ựư ng 15 (Sau này phát triYn thêm ựư ng 15b, ựư ng 15c) và m't sR tuybn ựư ng vư<t ựY rút ngpn

và nhanh cho vcn chuyYn c a tuybn phắa tây Trư ng Sơn đ'i C u treo c a B' Giao thông vcn tNi

và Vi n Nghiên cQu Ku thuct ựư<c ựi u vào xây dIng m't sR c u treo và các dây thiên tuybn ch*

hàng ựY vư<t các suRi và các ựèo th5p

Ẩ mi n Bpc gitc Mu th5t b i trong cu'c ném bom leo thang Tắnh ựbn năm 1967 ta ựã bpn rơi

hơn 2.000 máy bay các lo i c a Mu thì * mi n Nam chúng l i b m't ựòn choáng váng b5t ng vào

d p Tbt Mcu Thân, mtc dù tắnh ựbn tháng 2 năm 1968, lắnh Mu và chư h u ựã vào mi n Nam t@i

500.000 tên, ý chắ xâm lư<c c a Mu ựã bpt ự u lung lay

Tháng 3"1968 chúng dùng th ựo n "thi n chắ" ựơn phương xuRng thang, ném bom h n chb

mi n Bpc t vĩ tuybn 20 tr* vào; thIc ch5t là chúng d>n máy bay và bom ự n có h n nhưng tinh xNo

hơn (như bom ự nh gi n] chcm thN b^ng tia la"de, v.v ) tcp trung ựánh phá h y di t các tuybn

ựư ng t Thanh Hóa tr* vào, hòng cpt ựQt m i sI vcn chuyYn c a ta t hcu phương vào phắa Nam,

cpt ựQt chân hàng c a đoàn 559

Tôi l i ựư<c trên giao thành lcp B' Tư l nh ựNm bNo giao thông Khu 4 ựY h<p ự>ng v@i các

binh ch ng, huy ự'ng m i ti m năng và sQc m nh t]ng h<p ựY ựcp tan âm mưu thâm ự'c c a ựb

quRc Mu Các ự>ng chắ chv huy hcu c n, Quân khu 4, Tư l nh Pháo binh, Tên lga, Công binh, các bắ

thư Tvnh y ự u ựư<c huy ự'ng phRi h<p

đ>ng chắ đinh đQc Thi n, T]ng csc trư*ng T]ng csc Hcu c n là Tham mưu trư*ng kiêm Phó

tư l nh, ự>ng chắ Thibu tư@ng Lê Quang Hòa, Chắnh y Khu 4 làm Phó Tư l nh; các ự>ng chắ Thibu

tư@ng Lê Quang đ o, Thibu tư@ng NguyZn đôn * B' Tư l nh 500 cũng ựã tham gia phRi h<p Các

ự>ng chắ Bắ thư Tvnh y các tvnh Khu 4 là Phó Tư l nh

B' Giao thông vcn tNi ch u trách nhi m lcp Văn phòng B' Tư l nh đ>ng chắ NguyZn Tư ng

Lân ựư<c ựi u t đoàn 559 ra làm Phó Tư l nh trIc chibn Tôi làm Tư l nh chv huy chung và cũng

l i v@i nhi m vs ny viên Trung ương đNng và B' trư*ng B' Giao thông vcn tNi ựY kbt h<p chtt chh

gida Trung ương, ự a phương, kinh tb và quRc phòng

B' Tư l nh ñNm bNo giao thông Khu 4 ñã cR gpng làm tròn nhi m vs c a mình Huy ñ'ng

ñư<c sQc m nh t]ng h<p ñY thpng Mu trên toàn tuybn lga Khu 4 mà ñiYn hình là ngã ba ð>ng L'c

và nhdng tr ng ñiYm là các bbn phà Bbn Th y, Sông Gianh, Xuân Sơn, Long ð i, c u Hàm R>ng

Bom ñ n ñ ch gi'i xuRng tính bình quân ñ u ngư i chibn sĩ phòng không, dân quân tI v và công

nhân sga chda c u phà phNi kb t@i cN t5n Chúng quybt d>n lư<ng bom ñ n và dùng chibn thuct

kbt h<p v@i mùa lũ ñY ñánh chtn ñ u, khóa ñuôi t ng ño n ñư ng dài trên tuybn lga, khRng chb các

cga khfu c a ðoàn 559 nRi v@i hcu phương Chúng dùng các lo i bom t a ñ' B"52 rNi thNm, bom

bi, bom t trư ng, bom n] chcm, mìn lá, v.v Chúng dùng cN tia la"de ñY cpt bom khi phát hi n

msc tiêu c a ta, ñánh các phương ti n vcn tNi trên ñư ng spt, ñư ng goòng, ñư ng b', ñư ng th y

Nhưng, chúng ñã v5p phNi sI quybt tâm chibn lư<c c a cN nư@c ta là b^ng b5t kỳ giá nào cũng phNi

ñNm bNo giao thông vcn tNi, ñưa hàng ra ti n tuybn, trư@c hbt là xây dIng chân hàng cho ðoàn 559,

quybt ñánh b i cu'c chibn tranh phá ho i c a ñ ch vào giao thông vcn tNi, ni m hy v ng cuRi cùng

c a chúng là ngăn chtn chi vi n cho mi n Nam, hòng cQu vãn tình hình ñang có nguy cơ ssp ñ] *

mi n Nam Và, l5y thb ñY mtc cN v@i ta ñi vào thương lư<ng Còn ta, quybt tâm ñánh b i ý chí xâm

lư<c c a ñ ch, phRi h<p v@i ngo i giao bpt chúng phNi ng>i vào bàn thương lư<ng

Chúng ta ñã dùng chibn thuct căng ñ ch ra, dàn m|ng lIc lư<ng ñ ch, ñY kéo c] ñ ch xuRng

cho phòng không ta tiêu di t Có ño n ñư ng ta ñã xây dIng sáu tuybn ñư ng ch y song song, ñY

tibn v mi n Nam b^ng ñư ng spt, ñư ng b', ñư ng sông, ñư ng biYn r>i nRi l i thành hình

thang, di chuyYn theo lRi dích dpc Vư<t các tr ng ñiYm c u phà, có ít nh5t là ba cách vư<t sông, có

nơi ñã có t@i bNy bi n pháp vư<t sông, chk n cách chk kia vài ba ki"lô"mét, có cái giN, có cái thct

Các khu vIc có ñ>i và ñ>ng b^ng như ngã ba ð>ng L'c thì làm ñư ng vòng, ñư ng tránh ch^ng

ch t Có ñêm làm hơn chsc ki"lô"mét ñY thông xe ngay trong ñêm T i ga Thanh Hóa, ga Vinh ban

ngày không ray, ban ñêm m@i lpp ray ThIc hi n khfu hi u "qua sông không c u, ch y tàu không

ga", kˆ ñ ch không bibt ta ñi tuybn nào, và qua sông ñiYm nào MuRn bibt, máy bay c a chúng phNi

h th5p xuRng và làm m>i cho phòng không ta tiêu di t, vì thb chúng thư ng bay cao và thN bom

b a bãi, trúng vào ñâu thì trúng

Ta ñã thIc hi n t khfu hi u "ñ ch ñánh ta sga ta ñi", sang khfu hi u "ñ ch ñánh ta cQ ñi",

giành thb ch ñ'ng ñY ñRi phó v@i ñ ch m't cách thpng l<i ngay trên mNnh ñ5t h}p, mà ñ ch g i là

vùng cán soong * vùng Khu 4 tuybn lga

CN nư@c ñ u hư@ng v mi n Nam ru't th t, hư@ng vào tuybn lga Khu 4 V@i nhdng con ñư ng

huybt m ch nRi dài v@i ñư ng trung tuybn H> Chí Minh, tibp chuyYn vào các ñư ng ti n tuybn c a

các chibn trư ng mi n Nam, ra sQc d>n sQc ngư i và vũ khí vào, ñY ñánh b i ý chí xâm lư<c c a ñb

quRc Mu

ðư ng H> Chí Minh, ñư ng Trư ng Sơn là con ñư ng mà nhân dân cN nư@c ñã ñóng góp xây

dIng nên Nhdng lIc lư<ng tham gia trIc tibp xây dIng ñư ng H> Chí Minh là cán b', chibn sĩ

Quân ñ'i nhân dân; là nhdng cán b' công nhân và nam nd thanh niên xung phong c a ngành Giao

thông vcn tNi; là dân quân và ñ>ng bào các dân t'c * m't sR ñ a phương; có sI giúp ñJ, hk tr< c a

ðNng và nhân dân ñ a phương các nư@c b n

ðư ng H> Chí Minh ñã làm ñư<c nhi m vs ntng n , nhưng r5t vinh quang c a mình, trong

các bư@c ngott l ch sg chRng Mu, cQu nư@c c a dân t'c T h thRng ñư ng giao liên nh| h}p, lu>n

qua r ng núi, ựbn ựư ng gùi, th>, phsc vs cho công cu'c chRng Mu " Di m vi ph m Hi p ự nh

Giơne"vơ, c ng cR phong trào cách m ng chRng chibn lư<c

chibn tranh ựtc bi t c a ự ch; tibn lên xây dIng ựư ng cho xe cơ gi@i, phsc vs cho công cu'c

chRng chibn lư<c chibn tranh csc b' c a ự ch Và, thành h thRng ựư ng r'ng l@n sau này, phsc vs

cho chRng chibn lư<c Vi t Nam hóa chibn tranh đư ng H> Chắ Minh ựã luôn luôn hoàn thành

ựư<c nhi m vs trung tuybn ựtc bi t c a mình là nRi li n hcu phương l@n v@i ti n tuybn l@n trong

b5t kỳ hoàn cNnh nào

Con ựư ng chibn lư<c mang tên Bác không nhdng là ni m tI hào c a các lIc lư<ng đoàn 559

trư@c kia và sau này, mà còn là ni m tI hào c a các nhánh ựư ng nRi tibp Vì con ựư ng không

d ng l i * dãy núi Trư ng Sơn hùng vĩ, mà còn ựư<c phát huy r5t to l@n b*i các con ựư ng tibp nRi

t@i các chibn trư ng nóng b|ng * Tr Thiên, Khu 5, Tây Nguyên và B2 Nam B' " nhdng con ựư ng

* ti n tuybn l@n Nó còn là ni m tI hào c a cán b', chibn sĩ, thanh niên xung phong và nhân dân

các ự a phương vùng tuybn lga Khu 4, hcu phương trIc tibp c a đoàn 559 đư ng H> Chắ Minh

không chv là m ch máu nRi li n Th ựô, trái tim T] quRc v@i mi n Nam ru't th t mà còn nRi li n

các nư@c xã h'i ch nghĩa anh em, chi vi n cho ta t@i nhdng vùng tcn cùng c a ự5t nư@c

đư ng H> Chắ Minh gpn li n v@i tên tu]i các li t sĩ gái và trai ựã ngã xuRng * núi r ng Trư ng

Sơn, vì sI nghi p giNi phóng mi n Nam, thRng nh5t ự5t nư@c Chúng ta quybt gid vdng truy n

thRng c a ựư ng H> Chắ Minh là: đoàn kbt thương yêu giúp ựJ nhau, cùng nhau lo làm tròn trách

nhi m; quân và dân ựoàn kbt, kinh tb phRi h<p v@i quRc phòng, dũng cNm, thông minh sáng t o,

quybt tâm khpc phsc m i khó khăn, v a xây ựIng v a chibn ự5u C n phát huy truy n thRng này

trong lĩnh vIc giao thông vcn tNi cũng như trong các lĩnh vIc khác ựY xây dIng thành công ch

nghĩa xã h'i và bNo v T] quRc hôm nay

Tôi ựã ựư<c vinh dI trIc tibp cùng ự>ng ự'i đoàn 559, B' ự'i Trư ng Sơn m* ựư ng chibn

lư<c H> Chắ Minh, ch ybu là gùi th>, gida m't mùa mưa c a núi r ng Trư ng Sơn thành m't h

thRng ựư ng cho xe cơ gi@i ch y suRt toàn tuybn đư ng tuy chưa thct hoàn chvnh nhưng ựã thành

hình, xe ựã ch y nhưng còn có ựo n phNi chRng l y, và vcn chuyYn tuy không ựư<c nhi u nhưng nó

cũng ựã ựóng góp m't ph n không nh| phsc vs cho công cu'c chibn ự5u c a ự>ng bào ự>ng chắ

mi n Nam ru't th t, vào m't th i ựiYm ựáng ghi nh@ là ựo n ự u c a cu'c chibn tranh chRng chibn

tranh csc b' c a ựb quRc Mu và cho tương lai con ựư ng

Dù chv là m't Tư l nh kiêm Chắnh y c a B' Tư l nh 559 ựư ng H> Chắ Minh (Trư ng Sơn)

có thâm niên ngpn ng i, song tôi cũng có nhdng k[ ni m không thY nào quên đó là mùa mưa 1965

Trư@c tôi, anh Võ Bfm, đoàn trư*ng đoàn 559, ti n thân c a B' Tư l nh 559 sau này, là

ngư i ự u tiên m* ựư ng t ựư ng giao liên ựưa khách, có t kháng chibn chRng Pháp thành ựư ng

gùi th> ựư ng H> Chắ Minh, Trư ng Sơn chibn lư<c, có ựo n ựã cho xe cơ gi@i nh} ch y Con

ựư ng xuyên suRt Trư ng Sơn ựã góp ph n chi vi n quan tr ng c a Trung ương cho các chibn

trư ng mi n Nam, thIc hi n Ngh quybt 15 tháng 1 năm 1959 c a Trung ương đNng là dùng b o

lIc cách m ng chRng b o lIc phNn cách m ng, phát huy chibn thpng c a đ>ng kh*i và ựánh b i

chibn tranh ựtc bi t (m't phắa) c a ự ch; m* ự u cho sI thay ự]i tương quan lIc lư<ng gida ta và

ự ch, cách m ng mi n Nam chuyYn sang thb t5n công

Anh Võ Bfm, anh đinh đQc Thi n, anh đ>ng Sĩ Nguyên và các anh khác sau này có nhi u k[

ni m v ñư ng Trư ng Sơn, con ñư ng mang tên Bác, nhi u hơn tôi

Tôi chv có nhdng k[ ni m v m't mùa mưa năm 5y

M't mùa mưa l ch sg

(Nghiêm ða Văn và ðKc Ng c,

hai cán b' c a Nhà xu5t bNn Giáo thông Vcn tNi

ñã ch5p bút ñ y ñ theo n'i dung l i kY c a

Thibu tư@ng Phan Tr ng Tu )

MÙA MƯA TRƯPNG SƠN 1965 #

NHŒNG TRANG S• ðŽU TIÊN M† ðƯ‘NG CƠ GI“I TRÊN ðƯ‘NG MÒN H• CHÍ MINH CnA C— B˜ TRƯ†NG PHAN TR™NG TUÊ

BÌNH TÂM

(Nguyên ThQ trư*ng B' Giao thông vcn tNi)

Năm ñó (1965) là cán b' dư@i quy n c a B' trư*ng Phan Tr ng Tu tôi ñư<c bibt B' trư*ng

ñang chufn b m't chuybn ñi công tác dài ngày vào phía Nam Hoàn cNnh lúc ñó ñb quRc Mu ñang

m* r'ng chibn tranh phá ho i ra mi n Bpc nư@c ta Ph n l@n cán b' chúng tôi ai n5y ñ u lo vào

ph n vi c c a mình Công tác c a ngư i khác thì phNi gid bí mct, không ñư<c tò mò và tibt l' bí

mct nhdng ph n vi c

Tip thj trao ựki vigt h3i ký v/ nhlng ngày làm ựư+ng 20 vưet Trư+ng Sơn T` trái sang: Ông Phi đình Tunn, ông Nguycn Bình Tâm,

ông đào Thanh, ông đong Văn Cán (tháng 4 năm 2009)

ựư<c giao ThQ trư*ng NguyZn Hdu Mai trư@c ựã làm T]ng csc trư*ng T]ng csc đư ng spt, sau

ông ựư<c ựi u lên công tác * Ban Công nghi p Trung ương v@i cương v là Phó ban Trong đ i h'i

đNng toàn quRc l n thQ 3, ự>ng chắ NguyZn Hdu Mai ựư<c b u là ny viên BCHTW đ u năm

1965, ự>ng chắ ựư<c cg v B' GTVT làm ThQ trư*ng thQ nh5t c a B' M i vi c lãnh ự o * B',

ự>ng chắ NguyZn Hdu Mai thay mtt B' trư*ng ch trì giNi quybt Lúc ựó tôi ựã nhcn th5y sI spp

xbp c a B' Chắnh tr cg ự>ng chắ NguyZn Hdu Mai thay mtt ự>ng chắ B' trư*ng Phan Tr ng Tu

vpng mtt nhi u ngày * Hà N'i Chúng tôi r5t yên tâm và tin tư*ng vào sI spp xbp c a Trung ương

đNng và Chắnh ph Chúng tôi ựã thi hành, cR gpng ựáp Qng ự y ự nhdng yêu c u trong các bQc

ựi n c a B' trư*ng Phan Tr ng Tu ggi v Tôi là Csc trư*ng Csc đư ng sông ựã cg nhi u cán b'

vào các ựoàn ựi khNo sát ựư ng sông và làm nhi m vs thN trôi các bao hàng trên các sông suRi và ựã

cg nhdng công nhân có tay ngh c a các tvnh Ninh Bình, Thanh Hoá vào ựóng thuy n nan, thuy n

gk * Trư ng Sơn B' trư*ng Phan Tr ng Tu thư ng có tắnh hài hư@c Trong các cu'c h'i ngh khi

có gay c5n thì ông thư ng tìm ựôi l i ựY phá tan nhdng phút căng thẬng Trong cuRn h>i ký này ông

có ựo n hài hư@c như sau: "Thibu tư@ng Phan Thanh Xuân vét quân c a B' trư*ng Phan Tr ng

Tu " (Phan Thanh Xuân là tên mct trong ựi n c a B' trư*ng Phan Tr ng Tu Thanh Xuân cũng là

tên v< c a ự>ng chắ Phan Tr ng Tu ) Nó thY hi n * xa trong Trư ng Sơn nhcn ựư<c phương ti n,

thibt b , nhân lIc, cán b' ự y ự nên ông m@i có tinh th n l c quan, hài hư@c như vcy SI thct thì

Phan Thanh Xuân cũng là Phan Tr ng Tu gi5u tên mình * Trư ng Sơn

Trong h>i ký có nói ựbn Thibu tư@ng Võ Bfm ựã nhcn nhi m vs v@i Bác H> và Trung ương

đNng ựi m* ựư ng 559 nhưng là ựư ng mòn Con ựư ng này ựY ựưa cán b' vào Nam ra Bpc và tibp

tb lương thIc, quân nhu cho b' ự'i b^ng ựi b', gùi th> t năm 1959 cho ựbn ự u năm 1965 Thibu

tư@ng Phan Tr ng Tu ựư<c cg làm Tư l nh kiêm Chắnh u[ ự u tiên c a Binh ựoàn 559 Ông và B'

Tư l nh 559 ựã có nhi u ch trương sáng t o m* ựư ng cho xe cơ gi@i vư<t Trư ng Sơn Chắnh

th i ựiYm ông ựbn Trư ng Sơn nơi ựây ựang là mùa mưa M5y năm g n ựây, chúng ta ựã t ng bibt

ựbn nhdng cơn mưa * mi n Trung, mi n Nam, cuRi năm 2008 * Hà N'i và g n ựây ự u năm 2009 *

thành phR H> Chắ Minh "Mưa lũ Trư ng Sơn thư ng t o ra nhdng cơn lũ kh ng khibp, có thY b5t

ng cuRn trôi ựi cN nhdng ựo n ựư ng, nhdng cây c u, nhdng phương ti n vcn chuyYn, cN ngư i và

cN nhdng kho hàng Mưa Trư ng Sơn thư ng d>n nư@c xuRng thung lũng t o nên nhdng túi nư@c

phá các con ựư ng làm cho ựư ng sst l*, sình l y trong m't th i gian dài, có khi suRt cN mùa

mưa "

Ngư i Tư l nh 559 Phan Tr ng Tu gtp khó khăn ngay * túi nư@c Xiêng Phan Các yêu c u c a

chibn trư ng mi n Nam ngày càng l@n nên không thY chv vcn chuyYn m't mùa khô, còn mùa mưa

thì ng ng vcn chuyYn Nên ông ựã quybt tâm phá quy luct này, phNi vcn chuyYn liên tsc, phNi thpng

cN sQc tr i T ựó, ông ựã có nhi u sáng kibn vcn chuyYn qua túi nư@c Xiêng Phan dài 30km M't

xắ nghi p ựóng thuy n gk ựã hình thành * phắa Bpc túi nư@c nhưng tRc ự' thì không thY nhanh ựư<c

nên phNi ựưa cN thuy n gk * QuNng Bình vào Nhưng thuy n gk phNi qua nhi u chtng ựư ng b

bom Mu ựánh phá nên tibn ự' cung c5p cho chibn trư ng mi n Nam v2n không ự t yêu c u Ông

Phan Tr ng Tu ựã nghĩ ra m't lo i thuy n mà theo ông thì t ựiYn quRc tb cũng chưa có tên đó là

lo i thuy n chv có xương và vành b^ng tre, còn b c b^ng vNi b t Ông còn cho mang cN máy ựfy

vào kéo thuy n gk * túi nư@c

Ngư i Tư l nh Binh ựoàn Trư ng Sơn không ch u d ng kb ho ch vcn chuyYn * túi nư@c

Xiêng Phan mà còn cho thN trôi hàng hoá * nhi u sông suRi khác Kinh nghi m này ựã ựư<c ựem ra

phát huy * các con sông ngoài Bpc trong th i

Cùng ôn l0i kq ni m m8t th+i Trư+ng Sơn T` trái sang: Ông Hoàng Ng c Châu, ông Nguycn Bình Tâm, ông Nguycn Vĩnh, ông Nguycn

Công Ngh (tháng 4 năm 2009).

gian năm 1966 và 1972 là nhdng năm chibn tranh phá ho i ác li t nh5t

MuRn tránh túi nư@c Xiêng Phan thì phNi m* m't con ựư ng vô cùng khó khăn Công trình

này ựư<c ông ựtt tên là ựư ng 20 Công trình ựư ng 20 ựã lôi cuRn cN ThQ trư*ng NguyZn Tư ng

Lân ựang công tác bNo ựNm giao thông * Khu 4; cN ự>ng chắ Nam HNi, ựang là quy n Vi n trư*ng

Vi n Thibt kb GTVT, cùng ựoàn khNo sát ựi tiên phong tìm ựư ng ựi ắt tRn kém sQc ngư i, sQc c a

ựY có thY thi công nhanh ựư<c đ>ng chắ Nam HNi ựư<c ựi u ự'ng hẬn vào B' Tư l nh Trư ng Sơn

và sau này ựã tr* thành ThQ trư*ng B' GTVT Nhi u ự>ng chắ có kinh nghi m lãnh ự o các công

trư ng làm ựư ng * Tây Bpc như Phan Tr m, NguyZn Lang, đào Thanh, Lam Chi ựã ựư<c B'

trư*ng tăng cư ng vào Ban chv huy công trư ng ựư ng 20 Ông Phan Tr ng Tu cũng không b|

qua nhdng ku sư công chắnh th i Pháp như ông V ng ựang là Trư*ng ty GTVT QuNng Bình ựư<c

b] sung vào ự'i ngũ Trư ng Sơn Ông Tu ựã nhi u l n tham khNo ý kibn ông V ng v các tuybn

ựư ng vư<t Trư ng Sơn

Do tình hình ự ch ựánh phá ngành GTVT ngày càng ác li t, di n ựánh phá ựã m* r'ng ựbn các

cNng l@n như HNi Phòng, QuNng Ninh Sau này chúng ựã bao vây các cga biYn và dùng cN máy bay

ném bom chibn lư<c B52 ựY ựánh phá B' trư*ng Phan Tr ng Tu ựã ựư<c g i tr* l i Hà N'i SI

nghi p m* ựư ng Trư ng Sơn ựã ựư<c giao cho các ự>ng chắ khác Trong h>i ký ựã ghi l i ựbn th i

kỳ ông vào Trư ng Sơn thì: "Quân sR ựã xây dIng ựư<c trên 5.000 ngư i T] chQc đNng toàn tuybn

có 67 chi b' v@i g n 2.000 ñNng viên Phương ti n vcn tNi có 140 ôtô, 1.400 xe ñ p th>, 100 chibc

thuy n " (Khi ông r i Trư ng Sơn, thì quân sR làm ñư ng và vcn tNi trên toàn tuybn ñư ng ñã tăng

lên g n 2 v n ngư i) ði u ñó nói lên cN mi n Bpc XHCN ñã quybt tâm chi vi n cho mi n Nam mà

cs thY là m* ñư ng Trư ng Sơn ñi cQu nư@c; ñã dành nhdng con ngư i ưu tú, nhdng ñNng viên

gương m2u Nhi u thanh niên xung phong phơi ph@i tu]i thanh xuân ñã ñbn Trư ng Sơn Riêng

ngành GTVT ñã có nhi u cán b' ưu tú, ku sư, trung c5p, công nhân c u ñư ng, lái xe theo chân B'

trư*ng vào Trư ng Sơn Chính nhdng con ngư i này ñã tô ñcm truy n thRng c a ngành GTVT là:

Thông minh " sáng t o " kiên cư ng " b5t khu5t

Re: Phan Tr ng Tu # V$ Tư l nh ñ&u tiên c)a ðư+ng Trư+ng Sơn huy/n tho0i

« Tr^ l+i #39 vào lúc: 14 Tháng Giêng, 2010, 03:14:27 am »

Ông Nguy?n Tư$ng Lân

Nguyên Th@ trưAng

B2 Giao thông VCn t-i

Nguyên Phó Tư lFnh B2 Tư lFnh 559

Mv ðƯPNG VƯwT TRƯPNG SƠN

PHÁ THy ðzC TUYyN

NGUY|N TƯPNG LÂN

Ngày 5"8"1964, ñb quRc Mu ñã cho máy bay ra mi n Bpc ñánh phá các thành phR, các khu

công nghi p, các ñ u mRi giao thông H thRng c u, cRng trên ñư ng quRc l' 1, t Vĩnh Linh ra

nam Thanh Hoá là msc tiêu ñánh phá ác li t c a chúng ðY Qng phó v@i tình hình nhi m vs m@i, B'

trư*ng Phan Tr ng Tu ñã phân công tôi, ThQ trư*ng NguyZn Tư ng Lân vào tăng cư ng cho Ban

ñNm bNo giao thông Khu 4, v@i tư cách là ñ i di n B' * Khu 4, g i tpt là B4

Ông Phan Tr ng Tu (bên ph^i) trên ựư+ng chuyjn B8 Tư l nh 559 vào núi r`ng Trư+ng Sơn gila năm 1965, làm vi c vCi ông Nguycn

Tư+ng Lân dưCi h&m t0i ự0i di n B8, tuygn l?a khu 4

Vào m't ngày, gida năm 1965, trên ựư ng vào chibn trư ng, anh Phan Tr ng Tu B' trư*ng,

vào Binh tr m 12, dư@i chân ựèo Ms Gi , gtp tôi * B4, anh Phan Tr ng Tu thông tin cho tôi bibt:

" Tháng 4"1965, tôi ựư<c B' Chắnh tr quybt ự nh tham gia Quân y Trung ương, gid chQc Tư l nh

kiêm Chắnh y B' Tư l nh 559 đ>ng chắ NguyZn Hdu Mai * Ban Công nghi p Trung ương tr* v

B', phs trách chung thay tôi" V@i tôi, B' trư*ng Phan Tr ng Tu nói rõ: " đ>ng chắ ựư<c giao

nhi m vs ựNm bNo giao thông vcn tNi * tuybn lga Khu 4 Trong m i tình huRng phNi giành thb ch

ự'ng, quybt thpng âm mưu ự ch ngăn chtn sI chi vi n c a hcu phương mi n Bpc cho chibn trư ng

mi n Nam" B' trư*ng còn nói thêm: "Khu 4 phNi lo chân hàng cho 559, là hcu phương trIc tibp

c a B' Tư l nh 559" Nơi trung chuyYn, vcn chuyYn tibp hàng vào phắa trong, r>i vào các chibn

trư ng đ>ng chắ cR gpng làm tRt nhi m vs, ự ng ựY bê bRi như lúc ự u, có lúc có ngư i g i ựùa B4

là "bê bRi"

Sau ựó anh Phan Tr ng Tu ựã tâm sI: "Tôi ựã thu xbp gia ựình, ggi cháu Vi Linh vào quân ự'i,

ggi cháu Gia Liên vào công an, còn cô Xuân (v< anh Tu ) ựi sơ tán làm vi c cùng cơ quan, nên tôi

r5t yên tâm vào đoàn 559 công tác" Anh Tu thân tình h|i tôi: "Tình hình con cái thb nào?" Tôi

trN l i chân tình: "V< ch>ng tôi l5y nhau ựã lâu, nhưng ựbn nay v2n chưa có gì?" Anh khuyên tôi:

"Nên nuôi m't ựQa con nuôi cho gia ựình vui vẼ" Tôi nói: "Vâng, tôi sh làm theo l i khuyên c a

anh"

Hôm ựó, anh Phan Tr ng Tu làm vi c v@i tôi * dư@i h m và nghv l i * B4, nói chuy n nhi u

v@i tôi, anh Tu cho tôi bibt: T khi nhcn nhi m vs m@i, ựã cùng các ự>ng chắ trong B' Tư l nh

559, chufn b tắch cIc các ựi u ki n ựY vào núi r ng Trư ng Sơn Anh Tu thY hi n r5t quybt tâm

làm m't con ựư ng phá thb ự'c tuybn vư<t Trư ng Sơn, cho xe cơ gi@i vcn chuyYn cN mùa khô và

mùa mưa, chi vi n k p th i cho chibn trư ng mi n Nam

Sáng hôm sau, anh Phan Tr ng Tu bNo tôi lên ự>i chsp Nnh k[ ni m, v a lúc ựó máy bay Mu

ném bom ngã ba đ>ng L'c Anh Phan Tr ng Tu mang máy quay phim ra ự nh quay, thì anh Tr n

Quang đ t Phó Ch t ch UBND tvnh Hà Tĩnh ựã ựbn ựón chúng tôi ựi kiYm tra tình hình ựư ng 21

Khi ựi ựbn đ>ng L'c th5y máy bay Mu ném bom, anh Phan Tr ng Tu l5y máy quay phim ra quay

và nói: "Th^ng Mu có máy bay, chúng tao có cao x pháo sh ựánh cho mày lăn quay" đúng lúc ựó

m't quN tên lga vst lên t phắa thành phR Vinh ựã bpn trúng m't máy bay Mu Máy bay rơi bRc

cháy thành m't ựRng khói ựen phắa trư@c Anh Tu nói v@i tôi và anh đ t: "Mình nói thb mà hóa

thct, chv tibc là không k p quay phim cNnh máy bay rơi"

Sau này, có d p tôi ựư<c anh Phan Tr ng Tu kY l i, tôi ựã bibt ựư<c cs thY nhdng vi c làm

tắch cIc, khfn trương c a B' Tư l nh 559, trư@c khi vào núi r ng Trư ng sơn và nhdng vi c anh

Phan Tr ng Tu ựã làm * Trư ng Sơn "mùa mưa Trư ng Sơn 1965"

Ngay t khi m@i thành lcp B' Tư l nh 559 * Hà n'i, anh Phan Tr ng Tu ựã cùng ự>ng chắ

Võ Bfm, Phó Tư l nh, ự>ng chắ Vũ Xuân Chiêm Phó Chắnh y khfn trương chufn b kb ho ch t]

chQc thIc hi n nhi m vs B' Tư l nh 559 ựã báo cáo v@i Quân u[ Trung ương và B' QuRc phòng,

ựư<c các ự>ng chắ ch5p thucn: Trư@c mpt phNi có thêm m't con ựư ng, thay thb ựư ng 129 cũ và

cN ựư ng 12, phá thb ự'c tuybn vư<t Trư ng Sơn

Tranh th th i cơ trư@c mùa mưa, anh Phan Tr ng Tu ựã ựi u ngay lIc lư<ng cơ gi@i m nh

nh5t c a B' Giao thông vcn tNi, ựang làm ựư ng Tây Bpc, sang B' Tư l nh 559 B' giao cho ự>ng

chắ NguyZn Chắ Tu (Lam Chi) làm chv huy, hành quân g5p vào Trư ng Sơn, phNi có mtt vào cuRi

tháng 4, nbu chcm "túi nư@c Xiêng Phan" dâng lên ngcp ựư ng hàng chsc cây sR, xe máy không

vào tuybn thi công ựư<c

V@i cương v B' trư*ng, anh Phan Tr ng Tu ựã ựi u ngay m't sR cán b' ch chRt, cán b' ku

thuct, công nhân có tay ngh cao cho B' Tư l nh 559 B' giao cho ự>ng chắ Phan Tr m, Csc phó

Csc Kibn thibt cơ bNn, tuyYn ch n ựưa sang Lào, làm ựư ng phắa tây Trư ng Sơn, v@i tinh th n v a

thibt kb v a thi công đ>ng chắ Nam HNi quy n Vi n trư*ng Vi n Thibt kb giao thông, d2n m't

ựoàn cán b', công nhân vào ựông Trư ng Sơn, làm nhi m vs khNo sát thibt kb tuybn ựư ng m@i

Sau khi chufn b m i vi c, anh Phan Tr ng Tu Tư l nh kiêm Chắnh y, xin phép Trung ương

ựưa B' Tư l nh vào núi r ng Trư ng Sơn Anh Phan Tr ng Tu có vinh dI ựư<c gtp Bác H> Bác

ựã căn dtn anh Phan Tr ng Tu r5t cs thY nhi m vs trư@c khi ựi Sau ựó anh Phan Tr ng Tu lên

báo cáo v@i Th tư@ng Ph m Văn đ>ng nhdng vi c ựã làm, ựY m* con ựư ng m@i, chi vi n k p th i

cho chibn trư ng mi n Nam Sau khi Th tư@ng ựánh giá tình hình và nêu nhdng nhi m vs m@i,

Th tư@ng ựã khẬng ự nh: PhNi thpng ự ch trên mtt trcn Giao thông vcn tNi và chi vi n cho chibn

trư ng mi n Nam

Anh Phan Tr ng Tu nhcn nhi m vs vào Trư ng Sơn ựúng lúc mùa mưa 1965; mùa mưa *

Trư ng Sơn có lư<ng mưa l@n kéo dài Mưa lũ Trư ng Sơn, thư ng t o ra nhdng cơn lũ kh ng

khibp, b5t ng , có thY cuRn trôi cN nhdng ựo n ựư ng, cây c u, làm ựình tr vi c vcn chuyYn và ựi

l i trên tuybn Mưa Trư ng Sơn gi'i xuRng làm cho ựư ng sình l y,

s t l* cpt ựQt ựư ng đtc bi t "túi nư@c Xiêng Phan" mùa mưa nư@c dâng lên chi u dài 30 km,

ựư ng b ngcp làm ách tpc giao thông, hàng b Q ự ng l i không vcn chuyYn ựư<c đây là khó khăn

cơ bNn, ựòi h|i anh Phan Tr ng Tu phNi mưu trắ sáng t o, có nhdng giNi pháp khpc phsc k p th i,

hi u quN trư@c mpt và lâu dài

Trư@c mpt v vcn tNi, ựY ự t ựư<c mQc ph5n ự5u vcn chuyYn hàng hóa và ựưa nhi u khách ra

vào trong mùa mưa; B' Tư l nh 559 phNi lo xây dIng ựư ng m@i, sga chda ựư ng cũ, m* r'ng

ựư ng gùi th>, chRng l y, h th5p ự' dRc Tcn dsng các ựo n ựư ng có thY vcn chuyYn b^ng cơ

gi@i, kbt h<p vcn chuyYn b^ng thô sơ gùi th>; phNi tcn dsng các dòng sông suRi, ựtc bi t là "túi

nư@c Xiêng Phan" ựY dùng thuy n gk, thuy n nan và cN thuy n xương tre b c vNi b t ựY vcn tNi

đ>ng th i phNi lo tibp tb hcu c n, lo ựNm bNo an toàn cho hai v n ngư i làm nhi m vs vcn tNi và

làm ựư ng trên toàn tuybn ựư ng trong ựi u ki n vô cùng khó khăn đó là m't thg thách r5t l@n ựòi

h|i B' Tư l nh 559, phNi có ch trương và bi n pháp thắch h<p

V@i t m nhìn chibn lư<c, sau khi tranh th ý kibn c a các ự>ng chắ trong B' Tư l nh, Ty Giao

thông QuNng Bình và các chuyên gia giao thông, anh Phan Tr ng Tu ựã quybt ự nh phNi làm con

ựư ng m@i vư<t Trư ng Sơn, t ựông sang tây, tr ch v phắa Nam cho g n ựư ng 9 " Nam Lào

Ông Phan Tr ng Tu (bên trái) trao ựki công vi c vCi ông Nguycn Tư+ng Lân > dãy ự3i g&n ngã ba đ3ng L8c (Hà Tĩnh) trên ựư+ng ông Tu

vào Trư+ng Sơn gila năm 1965.

ThIc hi n nhi m vs ựư<c giao, ự>ng chắ Nam HNi, quy n Vi n trư*ng Vi n Thibt kb giao

thông làm trư*ng ựoàn, cùng Thibu tá công binh Mai Sơn, Phó ựoàn, ự>ng chắ ku sư Phi đình Tu5n,

t] trư*ng ku thuct, ựi khNo sát tuybn ựông Trư ng Sơn đoàn khNo sát thibt kb ựã làm vi c hbt sQc

nhi t tình, khfn trương và trong th i gian ngpn, ựã ự xu5t hai phương án ch n tuybn

Phương án 1: (Tuybn đoòng) Chi u dài tuybn khoNng 100 km, nhi u ựo n ựi theo ựư ng phân

thu[, ắt ựá, dZ thi công nhưng phNi làm hơn 100 c u cRng, thi công trên ựvnh núi cao, tuybn l', ự ch

dZ phát hi n ựánh phá

Phương án 2: (Tuybn ựá) Ngpn hơn 30 km, ắt c u cRng, nhưng phNi ựi qua vách núi ựá cao,

vư<t dRc Ba Thang, thi công vô cùng khó khăn, phNi phá n] trên 1 tri u m3 ựá Khi thi công, công

trình tibn hành làm dư@i r ng cây rcm r p, máy bay ự ch khó phát hi n, ựánh phá

Sau khi nghe báo cáo cs thY vi c khNo sát tuybn, anh Phan Tr ng Tu v@i tư cách B' trư*ng,

Tư l nh kiêm Chắnh y B' Tư l nh 559 ựã quybt ự nh ch n phương án 2 (Tuybn ựá): Hư@ng tuybn

ựi t Phong Nha " dRc đ>ng Ti n " dRc Ba Thang "U Bò " Khe Tum " Caroòng lên biên gi@i Vi t

Lào đ>ng th i yêu c u cho khNo sát thibt kb ku thuct ngay, ựY k p th i có h> sơ thibt kb, ựY thi

công

Khi ch n tuybn, anh Phan Tr ng Tu ựã th5y r5t rõ nhdng khó khăn trong vi c thi công V@i

cương v c a mình, ựã ựi u m't lIc lư<ng m nh cán b', b' ự'i, thanh niên xung phong, công nhân

gi|i n] mìn phá ựá vào công trư ng, g n m't v n ngư i đ>ng th i, ựáp Qng ự y ự k p th i yêu

c u vct tư, máy móc thibt b , hcu c n ựY thi công con ựư ng hoàn thành s@m trư@c mùa mưa t@i

đ u năm 1966 máy bay ự ch ựánh phá mi n Bpc, ựánh phá giao thông r5t ác li t, Trung ương

quybt ự nh anh Phan Tr ng Tu , tr* v B' Giao thông vcn tNi, ựY Qng phó v@i tình hình nhi m vs

m@i, trên mtt trcn ựNm bNo giao thông và chi vi n cho chibn trư ng mi n Nam

Trư@c khi r i Trư ng Sơn ra Hà N'i, anh Phan Tr ng Tu ựã làm vi c v@i B' tư l nh 559,

thRng nh5t n'i dung báo cáo xin ý kibn Quân u[ Trung ương Trên ựư ng ra, anh Phan Tr ng Tu

ựã kiYm tra ựư ng phắa tây Trư ng Sơn (ự5t Lào) do công trư ng 128 ựang thi công, yêu c u làm

nhanh nhdng ựo n d* dang ựY thông ựư ng s@m anh Phan Tr ng Tu ựã làm vi c v@i ự>ng chắ

Nam HNi, Quy n Vi n trư*ng Vi n Thibt kb giao thông, ự>ng chắ Phan Tr m, Trư*ng ban chv huy

công trư ng 20 Quybt thpng làm phắa ựông Trư ng Sơn, ựã giNi quybt nhdng yêu c u cs thY cho

công trư ng ựY thi công B5y gi lIc lư<ng b' ự'i, thanh niên xung phong ựang làm nhdng ựo n dZ

và làm ựư ng công vs

Anh Phan Tr ng Tu ựã kiYm tra suRt d c tuybn v ựNm bNo giao thông t Vĩnh Linh ra Hà

N'i B' trư*ng làm vi c v@i các Tvnh y, B' Tư l nh Quân khu 4, ự ngh phRi h<p làm tRt công

tác ựNm bNo giao thông, vcn chuyYn hàng vào phắa trong an toàn, k p th i Vào m't ngày tháng 12"

1965, tôi nhcn ựư<c ựi n c a anh Phan Tr ng Tu n'i dung là: Quân y Trung ương ựã thRng nh5t

v@i ự ngh c a T]ng csc Hcu c n và B' GTVT, bi t phái tôi (NguyZn Tư ng Lân) sang làm Phó

Tư l nh B' Tư l nh 559 Tôi ựã khfn trư*ng v B', nhcn quybt ự nh ựi u ự'ng Sau ựó tôi vào ự i

di n B' * khu 4, bàn giao công vi c cho anh Dương B ch Liên, ThQ trư*ng thư ng trIc c a B'

thay tôi

Hai ngày trư@c khi vào Trư ng Sơn nhcn nhi m vs, tôi ựư<c lên gtp Bác H>, tôi vô cùng ph5n

kh*i đúng ngày gi h}n, tôi t@i Ph Ch t ch đ>ng chắ bNo v ựã ch syn, d2n tôi vào gtp Bác

Bác ng>i ch trên ghb bê tông, dư@i hàng cây lRi vào nhà Bác, th5y tôi ựbn, Bác v2y tay, tôi ựbn g n

chào Bác! Bác ựQng dcy bpt tay tôi, r>i Bác chv tôi ng>i xuRng ghb Bác ng>i c nh tôi, Bác nói: Bác

bibt chú spp vào Trư ng Sơn, nhi m vs c a chú, chpc ự>ng chắ Phan Tr ng Tu ựã nói hbt r>i, Bác

chv dtn thêm: "Thanh niên là nhdng ngư i ch tương lai c a ự5t nư@c Hi n nay trên Trư ng sơn có

nhi u thanh niên xung phong ựư<c ựi u lên cùng b' ự'i, cán b', công nhân các ngành ngh khác Ẩ

nhà các cháu có cha m}, anh ch chăm sóc Trên Trư ng Sơn các Lãnh ự o đoàn phNi thay cha m}