Giáo trình chăm sóc cây cà phê

B� NÔNG NGHI�P VÀ PHÁT TRI�N NÔNG THÔN GIÁO TRÌNH Mô �un CH�M SÓC CÂY CÀ PHÊ Mã mô �un s� M� 03 NGH TR NG CÀ PHÊ TRÌNH �� S� C�P NGH 2 TUYÊN B B�N QUY N Tài li�u này thu�.Giáo trình chăm sóc cây cà phê Giáo trình chăm sóc cây cà phê Giáo trình chăm sóc cây cà phê Giáo trình chăm sóc cây cà phê Giáo trình chăm sóc cây cà phê

B NÔNG NGHIP VÀ PHÁT TRIN NÔNG THÔN

Tài liu này thuc loi sách giáo trình, cho nên các ngun thông tin có th

LI GII THIU

Tây nguyên có hai mùa khô và m a rõ r t, sau khi tr ng cà phê n u không th c

trong mùa khô), ch t ng t (Lá rách, cây x xác), ch t chém (cành cây b phát khi dùng máy ho c dao phát c ), ch t cháy (do không phòng ch ng cháy trong mùa khô) …

Vi khuôn kh ni dung cho phép ca chng trình ào to và nhng hn

ch trong phng pháp biên son nên giáo trình mô un : Chm sóc cây cà phê

ch'c ch'n s không tránh khi nhng thiu sót Rt mong nh"n  c s óng góp

ý kin quý báu ca anh ch em ng nghip và bn c  chúng tôi b sung, sa

i cho giáo trình ngày càng hoàn thin, góp ph*n vào s nghip ào to ngh nói

riêng và s phát trin ca ngh Trng cà phê nói chung

Bo Lc, ngày… tháng… nm2011

THAM GIA BIÊN SON

Lc;

MC LC

1

MÔ 0UN: CH$M SÓC CÂY CÀ PHÊ

Mã s mô ¯un: M0 03

Gii thiu v Mô un: - Mô ¯un ch£m sóc cà phê, là mô ¯un chuyên môn

0ây là m t trong nh ng mô ¯un k n£ng ngh quan tr ng c a ngh K thu t

n

hng d n; ng th#i thc hin nghiêm túc theo hng d n

- ánh giá kin th!c lý thuyt thông qua các bài kim tra vit hoc kim tra tr'c nghim trong mô un

t=ng bài dy và bài t"p thc hành tng th ca mô un

- Vic kim tra ánh giá thc hin theo các qui nh ti iu 21 (Quyt nh s 14/2007/Q-BLTBXH; ngày 24/5/2007)

Mã bài: M3 - 01

phê

Theo nghiên c u c a Lê Ng c Báu Trung tâm nghiên c u cà phê Eakmat

1.1 Th i ¯i m làm b n

Ti n hành làm ngay sau khi tr ng m i

1.2 K thu t làm b n

A: M t ¯ t; B: 0 sâu m t b u; C: Lòng h tr ng; D: Thành h

H 03-01: Tr ng âm sâu ¯ t£ng kh n£ng ch u h n cho cây và t o b n ch a n c

- 30 cm

0 i v i cà phê chè, do kho ng cách quá h p gi a các cây nên khó ti n

Khi cà phê kinh doanh, m i khi vét b n có th ép xanh cây phân xanh ho c

c rác trong lô cà phê

2 T i n c

2.1 Th i ¯i m t i n c

H 03-02 : Làm bn cho cà phê kinh doanh

H 03-03  nc cây cà phê sinh tr%ng tt

0 i v i các lo i cà phê khác (ki n thi t c b n và kinh doanh), thông

H 03- 04 Phm vi ti gc

15 mã l c, m t máy b m và h th ng d n b ng h p kim nhôm (ho c nh a)

H 03-05 : Bm nc t= sui lên ti

2.5 m 2.5 m

Áp d ng ph ng pháp t i g c c n ph i làm b n ¯ gi n c Ti n hành

thao tác v n hành n ng nh c

H 03-08 : ti gc cho cà phê

H 03-09 : ti gc cho cà phê

2.2.2 T i phun m a

cà phê

0 i v i các vùng khô h n, sau khi các m m hoa ¯ã phân hóa và phát tri n

600 m3/ha

Kho ng cách gi a các l n t i tùy thu c vào m c ¯ che ph , ch n gió và

vì v y r t thu n l i cho quá trình n hoa c a cà phê

kinh doanh

2.2.3 T i tràn

H 03-11 : Mt hình th!c ti phun

cho cà phê

D n n c ch y tràn vào kh p lô cà phê

- Các ngu n b nh h i r d lan chuy n t lô này sang lô khác

L u ý : Các lô cà phê có b nh h i r , hay r p sáp h i r thì không nên

2.2.4 T i nh gi t

- Cây d b ¯ khi gió l n;

d b h h ng và m t mát

2.3 Nguyên t c t i n c

- T i ¯ n c: 0 hoa n t t, n u t i thi u n c s d n ¯ n tình

tr ng hoa chanh, ch t cành

30 ngày

nh t

3 T g c

3.1 Th i ¯i m t g c

vùng tr ng cà phê có mùa khô h n

3.1.2 Th i ¯i m t g c:

ti u h n

3.2 Ph ng pháp t

r m, r , cây phân xanh v.v

0 i v i cà phê ki n thi t c b n nên t theo b£ng, d c theo hàng cà phê

mét (ho c ph r ng ra ngoài b tán cà phê t 20 30 cm) Dày t 5 – 10 cm, cách

0 i v i cà phê kinh doanh : t theo b£ng xen k và luân phiên nhau ¯ h n

gi m, ch ng cháy và ch ng gió làm bay m t rác t

b n ti p theo và k t thúc tu i th 2 c a cà phê

tr ng d m hoàn ch nh cây bóng mát cùng lúc tr ng d m cà phê

B Câu h i và bài tp thc hành:

1 Câu hi:

1.1 Trình bày k thu t làm b n cho cà phê?

- Không làm xây sát, chn thng cây

- Phân bit các hình th!c ti

BÀI 2: LÀM C, BÓN PHÂN

Mã bài: M3-02

Trong thành ph n d ch h i phá ho i cà phê thì ngoài côn trùng và các lo i

phê

Ni dung ca bài gm các ph*n nh sau

- KI thu"t làm c cho cà phê

- Các loi phân bón và kI thu"t bón phân cho cà phê

sâu b nh cho cà phê …

H 03-12 : V#n cà phê ã  c

làm c tr'ng trc khi ra hoa

H 03-13 : Làm c tr ng cho cà phê

2 Bón phân

Cà phê là m t lo i cây tr ng có yêu c u thâm canh cao, phân bón là m t

H 03-16: Làm c tr ng cùng tr ng xen

b Lân (P)

nh:

- Giúp cành, lá kho[ và hn ch sâu bnh hi

Thi u ¯ m cây sinh tr ng kém, m t cân ¯ i Cà phê không có cây che bóng thì toàn cây lá có màu vàng, kích th c

lá và ch i b nh h n bình th ng Cây cà phê có cây che bóng ch có lá già b vàng Tr ng h p thi u ¯ m

tr m tr ng thì toàn cây b vàng Cây

cà phê thi u ¯ m phát hi n ¯ c

b ng m t thì hàm l ng N trong lá t 1,3 - 1,8%

H 03-18: Lá cà phê b thi ulân

H 03-17: Lá cà phê b thi u ¯ m

- Lân có vai trò quan tr ng trong vi c phát trin h th ng r cà phê, ¯ c

- Lân giúp cho quá trình th ph n th tinh thu n l i và hình thành qu t t h n,

* Biu hin thiu P

- Nu thiu các lá già có màu vàng sáng, d*n chuyn sang màu hng ri 

s m, lúc *u xut hin % mt ph*n lá (th#ng là *u lá), sau phát trin ra toàn lá

- Nhng lá bánh t[ có màu xanh s m, ti hn bình th#ng và r^ xung Trên cành th#ng xut hin ra cành chùm

Lu ý :

c Kali (K)

Vai trò ca Kali

- Kali tham gia trong quá trình t ng h p protein và các h p ch t h u c trong cây

Tri u ch ng thi u kali:

phi n lá, cu i cùng thì lá r ng

Biu hin thiu kali:

- Nu thiu kali trên lá có nhng vt cháy nâu en, b't *u t= chóp lá và dc hai bên rìa lá Sau ó các vt cháy lan thành sc hai bên gân chính ca lá, lá già

0 c bi t nó tham gia trong vi c c u t o các h p ch t th m cho h t cà

Phòngtr :Bón¯ y¯ l ngkali theonhuc uc acâyd atrên

¯ ctính¯ t¯aic at ngvùngvà

n£ngsu tthuho ch.Cóth dùng KH2PO4ho cK2HPO4v in ng

¯ 0,30,4%¯ phunchocàphê 2l n,cáchnhau2030ngày

nh mch atr nhanhtri u

ch ngnày. 

Tri u ch ng thi u l u huünh th ng th hi n các lá non trên ng n Lá có màu vàng ho c

tr ng, b n ng lá có th h i nh so v i bình

th ng Khác v i tr ng h p cà phê thi u

¯ m là lá già b vàng ho c lá b vàng trên toàn cây

Hi n t ng thi u l u huünh th ng hay xu t hi n v n cà phê ki n thi t c

b n vào th i kü cu i mùa khô ¯ u mùa m a

Lá cà phê b thi u l u huünh có hàm l ng S trong lá t 0,06 - 0,09%

H 03-19: Lá cà phê b thi u kali

H 03-20: Lá cà phê b thi u l u huWnh

Phòng tr :

- Hàng n-m bón mt l ng phân có ch!a gc lu huWnh nh SA

và mangan c a cây

ru ng Tuy nhiên khi thi u lá non b vàng t rìa lá lan d n vào gi a phi n lá Lá

có màu xanh t i d c hai bên gân chính c a lá, có khi màu xanh này r t nh t Khi

trong ¯ t khá ¯ ¯ ¯áp ng cho nhu

c u c a cà phê Vi c bón lân nung

Phòng tr :

Bón lân nung ch y là hình th c cung c p manhê cho cây cà phê Thi u

tri u) Trong 1 t n h t có ch a kho ng 10 - 15g

ph n, th tinh và hình thành qu

c a túi ph n, giúp cho quá trình hình thành qu x y ra thu n l i

- Khi b thi u B lá cà phê b nh l i và ng n h n, rìa lá không bình

cành th c p m c thành chùm có d ng hình r qu t Lá có màu xanh ô liu hay

Phòng tr : C n b sung ¯ nh kü các lo i phân ch a k m ¯ ¯áp ng cho nhu c u c a cây Khi thi u k m c n phun dung d ch sunphát

k m (ZnSO 4 7H 2 O) v i n ng ¯ 0,2 - 0,4% vào tháng 6 và tháng 7 hai l n cách nhau 20-25 ngày

Có th bón vào ¯ t v i l ng t 15 - 25kg ZnSO 4 7H 2 O/ha Phun phân NUCAFE có tác d ng

ch a thi u k m cho cà phê

H 03-22: Lá cà phê b thi u k m

xanh vàng nh t n a cu i lá Cây b thi u B thì hàm l ng B trong lá kho ng

Kích c và hình d ng khác nhau nh d ng h t thô, h t m n, d ng tinh

t …

amôn, Kaliclorua

Thông th#ng hàm l ng dinh d&ng trong phân  c ghi ngoài bao bì %

b Các loi phân bón: Phân hu c có ngun gc t= cht hu c nh phân chung,

phân xanh, phân trp, tàn d thc v"t, phân vi sinh, tro các loi…

+T-ng n-ng sut cây trng

+ Cung c p dinh d ng cho cây (¯a l ng, trung l ng và vi l ng)

+ Gi m

c a phân hóa h c

(S), k m (Zn), bo (B)…

H 03 – 23 V#n cà phê ã làm sch c chuOn b bón phân

H 03 – 24 C't b chi v t và cành vô hiu,

lp t sau khi bón  tránh phân bc hi

và do gió

thi t c b n

ho t c a thành ph và các khu dân c

theo các quy trình lên men b ng các ch ng men vi sinh t o ra các s n ph m phân

bùn

ph c h p h u c vi sinh…

- Phân chu ng:

vì d làm cho cây b vàng ho c ch t r t nhanh

+ V qu cà phê khô (v tr u cà phê): chi m kho ng 40 - 45% tr ng

bón cho cà phê r t t t

cho hoai r i bón: cách gi ng nh phân chu ng, b sung thêm lân ho c

dùng các ch ph m vi sinh phân gi i xenlulo (nh ch ph m Trichoderma, ch

* K thu t bón phân h u c :

Ǧ0 i v i cà phê ch a giao tán:

+ ào rãnh theo hình chi u c a tán cà phê sâu 20 - 25cm, r ng 25 - 30cm

¯ào m t hàng, b m t hàng L n bón sau ¯ào ti p hàng còn l i)

H 03-25: V cà phê ¯ c x lý

Trichoderma ¯ s n xu t phân

bón

- Phân ¯a l ng

+ Phân ¯ n: ch a m t ch t dinh d ng cho cây s d ng Ví d phân

¯ m, phân lân, phân kali…

bón cho cà phê Phân có màu tr ng h i ngà ho c tr ng, k t tinh d ng h t tròn,

* Sunphat amôn (SA): h t phân có màu tr ng ngà, xám ho c xám xanh, có

ch a 33 - 35%N

0 ng trong túi PE, tránh hút m

Bình), Lân supe (lân supe Lâm Thao, Long Thành…), Lân vi sinh

* Chú ý khi s d ng phân lân:

+ Phân h n h p, phân ph c h p: là các lo i phân ch a nhi u nguyên t

chuyên dùng cho cà phê nh NPK 16 - 8 - 16 - S, 20 - 10 - 20 - S, 15 - 5 - 15, 14 -

7 - 14 - 9S - Ca - Mg …

Gi i phóng t t ch t dinh d ng ¯ cung c p cho cây, Ít m t mát do

nh ng lo i phân nào mà cây cà phê c n nh phân k m, phân bor, ho c các lo i phân h n h p chuyên dùng cho cà phê có ch a các nguyên t trên

¯ t tr ng cà phê Vi t Nam nói chung và Tây Nguyên nói riêng thì c n chú ý

¯ n vi c bón k m cho cà phê, trên ¯ t xám có thành ph n c gi i nh (¯ t có

môn

m t gi i pháp hi u qu và kinh t nh t

൅0 i v i cà phê các giai ¯o n phun phân bón lá mang l i hi u qu cao là

¯o n sau thu ho ch

* Tránh lúc m a và n ng g t T t nh t phun t 8 - 10 gi sáng và 4 - 5 gi chi u

* Phun ¯ u trên và d i m t lá, ¯ c bi t d i m t lá phun càng k thì càng t t

* Ch ch n nh ng lo i phân chuyên dùng cho cây cà phê (NUCAFE)

+ Chú ý: bón phân h u c khi ¯ t ¯ m (vào mùa m a t tháng 6 - 8)

b Bón phân h u c sinh h c, h u c vi sinh

H 03-25: 0ào h quanh mép tán ¯ bón phân h u c

0ào rãnh theo tán sâu 10 - 20 cm; r ng 10 - 15 cm, b phân xu ng và l p

¯ t l i

c Bón phân hoá h c

B ng: L ng phân hoá h c bón cho cà phê v i th i k ü ki n thi t c

b n

B ng: L ng phân hoá h c bón cho cà phê th i k ü kinh doanh

Lo i ¯ t N£ng su t bình

quân (t n nhân/ha)

nhân thì bón thêm 120 kg urê, 100 kg lân, 150 kg Kali clorua

B ng : L ng phân bón hoá h c bón cho cà phê v i c a ¯ n ph c h i

¯i

Bón theo cà phê kinh doanh

B ng: Th i v và t l bón phân hoá h c cho cây cà phê

Lo i

phân

T l bón (%)

L n 1 (vào mùa t i)

Bón ¯ m l n 1 vào ¯ t t i th 2, t i k cho tan phân Trong tr ng

d ng u rê là t t nh t

cu i mùa m a

4) thì pha nng  0,3 – 0,6% và dùng liu

và dùng liu l ng 300-400 lít dung dch/ha

2.2.3 M t s khuy n cáo và l u ý khi bón phân cho cà phê

Các bi n pháp nâng cao hi u qu s d ng phân bón

h p v i phân h u c ,

30%,

0 i v i các lo i ¯ t nh có t l cát cao nên chia làm nhi u l n bón

B Câu hi và bài tp thc hành:

1 Câu hi ôn t"p:

1.2 Trình bày kI thu"t làm c cho cà phê?

1.3 Cho bit yêu c*u dfnh d&ng i vi cây cà phê?

1.4 Trình bày kI thu"t bón phân cho cà phê?

2 Bài t"p thc hành:

2.1 Làm c

2.2 Bón phân

C Ghi nh

1 Chú ý quan sát các thao tác ca ng#i hng d n

2 Thc hin thao tác chuOn xác

BÀI 3: TO HÌNH, S!A CÀNH

Mã bài: M3-03

T o hình s a cành cho cà phê là m t trong nh ng bi n pháp k thu t h t

mang tính ngh thu t cao nh ngh thu t t o hình cho cây c nh

hi u, cành già y u, ít qu

- H n ch hi n t ng ra hoa cách n£m và nguy c khô cành, khô qu

2 C s sinh lý c a k thu t t o hình s a cành

cho hoa qu

- V trí k t qu c a cà phê theo quy lu t ngày càng xa tr c chính (thân)

¯ u qu ng n cành, do ¯ó cây cà phê s có m t t ng qu r t m ng K thu t

- Cà phê là cây tr ng có nh ng yêu c u kh t khe v h sinh thái vùng

cành c b n

th ng ¯ ng, l i d ng ¯ c tính này ng i ta có th t o nhi u thân m i b ng

3 Ph ng pháp t o hình, s a cành

¯i u ki n sinh thái t ng vùng khác nhau, do t p quán canh tác t ng vùng Ngay

T o hình và s a cành cà phê có th chia thành 2 h th ng t o hình chính:

a T o hình c b n :

H 03-27 Cây cà phê vi ã  c c nh  cao 1,8 m

* K t qu qua nhi u l n b m ng n cây cà phê có thân chính kh e m nh

nh ng n i cây cà phê v i d dàng phát sinh và phát tri n h cành th c p

0 i v i cà phê chè gi ng cao cây nh : Typica, Mun¯onovo, Bourbon thì hãm

0 i v i cà phê mít chi u cao hãm ng n t 3 - 4 m

h

h có t 3 - 4 thân

A: Không nuôi thêm thân; B: Nuôi 3 thân; C: Nuôi 4 thân

H 03-29: Cà phê nuôi thân t m t h tr ng 2 cây

20 - 25 cm

H 03-30 Trng 2 cây/h  to thân

H 03-32: Nuôi t ng cà phê (d ng ¯ n) A: ch a nuôi t ng, B: nuôi thêm t ng hai, C: nuôi thêm t ng ba

H 03-33: Nuôi t ng cà phê theo ki u chân n n A: Chân n n m t t ng; B: Chân n n hai t ng; C: Chân n n kép hai t ng

H 03-34: Cà phê v i không hãm ng n nuôi ¯a thân.

A: Nuôi m t thân; B: Nuôi 3 thân; C: Nuôi 4 thân

c K thu t t a cành:

+ Kích thích s phát sinh nhi u cành m i

൅Cây thông thoáng thu n l i cho quá trình quang h p

thu n l i cho quá trình phun thu c phòng tr sâu b nh nh t là b nh g s t, ti t

+ Các cành nh r m r p phía trong giáp v i thân gi ng nh t o ra hình

m t ng khói gi a

phát sinh nh ng cành m i s cho qu trong mùa sau

+ Các cành c p 1 th y y u, nh theo nguyên t c so le hay ch chi trên thân

thông thoáng

ngay trong mùa khô (ngay sau khi thu ho ch)

H 03-35: Cà phê ¯ c s a cành, t o hình và ¯ phát tri n t nhiên

A: Cây ¯ phát tri n t nhiên; B: Cây có c t cành t o hình

- Nguyên t c c t t a:

+ C't các cành phía d i g c tr c sau ¯ó l n l t lên phía trên nh ng

- V trí c t:

+ C't phía ngoài n i cành th c p phát sinh

H 03-36 : T a cành cà phê

+ Trong tr ng h p ¯ c bi t, n i ¯ t t t và thâm canh t t, cành th c p có

c t h t cùng m t lúc

H 03-37: I- Trên cành c p 1 ¯ã có cành c p 2 v trí A II- Sau khi thu ho ch c t b cành c p 1 v trí A (xen k chéo)

H 03-38: III: Cành th c p phát tri n v trí A;

IV: V trí B m i phát sinh cành th c p, sau v thu ho ch l n th 2 s c t cành c p 1 v trí B

H 03-39 V: T i v trí C t ng ng n ¯ã xu t hi n cành c p 2

VI: Sau khi thu ho ch s c t cành c p 1 v trí C

H 03-41: B m ¯uôi én ¯ t o hình th c p A: Cành c p 1 ¯ c c t sau khi ¯ã có cành th c p B: V trí b m ¯uôi én ¯ t o cành th c p

n£m sau

0 i v i cà phê ki n thi t c b n nên t theo b£ng, d c theo hàng cà phê

mét (ho c ph r ng b tán cà phê t 20 30 cm) Dày t – 10 cm, cách

0 i v i cà phê kinh doanh : t theo... t"p:

1.2 Trình bày kI thu"t làm c cho cà phê?

1.3 Cho bit yêu c*u dfnh d&ng i vi cà phê?

1.4 Trình bày kI thu"t bón phân cho cà phê?

2 Bài t"p... 03-27 Cây cà phê vi ã  c c nh  cao 1,8 m

* K t qu qua nhi u l n b m ng n cà phê có thân kh e m nh

nh ng n i cà phê v i d dàng phát sinh phát tri n h cành th