Giáo trình Chăm sóc cây mãng cầu ta (Nghề: Trồng mãng cầu ta) - Sở Nông nghiệp và PTNT tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu

Giáo trình Chăm sóc cây mãng cầu ta là mô đun thứ ba trong số 5 mô đun chuyên môn của chương trình đào tạo nghề “Trồng Mãng cầu ta” trình độ đào tạo dưới 3 tháng. Trong mô đun này gồm có 3 bài dạy thuộc thể loại tích hợp như sau: Chăm sóc mãng cầu; Cắt tỉa và điều khiển quá trình ra hoa đậu quả; Những quy định trong sản xuất theo VietGAP.

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH BÀ RỊA – VŨNG TÀU

SỞ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN CHĂM SÓC CÂY MÃNG CẦU TA

MÃ SỐ: MĐ 03

NGHỀ TRỒNG MÃNG CẦU TA

Trình độ: Đào tạo dưới 03 tháng

(Phê duyệt tại Quyết định số 443/QĐ-SNN-KNKN ngày 17 tháng 10 năm 2016

của Sở Nông nghiệp và PTNT tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu)

Năm 2016

1

LỜI GIỚI THIỆU

Để phục vụ chương trình đào tạo nghề nông nghiệp cho lao động nông thôn trên địa bàn tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu đạt được mục tiêu của Đề án 1956 của Thủ tướng Chính phủ và phù hợp với điều kiện sản xuất kinh doanh của địa phương, chúng tôi tiến hành biên soạn và điều chỉnh giáo trình đào tạo nghề Trồng Mãng cầu ta

Đây là giáo trình mô đun đào tạo nghề có trình độ đào tạo dưới 3 tháng được tổng hợp trên tài liệu chính là mô đun “Trồng và chăm sóc na” trình độ sơ cấp nghề1 được tổ chức biên soạn nhằm góp phần đạt được mục tiêu đào tạo nghề đã đặt ra

Giáo trình này là mô đun thứ ba trong số 5 mô đun chuyên môn của chương trình đào tạo nghề “Trồng Mãng cầu ta” trình độ đào tạo dưới 3 tháng Trong mô đun này gồm có 3 bài dạy thuộc thể loại tích hợp như sau:

Bài 1 Chăm sóc mãng cầu

Bài 2 Cắt tỉa và điều khiển quá trình ra hoa đậu quả

Bài 3 Những quy định trong sản xuất theo VietGAP

PTNT

2

MỤC LỤC

LỜI GIỚI THIỆU 1

MỤC LỤC 2

MÔ ĐUN CHĂM SÓC CÂY MÃNG CẦU TA 3

Bài 1 Chăm sóc mãng cầu 3

Bài 2 Cắt tỉa và điều khiển quá trình ra hoa đậu quả 27

Bài 3 Những quy định trong sản xuất theo VietGAP 45

Hướng dẫn thực hiện bài tập, bài thực hành 50

Yêu cầu về đánh giá kết quả học tập 50

Tài liệu tham khảo 52

3

MÔ ĐUN CHĂM SÓC CÂY MÃNG CẦU TA

Mã mô đun: MĐ 03

Thời gi n: 54 giờ

Giới thiệu mô đun

Mô đun Chăm sóc cây mãng cầu ta là mô đun chuyên môn nghề, mang tính tích hợp giữa kiến thức và kỹ năng thực hành cho người trồng Mãng cầu ta Nội dung mô đun trình bày: Chăm sóc cây mãng cầu; cắt tỉa và điều khiển quá trình ra hoa đậu quả; và những quy định trong sản xuất theo VietGAP Đồng thời mô đun cũng trình bày hệ thống các bài tập, bài thực hành cho từng bài dạy và bài thực hành khi kết thúc mô đun Học xong mô đun này, học viên có được những kiến thức cơ bản trong việc Chăm sóc cây mãng cầu ta và những quy định trong sản xuất theo VietGAP, chủ động trong việc trồng mãng cầu ta để mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất

Bài 1 CHĂM SÓC MÃNG CẦU

Mã ài: MĐ 03-1

Thời gi n: 24 giờ

Mục tiêu

Sau khi học xong bài học này học viên có khả năng:

- Trình bày được các biện pháp kỹ thuật chăm sóc cây na ở các giai đoạn sinh trưởng, phát triển khác nhau và trồng xen;

- Thực hiện được các biện pháp kỹ thuật làm cỏ, tưới nước, bón phân và trồng xentrong vườn mãng cầu ta đảm bảo đúng yêu cầu kỹ thuật;

- Bảo quản vật tư, dụng cụ cẩn thận, không lãng phí

- Có tinh thần trách nhiệm khi thực hành bón phân tại các vườn mãng cầu của người dân tại địa phương

A Nội dung

1 Tưới tiêu nước

1.1 Mục đích

Mãng cầu ta là cây ưa ẩm Vì vậy, nếu thiếu nước, đặc biệt là thiếu nước ở thời kỳ cây

ra hoa, đậu quả sẽ làm giảm năng suất, thậm chí thất thu Vì vậy, tưới nước có vai trò vô cùng quan trọng

- Giúp cho cây có bộ khung cành, tán, lá tốt, tạo tiền đề cho năng suất cao

- Giúp cho quá trình thụ phấn, thụ tinh của hoa được diễn ra thuận lợi, tăng tỷ lệ đậu quả;

- Giúp quả lớn nhanh hơn

1.2 Xác định thời điểm tưới nước

Khi đất không đủ ẩm, khô hạn thì cần có biện pháp tưới nước Để xác định thời điểm tưới nước người làm vườn cần phải căn cứ vào các yếu tố sau đây:

4

- Thời tiết: Nắng nóng, không có mưa làm cho đất bị khô hạn

- Nguồn nước:

Cần phải chủ động nguồn nước bằng cách:

+ Ở những vùng thấp: Đào ao để chứa nước mưa, khi khô hạn có thể bơm lên để cung cấp cho vườn mãng cầu ta

+ Ở những vùng cao: Xây các bể chứa bằng bê tông để chứa nước mưa

- Một số thời điểm cần chú ý tưới nước:

+ Sau khi bón phân;

+ Thời kỳ ra hoa và đậu quả;

+ Thời kỳ quả lớn;

1.3 Xác định lượng nước tưới

Lượng nước tưới cho cây cần sử dụng được căn cứ vào các yếu tố sau:

- Kích thước cây: Cây càng to thì phải tưới càng nhiều nước hơn

- Mức độ thường xuyên của việc tưới:

Nếu có điều kiện thường xuyên tưới được thì lượng nước tưới cho mỗi lần sẽ giảm xuống Nếu không có điều kiện thì lượng nước tưới cho mỗi lần tăng lên

1.4 Phương pháp tưới

Tưới nước là biện pháp kỹ thuật quan trọng ảnh hưởng lớn đến năng suất và chất lượng kinh doanh cây mãng cầu ta Sau đây là một số phương pháp tưới nước cho cây mãng cầu ta:

1.4.1 Tưới phun

Đây là phương pháp tưới bằng cách phun nước từ dưới mặt nước lên tán cây qua hệ thống máy bơm, ống dẫn nước với các vòi phun cố định, tự động xoay được với góc 3600, được đặt cao khỏi mặt đất 0,5-1,0m (dưới dạng phun sương hay phun mù) thường áp dụng tưới cho cây con trong vườn ươm hoặc vòi phun hạt to di động cầm tay dùng để tưới cây ăn quả vào những ngày nắng nóng (phun vào 16-18 giờ chều) để tăng ẩm độ không khí, giảm

độ nóng cho quả, cho cây, chống hiện tượng rụng quả do thời tiết khắc nghiệt

Phương pháp này có ưu điểm là khắc phục được hiện tượng thời tiết không thuận lợi (nắng nóng, độ ẩm không khí thấp) đảm bảo năng suất, chất lượng quả và đảm bảo yêu cầu

kỹ thuật cao trong việc nhân giống cây con (ươm, giâm cây giống)

Nhược điểm của phương pháp này là vốn đầu tư ban đầu tương đối lớn, nơi có điều kiện kinh tế mới áp dụng được Nếu tưới nhiều bằng vòi phun cầm tay di động, hạt nước to khiến mặt đất cũng bị nén chặt, phá vỡ kết cấu mặt đất, chất dinh dưỡng bị rửa trôi theo dòng nước chảy trên mặt đất

5

1.4.3 Tưới ngầm

Tưới ngầm là phương pháp tưới nước cho cây qua hệ thống thiết bị máy bơm kèm theo

hệ thống các ống dẫn nước đặc biệt nằm dưới lòng đất hoặc có sự chênh lệch mực nước của nguồn cung cấp nước

Tưới ngầm có ưu điểm là tiết kiệm nước, đất không bị nén chặt, giữ nguyên hiện trạng kết cấu đất, đất không bị bào mòn, phân bón không bị rửa trôi

Nhưng có nhược điểm là chi phí đầu tư ban đầu cho phương pháp này khá lớn, chỉ áp dụng được đối với các loại đất có độ xốp cần thiết cho nước thấm qua dễ dàng

)

Biện pháp tưới này cũng có một số hạn chế như: lãng phí một phần nước ở cuối rãnh tưới; gặp khó khăn trong việc vận chuyển công cụ sản xuất qua rãnh; phải chi phí khá lớn nhân công và thời gian cho việc cải tạo các rãnh nước

a2 Máy bơm để tạo áp hoặc dùng cột nước địa hình ở một số vùng núi cao (thông qua

hồ đập trên các khe suối)

a3 Hệ thống đường ống: Nước từ nguồn được dẫn đến khu tưới bằng đường ống chính

và ống nhánh Trên các ống nhánh người ta lắp các vòi phun mưa nhân tạo để cung cấp nước cho cây trồng

Có 02 loại đường ống thường dùng: Đường ống cố định và bán cố định:

* Hệ thống tưới phun mưa với đường ống cố định:

Hệ thống ống dẫn được bố trí cố định dưới đất, vòi phun có thể bố trí cố định hoặc di động Cách bố trí này hiệu quả cao, quản lý vận hành tiện lợi, chi phí vận hành thấp, chiếm

6

đất ít; thuận tiện cho việc tự động hoá nhưng hiệu suất sử dụng không cao vì cần nhiều đường ống Vốn đầu tư trên một đơn vị diện tích lớn

* Hệ thống tưới phun mưa bán cố định:

Ở hệ thống này, trạm bơm hoặc công trình tạo nguồn có đầu nước địa hình cố định và đường ống chính cố định, còn đường ống nhánh và vòi phun di động Trên mỗi ống nhánh

có từ 2 - 10 vòi phun Loại này sử dụng khi tưới luân phiên Do ống nhánh và vòi phun di động, nên việc dùng tưới luân phiên giảm được số lượng vòi và ống nhánh, cho nên vốn đầu

tư giảm

Nói chung, kinh phí đầu tư cho loại hệ thống bán cố định ít hơn so với kinh phí đầu tư

hệ thống cố định

Hình 3.1 Tưới gốc cho cây mãng cầu

Việc di dộng đường ống nhánh có thể bằng thủ công hoặc cơ giới Hiện nay, phương thức cơ giới được sử dụng nhiều vì giảm được nhân lực lại có năng suất cao

a4 Vòi phun:

* Vòi phun li tâm

Nước từ lỗ phun ra vòi với một áp lực nhất định vào đỉnh chóp và bật trở lại thành những giọt mưa phân bố trên một diện tích hình tròn Do tốc độ li tâm và tốc độ quay sau khi tia nước tách khỏi miệng vòi sẽ phân tán đều theo các phía, dưới tác dụng của lực cản không khí, tia nước phân nhỏ thành những hạt mưa theo bốn phía của đầu phun Đặc điểm loại này là khi áp lực không lớn; mức độ phân bố nước vẫn tốt Do vậy, loại vòi phun này có thể dùng cho áp lực thấp và tầm phun gần

* Vòi phun tia

Nguyên lý làm việc của loại vòi phun này là dòng nước áp lực từ miệng vòi phun bắn

ra gặp sức cản của không khí phân tán thành những hạt mưa phân bố đều trên một diện tích hình tròn

Để dòng nước phun được xa, trong ống phun lớn thường bố trí thiết bị chỉnh dòng Ở máy phun áp lực lớn người ta thường bố trí hai loại vòi phun Vòi lớn có tác dụng phun xa, vòi nhỏ phun gần Như vậy đảm bảo được mật độ phun đồng đều Loại vòi phun này thường

có áp lực lớn và tầm phun xa

7

Hình 3.2 Đầu hệ thống tưới phun mưa

Hình 3.3 Hệ thống tưới phun mưa

b Các bước thực hiện

- Kiểm tra hệ thống bơm và vòi trước khi vận hành;

- Kiểm tra đường dẫn điện;

- Nối điện cho hệ thống máy

- Trong điều kiện kinh tế còn khó khăn, đầu tư cả hệ thống tưới phun như trên là điều khó thực hiện, chính vì vậy có thể chọn giải pháp đầu tư rẻ hơn mà cũng hiệu quả, đó là mua ống dẫn (bằng ống nhựa cứng hoặc vòi mềm) và đầu phun, sau đó dẫn đến từng cây để tưới phun Tuy nhiên, biện pháp này có nhược điểm là tốn công, đặc biệt là công thu vòi dẫn

1.5.2 Tưới nhỏ giọt

a Chuẩn bị

8

Hình 3.4 Đầu hệ thống tưới nhỏ giọt

Hình 3.5 Hệ thống tưới nhỏ giọt

- Ống nhỏ giọt: Ống nhỏ giọt là những ống dẫn nước bằng nhựa PE với đường kính

ống và độ dày ống khác nhau, tuỳ theo yêu cầu của cây trồng và suất đầu tư mà chúng ta có thể lựa chọn loại dây có những đầu nhỏ giọt với khoảng cách và lưu lượng khác nhau

- Hệ thống lọc: Là phần quan trọng nhất của hệ thống tưới nhỏ giọt Có nhiều loại lọc

khác nhau: lọc màng, lọc đĩa, lọc giá thể, lọc tách cát Các hệ thống lọc sẽ được vệ sinh lõi lọc bằng tay, bán tự động và tự động theo áp lực hoặc thời gian Nước và phân bón hoà tan sau khi đi qua hệ thống lọc sẽ được đưa vào hệ thống nhỏ giọt cung cấp cho cây trồng

- Hệ thống định lượng và hòa phân bón:

Công dụng chính của hệ thống tưới nhỏ giọt là sử dụng phân bón qua hệ thống Phân bón hòa tan trong nước được đưa chính xác vào bộ rễ tích cực của cây trồng hàng ngày hoặc nhiều lần trong một ngày với liều lượng xác định

Bộ định lượng và châm phân bón có thể điều khiển tự động để hút phân từ các kênh châm phân khác nhau với tỷ lệ đấu trộn theo khối lượng và được kiểm soát bằng độ dẫn điện

và độ pH của dung dịch tưới Các trang trại nhỏ hoặc suất đầu tư thấp có thể sử dụng những

bộ châm phân bón đơn giản bằng cơ cho từng loại phân bón với việc kiểm soát khối lượng phân cung cấp ở mức độ tương đối

9

- Hệ thống điều khiển tưới tự động

Hệ thống tưới sẽ được điều khiển bằng lưu lượng, thời gian hay bằng những sensor cảm biến ẩm độ hay nhiệt độ Hệ thống điều khiển sẽ đóng mở máy bơm và van điện để tưới theo rất nhiều những chương trình tưới được lập trình sẵn

b Vận hành

- Kiểm tra hệ thống bơm và vòi trước khi vận hành;

- Kiểm tra đường dẫn điện;

- Nối điện cho hệ thống máy

- Kiểm tra hệ thống ống dẫn, đường dẫn, máy bơm

- Để tiết kiệm nước và nước thấm đều thì lưu lượng nước đưa vào rãnh phải giảm dần, chiều sâu nước trong rãnh khống chế vừa phải Thông thường, khi chiều sâu nước bằng 1/2-3/4 chiều sâu rãnh và khi nước chảy đến 9/10 độ dài rãnh thì ngừng tưới

2 Bón phân

2.1 Một số kiến thức liên qu n

2.1.1 Cơ sở kho học vủ việc ón phân

- Thực vật hút chất dinh dưỡng, lấy khí các-bô-nic trong không khí, cùng năng lượng ánh sáng mặt trời thực hiện quá trình quang hợp, chuyển hóa thành các chất hữu cơ giúp cây sinh trưởng và phát triển tốt, tạo thành các sản phẩm vật chất

- Chất dinh dưỡng là thành phần cơ bản tạo nên chất hữu cơ, thiếu dinh dưỡng cây không thể sinh trưởng và phát triển được

- Việc canh tác cây trồng liên tục hoặc do xói mòn đất làm cho chất dinh dưỡng nghèo

đi Do vậy việc bón phân là hết sức cần thiết, vừa có tác dụng nâng cao năng suất cây trồng, vừa có tác dụng cải tạo đất và bảo vệ đất tốt

Qua phân tích hóa học người ta thấy trong cây có rất nhiều nguyên tố hóa học Kết quả nghiên cứu cho thấy có 15 nguyên tố rất cần tiết cho cây, cây không thể thiếu các nguyên tố này được, người ta gọi là các nguyên tố tất yếu

Tuy nhiên không phải cây cần 15 nguyên tố đó với một lượng như nhau, mỗi loại cây yêu cầu một lượng khác nhau nhưng đều yêu cầu lượng lớn, người ta gọi là các nguyên tố đa lượng, cây cần 5 nguyên tố với một lượng rất nhỏ, người ta gọi là các nguyên tố vi lượng

đạm, lân và kali Vì vậy 3 nguyên tố đạm, lân và kali được gọi là 3 nguyên tố phân bón chủ

yếu

Khi bón phân vào đất, chúng ta cung cấp chất dinh dưỡng cho cây để cây sinh trưởng

và phát triển tốt, đạt sản lượng và chất lượng cao Tuy nhiên bón phân còn nhằm một mục đích khác là để cải tạo đất Sở dĩ bón phân cải tạo được đất, vì phân bón vào đất sẽ đẩy mạnh hoạt động của vi sinh vật đất, cải thiện được lý tính của đất (nhất là phân hữu cơ), làm biến đổi hóa tính của đất theo hướng có lợi cho đất và cây

2.1.2 Sự phân ố củ ộ rễ cây mãng cầu t và các yếu tố ảnh hưởng tới sự hoạt động củ ộ rễ mãng cầu t

a Sự phân bố của bộ rễ cây mãng cầu ta

- Cây mãng cầu ta có bộ rễ ăn nông

- Mức độ phát triển theo bề rộng và bề sâu của bộ rễ phụ thuộc các yếu tố:

+ Hình thức nhân giống: Cây được nhân giống bằng hạt có bộ rễ ăn sâu hơn cây được nhân giống bằng hình thức ghép

+ Mực nước ngầm tầng canh tác càng sâu, bộ rễ cây càng ăn sâu hơn

+ Chế độ chăm bón: Chế độ chăm bón tốt (tưới nước, bón phân, xới xáo ), bộ rễ cây

sẽ tập trung chủ yếu ở những nơi có chế độ chăm bón tốt

+ Loại đất: Đất có thành phần cơ giới tốt (tơi xốp, giàu mùn và dinh dưỡng, tầng canh tác dầy ) thì bộ rễ sẽ ăn sâu và rộng hơn

+ Tuổi của cây: Cây có tuổi càng cao thì bộ rễ ăn càng sâu và rộng

b Sự hoạt động của bộ rễ

Cũng như các cây ăn quả thân gỗ khác, bộ rễ cây mãng cầu ta hoạt động theo chu kỳ nhất định Có hai thời kỳ bộ rễ cây mãng cầu ta hoạt động mạnh trong năm, đó là các thời điểm:

- Trước khi ra cành vào mùa xuân (khoảng tháng 2 đầu tháng 3)

- Sau khi rụng quả sinh lý đợt đầu tiên cho đến lúc cành mùa hè xuất hiện Căn cứ vào thời gian hoạt động mạnh của bộ rễ để người làm vườn quyết định thời điểm bón phân cho hiệu quả

c Các yếu tố ảnh hưởng tới sự hoạt động của bộ rễ cây mãng cầu ta

- Nhiệt độ: Nhiệt độ thích hợp nhất cho bộ rễ cây mãng cầu ta hoạt động là khoảng

260C Nhiệt độ dưới 120C và trên 370C thì rễ

Biện pháp tủ gốc có thể giúp điều hòa nhiệt cho đất xung quanh bộ rễ, đồng thời giữ

ẩm cho đất

- Độ thoáng của đất: Để bộ rễ mãng cầu ta hoạt động tốt, đất cần có đủ ôxy và đủ ẩm Nồng độ ôxy trong đất khoảng 7% và ẩm độ đất khoảng 60% là thích hợp nhất cho bộ rễ cây mãng cầu ta hoạt động

11

Để thỏa mãn yêu cầu này, người làm vườn cần thường xuyên theo dõi vườn mãng cầu

ta để có biện pháp tưới nước và xới xáo đất kịp thời

- Chất dinh dưỡng trong đất: Đất giàu mùn, đầy đủ các chất dinh dưỡng, đặc biệt là các chất kích thích sinh trưởng sẽ có tác dụng tốt cho hoạt động của bộ rễ Do đó, việc bón phân, đặc biệt là phân hữu cơ cho cây hàng năm là việc rất cần thiết

2.2 Mục đích củ việc ón phân

Đất nông nghiệp, đất vườn ươm cây hàng năm cùng với sự thu hoạch cây con và cây trồng, có một số chât khoáng bị mất đi Muốn chất khoáng trong đất khỏi nghèo đi cần phải bón phân

Bón phân trong Nông- lâm nghiệp nhằm các mục đích sau:

- Tăng thêm chất dinh dưỡng cho cây trồng, đảm bảo điều kiện dinh dưỡng tốt nhằm tăng nhanh sản lượng thực vật Trong đất và thiên nhiên có ít các nguyên tố dinh dưỡng, các chất này trong đất không đủ để cây tạo năng suất cao nên cần bón phân cho đất để tăng dinh dưỡng cho cây

- Bón phân cải tạo và tăng độ phì của đất Bón phân không những cung cấp trực tiếp chất dinh dưỡng cho cây mà còn giúp cải tạo đất Bón hợp lí đúng cách kết hợp với làm đất đúng kỹ thuật có tác dụng cải tạo kết cấu đất, điều hoà tốt chế độ nước, không khí, nhiệt độ… tạo điều kiện thuận lợi cho đời sống cây trồng

- Bón phân xúc tiến sự hoạt động và tăng thêm số lượng vi sinh vật có ích trong đất Việc cung cấp các chất dinh dưỡng cho cây và sự hoạt động của vi sinh vật trong đất có liên

hệ mật thiết với nhau Các vi sinh vật có ích xúc tiến quá trình tạo thành mùn, và tăng thêm các chất dinh dưỡng ở dạng cây dễ sử dụng Vi sinh vật có ích trong đất có khả năng cố định đạm ở không khí Ngoài ra vi sinh vật có tác dụng kháng sinh chống lại nhiều sâu, bệnh hại

- Bón phân điều tiết phản ứng dung dịch đất, hầu hết các cây trồng và vi sinh vật có ích đều sống ở môi trường trung tính, đất quá chua hay quá kiềm đều không thuận lợi Đối với đất chua cần bón vôi, phân chua sinh lý kiềm Đất kiềm bón phân sinh lý chua….đều có tác dụng điều tiết phản ứng của dung dịch đất

- Cung cấp chất dinh dưỡng giúp cho cây sinh trưởng, giúp cho cây có bộ lá khỏe, tăng

số lượng cành quả, tạo bộ khung tán hợp lý

- Cung cấp chất dinh dưỡng cho cây để phục hồi sinh trưởng sau mỗi đợt thu hoạch quả, hạn chế hiện tượng ra quả cách năm

2.3 V i trò củ một số nguyên tố dinh dưỡng đối với cây mãng cầu t

- Tạo ra các bộ phận của cây nhất là lá, các

- Thiếu đạm toàn bộ lá xanh bạc mầu, chuyển sang xanh nhạt hay vàng xanh

-Thiếu đạm lá cây nhỏ, thân

2.Lân (P)

Cấu tạo nên các mô thực vật, tham gia vào quá trình tạo ra protit của tế bào, tạo ra các chất đường bột trong các bộ phận non của hạt, quả và củ

- Rất cần thiết cho sự phân chia tế bào, mô phân sinh

- Là thành phần cấu tạo nên axititnuclêic, protit, Lipit, AND, NPT, các nhiễm sắc thể

- Thiếu lân cây hình thành tế bào mới chậm Mầm non và

rễ sinh trưởng chậm, lá cây nhỏ đi, chồi non có thể chết hoăc sống tiềm sinh, thân cây yếu mềm, số lượng và chất lượng của hoa và quả giảm đi rõ rệt

3.Kali (K)

Có nhiều trong thân và lá dưới dang ion K+

- Làm tăng quá trình trao đổi chất, tăng tính chống lạnh và cây cứng cáp

- Tăng khả năng quang hợp và hút chất dinh dưỡng cho cây

- Điều chỉnh quá trình sử dụng nước bằng đóng mở khí khổng Thúc đẩy quá trình sử dụng đạm dưới dạng NH4+

4 Magiê

(Mg)

-Tham gia vào quá trình tạo chất diệp lục và xúc tiến sự đồng hoá phôtpho cho cây

- Thúc đẩy hấp thu và vận chuyển lân

- Giúp quá trình vận chuyển đường trong cây

Thiếu Mg thì gốc lá chuyển vàng, da cam, đỏ tím, tía => tạo thành các vết chấm nhỏ

5 Canxi

(Ca)

- Vận chuyển các chất dinh dưỡng làm thông các mao mach

- Làm cho đất thoát nước

- Làm giảm tác hại của một số ion Al+++,

Fe+++, làm giảm độ chua của đất cải tạo

Thiếu Canxi rễ kém phát triển, quả và hạt bị lép nhiều, chín chậm, không đều

2.4 Sự hút chất dinh dưỡng củ cây trồng

2.4.1.Sự hút chất dinh dưỡng qu rễ

Rễ cây hút các chất dinh dưỡng qua rễ qua miền lông hút ở đầu rễ tơ Từ một bộ rễ cái

có thể phân nhánh ở rất nhiều cấp, nhờ vậy tổng diện tích hút dinh dưỡng từ cây rất lớn

Sở dĩ chất dinh dưỡng đi ngược chiều được từ nơi có nông độ thấp đến nơi có nồng độ cao được bởi vì:

- Rễ cây hô hấp mạnh tạo năng lượng kéo chúng vào

- Màng tế bào có hệ ezym để nhận biết và hút dinh dưỡng;

2.4.2 Sự hút chất dinh dưỡng qu lá

Đôi khi có những chất hoá học xâm nhập vào thực vật qua lá Ví dụ: Các muối khoáng chứa trong nước mưa và các nguyên tố vi lượng Nhưng bằng con đường này không đáp ứng được dinh dưỡng của cây trồng Mặt khác dinh dưỡng qua con đường này có thể ảnh hưởng tới quá trình quang hợp của cây và các quá trình khác để tạo thành chất hữu cơ thực vật Đa

số các hoá chất dù ở nồng độ thấp cũng có thể làm cháy lá

2.5 Phân loại phân ón

Phân bón có rất nhiều loại Ta có thể chia theo nguồn gốc, đặc tính, thành phần và tác dụng

* Dựa theo đặc tính người ta chia ra phân sinh lí chua và phân sinh lí kiềm:

- Phân sinh lí chua: Là loại phân khi bón cây hút cation nhiều hơn anion làm cho dung dịch đất trở nên chua hơn.Ví dụ: Đạm aminôsunfat

- Phân sinh lý kiềm:

+ Theo nguồn gốc có thể chia thành phân vô cơ, phân hữu cơ

+ Theo thành phần có thể chia thành phân đơn giản, phân phức tạp

+ Theo tính chất và tác dụng chia thành phân bón trực tiếp và phân bón gián tiếp

2.5.1 Phân vô cơ

- Khái niệm: Phân vô cơ (còn gọi là phân khoáng hay phân hoá học ) là những hợp chất

vô cơ có sẵn trong tự nhiên hoặc được sản xuất trong các nhà máy chế biến phân bón

14

+ Có tính chua và ảnh hưởng đến phản ứng dung dịch đất và đời sống cây trồng

+ Phân có hiệu lực nhanh và dùng để bón thúc

- Các loại phân vô cơ thường dùng:

+ Phân đạm (N):

Sun phat amon

Đặc tính: Gọi là đạm một lá, chứa 20-21%N, tinh thể nhỏ, mầu trắng hoặc mầu xám Phân ít hút nước, dễ vón cục, để lâu có thể vón cục nhưng dễ bóp vụn, dễ tan trong nước, khó rửa trôi, nhưng dễ làm cho đất bị chua

Cách sử dụng: Có thể bón lót trực tiếp vào đất trước khi trồng (1,4 – 1,7 tạ/ha), hoặc có thể bón thúc cho cây (3,5 - 7 tạ/ha) Bón theo hốc hoặc hàng, bón xong phủ đất kín

Nitrat amon:

Đặc tính: Gọi là đạm hai lá, chứa 32-34% N Mầu trắng, trắng xám, vàng xám, ở tinh

thể hạt nhỏ, dễ hút nước và dễ vón cục Là loại phân trung tính, khi bón vào đất cây sử dụng

cả amon và nitrat nên không gây chua hay kiềm cho đất

Cách sử dụng: Thường dùng để bón thúc (bón lót không thích hợp), 1-1,5 tạ/ha, bón làm nhiều lần Có thể bón khô (trộn 6-8 lần đất với 1 phần phân) hoặc bón ướt (hòa 1 phần phân với 60-70 phần nước) Sau đó tiến hành bón hoặc tưới vào thời kỳ cây sinh trưởng mạnh

+ Phân lân (P): Là hợp chất chứa photpho dùng làm phân bón Phân lân được điều chế

từ hai nguyên liệu chính là apatit và photphorit Nói chung thành phần của apatit và photphorit tương đối giống nhau, đều có canxi photphat và florua Tùy theo cách điều chế

mà ta có các loại phân khác nhau, chủ yếu có ba cách điều chế:

Phân lân sơ chế: Lấy quạng apatit và quạng photphorit đem tán nhỏ thành bột để dùng làm phân bón

Phân lân chế bằng nhiệt: Điều chế phân lân trong các nhà máy bằng nhiệt độ cao, không dùng các phản ứng hóa học do đó thành phần và bản chất hóa học không thay đổi, chỉ quá trình biến đổi từ kiến trúc kết tinh (tinh thể) sang kiến trúc thủy tinh (vô định hình) làm cho nguyên liệu dễ tiêu hơn

và là phân sinh lý chua

Cách sử dụng: Thường dùng bón lót cho cây hoặc ủ cùng với phân chuồng, phân xanh cho mau hoai mục, có thể bón thúc cục bộ (bón theo hố) để tăng sinh trưởng ban đầu của cây Khi bón cần căn cứ vào các yếu tố: thời gian bón, độ sâu bón, dạng bón, liều lượng bón

và kết hợp với các loại phân khác

Cách sử dụng: Dùng để bón lót và bón thúc cho đất, đối với đất mặn, chua thì không nên bón phân này vì sẽ làm cho đất chua thêm

* Kali sunfat

Đặc tính: Có tỷ lệ kali nguyên chất 48-52%, ở dạng tinh thể trắng hoặc hơi vàng, có khi ở dạng bột không kết tinh Phân này dễ tan trong nước, rất ít hút ẩm, cất trữ không bị vón cục, trung tính, dễ bảo quản Có tác dụng làm cho thân cành cứng, tăng khả năng chịu rét, chịu hạn, chống sâu bệnh cho cây

Cách sử dụng: Bón thúc hòa tan 1-2 kg với 100 lít nước rồi tưới Bón lót trộn thêm với phân chuồng, phân hữu cơ, một ít vôi, tro…

2.5.2 Phân hữu cơ

- Khái niệm: Là sản phẩm hữu cơ của sinh vật và có thể đem chế biến dùng để làm phân bón: cành, lá,rơm., dạ, xác động thực vật…

- Vai trò của phân hữu cơ:

+ Phân hữu cơ là những hợp chất hữu cơ tươi hoặc đã hoai mục có nguồn gốc từ động thực vật được dùng làm phân bón

+ Phân hữu cơ có nhiều loại: Phân chuồng, than bùn, phân bắc, rác rưởi phân xanh + Phân hữu cơ là nguồn dinh dưỡng của thực vật nó cung cấp tất cả các nguyên tố đa lượng, vi lượng và nhiều chất khác

+ Phân hữu cơ còn có tác dụng cải thiện tính chất lý học, hoá học, sinh học và chế độ nhiệt, chế độ nước của đất

- Đặc điểm của phân hữu cơ:

+ Chứa nhiều chất dinh dưỡng cần thiết cho cây đặc bịêt là đạm, lân và kali

16

+ Hiệu quả chậm nhưng tác dụng lâu dài tốt cho cây, bảo vệ, cải tạo đất

+ Chứa nhiều chất khó tiêu cần được vi sinh vật phân giải thành chất dễ tiêu

a Phân chuồng

- Đặc điểm:

+ Là loại phân có chứa đầy đủ đạm, lân và kali

+ Nguồn dinh dưỡng trong phân chuồng tương đối dễ tiêu bón phân chuồng nhiều năm

sẽ cải tạo tốt tính chất lý hoá học của đất

+ Thành phần phân chuồng phụ thuộc vào loại gia súc, chất lượng thức ăn, số lượng và chất lượng độn

* Cách ủ phân chuồng

- Ủ nóng: Lấy phân ra đánh thành đống cao 1,5 – 2m, đường kính 1 –2 m có mai che, không nén chặt Phân dễ tơi, háo khí nên phân giải mạnh, nhiệt độ ngày càng tăng dần sau 4 – 5 ngày, nhiệt độ tăng lên 600C làm cho phân chóng hoai diệt được mầm mống cỏ dại, sâu bệnh nhưng dễ bị mất đạm nhiều (30 – 35 %)

- Ủ nguội: Đổ phân chuồng thành đông to, cao 1,5 – 2 m rồi nén chặt phủ rơm rạ rồi chát bùn kín đống phân chừa một lỗ ở đỉnh đống phân để tưới nước thường xuyên Phương pháp này hạn chế được sự mất đạm nhưng thời gian ủ lâu do nhiệt độ thấp (30 – 40 0

c)

- Ủ hỗn hợp: (Nóng trước, nguội sau): Phân chuồng được xếp thành lớp tơi không nén chặt cao 1 –1,5 m sau 4 – 5 ngày nén chặt lại, sau đó lại tiếp tục đổ chồng lớp phân chuồng khác lên đến khi đống phân cao 2 –3 m thì nén chặt lại phủ rơm rạ lên trên rồi chát bùn lại

b Phân xanh

- Kỹ thuật ủ phân xanh:

+ Cắt phân xanh: nên cắt vào trước lúc ra hoa thời kỳ phân nhiều chất xanh nhất Nếu cắt sớm khi bón phân chưa hoai mục nhưng lượng chất xanh thấp, chất dinh dưỡng ít Khi cây ra hoa, quả thì chất lượng chất xanh thấp Nên cắt phân xanh vào thời kỳ phân mới ra hoa

+ Cách ủ: sau khi thu hái, tuỳ theo loài cây to hay nhỏ, thân đứng hay thân bò sau khi cắt về băm thành từng đoạn dài từ 8 – 15 cm nên phơi qua để làm giảm lượng nước, tăng lượng không khí để cho phân mau hoai mục Tuỳ theo cánh sử dụng mà có thể:

* Bón lót trực tiếp cho cây

* Ngâm phân trong bể để lấy nước

* Ủ với phân chuồng hoặc vôi: Xếp nguyên liệu làm phân xanh vào hố dầy khoảng 20

cm, sau đó rắc một lượt phân chuồng, phân bắc cho đến khi đống phân cao khoảng 50 cm thì tưới đẫm nước, dùng rơm rạ cỏ phủ một lượt rồi lấy bùn trát kín đống phân lại Khoảng 15 ngày sau đảo lại đống phân (chuyển lớp phân ở trên xuống dưới và ngược lại) sau đó lại trát kín Khoảng 10 ngày tưới nước một lần tới khi phân hoai

2.5.3 Phân vi sinh

Ngày nay người ta sản xuất một số loại vi sinh vật với mục đích bón chúng vào đất để chúng sinh sống và phát triển mạnh trong đất, chuyển hóa những chất khó tiêu thành những chất dễ tiêu cho cây

a Đặc tính

17

- Là loại phân có chứa vi sinh vật mà chủ yếu là vi sinh vật cố định đạm, với mục đích bón vào đất để chúng sinh sống và phát triển, chuyển hóa chất khó tiêu thành chất dễ tiêu cho cây trồng Đảm bảo cân bằng sinh thái trong đất và không gây ô nhiễm môi trường

- Có thể sử dụng để bón lót cho cây hoặc trộn với rơm rạ để độn chuồng, ủ hoai rồi bón lót cho cây

b Một số loại phân vi sinh thường dùng

Nitragin: Là loại phân có chứa vi sinh vật nốt sần cho cây họ đậu Mỗi loài cây họ đậu thường có một chủng nốt sần riêng Phân thường đóng thành chai, mỗi chai khoảng 500 gam bón cho 1 ha, phải giữ phân ở nhiệt độ 0-100C Thường trộn một chai 500 gram với 4 -5 tạ đất để bón cho 1 ha Có thể bón một lần khi gieo hoặc xử lý hạt giống

Azoto bacterin: Là loại phân chứa vi khuẩn cố định đạm từ không khí, loại phân này có khả năng tăng cường việc hút đạm trong thiên nhiên làm giầu cho đất Điều kiện để phân có hiệu lực là đất không chua, có đủ lân dễ tiêu và có chứa nhiều chất hữu cơ Loại phân này thường đóng chai Bón 2-3 chai cho 1 ha, thường bón bằng cách ngâm hạt giống hoặc chấm

rễ cho cây non khi đem cấy

Phôtpho bacterin: Là loại phân chuyển hóa lân ở dạng hữu cơ sang dạng khoáng Trên thị trường loại phân này thường đóng thành chai Một ha bón 50-100 ml hòa loãng với nước tưới, hoặc hoà vào nước để ngâm hạt giống Để phân có hiệu lực thì đất phải có nhiều chất hữu cơ

2.7 Nguyên tắc ón phân

Muốn bón phân hợp lý phải tuân theo một số nguyên tắc cơ bản sau:

* Phải xác định đúng từng loại phân bón, liều lượng phân bón, thời gian bón cho từng loài cây trồng trong từng điều kiện hoàn cảnh cụ thể nhất định Để thực hiện được yêu cầu

đó cần căn cứ vào các yếu tố sau:

- Yêu cầu về dinh dưỡng đối với từng loài cây trồng: Mỗi loài cây khác nhau có yêu cầu khác nhau về dinh dưỡng, song có một loài phân đặc biệt là phân hữu cơ có tác dụng thích ứng rộng đối với nhiều loài cây Tuy nhiên cũng có một số loại phân chỉ phù hợp với loài cây này mà không phù hợp với loài cây khác, có khi còn có tác hại

- Mỗi giai đoạn sinh trưởng của cây đòi hỏi các chất dinh dưỡng khác nhau và liều lượng các chất dinh dưỡng cũng khác nhau Vì vậy tuỳ theo từng giai đoạn của cây mà chọn loại phân bón cho thích hợp

- Phải xác định phương thức bón hợp lý: Tuỳ theo từng loài cây, cây lâu năm hay cây ngắn ngày mà xác định cách bón phân cho phù hợp Tỷ lệ các loại phân bón cho từng phương thức cũng cần phải tính toán theo loài cây, theo điều kiện ngoại cảnh và các giai đoạn sinh trưởng và phát triển của cây

- Phải tính toán hiệu quả kinh tế của việc bón phân

18

2.8 Xác định thời kỳ ón phân

2.8.1 Các thời kỳ ón phân theo định kỳ

- Ở thời kỳ kiến thiết cơ bản:

Sau trồng khoảng 1 tháng (khi cây đã bén rễ, hồi xanh), tiến hành bón thúc lần thứ nhất Cứ sau mỗi đợt lộc thành thục, lá chuyển màu xanh thì lại tiếp tục bón thúc cho cây Bón thúc làm nhiều lần vào các đợt chuẩn bị ra cành để nhanh tạo bộ khung tán Tối thiểu phải bón làm 3 lần :

+ Lần 1: Thúc cành xuân vào tháng 1-2

+ Lần 2: Thúc cành hè vào tháng 5-6

+ Lần 3: Thúc cành thu vào tháng 8-9

- Ở thời kỳ kinh doanh: Thường bón làm 3 lần/năm

+ Lần 1: Bón thúc hoa, thúc quả vào tháng 2-3

+ Lần 2: Bón thúc cành thu và tăng trọng lượng quả, vào tháng 6-7

+ Lần 3: Bón lót cơ bản vào tháng 10-11

2.8.2 Bón phân khi cây có iểu hiện thiếu phân: Cần thường xuyên theo dõi tốc độ

sinh trưởng của vườn mãng cầu ta Nếu thấy có biểu hiện thiếu phân thì phải bón cho kịp thời

+ Phân hữu cơ (phân chuồng, phân xanh, phân bắc);

+ Phân vô cơ (đạm, lân, kali);

+ Phân vi lượng (canxi, magie, kẽm, đồng, mangan)

- Mỗi thời kỳ khác nhau cần bổ sung cho cây các chất dinh dưỡng khác nhau để nhằm mục đích khác nhau

+ Ở thời kỳ kiến thiết cơ bản:

Thúc cành xuân: Bón phân hữu cơ, lân và kali

Thúc cành hè: Bón phân lân, đạm và kali

Thúc cành thu: Bón đạm và lân

+ Ở thời kỳ kinh doanh:

Thúc hoa, quả, tăng trọng lượng quả và thúc cành thu: Bón đạm và kali

Bón lót cơ bản: Bón phân hữu cơ, lân và vôi

2.10 Xác định lượng phân ón

2.10.1 Cơ sở xác định lượng phân ón

Để xác định lượng phân bón, người trồng phải căn cứ vào các yếu tố sau đây:

19

- Tuổi cây: Cây càng nhiều tuổi, lượng phân bón càng phải tăng lên

- Sản lượng quả của năm trước: Nếu năm trước sai quả, lượng dinh dưỡng cây sử dụng

để nuôi quả nhiều thì năm sau phải bón lượng phân tăng lên, khắc phục hiện tượng ra quả cách năm

- Độ phì của đất: Đất tốt bón ít hơn đất xấu Ví dụ như đất phù sa bón ít phân hơn đất cát

2.10.2 Xác định lượng phân ón

Tùy thuộc vào tuổi cây, sản lượng quả thu hoạch của năm trước, độ phì của đất mà lượng phân bón khác nhau:

a Thời kỳ kiến thiết cơ bản (1-3 tuổi)

- 15-20 kg phân chuồng cùng với 0,2 - 0,4 kg phân lân nung chảy bón 1 lần/năm vào cuối mùa sinh trưởng (từ tháng 11 - 1);

- 0,4-0,7kg urê và 0,2-0,3k g sunfat kali bón làm 3 lần vào các tháng 1-2; tháng 4-5 và tháng 8-9

+ Lần 1: 30% phân đạm

+ Lần 2: 40% đạm + phân kali

+ Lần 3: 30% đạm còn lại và toàn bộ phân chuồng

b Thời kỳ kinh doanh (từ 4 tuổi trở lên)

- Với cây 4 năm tuổi: 15-20 kg phân chuồng + 0,6-0,8 kg đạm urê + 0,3-0,4 kg supe lân +0,2-0,3 kg kaliclorua + 0,2-0,3 kg vôi

- Với cây từ 5 - 8 tuổi: 10-25 kg phân hữu cơ + 1,0-1,5 kg đạm urê + 0,5-0,8 kg supe lân + 0,5-0,7 kg clorua kali + 0,3-0,4 kg vôi

- Với cây trên 8 tuồi: 30-40 kg phân hữu cơ + 1,5-2,0 kg đạm ure + 0,7-1,0 kg lâ supe + 0,7-1,0 kg kaliclorua + 0,5-0,6 kg vôi bột

4 9-10 Bón phục hồi sau thu

hoạch Phân bón NPK và phân trung vi lượng Các nguyên tố vi lượng nếu thấy cần thì phun lên lá

- Magiê: dùng Nitrat Magiê 1 kg trong 100 lít nước để phun đến ướt lá

- Kẽm: 100 g sunfat kẽm pha trong 100 lít nước phun vào thời kỳ ra lá vụ xuân

- Giải quyết hiện tượng thiếu đồng bằng cách phun dung dịch booc đô Trong trường hợp thiếu nghiêm trọng thì phun ôxit clorua đồng 400 g pha trong 100 lít nước

- Nếu cây có hiện tượng thiếu Bo có thể phun dung dịch Borat nồng độ 300g/100 lít

- Xe chuyên chở phân bón: Xe rùa, quanh gánh;

- Bảo hộ lao động: Găng tay cao su, quần áo, mũ, giầy

2.11.2 Cách ón

- Phân hữu cơ: Đào rãnh theo hình chiếu tán cây (1/2 phía trong tán, 1/2 phía ngoài tán), rộng 20-40, sâu 30-40cm, thả phân rồi lấp kín đất Nếu trời nắng và đất khô thì phải tưới nước

- Phân vô cơ:

+ Với đất bằng phẳng: Cào sạch lớp phủ trên mặt, rải đều phân trên mặt đất quanh khu vực tán cây, cào lớp phủ lên sau đó tưới nước

+ Với đất dốc: Cuốc hố theo điểm đại diện (3-5 điểm), trộn đều các loại phân bón, lấp đất

Lưu ý: Phủ lên phân bón một lớp mỏng đất bột, rơm rác, tưới nước Tránh phủ đất quá dày, sát gốc sẽ gây bệnh thối gốc cam quít

3 Phòng trừ cỏ dại

Cỏ dại là ký chủ của nhiều loại sâu bệnh hại cây mãng cầu ta Nó làm giảm năng suất, phẩm chất của cây mãng cầu ta Do có bộ rễ phát triển rất mạnh, phần lớn được phân bố ở lớp đất mặt nên dễ dàng cạnh tranh với cây về dinh dưỡng, nước và ánh sáng, làm cho cây không đủ điều kiện sinh sống nên sinh trưởng, phát triển kém, cho năng suất thấp, phẩm chất giảm

3.1 Phòng cỏ dại

3.1.1 Phòng cỏ dại ằng iện pháp làm đất

Khi làm đất, cần lưu ý làm đất tơi xốp Việc này không những giúp cho bộ rễ cây có đủ oxy cho quá trình hô hấp mà còn giúp hạn chế cỏ dại mọc

Thường xuyên xới xáo vườn để hạn chế cỏ dại lan tràn

3.1.2 Phòng cỏ dại ằng iện pháp ón phân

Bón bằng phân chuồng đã ủ hoai mục, không bón bằng phân tươi để đề phòng trường hợp cỏ dại lẫn trong phân tươi

3.1.3 Phòng cỏ dại ằng phương pháp che tủ mặt đất

- Che tủ mặt đất là một biện pháp rất hữu hiệu trong việc phòng cỏ dại

- Hiện nay, để che tủ mặt đất, bà con nông dân thường dùng phụ phẩm của cây của cây trồng xen sau khi đã thu hoạch như đậu nành, bắp, chuối

- Cách che tủ:

+ Rải đều vật liệu che tủ lên toàn bộ khoảng cách giữa hai hàng Nếu có nhiều nguyên liệu tủ thì có thể tủ cả phần khoảng cách giữa 2 cây

21

+ Lưu ý, vật liệu che tủ phải được tủ cách gốc cây khoảng 10cm để tránh các loại sâu

bệnh gây hại gốc cây

3.1.4 Phòng cỏ dại ằng iện pháp trồng xen

Một biện pháp rất hữu hiệu để giảm thiểu cỏ dại trên vườn mãng cầu ta ở thời kỳ kiến thiết cơ bản là trồng xen Trồng xen không những giúp tăng them thu nhập, tạo nguồn phân tại chỗ mà còn giúp giảm thiểu đáng kể cỏ dại trên vườn, đặc biệt là những vườn mãng cầu

3.2.1 Trừ cỏ ằng iện pháp cơ giới

- Tùy thuộc địa hình, mùa vụ, nhân lực mà có biện pháp làm cỏ cho phù hợp Có thể làm cỏ trắng hoặc làm cỏ chọn

Hình 3.6 Sác cỏ cho vườn cây ở giai đoạn 1 năm tuổi

22

Hình 3.7 Dẫy cỏ bằng cuốc

3.2.2 Trừ cỏ ằng iện pháp hó học

a Ưu, nhược điểm:

- Ưu điểm: Hiệu quả nhanh và không tốn nhiều công Khi trên vườn mãng cầu ta xuất hiện nhiều cỏ mà chủ vườn không có điều kiện để làm cỏ cơ giới thì sử dụng biện pháp hóa học

- Nhược điểm: Có thể gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng sức khỏe con người, cho nên cần sử dụng đúng hướng dẫn kỹ thuật do nhà sản xuất đưa ra

b Chuẩn bị:

- Bảo hộ lao động để phun thuốc gồm có găng tay cao su, ủng, mặt nạ (hoặc kính, khẩu trang và mũ cối), áo mưa

- Dụng cụ phun thuốc: Bình phun, thuốc trừ cỏ

- Nguồn nước sạch để pha thuốc

c Cách pha và phun thuốc trừ cỏ:

+ Trước tiên, đổ hết lượng thuốc cần pha vào 1/3 lượng nước cần pha;

+ Khuấy cho thuốc tan đều;

+ Đổ 2/3 lượng thuốc còn lại vào bình

+ Phun đều khắp mặt vườn (chú ý phun cách Pha thuốc trừ cỏ theo hướng dẫn)

4 Xới đất

4.1 Mục đích

- Cung cấp ôxy cho bộ rễ cây

Để thực hiện được quá trình hút các chất dinh dưỡng, hấp thu và chuyển hóa thì cây trồng nói chung, cây mãng cầu ta nói riêng cần phải thực hiện được quá trình hô hấp

Ở cây trồng, quá trình hô hấp được thực hiện ở bộ rễ cây Mà quá trình hô hấp cần sử dụng ôxy để thực hiện quá trình này Do đó, oxy là nguyên liệu quan trọng đối với quá trình hút, hấp thu và chuyển hóa dinh dưỡng ở cây mãng cầu ta Điều này giải thích tại sao ở

23

những vườn cây được bón đầy đủ dinh dưỡng, không bị sâu bệnh nhưng cây vẫn không phát triển được, thậm chí bị chết hàng loạt

Bộ rễ cây mãng cầu ta nằm hoàn toàn dưới mặt đất, để có đủ oxy để cho bộ rễ hút phục

vụ cho quá trình hô hấp, người làm vườn cần có biện pháp kỹ thuật đúng đắn Một trong các biện pháp kỹ thuật đơn giản và không tốn kém là biện pháp kỹ thuật xới xáo đất

- Hạn chế cỏ dại

Nước ta có khí hậu nhiệt đới, nóng ẩm, mưa nhiều Đây là điều kiện thuận lợi cho cây mãng cầu ta sinh trưởng, phát triển Tuy nhiên, nó cũng gây ra không ít khó khăn cho ngành sản xuất nông nghiệp của chúng ta, một trong những khó khăn đó là tạo điều kiện thuận lợi cho các loài cỏ phát sinh và phát triển

Có nhiều biện pháp để hạn chế cỏ dại như bón phân hoai mục, trồng xen, còn có một biện pháp cũng được áp dụng để nhằm mục đích này, đó là biện pháp xới xáo đất

- Ngoài các tác dụng trên, xới xáo khi trên vườn xuất hiện những “mảng rễ” còn có tác dụng cắt dứt các rễ già, kích thích các rễ mới phát triển, từ đó giúp cây sinh trưởng nhanh hơn, mạnh mẽ hơn

4.2 Xác định thời điểm xới xáo

Xới xáo có vai trò quan trọng như vậy nhưng cần phải xác định rõ khi nào xới xáo để đạt hiệu quả cao nhất mà lại không tốn kém

Để việc xới xáo có hiệu quả, người ta thường tiến hành xới xáo vào những thời điểm:

- Sau khi trồng cây khoảng 01 tháng, cỏ thường mọc nhiều, đặc biệt là những vườn mãng cầu ta không được che tủ, cỏ mọc nhiều Mặt khác, đất cũng không còn tơi xốp Do

đó, cần tiến hành xới xáo lần 1

- Sau những trận mưa lớn, đất bị bí chặt, đo đó, nên tiến hành xới xáo

- Trong năm, cần định kỳ xới xáo cho vườn mãng cầu ta Số lần xới căn cứ vào mức độ tơi xốp của đất và tình hình mọc của cỏ dại trên vườn

24

Để việc xới xáo có hiệu quả, ngoài việc xác định thời điểm xới xáo, chúng ta còn phải xới xáo đúng kỹ thuật: Độ rộng, sâu của lớp đất được xới là bao nhiêu

- Độ rộng của phần đất được xới:

Căn cứ vào tuổi cây, sự phát triển của bộ rễ cây để quyết định độ rộng của phần đất xới xáo cho phù hợp

Cây ăn quả thân gỗ nói chung, cây mãng cầu ta nói riêng, bộ rễ cây có đặc điểm là phát triển tỷ lệ thuận với bộ tán trên mặt đất Tức là, thông thường bộ rễ ăn rộng đến đâu thì tán cũng ăn rộng ra đến đó Vì vậy, để không gây tổn thương cho bộ rễ, khi xới xáo người ta thường xới từ hình chiếu tán cây ra ngoài

- Độ sâu lớp đất xới xáo

Bộ rễ cây tập trung chủ yếu ở tầng canh tác, vì vậy thường xới một lớp đất dày khoảng

- Nâng cao hiệu quả kinh tế, tăng thu nhập trên cùng một diện tích đất

- Lấy ngắn nuôi dài, số tiền thu được từ sản phẩm cây trồng xen có thể được dùng để đầu tư chăm sóc cho cây mãng cầu ta trong thời gian đầu khi vườn mãng cầu ta chưa được thu hoạch Điều này rất có ý nghĩa với bà con nông dân có nguồn vốn đầu tư không nhiều

- Cải tạo đất, tăng độ màu mỡ của đất

+ Phế phụ phẩm của cây trồng xen sau khi thu hoạch sẽ được vùi lấp vào gốc cây mãng cầu ta, tăng độ màu mỡ cho đất

+ Cây trồng phụ làm giảm quá trình xói mòn đất, giữ độ ẩm cho đất giúp cải tạo tính chất đất, đặc biệt là các cây trồng xen thuộc họ đậu

- Tăng năng suất cây trồng chính

5.2 Xác định loài cây để trồng xen

Căn cứ vào mục đích của chủ vườn và đặc điểm hình thái của cây để quyết định phương thức trồng xen và loài cây trồng xen

- Phối hợp cây mãng cầu ta với cây ăn quả ngắn ngày như dứa, các loại dưa,

- Phối hợp cây mãng cầu ta với cây công nghiệp ngắn ngày như các loài cây họ Đậu như lạc, đậu tương, đậu đen, đậu xanh, ngô

- Phối hợp cây mãng cầu ta với cây cải tạo đất như lạc, đậu, cây chó đẻ

B Câu hỏi và ài tập thực hành

Câu hỏi:

* Câu hỏi trắc nghiệm (Hãy khoanh tròn đáp án đúng nhất)

Câu 1: Tại sao phải xới xáo cho gốc cây mãng cầu ta sau mỗi trận mưa to hoặc xới xáo định kỳ?

a Để cung cấp oxy cho rễ hô hấp

b Để cho rễ cây dễ đâm xuyên vào đất để hút dinh dưỡng

b Phân hữu cơ, lân và vôi

Câu 10: Ở thời kỳ kinh doanh, khi bón phân để phục hồi cây thường bón loại phân bón

gì để đạt hiệu quả cao?

a Đạm và kali;

b Phân hữu cơ, lân và vôi