Trường Tổ BÀI 5 VĂN BẢN THÔNG TIN (THUẬT LẠI SỰ KIỆN THEO TRẬT TỰ THỜI GIAN) Môn học NGỮ VĂN; lớp 6 Thời gian thực hiện 12 tiết I Mục tiêu 1 Về kiến thức Giúp HS hiểu được – Đặc điểm của văn bản thông.
Trang 1Tổ:
BÀI 5: VĂN BẢN THÔNG TIN
(THUẬT LẠI SỰ KIỆN THEO TRẬT TỰ THỜI GIAN)
Môn học: NGỮ VĂN; lớp: 6
Thời gian thực hiện: 12 tiết
I Mục tiêu
1 Về kiến thức
Giúp HS hiểu được:
– Đặc điểm của văn bản thông tin và văn bản thông tin thuật lại một sự kiện theo trật
• Mở rộng được vị ngữ trong viết và nói
• Viết được văn bản thuyết minh thuật lại một sự kiện
• Trao đổi, thảo luận về ý nghĩa của một sự kiện lịch sử
(Chép 4 yêu cầu đầu tiên ở khung Yêu cầu cần đạt)
3 Về phẩm chất
Tự hào về lịch sử dân tộc; quan tâm đến những sự kiện nổi bật của địa phương, đấtnước và thế giới;
(Chép yêu cầu cuối cùng ở khung Yêu cầu cần đạt)
II Thiết bị dạy học và học liệu
1 Thiết bị: Máy chiếu, máy tính, Giấy A0 hoặc bảng phụ để HS làm việc nhóm,
Phiếu học tập, …
2 Học liệu: SGK Ngữ văn 6 - Tập 1, sách bài tập đọc hiểu; sách luyện viết,…
III Tiến trình dạy học
Trang 2● Đọc phần 1 Chuẩn bị để nắm bắt các định hướng/cách thức đọc hiểu một văn
bản thông tin thuật lại một sự kiện
● Tìm hiểu một số thông tin về tác giả Bùi Đình Phong và ghi lại các thông tin
giúp ích cho việc đọc hiểu văn bản “Hồ Chí Minh và Tuyên ngôn Độc lập”
● Tìm hiểu về sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập ngày
2-9-1945 và ghi lại những thông tin cần thiết Ghi rõ nguồn cung cấp các thông tin ấy
● Tìm hiểu xuất xứ của văn bản (Văn bản được in / đăng ở sách, báo hoặc phươngtiện nào? Được in / đăng vào thời điểm nào? Việc in / đăng vào thời điểm đó có ý nghĩagì?)
+ Ở mỗi đoạn, tương ứng với mỗi mốc thời gian, có thể dùng bút chì gạch chânnhững thông tin cụ thể (các sự việc được nhắc đến)
● Đọc thầm lại hoặc đọc to toàn bộ văn bản ít nhất một lần nữa (không dừng lại ởmỗi phần / đoạn hay chú thích) để cảm nhận chung / tổng thể về văn bản
● Trả lời các câu hỏi nêu ở sau văn bản đọc hiểu, ghi câu trả lời vào vở soạn bài
2 TRONG GIỜ HỌC
Hoạt động 1: Khởi động và xác định vấn đề
1.1 Mục tiêu: Thu hút sự chú ý, tạo hứng thú học tập; huy động tri thức nền và trảinghiệm của HS
1.2 Nội dung: Tìm hiểu về Chủ tịch Hồ Chí Minh/Vấn đề độc lập dân tộc/Những
hiểu biết của HS về việc Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập ngày 2-9-1945.
1.3 Sản phẩm: Bài trình bày sản phẩm theo yêu cầu của GV (bằng miệng hoặc kếthợp các phương tiện hỗ trợ)
1.4 Tổ chức thực hiện:
GV có thể tổ chức khởi động bằng nhiều hình thức khác nhau
Dưới đây là một số gợi ý:
Bài trình bày sản phẩm theo yêu cầu của GV
Trang 3– Cách 1: Yêu cầu cá nhân HS thực hiện nhiệm vụ sau: Em đã
được nghe, được học nhiều về Chủ tịch Hồ Chí Minh Hãy nói về
một điều mà em thích thú nhất ở Người?
– Cách 2: Yêu cầu HS trao đổi, thảo luận nhóm về vấn đề sau:
Em hiểu thế nào là một đất nước “độc lập”? Được sống trong một
đất nước “độc lập”, em cảm thấy thế nào? Theo em, những ai đã
góp phần tạo nên nền độc lập của một quốc gia, dân tộc?
– Cách 3: Yêu cầu HS thực hiện phiếu học tập (theo kĩ thuật
KWL), điền thông tin vào cột (1) và cột (2), thông tin ở cột (3) sẽ
điền sau khi đã đọc hiểu văn bản
PHIẾU HỌC TẬP
(1)
Những điều em đã
biết về Hồ Chí
Minh và bản TNĐL
(2) Những điều em muốn biết về Hồ Chí Minh và bản TNĐL
(3) Những điều em biết thêm về Hồ Chí Minh và bản TNĐL
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
HS làm việc cá nhân hoặc nhóm theo yêu cầu của GV
GV yêu cầu HS trình bày sản phẩm, nhận xét sản phẩm của HS
Nêu vấn đề: cách đọc văn bản thông tin thuật lại một sự kiện và ý
nghĩa của việc đọc loại văn bản này
(bằng miệng hoặc kết hợp các phương tiện hỗ trợ)
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức, kĩ năng mới
2.1 Mục tiêu: Nhận biết được một số yếu tố hình thức (nhan đề, sa pô, hình ảnh, cách triển khai, ), nội dung (đề tài, chủ đề, ý nghĩa, ) của văn bản thông tin thuật lại một sự kiện, triển khai thông tin theo trật tự thời gian
2.2 Nội dung: Đọc văn bản; vận dụng các tri thức công cụ đã được cung cấp trong
phần Kiến thức ngữ văn và Chuẩn bị vào đọc hiểu hình thức và nội dung của văn bản; trả
lời các câu hỏi đọc hiểu sau văn bản
2.3 Sản phẩm: Bài trình bày bằng miệng hoặc Phiếu học tập đã hoàn thành
2.4 Tổ chức thực hiện:
I Tìm hiểu chung
Trang 4– GV yêu cầu một số cá nhân HS chia sẻ
những thông tin tìm hiểu được về tác giả
- HS trình bày sản phẩm của cá nhân bằng
lời nói hoặc kết hợp giữa lời nói với các
phương tiện hỗ trợ (ảnh, thông tin trên web)
- GV nhận xét và chốt lại các thông tin
chính
1 Tác giả
Tác giả Bùi Đình Phong: sinh năm 1950, quê
ở Hà Tĩnh
– GV yêu cầu HS cả lớp đọc phần trong
ngoặc đơn ở cuối văn bản để biết xuất xứ của
văn bản này Nếu HS có máy tính hoặc máy
tính bảng, GV có thể yêu cầu HS vào trang
https://baodanang.vn để đọc văn bản online
GV chiếu văn bản trên máy tính (Lưu ý: VB
trong SGK đã có chỉnh sửa)
– GV hỏi: Việc đăng văn bản vào thời điểm
đó có ý nghĩa gì?
HS trình bày sản phẩm của cá nhân
GV nhận xét câu trả lời của HS
– GV yêu cầu một số cá nhân HS trình bày
ngắn gọn những thông tin về sự kiện Chủ
tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập
ngày 2-9-1945 đã sưu tầm được và chỉ ra
nguồn cung cấp các thông tin ấy
HS trình bày sản phẩm của cá nhân bằng lời
nói hoặc kết hợp giữa lời nói với các phương
tiện hỗ trợ (tranh/ảnh, thông tin trên web)
GV nhận xét câu trả lời của HS
2 Văn bản
– Xuất xứ: Văn bản được đăng trên https://baodanang.vn Thứ Bảy, 1-9-2018– Ý nghĩa của việc đăng tải văn bản: cho thấy tính cập nhật của thông tin trong văn bản, gợi nhắc lại sự kiện lịch sử quan trọng của dân tộc, thu hút sự chú ý của mọi người với sự kiện, đồng thời nhấn mạnh thêm ý nghĩa to lớn của sự kiện này
II Đọc hiểu văn bản
- GV gọi 1 số HS, mỗi HS đọc một phần văn
bản đã được đánh số
- HS đọc văn bản theo yêu cầu
HS đọc to, rõ ràng, lưu loát
GV hướng dẫn HS xác định bố cục của văn
bản
- GV yêu cầu cá nhân HS làm việc cá nhân
và trả lời Câu 1 trong SGK: Văn bản thuật lại
sự kiện gì? Sự kiện đó được nêu ở phần nào
của văn bản? Sự kiện đó được thuật lại theo
trật tự nào?
1 Bố cục của văn bản
- Văn bản thuật lại sự kiện Hồ Chí Minh viết
và đọc bản Tuyên ngôn Độc lập năm 1945,
“khai sinh” nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà
- Sự kiện đó được nêu ở nhan đề của văn bản
Trang 5HS trình bày sản phẩm của cá nhân.
GV nhận xét câu trả lời của HS
- GV yêu cầu cá nhân HS làm việc theo cặp
để trả lời Câu 2 trong SGK: Nêu nội dung
chính của từng phần trong văn bản
- HS trình bày sản phẩm của cặp đôi
- GV nhận xét câu trả lời của HS
- Sự kiện đó được thuật lại theo trình tự thời gian
- Ngoài sa pô, văn bản gồm làm ba phần: (1) giới thiệu sự kiện, (2) diễn biến của sự kiện
và (3) kết thúc sự kiện
Hướng dẫn HS đọc hiểu nội dung của văn
bản
- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân đọc sa pô
của văn bản và trả lời câu hỏi: Sa pô của văn
bản nêu nội dung gì? Tác giả bài viết đã làm
nổi bật sa pô bằng các nào? (Cụ thể hóa câu
hỏi ở hộp bên phải sa pô)
HS trình bày sản phẩm của cá nhân
GV nhận xét câu trả lời của HS
- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân và trả lời
câu hỏi: Phần (1) cung cấp thông tin gì? Tìm
hiểu thêm bản Tuyên ngôn Độc lập của Hoa
Kỳ (Câu hỏi ở hộp bên phải phần (1))
HS trình bày sản phẩm của cá nhân bằng lời
nói hoặc kết hợp giữa lời nói với các phương
tiện hỗ trợ (tranh/ảnh, thông tin trên web)
GV nhận xét câu trả lời của HS
- GV yêu cầu HS chỉ ra những thông tin cụ
thể nào cần chú ý trong phần (2); chú ý các
mốc thời gian diễn ra các sự việc trong văn
bản – 2 câu hỏi ở hộp bên phải phần (2) và
trả lời Câu 3 trong SGK: Kẻ bảng (trong
SGK) vào vở và ghi lại mỗi thông tin cụ thể
trong phần (2) của văn bản (tương ứng với
từng mốc thời gian) bằng một câu
- GV gợi ý: Trong khi đọc, HS cần nhận thấy
2 Nội dung của văn bản
- Tuyên ngôn Độc lập của Hoa Kỳ là văn
bản chính trị tuyên bố ly khai khỏi Anh của
13 thuộc địa Bắc Mỹ, được viết bởi ThomasJefferson và tuyên bố vào 4 tháng 7 năm
1776
* Phần (2)
- Nêu diễn biến của sự kiện
- Nêu các thông tin tương ứng với mỗi mốcthời gian cụ thể
Mốc thời gian
Thông tin cụ thể
Ngày 8-1945
22-Bác rời Tân Trào về Hà Nội
Sáng 8-1945
26-HCM triệu tập và chủ trì cuộc họp Thường vụ Trung ương
Trang 6ở cả ba phần của văn bản, đặc biệt là phần
(2) có nhiều đoạn văn, mỗi đoạn văn nói về
một mốc thời gian và tương ứng với mốc
thời gian đó là một sự việc / thông tin cụ thể
HS cần tóm tắt thông tin ở mỗi đoạn văn để
ghi vào bảng Thông tin của mỗi đoạn
thường nằm ở câu đầu đoạn, ngay sau trạng
ngữ chỉ thời gian
HS làm việc cá nhân để trả lời
GV nhận xét câu trả lời của HS, chiếu phần
kiến thức cần chốt lại
- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân chỉ ra
thông tin nào được nhắc đến ở phần (3) – câu
hỏi ở hộp bên phải phần (3)
HS làm việc cá nhân để trả lời
GV nhận xét câu trả lời của HS
- GV yêu cầu HS làm việc theo nhóm (theo
kĩ thuật khăn trải bàn) quan sát 2 bức ảnh
(theo hộp bên phải của ảnh) và trả lời Câu 4:
Các bức ảnh được đưa vào văn bản nhằm
mục đích gì?
- GV gợi ý: HS cần chỉ ra nội dung của mỗi
bức ảnh (Ảnh chụp ai / cảnh gì? Người đó
đang làm gì? / Cảnh đó có đặc điểm gì?); tiếp
theo, chỉ ra được mục đích của việc đưa các
bức ảnh vào văn bản (giúp người đọc hình
dung rõ hơn về điều gì?); cuối cùng, thấy
được việc đưa các bức ảnh vào văn bản là
hợp lí hay không?
HS làm việc nhóm để trả lời
GV nhận xét câu trả lời của HS
- GV yêu cầu HS thảo luận theo nhóm để trả
lời Câu 5 trong SGK: Em thấy thông tin nào
trong văn bản cần chú ý nhất? Vì sao?
ĐảngNgày 27-
8-1945
Người tiếp các bộ trưởng mới,đưa bản thảo TNĐL để các thành viên Chính phủ xét duyệt
Ngày 28
và ngày 29-8-1945
Người dành phần lớn thời giansoạn TNĐL
Ngày mo30-8-1945
Bác mời một số đồng chí đến góp ý cho bản TNĐL
- Sử dụng nhiều câu có trạng ngữ chỉ thờigian
* Phần (3)
- Cung cấp thông tin/sự việc kết thúc sự kiện:HCM đọc bản TNĐL ở vườn hoa Ba Đìnhvào lúc 14 giờ ngày 2/9/1945
- Nêu mục đích của sự việc: khai sinh ranước VNDCCH
- Hai bức ảnh: Nội dung được nêu dưới mỗiảnh (Chủ tịch HCM đọc TNĐL tại quảngtrường Ba Đình ngày 2-9-1945)
- Hai bức ảnh giúp người đọc hình dung rõhơn về Chủ tịch HCM và khoảnh khắc lịch
sử được nhắc tới trong văn bản
- Việc đưa các bức ảnh vào văn bản là hợp lí
vì giúp hình thức của văn bản sinh động hơn,làm tăng tính chân thực của thông tin đượcnói đến trong văn bản
Các thông tin đều quan trọng, song thôngtin/sự việc kết thúc sự kiện là quan trọngnhất Vì thông tin đó thường được dùng để
Trang 7- HS làm việc nhóm, thảo luận về một thông
tin được nêu trong văn bản cần chú ý nhất;
đồng thời giải thích lí do
đặt tên cho sự kiện
III Tổng kết
- GV yêu cầu HS làm việc nhóm, sử dụng sơ
đồ 03 nhánh để khái quát về: nội dung, ý
nghĩa của văn bản; hình thức trình bày của
văn bản và cách đọc văn bản thông tin thuật
lại sự kiện theo trật tự thời gian
Ví dụ:
Hoặc GV đặt các câu hỏi:
+ Qua văn bản, em có thêm hiểu biết gì về
vai trò của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với
lịch sử dân tộc? Theo em, bản Tuyên ngôn
Độc lập mà Hồ Chí Minh viết có ý nghĩa như
thế nào? (Hoặc HS điền thông tin vào cột (3)
nếu GV sử dụng phiếu KWL để khởi động)
+ Để cung cấp thông tin về sự kiện Bác Hồ
viết Tuyên ngôn Độc lập, người viết đã sử
dụng cách diễn đạt (dùng từ, đặt câu, sử dụng
hình ảnh…) như thế nào? Tác dụng của cách
diễn đạt đó?
- HS làm việc nhóm, làm trên giấy
A0/bảng/máy tính có cài đặt phần mềm vẽ sơ
đồ tư duy
- GV yêu cầu các nhóm trình bày sản phẩm,
nhận xét sản phẩm của mỗi nhóm và chốt lại
những thông tin cơ bản
1 Nội dung và ý nghĩa của văn bản
- Nội dung: thuật lại sự kiện HCM soạn thảo
và đọc bản TNĐL – khai sinh ra nước VNDCCH
- Ý nghĩa: gợi nhắc và nhấn mạnh thêm ý nghĩa to lớn của sự kiện được thuật lại
2 Hình thức của văn bản
- In đậm để làm nổi bật sa pô
- Có sự kết hợp giữa kênh chữ và kênh hình
để thuật lại sự kiện
- Đánh số thứ tự các phần để người đọc dễ theo dõi và nhận ra bố cục của văn bản
- Sử dụng kiểu câu có trạng ngữ chỉ thời gianđứng ở đầu mỗi đoạn nêu thông tin cụ thể - một trong những biểu hiện của cách thuật lại
sự kiện theo trật tự thời gian
3 Cách đọc văn bản thông tin thuật lại một sự kiện theo trật tự thời gian
- Xem lại phần Chuẩn bị trước văn bản trong
Hình thức của VB
Trang 8Hoạt động 3: Luyện tập, vận dụng
3.1 Mục tiêu: Giúp HS vận dụng kiến thức về văn bản thông tin thuật lại một sựkiện và kĩ năng đọc văn bản đó vào nhận diện, đọc một văn bản khác có cùng chủ đề 3.2 Nội dung: Thực hiện Câu 6 trong SGK
3.3 Sản phẩm: Bài trình bày bằng miệng hoặc Phiếu học tập đã hoàn thành
3.4 Tổ chức thực hiện:
IV Luyện tập, vận dụng
- GV có thể yêu cầu HS làm việc theo cặp
hoặc theo nhóm để đọc tờ lịch trong SGK
và trả lời Câu 6:
+ Tờ lịch sau đây nhắc đến sự kiện lịch sử
nào và cho em biết những thông tin gì về sự
kiện ấy?
+ Cách trình bày thông tin về sự kiện lịch
sử ở tờ lịch này có gì khác với văn bản Hồ
Chí Minh và “Tuyên ngôn Độc lập”? Hãy
trả lời câu hỏi này bằng cách điền thông tin
vào phiếu học tập (dưới đây)
- GV gợi ý: Tờ lịch cung cấp nhiều thông
tin, trong đó có ghi ngày tháng theo âm
lịch, một số hiện tượng thời tiết, giờ tốt
trong ngày,… Tuy nhiên, câu hỏi chỉ yêu
cầu HS tập trung vào nhận diện những
thông tin về sự kiện lịch sử mà tờ lịch cung
cấp cũng như so sánh cách trình bày thông
tin về sự kiện lịch sử ấy của tờ lịch với văn
bản Hồ Chí Minh và “Tuyên ngôn Độc
lập”
HS đọc và làm việc theo cặp hoặc theo
nhóm
GV yêu cầu các cặp/nhóm trả lời, nhận xét
sản phẩm của mỗi cặp/nhóm và chốt lại
những thông tin cơ bản
- Tờ lịch nhắc đến sự kiện ngày 2-9 (dương lịch) và cho biết những thông tin vắn tắt về thời gian, địa điểm, mục đích của sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản
Tuyên ngôn Độc lập; trích dẫn một số câu
quan trọng trong bản tuyên ngôn)
- Điểm khác nhau của hai văn bản về cách trình bày thông tin về ngày 2–9:
+ Văn bản Hồ Chí Minh và “Tuyên ngôn Độc lập” dài, có bố cục 3 phần, trình bày
thông tin theo trật tự thời gian; đưa nhiều thông tin chi tiết, cụ thể giúp người đọc
hình dung quá trình viết và đọc bản Tuyên ngôn Độc lập của Hồ Chí Minh,…
+ Tờ lịch cung cấp thông tin rất cô đọng, ngắn gọn bằng một đoạn văn, tập trung vào thời gian, địa điểm, mục đích của sự kiện và trích dẫn một số câu quan trọng
trong bản Tuyên ngôn Độc lập của Hồ Chí
Minh
PHIẾU HỌC TẬP
Trang 9Cách trình bày thông tin trong văn bản
Hồ Chí Minh và “Tuyên ngôn Độc lập”
Cách trình bày thông tin trong tờ lịch
3 SAU GIỜ HỌC
GV hướng dẫn HS:
- Thực hiện nhiệm vụ 1 của phần Hướng dẫn tự học trong SGK.
- Chuẩn bị bài Diễn biến Chiến dịch Điện Biên Phủ
1 Nhiệm vụ: Cách trình bày thông tin
về sự kiện lịch sử ở tờ lịch này có gì
khác với văn bản Hồ Chí Minh và
“Tuyên ngôn Độc lập”?
Trang 10Văn bản 2: DIỄN BIẾN CHIẾN DỊCH ĐIỆN BIÊN PHỦ
(Tiết 3-4)
1 TRƯỚC GIỜ HỌC
GV hướng dẫn HS:
● Đọc phần 1 Chuẩn bị để nắm bắt các định hướng/cách thức đọc hiểu một văn
bản thông tin thuật lại một sự kiện được trình bày theo hình thức đồ họa thông tin
● Tìm hiểu đồ họa thông tin/infographic (đặc điểm, mục đích)
● Tìm hiểu về Chiến dịch Điện Biên Phủ và ghi lại những thông tin cần thiết Ghi
rõ nguồn cung cấp các thông tin ấy
● Tìm hiểu xuất xứ của văn bản (Văn bản được in / đăng ở sách, báo hoặc phươngtiện nào? Được in / đăng vào thời điểm nào? Việc in / đăng vào thời điểm đó có ý nghĩagì?)
+ Ở mỗi đợt/tương ứng với mỗi mốc thời gian, có thể dùng bút chì gạch chânnhững thông tin cụ thể (các sự việc được nhắc đến)
+ Nhận ra được cách trình bày của văn bản (Cách trình bày của văn bản có gì khác
với văn bản “Hồ Chí Minh và Tuyên ngôn Độc lập”?)
● Đọc thầm lại hoặc đọc to toàn bộ văn bản ít nhất một lần nữa (không dừng lại ởmỗi phần / đoạn hay chú thích) để cảm nhận chung / tổng thể về văn bản
● Trả lời các câu hỏi nêu ở sau văn bản đọc hiểu, ghi câu trả lời vào vở soạn bài
2 TRONG GIỜ HỌC
Hoạt động 1: Khởi động và xác định vấn đề
1.1 Mục tiêu: Thu hút sự chú ý, tạo hứng thú học tập; huy động tri thức nền và trảinghiệm của HS
1.2 Nội dung: Tìm hiểu về các sự kiện lịch sử nổi bật của đất nước ta
1.3 Sản phẩm: Bài trình bày sản phẩm theo yêu cầu của GV (bằng miệng hoặc kếthợp các phương tiện hỗ trợ)
1.4 Tổ chức thực hiện:
Trang 11Hoạt động của GV và HS Sản phẩm cần đạt
GV có thể tổ chức khởi động bằng nhiều hình thức khác nhau
Dưới đây là một số gợi ý:
– Yêu cầu HS làm việc nhóm thực hiện nhiệm vụ sau: Liệt kê
một số chiến thắng lừng lẫy của nhân dân ta trong các cuộc đấu
tranh chống lại kẻ thù xâm lược từ xưa đến nay Sắp xếp các
chiến thắng đó theo trật tự thời gian và cho biết: Em biết nhiều
thông tin về chiến thắng nào nhất? Những thông tin về chiến
thắng đó em tiếp nhận từ những nguồn nào?
– Yêu cầu HS làm việc cá nhân thực hiện nhiệm vụ sau: Nếu phải
thuyết minh một cách thật ngắn gọn về một sự kiện lịch sử nào
đó thì em sẽ đưa vào những thông tin chính nào và lựa chọn cách
trình bày ra sao? Thử áp dụng với một sự kiện lịch sử mà em
thích và chia sẻ với cả lớp
HS làm việc cá nhân hoặc nhóm theo yêu cầu của GV
GV yêu cầu HS trình bày sản phẩm, nhận xét sản phẩm của HS
Bài trình bày sản phẩm theo yêu cầu của GV (bằng miệng hoặc kết hợp các phương tiện hỗ trợ)
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức, kĩ năng mới
2.1 Mục tiêu: Nhận biết được một số yếu tố hình thức (nhan đề, sa pô, hình ảnh,cách triển khai, ), nội dung (đề tài, chủ đề, ý nghĩa, ) của văn bản thông tin (ở đây là đồhọa thông tin) thuật lại một sự kiện, triển khai thông tin theo trật tự thời gian
2.2 Nội dung: Đọc văn bản; vận dụng các tri thức công cụ đã được cung cấp trong
phần Kiến thức ngữ văn và Chuẩn bị vào đọc hiểu hình thức và nội dung của văn bản; trả
lời các câu hỏi đọc hiểu sau văn bản
2.3 Sản phẩm: Bài trình bày sản phẩm theo yêu cầu của GV (bằng miệng hoặc kếthợp các phương tiện hỗ trợ)
2.4 Tổ chức thực hiện:
I Tìm hiểu chung
– GV yêu cầu HS cả lớp đọc phần trong
ngoặc đơn ở cuối văn bản để biết xuất xứ của
văn bản này Nếu HS có máy tính hoặc máy
tính bảng, GV có thể yêu cầu HS vào trang
https://infographics.vn để đọc văn bản
online GV chiếu văn bản Lưu ý: VB trong
SGK đã được chỉnh sửa so với bản gốc về
thứ tự các ảnh để chính xác hơn
– GV hỏi: Việc đăng văn bản vào thời điểm
– Xuất xứ: Văn bản được đăng trên https://infographics.vn, ngày 6-5-2019.– Ý nghĩa của việc đăng tải văn bản: cho thấy tính cập nhật của thông tin trong văn bản, gợi nhắc lại sự kiện lịch sử quan trọng của dân tộc, thu hút sự chú ý của mọi người với sự kiện, đồng thời nhấn mạnh thêm ý nghĩa to lớn của sự kiện này (tương tự văn
bản “Hồ Chí Minh và Tuyên ngôn Độc lập”).
Trang 12đó có ý nghĩa gì?
HS trình bày sản phẩm của cá nhân
GV nhận xét câu trả lời của HS
– GV yêu cầu một số cá nhân HS trình bày
ngắn gọn những thông tin về Chiến dịch
Điện Biên Phủ đã sưu tầm được và chỉ ra
nguồn cung cấp các thông tin ấy
HS trình bày sản phẩm của cá nhân bằng lời
nói hoặc kết hợp giữa lời nói với các phương
tiện hỗ trợ (tranh/ảnh, thông tin trên web)
GV nhận xét câu trả lời của HS
II Đọc hiểu văn bản
- GV HS đọc văn bản
- HS đọc văn bản theo yêu cầu
HS đọc to, rõ ràng, lưu loát
GV hướng dẫn HS xác định bố cục của văn
bản
- GV yêu cầu cá nhân HS làm việc cá nhân
và trả lời các câu hỏi:
+ Câu 1 trong SGK: Thông tin chính mà văn
bản Diễn biến Chiến dịch Điện Biên Phủ
cung cấp cho người đọc là gì? Dựa vào đâu
mà người đọc dễ dàng nhận ra thông tin
chính ấy?
+ Câu hỏi nêu ở hộp đầu tiên bên phải trang
95 trong SGK: Từ “diễn biến” trong nhan đề
cho thấy thông tin trong bài viết sẽ được
triển khai theo trình tự nào?
+ Văn bản gồm mấy phần?
HS trình bày sản phẩm của cá nhân
GV nhận xét câu trả lời của HS
1 Bố cục của văn bản
- Văn bản thuật lại diễn biến của Chiến dịch Điện Biên Phủ Sự kiện đó được nêu ở ngay nhan đề của văn bản
- Từ “diễn biến” trong nhan đề cho thấy thông tin trong bài viết sẽ được triển khai theo trình tự thời gian
- Ngoài sa pô, văn bản gồm làm ba phần: + Đợt 1
+ Đợt 2+ Đợt 3
Hướng dẫn HS đọc hiểu nội dung của văn
bản
- GV yêu cầu HS làm việc theo cặp đọc sa pô
của văn bản và trả lời Câu 2 trong SGK: Nội
dung sa pô có liên quan gì đến nhan đề của
văn bản?
HS trình bày sản phẩm của cặp đôi
GV nhận xét câu trả lời của HS
2 Nội dung của văn bản
a) Sa pô
- Sa pô tuy ngắn gọn nhưng đã nêu bật được
ý nghĩa của Chiến dịch Điện Biên Phủ và thời gian diễn ra, kết quả của chiến dịch ấy
Trang 13- GV yêu cầu HS làm việc theo nhóm:
+ Hoàn thành phiếu học tập sau để nắm được
những thông tin cơ bản Đây là câu hỏi cụ
thể hóa Câu 3 trong SGK (Phiếu học tập –
đang làm gì? / Cảnh đó có đặc điểm gì?); tiếp
theo, chỉ ra được mục đích của việc đưa các
bức ảnh vào văn bản (giúp người đọc hình
dung rõ hơn về điều gì?); cuối cùng, thấy
được việc đưa các bức ảnh vào văn bản là
hợp lí hay không?
- GV lưu ý HS: trong đồ họa thông tin, hình
ảnh không thể thiếu, là một kênh chuyển tải
thông tin chính của văn bản
HS làm việc nhóm để trả lời, trình bày sản
phẩm bằng lời nói hoặc kết hợp giữa lời nói
với các phương tiện hỗ trợ (tranh/ảnh, thông
tin trên web)
GV nhận xét câu trả lời của HS
GV yêu cầu HS làm việc cá nhân và trả lời
Câu 4 trong SGK: Vì sao thông tin cụ thể của
Đợt 3 lại được in đậm?
HS trình bày sản phẩm của cá nhân
GV nhận xét câu trả lời của HS
b) Các thông tin chính
- Văn bản cung cấp ba thông tin chính về ba đợt tiến công tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ
- Cách trình bày các thông tin này giống nhau ở chỗ: Với mỗi đợt tiến công, người viết đều nêu thời gian diễn ra và những thànhquả mà quân ta đã làm được ở mỗi đợt tiến công đó; cách trình bày thông tin về mỗi đợt tiến công cũng thống nhất ở chỗ sử dụng mũitên trước thứ tự đợt tiến công, đưa thời gian diễn ra đợt tiến công vào ngoặc đơn và in nghiêng các con số chỉ thời gian, dùng từ ngữ để nêu những việc mà quân ta làm được,dùng ảnh minh hoạ cho mỗi đợt tiến công,…
- Các bức ảnh được đưa vào để làm rõ thêm thông tin cho mỗi đợt (tương ứng với mỗi đợt là một ảnh minh họa), làm cho thông tin được chuyển tải mang tính chân thực, đồng thời làm cho hình thức của văn bản thêm hấpdẫn
- Thông tin của Đợt 3 được tác giả in đậm vì đây là thông tin quan trọng In đậm để làm nổi bật thông tin đó, gây sự chú ý của người đọc
III Tổng kết
- GV yêu cầu HS làm việc nhóm, sử dụng sơ
đồ tư duy 03 nhánh để khái quát về: nội
dung, ý nghĩa của văn bản; hình thức trình
bày của văn bản và cách đọc đồ họa thông tin
thuật lại sự kiện theo trật tự thời gian
Hoặc GV đặt các câu hỏi:
1 Nội dung và ý nghĩa của văn bản
- Nội dung: thuật lại diễn biến Chiến dịch Điện Biên Phủ
- Ý nghĩa: gợi nhắc và nhấn mạnh thêm ý nghĩa to lớn của sự kiện được thuật lại
2 Hình thức của văn bản
Trang 14+ Qua văn bản, em có thêm hiểu biết gì về
Chiến dịch Điện Biên Phủ?
+ Để cung cấp thông tin về diễn biến Chiến
dịch Điện Biên Phủ, người viết đã sử dụng
cách chuyển tải thông tin (sử dụng kênh
hình, kênh chữ, màu sắc, …) như thế nào?
Tác dụng của cách trình bày đó?
HS làm việc nhóm, làm trên giấy
A0/bảng/máy tính có cài đặt phần mềm vẽ sơ
đồ tư duy
GV yêu cầu các nhóm trình bày sản phẩm,
nhận xét sản phẩm của mỗi nhóm và chốt lại
những thông tin cơ bản
- In đậm để làm nổi bật sa pô và các thông tin chính
- Có sự kết hợp giữa kênh chữ và kênh hình
để thuật lại sự kiện Kênh hình: chọn lọc; kênh chữ: ngắn gọn Màu sắc: hài hòa, hợp
lí
- Sắp xếp thông tin theo trật tự thời gian; có
sử dụng kiểu câu có trạng ngữ chỉ thời gian
để nêu thông tin cụ thể
3 Cách đọc đồ họa thông tin thuật lại một
sự kiện theo trật tự thời gian
- Đọc nhan đề để nắm được thông tin được thuật lại
- Đọc sa pô (nếu có) để thấy được tác dụng của sa pô
- Đọc từng thông tin cụ thể được chuyển tải qua kênh chữ, kết nối kênh chữ với kênh hình (hình ảnh minh họa) để thấy được các thông tin mà văn bản muốn chuyển tải
- Chỉ ra được nét độc đáo/cách riêng trong việc chuyển tải thông tin của văn bản
PHỤ LỤC
PHIẾU HỌC TẬP
Đọc văn bản Diễn biến Chiến dịch Điện Biên Phủ
1 Hãy điền thông tin cơ bản theo chỉ dẫn dưới đây để hoàn thiện sơ đồ sau:
Trang 152 Cách trình bày các thông tin ở ba đợt giống nhau ở chỗ nào?
3.2 Nội dung: Thực hiện Câu 5 trong SGK
3.3 Sản phẩm: Bài trình bày sản phẩm theo yêu cầu của GV (bằng miệng hoặc kếthợp các phương tiện hỗ trợ)
3.4 Tổ chức thực hiện:
IV Luyện tập, vận dụng
- GV có thể yêu cầu HS làm việc theo cặp
hoặc theo nhóm, trao đổi để tìm ra câu trả
lời cho Câu 6 trong SGK: Cách trình bày
thông tin của văn bản Diễn biến Chiến dịch
- Văn bản Diễn biến Chiến dịch Điện Biên Phủ sử dụng hình thức đồ hoạ thông tin
với nhiều hình ảnh, kí hiệu để chuyển tải thông tin; ngôn từ ít, cô đọng; ngôn ngữ và
Trang 16Điện Biên Phủ có gì khác so với văn bản
Hồ Chí Minh và “Tuyên ngôn Độc lập”?
- GV gợi ý: Trước hết, HS cần nhận thấy
văn bản Diễn biến Chiến dịch Điện Biên
Phủ là một đồ hoạ thông tin Cần xem lại
kiến thức ngữ văn về “đồ hoạ thông tin”
(infographic) để nắm được mục đích sử
dụng kiểu văn bản này, đồng thời chỉ ra
những ưu điểm của đồ hoạ thông tin cho
các mục đích đó Sau đó, HS chỉ ra sự khác
nhau – cũng là ưu điểm trong cách trình
bày thông tin của 2 văn bản
HS đọc và làm việc theo cặp hoặc theo
nhóm
GV yêu cầu các cặp/nhóm trả lời, nhận xét
sản phẩm của mỗi cặp/nhóm và chốt lại
những thông tin cơ bản
hình ảnh, kí hiệu bổ sung thông tin cho nhau; thích hợp với mục đích giới thiệu về Chiến dịch Điện Biên Phủ một cách nhanhchóng, rõ ràng, ngắn gọn nhưng đầy đủ
- Văn bản Hồ Chí Minh và “Tuyên ngôn Độc lập” được trình bày theo lối truyền
thống – chủ yếu sử dụng chữ viết, theo lối tường thuật; thích hợp với một bài báo thuật lại sự kiện lịch sử
3 SAU GIỜ HỌC
GV hướng dẫn HS:
- Thực hiện nhiệm vụ 2 của phần Hướng dẫn tự học trong SGK.
- Chuẩn bị bài Thực hành Tiếng Việt.
B DẠY THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
(Tiết 5-6)
1 TRƯỚC GIỜ HỌC
GV hướng dẫn HS chuẩn bị:
- Xem lại/Nhớ lại kiến thức về trạng ngữ, vị ngữ
- Tìm hiểu kiến thức tiếng Việt về mở rộng vị ngữ trong phần Kiến thức ngữ văn.
2 TRONG GIỜ HỌC
Hoạt động 1: Khởi động và xác định vấn đề học tập
1.1 Mục tiêu: Thu hút sự chú ý, tạo hứng thú học tập; kết nối những bài học trước
đó
1.2 Nội dung: Thi tạo vị ngữ cho câu
1.3 Sản phẩm: Bài trình bày sản phẩm theo yêu cầu của GV (bằng miệng hoặc kếthợp các phương tiện hỗ trợ)
1.4 Tổ chức thực hiện:
