Thay đổi công thức của khát vọng

Thay đổi công thức của khát vọng

Tíơp saâch nađy lađ möơt phíìn trong böơ saâch ĂAƠO KINH DOANH VIÏƠT NAM

VAĐ THÏỊ GIÚÂI Vađ böơ saâch nađy lađ kïịt quaê cuêa dûơ aân nghiïn cûâu mang

tïn Ăi tòm Ăaơo Kinh doanh cuêa Viïơt Nam vađ Thïị giúâi do caâc chuýn

gia cuêa PACE cuđng möơt söị taâc giaê phöịi húơp thûơc hiïơn.

PACE giûô baên quýìn

Copyright©2007 by PACE

Böơ saâch ăaô ặúơc ăùng kyâ baên quýìn, moơi thöng tin xin vui lođng gûêi vïì:

PACE

Tođa nhađ PACE

341 Nguýîn Traôi, Quíơn 1

TP Höì Chñ Minh, Viïơt Nam

Email: BOOK@pace.edu.vn

In líìn thûâ nhíịt taơi TP.HCM, do Nhađ xuíịt baên Treê íịn hađnh.

(möơt phíìn cuêa dûơ aân) vađ caâc chuýn gia cuêa PACE

Giaâm ăöịc ăiïìu phöịi dûơ aân: Tríìn Vuô Nguýn

Nhoâm biïn tíơp vađ ăiïìu phöịi dûơ aân: Tríìn Vuô Nguýn

Nguýîn Dûúng Hiïịu Nguýîn Höìng Dung Nguýîn Thõ Hađ

ĂAƠO KINH DOANH VIÏƠT NAM VAĐ THÏỊ GIÚÂI

Sakichi Toyoda & TOYOTATHAY ĂÖÍI CÖNG THÛÂC CUÊA KHAÂT VOƠNG

Nguýîn Thu An vađ caâc chuýn gia cuêa PACE

Chòu traùch nhieôm xuaât bạn: Ts Quaùch Thu Nguyeôt

Söûa bạn in: Phám Nguyeên Kyõ thuaôt vi tính: Mai Khanh + Thanh Haø

NHAØ XUAÂT BẠN TRẸ

161B Lyù Chính Thaĩng - Quaôn 3 - Thaønh phoâ Hoă Chí Minh ÑT: 9316289 - 9316211 - 8465595 - 8465596 - 9350973 Fax: 84.8.8437450 - E-mail: nxbtre@ hcm.vnn.vn Website: http://www.nxbtre.com.vn

CHI NHAÙNH NHAØ XUAÂT BẠN TRẸ TÁI HAØ NOÔI

20 ngoõ 91, Nguyeên Chí Thanh, Quaôn Ñoâng Ña - Haø Noôi

ÑT & Fax: (04) 7734544 E-mail: vanphongnxbtre@ hn.vnn.vn

LÂM SƯËNG DÊÅY NGÂNH DÏÅT MAY NHÊÅT BẪN

BÙỈT CHÛÚÁC MÂ LÂM TƯËT HÚN MÚÁI

Thõ trûúâng àêìu tiïn chđnh lâ qụ hûúng bẩn! 66 SÛÅ KHÚÃI ÀÊÌU CUÃA NÏÌN SẪN XUÊËT TIÏN TIÏËN

Du nhêåp hïå thưëng sẫn xuêët dêy chuyïìn kiïíu Myä 74

Bûúác chên ra thïë giúái vâ mú vïì nhûäng con ngûåa sùỉt

85

Nhốm chuyïn gia, nhốm àiïìu phưëi, nhốm tấc giẫ vâ nhốm biïn têåp cuãa

dûå ấn nghiïn cûáu Ài tịm Àẩo Kinh doanh Viïåt Nam vâ Thïë giúái xin

chên thânh cẫm ún cấc cưng ty, cú quan, àún võ vâ cấc cấ nhên àậ nhiïåt

tịnh hưỵ trúå thưng tin, tû liïåu trong viïåc triïín khai dûå ấn nghiïn cûáu vâ

thûåc hiïån têåp sấch nây.

Phíìn II.

HAÔY ĂIÏÌU KHIÏÍN ÛÚÂC MÚ

DI SAÊN CUÊA MÖƠT “MÍÎU MÛƠC CHO

Phíìn III.

XUNG TRÍƠN VAĐO THÕ TRÛÚĐNG Ö-TÖ

TOYOTA – BIÏÍU TÛÚƠNG MANG TÍÌM VOÂC QUÖỊC TÏỊ 143

CHIÏỊN LÛÚƠC LÍU DAĐI, CHIÏỊN THUÍƠT LINH HOAƠT 147

Phíìn IV.

KIÏƠT QÚƠ, HÖÌI SINH VAĐ TOÊA SAÂNG

CON NGÛÚĐI – NGUÖÌN TAĐI NGUÝN QUYÂ GIAÂ NHÍỊT 171

VÛÚƠT QUA SOÂNG GIOÂ, VÛÚN TÚÂI ẲNH

Toyota – thûúng hiïơu toêa saâng trïn toađn thïị giúâi

185

Phíìn V.

TRIÏỊT LYÂ CUÊA GIA ẰNH TOYODA

“Sûâ mïơnh cuêa chuâng ta cao caê hún viïơc kiïịm tiïìn”

204

Ăïì cûúng Chiïịn lûúơc toađn cíìu 2010 cuêa Toyota 218

Nhûông cöơt möịc ăaâng nhúâ trong cuöơc ăúđi Sakichi Toyoda 224

KIÏỊM TIÏÌN HAY PHUƠNG SÛƠ XAÔ HÖƠI?

Böơ saâch mađ baơn ăoơc ăang cíìm trïn tay lađ kïịt quaê

cuêa dûơ aân nghiïn cûâu mang tïn Ăi tòm Ăaơo Kinh doanh cuêa Viïơt Nam vađ Thïị giúâi do Töí húơp Giaâo duơc

PACE thûơc hiïơn trong suöịt 14 thaâng vûđa qua

Chuâng töi ăùơt tïn cho böơ saâch nađy lađ Ăaơo Kinh doanh Viïơt Nam vađ Thïị giúâi vúâi mong muöịn ặúơc

chia seê cuđng baơn ăoơc, ăùơc biïơt lađ baơn ăoơc doanh nhínvađ baơn ăoơc quan tím ăïịn kinh doanh, nhûông kiïịn giaêi

vïì hađng loaơt caâc cíu hoêi nhû: “Kinh doanh lađ gò?”,

“Doanh nhín lađ ai?”, “Ăíu lađ ‘ăaơo’ cuêa nghïì kinh doanh?” vađ “Taơi sao kinh doanh lađ möơt nghïì cao quyâ vađ xûâng ăaâng ặúơc xaô höơi tön vinh?”

Ăöơi nguô chuýn gia cuêa PACE cuđng caâc cöơng sûơ ăaônghiïn cûâu cuöơc ăúđi vađ sûơ nghiïơp cuêa 25 doanh nhínhuýìn thoaơi, ăïịn tûđ 25 tíơp ăoađn kinh doanh díîn ăíìutrong nhûông baêng xïịp haơng doanh nghiïơp trïn toađn thïịgiúâi, nhùìm tòm kiïịm “caâi ăaơo”, caâi triïịt lyâ cöịt loôi trongkinh doanh cuêa hoơ Muơc ăñch lađ ăïí lyâ giaêi xem vò sao

hoơ lađ nhûông ngûúđi kiïịm tiïìn nhanh nhíịt, kiïịm tiïìn

nhiïìu nhíịt vađ kiïịm tiïìn bïìn vûông nhíịt thïị giúâi, ăöìng thúđi hoơ laơi ặúơc xaô höơi ăùơc biïơt kñnh troơng?

Phín tñch tûđng chùơng ặúđng, tûđng möịc sûơ nghiïơp,tûđng bûúâc thùng tríìm cuêa nhûông huýìn thoaơi doanhnhín nađy, chuâng töi ăaô ăuâc kïịt ặúơc nhûông neât chung

Cuđng baơn ăoơc

nhíịt, noâi chñnh xaâc hún, lađ nhûông ýịu töị khiïịn hoơ trúê

nïn vô ăaơi, trúê thađnh nhûông doanh nhín huýìn thoaơi

Ăoâ lađ sûơ khao khaât, lađ niïìm ăam mï möơt caâch maônh

liïơt ăïí saâng taơo, ăïí ăem ăïịn thíơt nhiïìu giaâ trõ múâi

cho cuöơc söịng vađ cho xaô höơi Hoơ ăaô thûơc hiïơn ặúơc

ăiïìu ăoâ bùìng viïơc cöịng hiïịn caê cuöơc ăúđi mònh líîn viïơc

truýìn ăaơt, díîn ặúđng cho híơu thïị

Trong lúđi ăíìu nađy cuêa böơ saâch, chuâng töi cuông muöịn

kïí laơi vúâi quyâ võ möơt vađi cíu chuýơn vađ möơt vađi so

saânh mađ PACE luön tûơ hađo khi tòm thíịy noâ trong hađnh

trònh Khaât voơng Doanh trñ cuêa mònh trong suöịt nhûông

nùm vûđa qua:

Bađ chuê möơt tiïơm taơp hoâa suöịt ngađy khöng vui vò

buön baân ïị íím Nhûng sau nhûông ngađy thaâng nhòn

vađo “mùưt” khaâch hađng, bađ chúơt nghô: “Sao töi khöng lađ

ngûúđi giaêi quýịt víịn ăïì nhu ýịu phíím cho caê xoâm?”.

Vađ moơi chuýơn thay ăöíi Tûđ ăoâ, nhiïìu gia ằnh chûa

khaâ giaê trong khu phöị coâ thïí mua möơt, hai goâi mò töm

(mađ khöng cíìn phaêi mua caê thuđng mò), möơt teâp böơt

ngoơt (mađ khöng cíìn phaêi mua caê goâi böơt ngoơt) Bađ coâ

thïí múê cûêa luâc múđ saâng hay nûêa ăïm, khi chùỉng cođn

núi nađo baân hađng nûôa ăïí ăaâp ûâng nhu cíìu “hïịt chanh

ăöơt xuíịt” hoùơc “nhađ khöng cođn nûúâc mùưm” Hay hún

nûôa, moơi ngûúđi chó “xeơt” möơt hai bûúâc chín lađ coâ ngay

nhûông víơt phíím cíìn thiïịt nhíịt cho gia ằnh Laơi thïm

chuýơn giaâ caê cuêa bađ so vúâi chúơ vađ siïu thõ cuông

chùỉng chïnh lïơch lađ bao Ai cuông ăoaân ra kïịt quaê:

cûêa tiïơm suöịt ngađy ngûúđi ra keê vađo, bađ thò baân hađng

luön tay vađ cûúđi noâi luön miïơng Khöng chó tiïìn laôi thu

ặúơc tùng cao, mađ bađ cođn coâ “lúơi nhuíơn” lúân nhíịt lađ

sûơ quyâ mïịn cuêa moơi ngûúđi dađnh cho möơt ngûúđi biïịt

kinh doanh nhû bađ.

Cíu chuýơn thûâ hai vïì möơt cú súê saên xuíịt tuê sùưt Ngûúđi ta thûúđng mua tuê cuêa cú súê nađy vïì ăïí ặơng höì

sú Möơt cú súê beâ xñu ríịt ăöîi bònh thûúđng thò liïơu coâ mang trong ngûúđi “sûâ mïơnh xaô höơi”? Trong möơt thúđi gian dađi, cú súê hoaơt ăöơng cíìm chûđng, cho ăïịn möơt ngađy öng chuê cuêa noâ thay ăöíi caâch nghô: töi khöng

“baân tuê sùưt” nûôa, mađ seô “baân giaêi phaâp lûu trûô höì sú vùn phođng” Tûđ ăoâ, öng vađ ăöìng sûơ tiïịn hađnh nghiïn cûâu ăïí taơo ra nhûông caâi tuê sao cho coâ thïí chöịng ặúơc möịi, moơt, chöịng thíịm, ngùn tuê nađy thò coâ khoâa kiïn cöị ăïí ặơng höì sú quan troơng, ngùn tuê khaâc thò khöng cíìn khoâa ăïí dïî keâo ra keâo vađo Öng cuông chõu khoâ ăi ăïịn caâc vùn phođng ăïí nghiïn cûâu mađu sún, thay ăöíi kñch cúô, kiïíu daâng Thïị lađ saên phíím cuêa öng cođn thïm tñnh nùng lađm ăeơp cho caê vùn phođng cuêa caâc cöng ty Chó sau möơt thúđi gian ngùưn, cú súê cuêa öng ăaô löơt xaâc vađ phaât triïín ríịt nhanh.

Nhû víơy, doanh nghiïơp lúân hay nhoê tuđy thuöơc vađo víịn ăïì xaô höơi mađ hoơ giaêi quýịt ặúơc Bađ chuê taơp hoâa cuêa khu phöị noơ cuđng Sam Walton (öng chuê tíơp ăoađn baân leê lúân nhíịt thïị giúâi Wal-Mart) ăïìu giaêi quýịt víịn ăïì mua sùưm cuêa xaô höơi thöng qua viïơc múê cûêa hađng baân leê Hoơ chó khaâc nhau vïì phaơm vi: xaô höơi cuêa bađ chuê tiïơm taơp hoâa lađ möơt khu phöị, cođn xaô höơi cuêa Sam mang tíìm cúô thïị giúâi

Ăiïìu xaô höơi quan tím khöng phaêi lađ doanh nghiïơp ăoâ kiïịm ặúơc bao nhiïu mađ lađ hoơ ăaô mang laơi gò cho cöơng ăöìng Chùỉng haơn, trong khi tó phuâ Nhíơt, Toyoda (“cha ăeê” cuêa Toyota), vúâi tinh thíìn aâi quöịc ặúơc ngûúđi Nhíơt xem nhû anh huđng dín töơc thò tó phuâ Nga, Khodorkovsky (öng chuê cuêa Yukos), öng ta lađ ai trong mùưt dín Nga thò chó ngûúđi Nga múâi thíịu roô Sûơ khaâc nhau nađy coâ leô do caâch thûâc kiïịm tiïìn cuêa hoơ.

Nghïì kinh doanh, xûa nay víîn thûúđng bõ hiïíu chó

nhû lađ nghïì “kiïịm tiïìn” Nhûng thûơc chíịt, khöng hïì

coâ nghïì kiïịm tiïìn, búêi nghïì nađo thò cuông kiïịm tiïìn

caê Chùỉng haơn, luíơt sû kiïịm tiïìn bùìng viïơc hađnh

nghïì luíơt, baâc sô kiïịm tiïìn bùìng caâch chûôa bïơnh cûâu

ngûúđi Vađ doanh nhín, ngûúđi hađnh nghïì kinh doanh,

cuông kiïịm tiïìn bùìng caâch laônh ăaơo möơt doanh

nghiïơp vađ thöng qua doanh nghiïơp ăoâ ăïí giaêi quýịt

víịn ăïì hay ăaâp ûâng nhu cíìu nađo ăoâ cuêa xaô höơi.

Nhûng ăiïìu khaâc biïơt cuêa nghïì kinh doanh lađ trong

quaâ trònh hađnh nghïì cuêa mònh doanh nhín khöng

hađnh ăöơng möơt caâch ăún leê mađ biïịt kiïịn taơo ra caâc

chuöîi giaâ trõ Cuơ thïí hún, hoơ nùưm líịy möơt doanh

nghiïơp vađ tíơp húơp bïn mònh nhiïìu thađnh viïn ăïí

cuđng cöơng hûúêng laơi nhùìm hònh thađnh möơt sûâc maơnh

töíng lûơc, tûđ ăoâ taơo ra nhiïìu giaâ trõ hún cho xaô höơi Ăoâ

cuông chñnh lađ lyâ do mađ nghïì kinh doanh thûúđng

kiïịm ặúơc nhiïìu tiïìn hún so vúâi nhûông nghïì khaâc vađ

víîn ặúơc cöơng ăöìng xaô höơi uêng höơ.

Nghiïn cûâu 25 huýìn thoaơi doanh nhín thïị giúâi cho

thíịy, duđ coâ quaâ nhiïìu sûơ khaâc biïơt nhûng hoơ ăïìu coâ

chung möơt tû tûúêng chuê ăaơo: “Kinh doanh lađ phuơng sûơ

xaô höơi” Hay noâi möơt caâch ăíìy ăuê hún, “Kinh doanh lađ

kiïịm tiïìn bùìng caâch phuơng sûơ xaô höơi, bùìng caâch duđng

saên phíím hay dõch vuơ nhû lađ phûúng tiïơn ăïí giaêi

quýịt nhûông víịn ăïì cuêa xaô höơi vađ lađm cho cuöơc söịng

trúê nïn töịt ăeơp hún”.

Caâi “ăaơo” kinh doanh nađy ăaô ặúơc hoơ quaân triïơt

ngay tûđ buöíi ăíìu khúêi nghiïơp ăíìy gian khoâ cho túâi luâc

thađnh cöng Vađ sûơ thíơt nađy cuông chñnh lađ lyâ do giuâp

hoơ kiïịm tiïìn nhanh nhíịt, nhiïìu nhíịt, bïìn nhíịt, cođn

baên thín hoơ thò ặúơc xaô höơi tön vinh, nïí troơng, vađ röìi

hoơ ăi vađo lõch sûê kinh doanh thïị giúâi nhû nhûông huýìn thoaơi, doanh nghiïơp cuêa hoơ cuông vô ăaơi vađ trûúđng töìn Nhû víơy, vúâi möơt tím thïị luön hûúâng vïì cöơng ăöìng, luön khaât khao lađm cho xaô höơi quanh mònh (coâ thïí nhoê goơn trong möơt ngöi lađng hoùơc röơng lúân bùìng caê möơt hïơ mùơt trúđi) töịt ăeơp hún, chñnh hoơ, nhûông doanh nhín (duđ lúân hay nhoê, duđ “Tíy” hay “Ta”, duđ “cöí” hay “kim”) luön ặúơc xaô höơi tön vinh khöng phaêi vò söị cuêa caêi khöíng löì hoơ kiïịm ặúơc, mađ vò nhûông ăoâng goâp vö giaâ cuêa hoơ vađo sûơ ăöíi thay cuêa thïị giúâi nađy.

Song song vúâi nhûông doanh nhín líîy lûđng cuêa thïịgiúâi, ăiïìu khaâc biïơt úê böơ saâch nađy lađ chuâng töi ăaôkhúêi sûơ hađnh trònh tòm kiïịm nhûông “huýìn thoaơidoanh nhín Viïơt Nam” ăïí, nhû möơt cöị gùưng, “ắnh võ”xem öng cha ta ngađy xûa ăaô khúêi sûơ kinh doanh nhûthïị nađo Vađ thíơt bíịt ngúđ, trong lõch sûê Viïơt Nam ăaôtûđng coâ nhûông Lûúng Vùn Can, Baơch Thaâi Bûúêi,Nguýîn Sún Hađ, Trõnh Vùn Bö vúâi nhûông tû tûúêngkinh doanh coâ thïí gíy ngaơc nhiïn cho ăïịn tíơn bíy giúđ.Nhòn “Tíy” seô thíịy “Ăöng”, soi “cöí” mađ ngíîm túâi

“kim”, ăoâ lađ ăiïìu mađ chuâng töi, nhûông ngûúđi thûơc hiïơnböơ saâch, mong muöịn ặúơc chia seê Böơ saâch nađy cuônglađ möơt cíu chuýơn, möơt phaâc thaêo cho bûâc tranh toađncaênh sinh ăöơng vađ ăíìy mađu sùưc vïì doanh nhín thïịgiúâi - nhûông doanh nhín lađm thay ăöíi thïị giúâi, vađ vïìmöơt thïị hïơ doanh nhín tiïìn böịi cuêa Viïơt Nam caâchăíy gíìn möơt trùm nùm lõch sûê - möơt thïị hïơ doanhnhín mađ ăïịn ngađy nay chuâng ta víîn coâ thïí tûơ hađo Tûđăoâ, nhûông nöî lûơc nađy seô goâp phíìn hònh thađnh vùn hoâadoanh nhín Viïơt, möơt böơ phíơn quan troơng trong vùnhoâa Viïơt Nam

LÚĐI NOÂI ĂÍÌU

Khöng hiïíu sao töi ríịt nhúâ vađ thñch thuâ vúâi möơt

chi tiïịt trong böơ phim Trúê vïì tûúng lai do ăaơo diïîn

Robert Zemeckiz (Myô) thûơc hiïơn nùm 1985, trongăoâ coâ ăoaơn nhín víơt chñnh tûđ nhûông nùm 80 cuêathïị kyê XX rúi vađo nhûông nùm ăíìu sau thïị chiïịn I,khi nïìn kinh tïị Nhíơt Baên ặúơc vñ nhû möơt con söịkhöng to tûúâng so vúâi nïìn kinh tïị thïị giúâi Nhínvíơt chñnh cuêa cíu chuýơn ăaô khiïịn nhûông ngûúđithúđi ăoâ ngaơc nhiïn khi noâi ăïịn Nhíơt Baên nhû möơtăíịt nûúâc coâ nïìn cöng nghiïơp tiïn tiïịn, coâ caê ö-tövađ ăöì ăiïơn tûê “sađnh ăiïơu” Tin lađm sao ặúơc chûâ!Thay ăöíi böơ mùơt möơt ăíịt nûúâc tûđ quaâ khûâ ăïịn hiïơntaơi ăaô lađ khoâ, thay ăöíi tûđ quaâ khûâ ăïịn tûúng laiquaê thíơt lađ phi thûúđng Thïm nûôa, trong quaâ khûâ,Nhíơt Baên lađ möơt ăíịt nûúâc coâ túâi ba thïị kyê tûơ cölíơp mònh vúâi phûúng Tíy, ăíịt nûúâc bõ coi lađ ngheđonađn, laơc híơu, ăíịt heơp, ngûúđi ăöng vađ gíìn nhûkhöng coâ möơt trûô lûúơng tađi nguýn ăaâng kïí nađo.Víơy thò nhûông thađnh quaê kinh tïị líîy lûđng nhûngađy nay ặúơc bùưt ăíìu tûđ ăíu, dûơa trïn nïìn taêng

cú súê nađo? Bùưt ăíìu tûđ ăíu möơt Nhíơt Baên kiïncûúđng vûún lïn tûđ ăoâi ngheđo, tûđ nhûông khuêng

Chuâng töi xin ặúơc gûêi lúđi tri ín trín troơng nhíịt ăïịn

nhûông ăöìng nghiïơp ăaô höî trúơ tinh thíìn cho chuâng töi,

ăïịn caâc caâ nhín vađ ăún võ ăaô sùĩn lođng höî trúơ thöng

tin, tû liïơu trong quaâ trònh nghiïn cûâu Ăùơc biïơt, chuâng

töi muöịn gûêi lúđi caâm ún chín thađnh ăïịn caâc tíơp ăoađn

hađng ăíìu thïị giúâi do caâc doanh nhín huýìn thoaơi

saâng líơp, caâm ún gia töơc hoơ Lûúng, gia töơc hoơ Baơch,

- híơu dúơ cuêa cuơ Lûúng Vùn Can, cuơ Baơch Thaâi Bûúêi

ăaô nhiïơt tím giuâp ăúô chuâng töi trong suöịt quaâ trònh

“ăi tòm Ăaơo Kinh doanh cuêa Viïơt Nam vađ Thïị giúâi”

Viïơc triïín khai dûơ aân nađy tûđ khíu nghiïn cûâu ăïịn

thïí hiïơn thađnh saâch trong möơt thúđi gian khöng dađi,

cuđng nhûông khoâ khùn trong quaâ trònh ăi tòm tû liïơu

lõch sûê vïì caâc nhín víơt, chùưc hùỉn böơ saâch seô khoâ traânh

khoêi nhûông sai soât nhíịt ắnh Do víơy, chuâng töi ríịt

mong nhíơn ặúơc sûơ thöng caêm cuông nhû nhûông goâp

yâ chia seê cuêa baơn ăoơc gíìn xa vïì böơ saâch ăïí líìn taâi

baên tiïịp theo ặúơc hoađn thiïơn hún

Chuâng töi, PACE vađ Nhađ xuíịt baên Treê, xin trín troơng

giúâi thiïơu cuđng baơn ăoơc böơ saâch ăíìy tím huýịt nađy

Vađ chuâng töi cuông tin rùìng, qua böơ saâch nađy, baơn ăoơc

seô coâ thïm kiïịn giaêi vïì “ăaơo kinh doanh”, ăïí tûđ ăoâ, tûơ

mònh ặa ra möơt ắnh nghôa cho nghïì kinh doanh vađ

tûơ mònh khùỉng ắnh rùìng, kinh doanh lađ kiïịm tiïìn hay

phuơng sûơ xaô höơi!

Thay mùơt Nhoâm taâc giaê cuêa böơ saâch

Giaên Tû Trung - Ngûúđi Saâng líơp PACE

Sađi Gođn, Xuín Ăinh Húơi, 2007

hoaêng tríìm troơng vïì kinh tïị mađ giúđ ăíy coâ caân cín

thûúng maơi dû thûđa vađ dûơ trûô ngoaơi tïơ ặâng hađng

ăíìu thïị giúâi, coâ nguöìn vöịn ăíìu tû ra nûúâc ngoađi

ríịt lúân, coâ nhiïìu tíơp ăoađn tađi chñnh, ngín hađng

huđng maơnh? (ÚÊ Viïơt Nam hiïơn nay, Nhíơt Baên

ăang ặâng thûâ ba trong danh saâch caâc nhađ ăíìu tû

nûúâc ngoađi.) Bađi hoơc kinh tïị cuêa Nhíơt Baên ặúơc

nhiïìu chuýn gia caâc nûúâc trïn thïị giúâi nghiïn

cûâu Riïng chuâng töi, khi thûơc hiïơn cuöịn saâch nađy,

chuâng töi nghô ăïịn möơt bađi hoơc síu xa hún: bađi

hoơc vïì CON NGÛÚĐI, vïì hoađi baôo vađ lođng khaât khao

muöịn vûún lïn ăïí thûơc hiïơn nhûông ăiïìu mađ hoơ

hùìng say mï, íịp uê

Thúđi nađo, úê ăíu cuông coâ nhûông con ngûúđi bònh

thûúđng mang trong mònh niïìm ăam mï khoa hoơc,

xuíịt phaât tûđ mong muöịn ặúơc lađm möơt ăiïìu töịt

ăeơp cho ngûúđi thín, cho qú hûúng mònh ÚÊ Viïơt

Nam chuâng ta cuông víơy Cođn nhúâ nhûông saâng kiïịn

tuýơt vúđi trong chiïịn tranh nhû bïịp Hoađng Cíìm

ăaô giuâp böơ ăöơi ta ặúơc cúm no, canh ngoơt mađ

khöng bõ maây bay phaât hiïơn Cođn nhúâ thúđi bao

cíịp, viïn than töí ong cuêa öng Nguýîn Ăùng Cûúđng

ăaô giuâp cho bao gia ằnh tiïịt kiïơm ặúơc cuêi lûêa, ăúô

khoâ khùn ặúơc phíìn nađo trong cuöơc söịng Gíìn

ăíy, baâo chñ chuâng ta hay nhùưc ăïịn möơt hiïơn

tûúơng “ngûúđi nöng dín lađm khoa hoơc”, nhûông “Hai

Luâa” thûâ thiïơt khöng ặúơc trang bõ caâc kiïịn thûâc

uýn thím, cao siïu nhûng ăaô mađy mođ nghiïn cûâu

vađ phaât minh ra nhûông cöng cuơ thûơc tiïîn phuơc vuơ

cho cuöơc söịng vöịn ríịt víịt vaê cuêa bađ con nöngdín Ăoâ lađ Ăađo Kim Tûúđng úê thön Phûúâc Thoơ, xaôMyô Hođa, huýơn Phuđ Myô, tónh Bònh Ăõnh vúâi chiïịc

cöịi xaât voê ăíơu phöơng; ăoâ lađ anh Tríìn Quöịc Haêi, íịp

2, xaô Suöịi Giíy, huýơn Tín Chíu, tónh Tíy Ninhvúâi chiïịc maây bay trûơc thùng tûơ taơo duđng ăïí tûúâiphín trïn ruöơng vađ cođn ríịt nhiïìu saâng kiïịn khaâckhöng ặúơc ăađi baâo ặa tin nhûng ăaô, ăang vađ seô

ím thíìm cöịng hiïịn cho ăúđi

Cíu chuýơn cuöơc ăúđi cuêa ngûúđi ặâng ăíìu cöng

ty Toyoda Automatic Loom Works, cha ăeê tíơpăoađn Toyota, phaêi chùng cuông bùưt ăíìu tûđ ûúâcmuöịn giaên dõ víơy thöi? Toyoda Sakichi muöịn caêitaơo chiïịc maây dïơt ăïí nhûông ngûúđi meơ xûâ hoa anhăađo ăúô lam luô hún, muöịn saên xuíịt hađng loaơtnhûông chiïịc maây dïơt thöng minh mang nhaôn hiïơuNhíơt Baên ăïí ăíịt nûúâc mònh coâ cú höơi saânh vaicuđng thïị giúâi Möơt ûúâc mú, möơt niïìm tin, möơt nghõlûơc lađm viïơc, möơt yâ chñ hoơc tíơp kiïn cûúđng, möơt ăíìuoâc chiïịn lûúơc chiïịn thuíơt sùưc saêo – tíịt caê nhûôngăiïìu nađy ăaô khiïịn cho tïn tuöíi möơt con ngûúđi trúênïn bíịt tûê

Sinh nùm 1867 trong möơt gia ằnh thúơ thuê cöngngheđo, böị lađm nghïì thúơ möơc, meơ chuýn dïơt vaêi,baên thín öng khöng ặúơc hoơc cao, nhûng coâ aingúđ rùìng Sakichi ăaô lađm raơng danh dođng hoơ bùìngcöng ty Toyoda Automatic Loom Works vúâi díychuýìn saên xuíịt hađng nghòn chiïịc maây dïơt tûơăöơng vađ chiïịm lônh hoađn toađn thõ trûúđng maây dïơt

trong nûúâc, ăöìng thúđi tûđng bûúâc cuêng cöị võ thïị

cuêa mònh úê nûúâc ngoađi!

Thaâng 5.1930, Sakichi nùìm xuöịng, nhûng sûơ

nghiïơp cuêa öng khöng dûđng laơi, nhûông yâ tûúêng taâo

baơo cuêa öng, nhûông ûúâc mú kyđ laơ cuêa öng víîn

ặúơc thûơc hiïơn Sûơ ra ăúđi cuêa cöng ty Toyota

Mo-tor do ngûúđi con trai öng lađ Toyoda Kichiiro saâng

líơp vađ ăiïìu hađnh, vûông vađng vûúơt qua nhûông

thùng tríìm gian khoâ ăïí tiïịn túâi thađnh cöng lađ

nguýn nhín khiïịn tïn tuöíi cuêa öng sau bao nhiïu

nùm víîn cođn lûu laơi núi nađy, díîu con ngûúđi ăoâ ăaô

trúê vïì vúâi caât buơi Nhûông ngûúđi nhû Sakichi quaê lađ

ăaô ăïí laơi möơt díịu íịn cuêa mònh trïn thïị giúâi, ăïí caâi

tïn cuêa öng maôi trúê thađnh huýìn thoaơi khöng chó

ăöịi vúâi tíịt caê ngûúđi dín cuêa ăíịt nûúâc mùơt trúđi moơc

mađ cođn ăöịi vúâi hađng triïơu triïơu ngûúđi trïn traâi ăíịt

nađy

Nùm 1936, cöng ty Toyota ăaô cöng böị chiïịc xe

ö-tö ăíìu tiïn, múê ặúđng cho kyê nguýn huy hoađng

cuêa tíơp ăoađn Toyota – “ngûúđi khöíng löì chíu A”

trïn thõ trûúđng saên xuíịt ö-tö nhû möơt söị taơp chñ

kinh tïị Myô ăaô goơi – sau nađy

Nùm 2005, vúâi doanh thu gíìn 180 tó ăöla,

Toyota lađ tíơp ăoađn duy nhíịt cuêa Nhíơt Baên vađ

cuông lađ duy nhíịt cuêa chíu AÂ nùìm trong danh saâch

Top Ten cuêa nhûông tíơp ăoađn coâ qui mö lúân nhíịt

Sûơ hiïơu quaê trong kinh doanh cuêa Toyota ặúơc thïí

hiïơn roô nhíịt úê con söị lúơi nhuíơn khöíng löì lïn túâi 11

tó ăöla trong nùm 2005

Toyota ặa tiïîn nùm 2006 bùìng ngöi võ aâ quíntrïn thõ trûúđng xe húi úê Myô noâi riïng vađ thïị giúâi noâichung Nùm 2007, haông nađy ăaô vaơch ra kïị hoaơchtiïịn lïn giađnh võ trñ díîn ăíìu vúâi lûúơng ö-tö baân rạúâc tñnh khoaêng 9 triïơu 420 ngađn chiïịc, boê quaGeneral Motors (Myô) möơt caâch dïî dađng

Nhûng thađnh cöng cuêa Toyota khöng chó thïíhiïơn bùìng nhûông con söị mađ cođn thïí hiïơn úê möơt tađisaên trñ túơ coâ yâ nghôa lúân lao hún nhiïìu: Ăoâ lađ möơthïơ thöịng nhûông phûúng phaâp töí chûâc vađ quaên lyâsaên xuíịt ặúơc mang tïn hiïơu Toyota (Toyota Pro-duction System) do Sakichi ăùơt nïìn moâng vađ ngûúđicon trai cuêa öng, Toyoda Kiichiro, tiïịp bûúâc cha ăïíhoađn thiïơn hún, cuöịi cuđng lađ nhûông con ngûúđi tađihoa nhû Toyoda Eiji, Toyoda Shoichiro, Ohno

Taiichi, Shingo Shigeo ăaô cuơ thïí hoâa hïơ thöịng

nađy, níng noâ lïn thađnh möơt nghïơ thuíơt, möơt triïịtlyâ, thíơm chñ lađ möơt “ăaơo” cho nhûông doanh nghiïơpnon treê hoơc tíơp vađ aâp duơng “Khöng ngûđng suynghô, saâng taơo, hoơc tíơp vađ tûơ hoađn thiïơn” – ăoâ lađcaâi thíìn cuêa “ăaơo Toyota” mađ anh chađng thúơ möơctađi hoa ăaô tím niïơm ngay tûđ thuúê cođn “víơt löơn” vúâinhûông chiïịc maây dïơt bùìng göî Vúâi nhûông phûúngphaâp töí chûâc, quaên lyâ saên xuíịt ăaô vađ ăang ặúơcríịt nhiïìu nhađ nghiïn cûâu quan tím (vïì sau ặúơchïơ thöịng hoâa kïịt húơp vúâi nhûông phûúng phaâpkhaâc nûôa taơo thađnh hïơ thöịng Lean Production vađcoâ hùỉn viïơn nghiïn cûâu vïì hïơ thöịng nađy), Toyodaăaô ăem laơi cho ăíịt nûúâc mònh möơt baâu víơt mađ

bíịt cûâ ngûúđi dín Nhíơt Baên nađo cuông coâ thïí tûơ hađo.

Tûđ chiïịc maây dïơt tay ăïịn chiïịc maây dïơt tûơ ăöơng,

tûđ chiïịc maây dïơt tûơ ăöơng ăïịn chiïịc ö-tö ăúđi múâi

bíy giúđ – chùơng ặúđng íịy khöng phaêi chó cuêa riïng

Toyoda Sakichi, mùơc duđ, coâ thïí noâi, öng ăaô duông

caêm ăùơt bûúâc chín ăíìu tiïn trïn con ặúđng gai

goâc íịy Chùơng ặúđng gian khoâ ăoâ coâ díịu chín cuêa

biïịt bao cöơng sûơ, tûđ nhûông ngûúđi thúơ, nhađ phaât

minh, chuýn gia tađi chñnh, kyô sû cho ăïịn caâc

chuýn gia quaên lyâ kinh tïị Nhûng ta coâ thïí noâi

ngùưn goơn rùìng, chùơng ặúđng nađy ặúơc bùưt ăíìu tûđ

möơt ûúâc mú Möơt ûúâc mú ăeơp ăeô vađ cao caê: cöịng

hiïịn hïịt mònh cho ăíịt nûúâc, cho nhín loaơi

Nhíơt Baên lađ möơt dín töơc phûúng Ăöng hïịt sûâc

laông maơn vúâi truýìn thuýịt vïì chađng Izanaghi vađ

nađng Izanami bùưc Thiïn Cíìu Kiïìu xuöịng haơ giúâi

ûúm míìm cuöơc söịng Toyoda Sakichi cuông mang

trong mònh baên tñnh laông maơn íịy, nhûng kïịt húơp

vúâi caâi nhòn thûơc tïị cuêa möơt nhađ phaât minh tađi

nùng, vađ öng ăaô lađm nïn nhiïìu ăiïìu kyđ diïơu khöng

ngúđ

Nhòn laơi cuöơc ăúđi cuêa Sakichi, sûơ nghiïơp cuêa

Sakichi, chuâng ta khöng chó muöịn tòm hiïíu vïì öng

vađ nhûông bađi hoơc trong kinh doanh mađ öng ăaô

cuđng híơu dúơ cuêa mònh trong tíơp ăoađn Toyota ăïí

laơi Chuâng ta cođn muöịn tin vađo khaê nùng saâng taơo

vö haơn cuêa con ngûúđi, nhûông con ngûúđi thíơt bònh

thûúđng chûâ khöng phaêi nhín víơt truýìn thuýịt, ăaô

biïịn nhûông ûúâc mú vô ăaơi thađnh hiïơn thûơc

ÚÊ ăíu ăoâ, ûúâc mú cuêa ai ăoâ ăang ặúơc íịp uê.Haôy thöíi buđng noâ lïn thađnh möơt hoađi baôo lúân vađkhöng ăïí noâ luơi tađn trong vö voơng Haôy bùưt ăíìucon ặúđng cuêa mònh ăïí ăïịn vúâi “miïìn xa xöi tuýơtvúđi”(*)! Haôy ăùơt díịu chín mònh trïn con ặúđngchûa coâ díịu chín qua!

Ăoâ lađ thöng ăiïơp mađ cuöịn saâch nađy muöịn gûêi túâibaơn ăoơc

_

* Tïn möơt bađi haât cuêa Nga, chó “miïìn nuöi dûúông nhûông ûúâc mú”

P

B ÙÆT C HÛÚÁC

Kosai, 1927.

Tiïîn chín moơi ngûúđi vïì sau bûôa tiïơc, Kichiiro

thíịy cha coâ veê húi tríìm ngím, khaâc vúâi veê phíịn

khúêi trûúâc ăoâ vađi giúđ Höm nay lađ möơt ngađy quan

troơng ăöịi vúâi cha anh, Toyoda Sakichi, vúâi gia ằnh

anh, vúâi caê gia töơc Toyoda nađy Vúâi 119 phaât minh

ăoâng goâp cho nïìn cöng nghiïơp dïơt Nhíơt Baên, cha

anh ặúơc vinh dûơ gùơp mùơt vađ chuýơn trođ cuđng

Thiïn hoađng Vöịn lađ ngûúđi ñt noâi, ăöi khi bõ moơi

ngûúđi coi lađ líơp dõ, öng cuông khöng kïí nhiïìu vïì

nhûông lúđi khen ngúơi cuêa Thiïn hoađng, khöng noâi

ăïịn phíìn thûúêng mađ Ngûúđi trao tùơng cho cuöơc ăúđi

nöî lûơc caêi tiïịn nhûông chiïịc maây dïơt cuêa öng – phíìn

thûúêng cao quyâ nhíịt: huín chûúng Vò sûơ nghiïơp

phuơc vuơ Nhíơt triïìu Kiichiro biïịt, cha mònh ríịt vui.

Öng uöịng nhiïìu hún thûúđng ngađy vađ khöng vöơi

vađng rúđi bađn ùn ăïí trúê vïì “thaâp ngađ khoa hoơc” cuêa

mònh nhû moơi höm

- Cha húi mïơt, thûa cha?

- Khöng, cha ăang nghô ăïịn bađ nöơi con Chñnh

bađ cuêa con lađ ngûúđi khiïịn ta mú ûúâc ăïịn chiïịc maây

dïơt tûơ ăöơng Vađ trong nhûông phuât giíy nhû thïị

nađy, ta nhúâ ăïịn bađ nöơi con vö cuđng!

Kiichiro trín troơng nhûông giíy phuât hiïịm hoi mađngûúđi cha thöí löơ nöîi lođng mònh vúâi anh Trong giaằnh, hai cha con anh hiïịm khi ngöìi cuđng nhautrong cùn nhađ íịm cuâng cuêa hoơ, cađng khöng míịykhi trođ chuýơn tím sûơ hay giaôi bađy lođng mònh Anhthûúđng gùơp cha taơi xûúêng, bïn nhûông ngöín ngangmaây moâc vađ tiïịng maây öìn ađo cöơng vúâi muđi díìu múôbuêa víy xung quanh Song, bao giúđ Kiichiro cuôngcaêm thíịy gíìn guôi ngûúđi cha tađi nùng cuêa mònh.Anh bùưt nhõp ặúơc caê nhûông yâ nghô nhoê nhíịt trongcöng viïơc cuêa cha vađ hiïíu öng qua nhûông bađi hoơcnho nhoê trong möîi hađnh ăöơng chûâ khöng phaêibùìng lúđi noâi Anh móm cûúđi nhúâ ăïịn caâi höìi cođnchûa vađo ăaơi hoơc Luâc ăoâ, anh ăi vúâi cha ra xûúêng.Thíịy míịy chiïịc ăinh öịc rúi ngoađi ặúđng, anhnghõch ngúơm líịy chín híịt ăi thò cha ngùn laơi Öngdûđng laơi, nhùơt nhûông con öịc lïn, cíín thíơn goâi vađotúđ giíịy, cíịt vađo tuâi aâo Khöng ăïí cíơu con trai kõpngaơc nhiïn, öng noâi: “Con nghô lađ nhûông caâi nađyvûât ăi ặúơc sao? Con nghô lađ xûúêng nhađ mònh coânhiïìu quaâ chûâ gò? Caâi ăinh öịc nađy, noâ cuông nhûcon ngûúđi chuâng ta víơy, sinh ra khöng phaêi ăïí vûâtvađo soơt raâc, caâi gò cuông coâ chöî cuêa noâ ăíịy, con traiaơ” Bađi hoơc thíịm thña ăïịn nöîi cûâ möîi líìn ắnh vûâtmöơt chi tiïịt maây hoêng, anh laơi nhúâ ăïịn lúđi cha, laơicöị hònh dung xem coâ cođn duđng noâ vađo viïơc gò ặúơcnûôa khöng

Sakichi laơi noâi tiïịp, cùưt ngang dođng höìi tûúêngcuêa con trai:

- Con cođn nhúâ nhiïìu líìn cha nhùưc con chuâ yâ ăïịn

ngađnh cöng nghiïơp ö-tö chûâ?

- Víng, thûa cha Con víîn theo doôi vađ cha biïịt

ăíịy, trong trûúđng, con ăaô ặúơc hoơc nhiïìu vïì chïị

taơo maây Nhûng

- Nhûng con chûa bao giúđ nghô ăïịn viïơc cöng ty

cuêa chuâng ta seô bùưt tay thíơt sûơ nghiïn cûâu vïì

ö-tö ăïí sau nađy phaât triïín theo hûúâng ăoâ?

- Con coâ nghô túâi – Kiichiro thùỉng thùưn noâi –

Nhûng khöng chùưc chuâng ta ăaô lađm ặúơc Tònh

hònh baân maây dïơt hiïơn nay cuêa chuâng ta ăang coâ

chiïìu hûúâng töịt

- Ăuâng, nhûng con phaêi hiïíu rùìng, cha luön noâi

vúâi con, cöng nghiïơp ö-tö múâi lađ ngađnh cöng

nghiïơp cuêa tûúng lai – Cha anh ngùưt lúđi – Nhûông

chiïịc maây dïơt cuêa chuâng ta ăaô sùưp trúê thađnh quaâ

khûâ röìi Cuông nhû cha con mònh ăíy Cha ăaô sùưp

thađnh quaâ khûâ, vađ tûúng lai chñnh lađ con!

Kiichiro xuâc ăöơng Thò ra cha víîn nung níịu yâ

tûúêng thím nhíơp vađo ngađnh saên xuíịt ö-tö tûđ ríịt

nhiïìu nùm nay, sau nhûông chuýịn ăi tham quan

úê Myô vađ chíu Íu Thaâng 3 nùm 1918, khi ăaơo luíơt

trúơ cíịp xe quín ăöơi ặúơc ban hađnh, caâc tíơp ăoađn,

cöng ty lúân cuêa Nhíơt vúâi nguöìn vöịn ăíìy ăuê bùưt

ăíìu nghiïm tuâc cín nhùưc viïơc gia nhíơp ngađnh

cöng nghiïơp ö-tö Vađo thúđi ăiïím ăoâ, Kiichiro

Toyoda cođn ăang theo hoơc chuýn ngađnh cöng

trònh cú khñ taơi Ăaơi hoơc Hoađng gia Tokyo, mùơc duđ

híìu hïịt caâc khoâa hoơc phöí biïịn nhíịt taơi trûúđng ăaơi

hoơc nađy chó tíơp trung vađo chuýn ngađnh chïị taơotađu thuýìn Thïị hïơ sinh viïn cuđng lûâa tuöíi vúâiKiichiro ăaô bùưt ăíìu hûâng thuâ vúâi nhûông ăöơng cúăöịt trong Cha anh ăaô khuýịn khñch anh ríịt nhiïìutrong viïơc nađy, luön luön nhùưc nhúê anh phaêi chuâtroơng ăïịn ăöơng lûơc hoơc, chïị taơo maây, mùơc duđ muơctiïu luâc ăoâ cuêa anh lađ hoơc xong seô vïì cöng ty Böngvaêi súơi lađm viïơc, vađ cha anh chûa noâi gò ăïịn viïơccoâ thïí cöng ty seô líịn sín sang ngađnh cú khñ ö-tö

YÂ tûúêng íịy öng chó ăïì cíơp ăïịn trong vađi cuöơc hoơpgiûôa caâc cöí ăöng sau khi anh ăaô ra trûúđng, ăuânghún lađ giûôa möơt söị thađnh viïn cuêa ăaơi gia ằnhToyoda Moơi ngûúđi nghe vađ im lùơng, chûa möơt ainoâi lïn yâ kiïịn cuêa mònh Nhûng Kiichiro biïịt, chûa

ai, kïí caê anh, kïí caê chuâ Nishikawa Akiji, chiïịn hûôulíu nùm cuêa cha anh, ngûúđi ăaô saât caânh cuđng öngtrong nhûông líìn tham quan úê Myô vađ chíu Íu,hònh dung ặúơc tûúng lai cuêa cöng ty Böng vaêi súơiToyoda nađy laơi coâ thïí dñnh daâng ăïịn möơt ngađnhcöng nghiïơp múâi meê nhû víơy Nùm ngoaâi, cha anhcho xíy möơt nhađ maây saên xuíịt maây dïơt tûơ ăöơngmúâi úê Kariya vúâi töíng söị vöịn ăíìu tû lađ 1 triïơu ýn(460 ngađn ăöla) vađ ăaô saên xuíịt ặúơc 1203 maâydïơt tûơ ăöơng ngay trong nùm nay Vúâi khöịi lûúơngcöng viïơc khöíng löì vađ khíín trûúng nhû thïị,Kiichiro khöng thïí ngúđ rùìng, cha anh víîn quantím vađ day dûât vúâi viïơc bùưt ăíìu möơt thûê thaâchmúâi, khoâ khùn maơo hiïím hún caê xûa kia khi öngquýịt tím gùưn ăúđi mònh vúâi nhûông chiïịc maây dïơt

ặúơc nhûông chiïịc maây dïơt thöng minh, tûơ dûđng laơichúđ sûêa löîi, tûơ ăöơng thay suöịt chó, thay con thoi,ăöìng thúđi laơi ăiïìu khiïín dïî dađng ăïịn nöîi möơt cöthúơ dïơt beâ nhoê cuông coâ thïí chó huy caê dađn maây dïơthađng chuơc, thíơm chñ sau nađy seô lađ hađng trùm chiïịcmaây Nhûông chiïịc maây nađy khöng cođn xa caâch,laơnh luđng nûôa, chuâng dûúđng nhû ăaô nhû ăöìnglođng vúâi con ngûúđi, quýịt khöng ăïí xaêy ra möơt löîinhoê nađo trïn mùơt vaêi Nhûông chiïịc maây cuô líơp tûâckhöng ặúơc bađy baân nûôa Dađn maây múâi ặúơc ặavađo saên xuíịt hađng loaơt vađ cöng ty nhíơn ặúơc ăúnăùơt hađng túâi tíịp Thaâng 2.1927, taơi Kariya, chaanh ăaô cho töí chûâc buöíi triïín laôm maây dïơt ăïíngûúđi xem ặúơc tíơn mùưt nhòn thíịy viïơc saên xuíịtnhûông chiïịc maây dïơt thöng minh ăaô sûê duơng ăïịndíy chuýìn cöng nghïơ chñnh xaâc nhû thïị nađo vađhoơ ặúơc tham quan xûúêng dïơt gíìn 520 chiïịc maâymúâi cuêa nhađ Toyoda hoaơt ăöơng hïịt cöng suíịt vúâi

20 cöng nhín ăiïìu khiïín Dađn maây hoađn toađn tûơăöơng, coâ thïí tûơ lađm viïơc caê ăïm mađ khöng cíìnngûúđi coi soâc Ăíy lađ kïịt quaê cuêa phûúng phaâpKaizen, lađ phûúng phaâp gíìn nhû chuê ăaơo trongcöng viïơc cuêa cha con anh vađ nghôa lađ liïn tuơc,khöng bao giúđ ngûđng viïơc hoađn thiïơn tíịt caê caâcsaên phíím cuêa mònh Anh tin chùưc rùìng luâc nađocuông coâ thïí tòm ra ặúơc nhûông caâi töịt hún nûôa ăïíthay thïị nhûông gò mònh ăaô coâ Sau nađy, nhíịt ắnhanh seô tíơp húơp nhûông ăiïìu nađy thađnh möơt quytùưc hoaơt ăöơng cuêa cöng ty vađ nïịu cíìn phaêi chùng

Sakichi laơi tiïịp tuơc maơch suy nghô cuêa mònh:

“Möơt chiïịc xe ặúơc taơo nïn tûđ sùưt, theâp, cao su,

kñnh, vaêi Tíịt caê nhûông víơt liïơu nađy chuâng ta ăïìu

coâ caê Nhûng nhûông chiïịc xe chaơy trïn ặúđng phöị

Nhíơt hiïơn giúđ laơi toađn lađ xe Myô Cha khöng hiïíu

con nghô sao, nhûng vúâi cha, cha coâ quýìn nghô

ăïịn lođng tûơ hađo dín töơc Con nhòn mađ xem, trïn

ặúđng phöị chuâng ta phaêi coâ nhûông chiïịc xe Nhíơt

Baên do ngûúđi Nhíơt saâng taơo thay vò nhûông chiïịc

Ford laâng boâng cuêa Myô nhû bíy giúđ Phaêi bùưt ăíìu

thöi, con trai aơ Haôy bùưt ăíìu bùìng viïơc nghiïm tuâc

nghiïn cûâu nhûông ăöơng cú do ngûúđi Myô taơo ra Bùưt

chûúâc hoơ khöng phaêi lađ ăiïìu ăaâng xíịu höí ăíu Bùưt

chûúâc mađ lađm töịt hún múâi lađ ăiïìu ăaâng quyâ ăíịy

Chuâng ta seô lađm ra nhûông chiïịc xe dađnh cho ngûúđi

Nhíơt bùìng chñnh khöịi oâc vađ bađn tay cuêa ngûúđi

Nhíơt! Cha tin con Cha tin úê kiïịn thûâc cuêa con Duđ

sao con cuông coâ kiïịn thûâc nïìn toađn diïơn hún cha

nhiïìu ”

Kiichiro biïịt cha anh ăang nhùưc ăïịn thađnh cöng

cuêa hai cha con trong viïơc caêi taơo chiïịc maây dïơt tûơ

ăöơng cuêa mònh vađo nùm 1924 Khi íịy, cha anh ăaô

taâo baơo ăïì nghõ caâc cöí ăöng trong cöng ty uêng höơ

kïị hoaơch nghiïn cûâu vađ caêi tiïịn cíịp töịc möơt söị chi

tiïịt trong maây dïơt Chó trong hai thaâng ăaô coâ mûúđi

phaât minh nhoê ặúơc thûơc hiïơn ăöìng thúđi coâ möơt

phaât minh quan troơng do chñnh anh tòm ra nhùìm

caêi tiïịn dađn con thoi tûơ ăöơng Ăíy thíơt sûơ lađ niïìm

vui lúân cuêa cha anh vò ûúâc mú cuêa öng lađ saên xuíịt

biïíu ngûô, khííu hiïơu, anh cuông seô lađm Ríịt coâ thïí

anh seô cho lađm bùng-rön thíơt to, ghi chûô gò nhó, ađ

ăaơi loaơi nhû “Kaizen bíịt tûê!” hoùơc “Kaizen hay lađ

chïịt” chùỉng haơn Vúâi anh, ặúơc lađm viïơc cuđng cha,

saât caânh bïn cha ăïí biïịn ûúâc mú cuêa cha con anh

thađnh sûơ thûơc ăaô lađ möơt ăiïìu coâ yâ nghôa lúân lao

cuêa cuöơc ăúđi nađy, vađ nhûông bađi hoơc nhíơn ặúơc tûđ

cha khiïịn anh vui sûúâng Vađ chó víơy thöi Chûa

bao giúđ anh nghô síu xa hún ăïịn chuýơn thûđa kïị,

chuýơn gia saên, chuýơn ai seô ăiïìu hađnh caâc nhađ

maây dïơt may cuêa Toyoda nhû moơi ngûúđi víîn

tûúêng, nhíịt lađ sau khi cha anh liïn kïịt míơt thiïịt

vúâi gia ằnh Kodama vađ em rïí Risaburo – ngûúđi

gíìn nhû chiïịm võ trñ con caê trong gia ằnh Ai cuông

chï anh öịm ýịu, khöng dai sûâc vađ ngíìm ăoaân

rùìng cha seô khöng giao cho anh troơng traâch gò

quan troơng, ngíìm toê ra thöng caêm vúâi “nöîi ăau”

cuêa anh bõ tûúâc ăoaơt míịt võ trñ quan troơng trong

nhađ Anh chó cûúđi Anh cuông khöng hay noâi, vò thïị

mađ moơi ngûúđi chûa hiïíu lođng anh Lađ con cuêa möơt

ngûúđi nhû Toyoda Sakichi – ăoâ ăaô lađ möơt moân quađ

lúân cuêa cuöơc ăúđi röìi Hún nûôa, nhûông tím sûơ cuêa

cha thò anh laơi ríịt hiïíu Cha cíìn gò úê ặâa con trai

nađy? Chùưc chùưn ăoâ khöng phaêi chó lađ chuýơn ăiïìu

hađnh cöng viïơc nhû caê nhađ anh víîn ăang lađm Cha

kyđ voơng úê anh nhûông ăiïìu lúân lao hún nhiïìu Nghô

ăïịn ăíy, Kiichiro móm cûúđi möơt mònh Nhòn sang

cha, anh nhíơn thíịy dûúđng nhû öng víîn ăang

chòm ăùưm vađo dođng suy tûúêng xa xöi nađo ăoâ

Kiichiro hiïíu, cha anh ăang höìi tûúêng laơi thuúê xaxûa, caâi ngađy caâch ăíy hún 40 nùm khi öng bùưtăíìu díịn thín vađo cuöơc ăúđi ăíìy thûê thaâch nhûngcuông ăíìy duông caêm cuêa möơt ngûúđi thúơ, möơt nhađphaât minh saâng chïị khöng yâ thûâc ặúơc hïịt viïơclađm cuêa mònh mađ chó quýịt tím muöịn lađm möơtviïơc coâ ñch cho ngûúđi meơ thín ýu, cho bađ con lađngxoâm vađ giúđ ăíy, cuöịi cuđng, ngûúđi thúơ tađi hoa íịy ăaôặúơc vinh danh

T AÁO B AÅO

MA LÛƠC CUÊA CHIÏỊC KHUNG CÛÊI

Nhûông nùm 80 cuêa thïị kyê XIX

Ngöi lađng nhoê Shizouka (bíy giúđ lađ thađnh phöị

Kosai) taơi Nhíơt Baên vöịn luön röơn rađng tiïịng khung

cûêi thoi ặa, nhûng giúđ ăíy ăaô khöng cođn khöng

khñ söi nöíi nhû nhiïìu nùm trûúâc nûôa Caâc cö thiïịu

nûô dûúđng nhû úí oaêi vúâi nghïì canh cûêi dïơt may

nađy, chó cođn caâc bađ meơ víîn nhíîn naơi cođng lûng

bïn khung cûêi göî, chöịc chöịc laơi dûđng tay nöịi chó

ặât giûôa chûđng

Sakichi ngöìi ngùưm meơ lađm viïơc Anh thûúng

ngûúđi meơ gùưng goêi dïơt nhûông tíịm vaêi ăïí baân vúâi

giaâ reê nhíịt, nhûng caâc thao taâc thò quaâ nhiïìu vađ

cöng viïơc lađm cho bađ luön tíịt bíơt Caê ăúđi meơ bïn

khung dïơt coâ thïí cođn víịt vaê hún cha anh ăeôo ăuơc

hađng ngađy vúâi göî möơng, cûa bađo Anh thíịy chñnh

cha anh cuông khöng ngúđ cöng viïơc cuêa meơ laơi víịt

vaê nhû víơy Sakichi ăaô nhíơn ra ăiïìu nađy tûđ líu vò

anh luön coâ thoâi quen quan saât nhûông thanh díơp

cuêa maây dïơt, bađn tay gíìy guöơc cuêa meơ thoùn thoùưt

ặa chiïịc thoi chaơy qua chaơy laơi khöng ngûđng

nghó Lođng anh díng lïn caêm giaâc líîn löơn: vûđa

thûúng xoât, vûđa caêm phuơc, laơi thíịy caâi cöng viïơc

nađy nhû coâ möơt ma lûơc kyđ laơ, khiïịn cûâ ra ặúđng

thò thöi chûâ hïî vïì ăïịn nhađ lađ anh laơi tó míín ngöìinhòn Cha anh víîn baêo: “Ăađn öng con trai ặđngquíín quanh xoâ bïịp, ngùưm viïơc ăađn bađ Ra ặúđngăi! Cíìm buâa cíìm cûa ăi! Cho xûâng lađ möơt kacho(*)

cuêa gia ằnh.” Sakichi hiïíu nöîi lođng cha Lađ con caê,anh phaêi nöịi nghiïơp cha Möơt “kacho” cuêa giaằnh! Hùỉn caâi tûđ nađy víîn ặúơc cha anh nhùưc ăïịnluön, tûđ khi anh cođn beâ nïn noâ nhû ặúơc khùưcchaơm trong ăíìu Sakichi, noâ vang lïn nhû möơt lúđihõch kïu goơi chñ trai Cha víîn khen anh kheâo tay.Nhûông cöng viïơc bađo, cûa, ăuơc ăeôo ăöịi vúâi anhkhöng hùỉn lađ khöng hûâng thuâ Anh víîn giuâp chamöơt caâch say mï Nghïì möơc ăem ăïịn cho anh sûơkheâo leâo vađ tñnh kiïn nhíîn Nhûng hònh nhû, ăïígùưn boâ caê ăúđi vúâi möơt nghïì nađo ăoâ, sûơ hûâng thuâkhöng thöi cođn chûa ăuê Anh lúđ múđ nhòn thíịytûúng lai cuêa mònh khöng phaêi lađ möơt chađng thúơmöơc tađi hoa mađ lađ möơt caâi gò ăoâ chûa roô, nhûngnoâ phaêi gùưn vúâi sûơ dao ăöơng nhõp nhađng, nhûônghoaơt ăöơng khöng ngûđng nghó theo möơt quy luíơtbíịt biïịn nađo ăoâ mađ anh coâ thïí ăiïìu khiïín ặúơc.Tiïịc thay, anh khöng ặúơc hoơc nhiïìu ăïí coâ thïí goơitïn caâi nghïì mađ anh mú ûúâc íịy Mađ anh cuôngchùỉng cíìn Anh vöịn ñt noâi Anh chó caêm, caêm bùìngcaê tím höìn mònh, bùìng nhiïơt huýịt tuöíi treê, nhíịtlađ möîi khi ngöìi bïn khung dïơt nhòn meơ lađm viïơc.Míịy líìn ăïì nghõ meơ cho moâ tay vađo khung cûêi thò

* Ngûúđi chuê gia ằnh (trong tiïịng Nhíơt).

bađ cûâ ăuöíi quíìy quíơy Meơ anh víîn lađ bađ meơ Nhíơt

truýìn thöịng, cam chõu, luön ăïì cao chöìng vađ caâc

con trai, bađ khöng muöịn con mònh nhuơt chñ trai

bïn chiïịc khung cûêi dïơt tíìm thûúđng nađy

Möơt höm, ăang luâi huâi xem xeât chiïịc maây dïơt tay

cuô kyô cuêa meơ, tranh thuê khi bađ ăang bíơn ngoađi

ăöìng, Sakichi mín mï chiïịc suöịt nhoê, thíìm nghô

ăïịn ăöi bađn tay meơ röìi laơi nhúâ ăïịn lúđi thíìy giaâo

trong lúâp hoơc buöíi töịi cuêa mònh: “Möîi möơt ăiïìu gò

do trñ túơ con ngûúđi taơo ra, ăem laơi sûơ tiïịn böơ cho

cuöơc söịng con ngûúđi – ngûúđi ta goơi lađ phaât minh

Vñ duơ James Watt phaât minh ra maây húi nûúâc hay

anh em nhađ Wright phaât minh ra maây bay – ăoâ lađ

nhûông phaât minh vö cuđng quan troơng khiïịn ăúđi

söịng cuêa loađi ngûúđi tiïịn lïn möơt bûúâc ” Lúđi thíìy

giaâo lađm loâe lïn trong ăíìu chađng trai treê möơt tia

saâng soi roô nhûông yâ nghô anh víîn cođn lúđ múđ vïì

nghïì nghiïơp cuêa mònh: Phaêi röìi, mònh coâ thïí lađm

möơt ăiïìu gò ăoâ cho cuöơc söịng meơ mònh ặúơc dïî

chõu hún, cho cuöơc söịng cuêa caâc bađ meơ trong ngöi

lađng nađy ặúơc nheơ nhađng hún! Ăoâ lađ chiïịc maây dïơt

Mònh phaêi nghô ra caâi gò ăoâ ăïí chiïịc maây chaơy

nhanh hún vađ meơ mònh khöng phaêi moêi tay cođng

lûng nhû trûúâc Ăoâ coâ thïí goơi lađ phaât minh ặúơc

khöng nhó?

Sakichi móm cûúđi nhúâ ăïịn cuöơc tranh luíơn giûôa

anh baơn cuđng lúâp Ichiro töịi qua vïì chuýơn phaât

minh vađ baên quýìn Anh troât buöơt miïơng noâi ăïịn

mú ûúâc cuêa mònh: mònh coâ trñ oâc, coâ tay nghïì

kheâo, leô nađo khöng thïí nghô ra möơt caâi gò múâi meêăoâng goâp cho cuöơc söịng, ñt nhíịt lađ cuöơc söịngngheđo khoâ cuêa ngûúđi dín lađng mònh? Ichiro ăaôcûúđi anh khi anh noâi ăïịn chiïịc maây dïơt:

- Túâ tûúêng cíơu nghô ăïịn caâi gò cao siïu! Dïơt vúâicûêi lađ chuýơn ăađn bađ con gaâi Kïí caê lađ cíơu nghô racaâi gò lađm khung dïơt íịy noâ to ra hay nhoê ăi thòcuông khöng ặúơc cíịp bùìng phaât minh hay dñnhdaâng gò ăïịn caâi luíơt luíơt gò nhó ađ Luíơt Baênquýìn mađ thíìy noâi ăïịn ăíu Ñt ra, möơt phaât minhcuông phaêi mang tíìm thïị giúâi möơt chuât nhû líịy sûâclûêa tûđ mùơt trúđi vađ giaâ laơnh cuêa mùơt trùng phuơc vuơcon ngûúđi chùỉng haơn! Hađ hađ, thïị mađ cíơu laơi nghôăïịn caâi maây dïơt vaêi göî nhađ cíơu!

- Nhûng nïịu mònh nghô ra möơt böơ phíơn nađo ăoâkhiïịn bađn tay cuêa meơ mònh vađ caê cuêa meơ cíơu nûôakhöng quaâ moêi khi ặa qua ặa laơi con thoi Noâcoâ thïí tûơ chaơy chùỉng haơn, bùìng caâch ăaơp chín

vñ duơ thïị, thò ăoâ khöng phaêi lađ möơt tiïịn böơ ađ? Mađthíìy ăaô baêo bíịt kyđ ăiïìu gò lađ tiïịn böơ, caêi thiïơncuöơc söịng con ngûúđi ăïìu coâ thïí goơi lađ phaât minh

cú mađ?

- Cíơu noâi thïị thò mònh chõu röìi Nhûng mađ noâ

víîn thïị nađo íịy – Ichiro noâi röìi hinh hñch cûúđi.

Sakichi khöng quen noâi nhiïìu, anh dûđng cíuchuýơn úê ăoâ, nhûng bíy giúđ, khi súđ vađo chiïịc maâydïơt vaêi cuô thín quen cuêa meơ, anh thíịy söi suơcquýịt tím Phaêi röìi, anh víîn nghe thíìy giaâo noâi vïìcuöơc khuêng hoaêng kinh tïị úê Nhíơt Baên Ăíịt nûúâc

anh thúđi Thiïn hoađng Minh Trõ ăaô ặúơc múê cûêa

thöng thûúng vúâi caâc nûúâc Khöng hiïíu hay dúê ra

sao, nhûng roô rađng, tíịm vaêi meơ dïơt khöng cođn giaâ

trõ nhû xûa nûôa Ngûúđi ta coâ thïí mua nhûông chiïịc

aâo vaêi cotton nhíơp caêng tûđ Anh, tröng cuông ăeơp

mađ giaâ thađnh laơi khöng cao Míịy cö beâ con nhađ

Yusuke ăaô tuýn böị vúâi meơ sau höm ặúơc bađ chõ

hoơ trïn Tokyo gûêi cho ñt quíìn aâo ngoaơi: “Ăíơp maây

dïơt ăi, meơ aơ, cùơm cuơi mađ lađm gò trong khi vaêi ngoaơi

noâ cuông íịm vađ ăeơp, laơi chaê ăùưt teơo nađo!” Thíơt

chùỉng coâ tñ lođng tûơ tön dín töơc gò caê! Nghïì vaêi thò

coâ trong tay mađ laơi phaêi ăi mua cuêa ngûúđi Cûâ ăađ

nađy thò röìi ăíy moơi ngûúđi phaêi ăi mua hïịt tuöịt

tuöìn tuöơt moơi thûâ sao? Lađm caâi gò ra tiïìn ăïí mua

tíịt thaêy moơi thûâ nhû thïị!!!

Ăíịy, caâi lyâ cuêa anh noâ chó giaên dõ víơy thöi,

nhûng noâ lađ göịc cuêa moơi trùn trúê trong anh míịy

thaâng trúđi nay

Xïịp chiïịc khung cûêi ăaô thuöơc nhû lođng bađn tay

vađo goâc nhađ, Sakichi bûúâc ra sín, nghe ngoâng xem

nhađ ai cođn tiïịng thoi ặa ăïìu ăùơn vađ bađn chín

anh bûúâc vïì phña ăoâ tûơ luâc nađo

Bïn nhađ hađng xoâm vùỉng tiïịng thoi ặa Bađ Ichi

cuông ăang tranh thuê dïơt nöịt maênh vaêi dïơt dúê tûđ

míịy höm nay mađ viïơc ăöìng aâng ăaô khiïịn bađ gaâc

laơi Thíịy boâng Sakichi, bađ dûđng tay Cö con gaâi

Aiko nhanh nhaêu chaơy ra, cûúđi thíơt giođn: “Chađo

anh Sakichi! Anh sang xem meơ em dïơt vaêi aơ? Anh

Sakichi úi, em thíịy anh cíìm buâa, cíìm bađo tröng

ra daâng lùưm, hay hún ngöìi maây dïơt nhiïìu ăíịy anhaơ!” Mùơt Sakichi ăoê lïn, tai vađ lûng noâng ríìn ríìn.Anh loâng ngoâng ngöìi xuöịng sađn Chûđng nhûthûúng haơi anh, bađ meơ mùưng cö gaâi röìi niïìm núê hoêihan xem anh coâ viïơc gò, mùơc duđ bađ biïịt toêng, cođnviïơc gò vađo ăíy nûôa, anh lađ möơt khaân giaê trungthađnh trong cöng viïơc canh cûêi cuêa caâc bađ, caâc múơtrong lađng Maây dïơt nhađ bađ coâ cíịu taơo húi khaâcmöơt chuât so vúâi maây nhađ anh Anh cûâ im lùơng ngöìixem bađ dïơt, ăöi khi xin pheâp xoay ngang, xoay doơcchiïịc maây, thaâo suöịt ra ngöìi ăo ăo ăaơc ăaơc hađnggiúđ khöng chaân Kïí cuông buöìn cûúđi, nhûng dûúđngnhû caâi cöng viïơc ăïìu ăïìu ăïịn nhađm chaân nađy cuêabađ coâ veê nhû híịp díîn hún khi coâ chađng trai treênađy quan tím, mađ laơi quan tím möơt caâch bïìn bó,khöng noâi möơt lúđi nhûng ăöi mùưt thò chùm chuâaânh lïn niïìm thñch thuâ vö biïn

*

* *Muđa ăöng nùm nay ăïịn muöơn Coê khö ăaô chíịtăíìy trong kho, thaâch thûâc caâi laơnh giaâ khö cùìn,khùưc nghiïơt cuêa muđa ăöng ăang ăïịn vúâi nhûôngböng tuýịt trùưng ăíìu muđa húđ hûông Trúđi ăaô síơp töịitûđ líu nhûng Sakichi khöng hay biïịt Anh cođn maêi

mï bïn chiïịc maây dïơt vaêi bùìng göî cuêa mònh Baênveô anh ăaô veô xong nhûng sao nhûông thanh göî víînrúđi raơc, chûa lađm nïn höìn möơt chiïịc maây dïơt ăuângnghôa Muđi coê khö thúm thúm nhùưc anh vïì chiïịc daơdađy röîng cuêa mònh Tûđ trûa ăïịn giúđ, vuđi ăíìu vađo

chiïịc maây, anh ăaô qún “naơp nùng lûúơng” cho

chñnh mònh Hñt síu vađo ngûơc muđi coê thúm, anh

thíịy saêng khoaâi vađ minh míîn hún Tûđ trong tím

khaêm, anh víîn lađ chađng nöng dín chñnh göịc, cíìn

cuđ vúâi cöng viïơc vađ ýu caâi muđi ngai ngaâi cuêa coê,

cuêa buđn “Anh nöng dín, chađng thúơ möơc, vađ ríịt coâ

thïí seô lađ nhađ phaât minh” – chó cođn vađi chi tiïịt nhoê

nûôa thöi Anh móm cûúđi, caêm thíịy khöng coâ gò lađm

mònh naên chñ ặúơc nûôa Nhíịt ắnh anh seô thûơc

hiïơn ặúơc ăiïìu mònh mú ûúâc

Tuy phaên ăöịi cöng viïơc aêo tûúêng mađ anh theo

ăuöíi, song ngûúđi cha víîn thïí hiïơn sûơ quan tím

ăïịn con trai bùìng caâch cuêa mònh Mađ cha bûơc

mònh thò cuông chùỉng oan Líu nay anh coi nheơ

viïơc hoơc nghïì möơc vađ chó hađo hûâng ăi sûêa maây dïơt

cho bađ con trong xoâm Caê lađng cûúđi cúơt anh,

nhûng tíịt caê caâc bađ, caâc múơ trong lađng ăïìu úâi úđi

goơi anh möîi khi maây dïơt gùơp truơc trùơc Caâi chûâc

kacho trong gia ằnh, cha ăaô coi anh khöng xûâng

ăaâng Nhûng niïìm ăam mï ăöịi vúâi nhûông khung

cûêi, con thoi cuêa anh thò khöng bõ cha cùìn nhùìn

nhiïìu nûôa Cuông nhû cha, anh ặúơc thûđa hûúêng úê

gia töơc Toyoda möơt lođng tin síu sùưc vađo viïơc lađm

cuêa mònh, khöng súơ sai, luön muöịn tòm tođi aâp

duơng nhûông caâch lađm múâi vađo cöng viïơc Chuýơn

lađm möơc cuông nhû chuýơn ăoâng khung cûêi dïơt,

anh tûúêng cuông coâ nhiïìu ăiïìu giöịng nhau khiïịn

cha ăaô thíìm hiïíu lođng anh

Baên veô nađy lađ baên veô thûâ bao nhiïu Sakichi

khöng nhúâ roô nûôa Veô bùìng tay trïn giíịy – anh veôăaô nhiïìu Veô bùìng trñ tûúêng tûúơng trong luâc trùìntroơc trûúâc khi ăi vađo giíịc nguê – anh veô cuôngkhöng ñt Möîi líìn lađ möơt neât múâi hún, möơt kiïíu khaâchún Baên veô chiïịc maây dïơt tay bùìng göî cuêa anhxuíịt phaât víîn tûđ nhûông khung cûêi cuô kyô cuêa xoâmlađng, nhûng caâc chi tiïịt khúâp hún vúâi nhau Tröngkhung cûêi thò to lúân, nùơng nïì, nhûng töịc ăöơ chaơyseô nhanh hún gíịp ăöi vađ quan troơng lađ anh ăaôtñnh toaân sao cho hoaơt ăöơng cú hoơc cuêa maây keâodađi hún ăïí ăöi tay meơ ặúơc nghó ngúi trong möơtthúđi gian nhíịt ắnh Nhûng anh víîn chûa tin vađocaâch tñnh toaân cuêa mònh, chûa hoađn toađn tûơ tin.Chñnh vò thïị, Sakichi vö cuđng phíịn khúêi khi nghetin vïì cuöơc triïín laôm cöng nghiïơp quöịc gia líìn batöí chûâc taơi Tokyo Cöng cuöơc hiïơn ăaơi hoâa ăíịt nûúâcăang phaât triïín maơnh nïn nhûông cuöơc höơi chúơnhû thïị liïn tiïịp ặúơc töí chûâc Sakichi haơ quýịttím lïn Tokyo tham quan möơt chuýịn Anh lïnặúđng vúâi nhûông suy nghô miïn man khöng dûâtvïì chiïịc maây dïơt cûêi cuêa riïng mònh

* *Tokyo, 1890

Thađnh phöị Tokyo öìn ađo song noâ laơi khöng lađmSakichi caêm thíịy choaâng ngúơp Anh thñch thuâ caêmnhíơn ặúơc sûơ chuýín mònh cuêa nïìn cöng nghiïơpnûúâc nhađ khi nhòn thíịy nhûông nhađ maây moơc sansaât úê vuđng Tokyo-Yokohama Tûđ nhađ troơ ăïịn khuvûơc triïín laôm khaâ xa, nhûng anh khöng nïì hađ,khöng tiïịc söị tiïìn tiïịt kiïơm ăïí ăi laơi, mua veâ vađocûêa Vađ ăíy, hún 1.700 chiïịc maây caâc loaơi phuơcvuơ cho nïìn cöng nghiïơp ăaô hiïơn ra trûúâc mùưt anh.Anh nhû mï ăi trong vûúng quöịc cuêa maây moâc,cuêa muđi díìu múô Caâi muđi díìu múô vúâi anh sao mađthíơt löi cuöịn! Ăuê caâc loaơi maây moâc phuơc vuơ nhûôngngađnh heơp cuêa nïìn cöng nghiïơp ăang tûđng bûúâchiïơn ăaơi hoâa: maây díơp, maây ăoâng höơp, díy chuýìnthûơc phíím Nhûng coâ leô, caâi thûâ mï hoùơc anhnhíịt víîn lađ maây dïơt Nhûông chiïịc maây aânh theâpsaâng loaâng thúđ ú khi anh chaơm tay vađo, nhûngchñnh anh laơi run lïn vò phíịn khúêi Khöng ăïí míịtgiíy phuât quyâ baâu nađo, anh ruât thûúâc ra ăo ăaơc,líịy buât chò giùưt trong tuâi aâo ra phaâc ríịt nhanh trïncuöịn söí mađ anh víîn thûúđng mang theo ngûúđi.Trong söị nhûông võ khaâch ăang chíơm bûúâc ăi quatûđng chiïịc maây trong gian trûng bađy, hùỉn khöng

ai ngúđ rùìng, chađng thanh niïn maênh khaênh, chùmchuâ nhòn nhû nuöịt tûđng chi tiïịt trïn dađn maây nađy,chó sau chûa ăíìy 10 nùm nûôa seô lađ öng chuê cuêa

XÍY GIÍỊC MÚ LÚÂN TÛĐ

KHO CHÛÂA COÊ

“Ngađy nay, ngûúđi da trùưng thûúđng hoêi rùìng dín

töơc Nhíơt Baên ăaô ăoâng goâp gò cho nïìn vùn minh

múâi? Ngûúđi Trung Hoa ăaô phaât minh ra ắa bađn,

nhûng ngûúđi Nhíơt Baên ăaô saâng chïị ặúơc gò? Dín

töơc Nhíơt Baên chó lađ nhûông keê bùưt chûúâc Ăíy lađ

nhûông gò ngûúđi da trùưng ăaô noâi Vò thïị dín töơc

Nhíơt Baên phaêi xem xeât víịn ăïì nađy möơt caâch

nghiïm tuâc Ăiïìu nađy khöng coâ nghôa lađ chuâng ta

phaêi ăaânh nhau vúâi ngûúđi da trùưng, nhûng chuâng

ta phaêi cho hoơ thíịy sûơ thöng minh cuêa chuâng ta

vađ göơt rûêa saơch nöîi xíịu höí nađy Chuâng ta ăaô coâ

thuöịc Taka-Diastase vađ baâc sô Noguchi Hideo (*) ,

nhûng nhûông thađnh quaê nađy ăaô ặúơc thûơc hiïơn

dûúâi sûơ hûúâng díîn cuêa ngûúđi da trùưng, vúâi sûơ giuâp

ăúô cuêa hoơ vađ duđng caâc phûúng tiïơn cuêa hoơ Töi

noâi rùìng chuâng ta phaêi ăaơt ặúơc sûơ cao caê bùìng

caâc khaê nùng cuêa chñnh dín töơc chuâng ta mađ

khöng coâ sûơ giuâp ăúô cuêa ngûúđi ngoađi” (Sakichi

Toyoda)

_

* Baâc sô y khoa vađ nhađ vi truđng hoơc ngûúđi Myô göịc Nhíơt, söịng vađ lađm

viïơc taơi Hoa Kyđ.

cöng nghiïơp Nhíơt Baên thíơt sûơ vúâi nhûông giađn maâymang nhaôn maâc Nhíơt Baên ăíịy, baâc aơ”.

Noâi röìi, anh cuâi ăíìu chađo öng laôo, quay bûúâc racûêa Ăùìng nađo thò höm nay cuông lađ luâc anh phaêivïì nhađ, vïì vúâi nhađ kho chûâa coê cuêa anh, núi nhûôngchiïịc maây dïơt thuê cöng bùìng göî, nhûông ặâa continh thíìn cuêa anh ăang chúđ ăúơi ặúơc lađm viïơc.Anh cíìm chùơt cuöịn söí trong tay, tûơ hiïíu, chuýịn

ăi khöng phaêi lađ möơt khoâa hoơc vïì maây moâc nhûngnoâ giuâp ñch cho anh ríịt nhiïìu vïì mùơt tinh thíìn.Anh biïịt, duđ cođn khoâ khùn, duđ phaêi thûê nghiïơmnhiïìu nûôa anh múâi ăaơt ặúơc kïịt quaê mong ûúâc,nhûng anh ăaô ăi ăuâng hûúâng Quaê khöng sai khianh ăaô ăùơt ra nguýn tùưc lađm viïơc cho mònh: “Phaêithûê Phaêi lađm Phaêi hađnh ăöơng trûúâc khi phaât biïíurùìng mònh khöng thïí Khöng ặúơc súơ sai Sai ăíusûêa ăíịy ”

CHAĐNG SAKICHI COÂ PHEÂP LAƠ

Muđa heđ nùm 1890 – möơt muđa heđ ăoê lûêa bònhthûúđng nhû bao muđa heđ khaâc, nhûng ăoâ lađ möơtmuđa heđ ăùơc biïơt ăöịi vúâi gia ằnh Toyoda Sau baoăïm thûâc trùưng, sûêa ăi sûêa laơi tûđng baên veô, saunhiïìu ngađy víơt löơn vúâi nhûông khuâc göî vö höìn,Sakichi ăaô thöíi höìn cho chuâng khiïịn chuâng trúêthađnh böơ phíơn cuêa möơt chiïịc maây dïơt thuê cöng

möơt chiïịc maây dïơt tûơ ăöơng thöng minh ăíìu tiïn

cuêa ngûúđi Nhíơt vađ trong vođng 30-40 nùm sau ăoâ

caâc cöng ty dïơt may úê Nhíơt Baên chó biïịt ăïịn maây

dïơt tûơ ăöơng mang tïn anh – Toyoda Sakichi

Ăaô míịy ngađy nay, öng baêo vïơ giađ cuêa Höơi chúơ

kñn ăaâo theo doôi chađng thanh niïn ùn víơn xúình

xoađng nađy Hai tuíìn diïîn ra triïín laôm lađ hai tuíìn

anh ta cùưm rïî bïn caơnh nhûông chiïịc maây Hùỉn lađ

coâ ăiïìu gò múđ aâm ăíy Thaâo chi tiïịt, ùn cùưp phuơ

tuđng chùng? Hay lađ ? Öng raêo bûúâc ăïịn bïn anh

chađng, kheô ăíơp vađo vai lađm anh ta giíơt bùưn mònh

Dûúđng nhû trûúâc ăoâ, võ khaâch laơ ăang chòm vađo

nhûông suy tû lung lùưm vađ khöng cođn biïịt gò ăïịn

xung quanh nûôa

- Anh baơn, anh lađm gò mađ ngađy nađo cuông ăïịn

ăíy víơy? Töi víîn quan saât anh ăíịy

Chađng trai luâng tuâng, chûa biïịt giaêi thñch thïị

nađo cho phaêi thò öng baêo vïơ ăaô haơ gioơng:

- Thöi, vïì ăi, ặđng luíín quíín quanh khu nađy

nûôa Töi khöng biïịt ăöơng cú anh ăïịn ăíy lađm gò,

nhûng töi seô baâo vúâi ban töí chûâc Höơi chúơ ăíịy

Sakichi caêm thíịy ngheơn ngađo núi cöí hoơng Öng

giađ nađy tûúêng mònh lađm ăiïìu gò khuíịt tíịt ăíy

Khöng hiïíu sao, thay vò phín bua cho öng laôo

hiïíu, anh quay ngûúđi nhòn nhûông chiïịc maây vađ

cíịt gioơng ăíìy xuâc ăöơng: “Baâc nhòn xem, triïín laôm

cöng nghiïơp quöịc gia cuêa chuâng ta – cuêa Nhíơt

Baên – nhûng maây moâc laơi ăïịn tûđ Anh, tûđ Phaâp

Töi ngùưm nhòn chuâng ăïí tûúêng tûúơng ra möơt nïìn

minh nađy trûúâc toađn dín lađng, trong ăoâ coâ nhûôngngûúđi víîn aâc miïơng baêo Sakichi nhađ bađ lađ ngúângíín, lađ hoang tûúêng, lađ ăađn öng mùơc vaây! “Ăíy,cíu traê lúđi cuêa con trai töi ăíy!” – Gûúng mùơt ngûúđimeơ saâng bûđng lïn Tûđ chiïịc maây múâi, maênh luơanhiïìu mađu dađi díìn ra trong tiïịng reo taân thûúêngcuêa moơi ngûúđi: “Sakichi ăuâng lađ coâ pheâp laơ! Sakichicoâ pheâp laơ!”

Ăíìu nùm 1891, khi ăaô caêi tiïịn ặúơc möơt vađi chitiïịt trong chiïịc maây dïơt bùìng göî thöng minh cuêamònh, Sakichi chñnh thûâc viïịt ăún xin cíịp bùìngphaât minh Vađ anh ăaô cíìm noâ trïn tay, tíịm bùìnglađ nguöìn göịc cuêa nhûông khaât khao, mú ûúâc vađhađnh ăöơng kiïn trò cuêa anh Chùỉng phaêi caâch ăíy

6 nùm, lúđi thíìy giaâo noâi vïì luíơt baên quýìn, vïìbùìng saâng chïị, phaât minh ăaô ăaânh thûâc con ngûúđinhiïơt tònh cöịng hiïịn cho ăúđi trong anh sao! Anhbiïịt mònh khöng thïí dûđng laơi Anh muöịn biïịn caâimaây dïơt bùìng göî nađy thađnh chiïịc maây dïơt bùìngăiïơn, ăïí meơ anh seô chó cíìn ngöìi möơt chöî mađ ăiïìukhiïín noâ Con ặúđng anh ăi cođn dađi Vađ anh nghôtúâi Tokyo, thađnh phöị cöng nghiïơp, núi anh seô bùưtăíìu chùơng ặúđng gian khoâ cuêa mònh

bùìng göî ăíìu tiïn cuêa nhađ Toyoda, möơt chiïịc maây

dïơt thöng minh hún chiïịc maây meơ anh víîn duđng

Ûu viïơt cuêa chiïịc maây nađy úê chöî con thoi ặúơc

Sakichi tñnh toaân sao cho bùưt nhõp ặúơc vúâi hoaơt

ăöơng cuêa go luöìn súơi doơc cuđng luâc vúâi thúđi ăiïím

súơi ngang haơ xuöịng Meơ anh khöng phaêi tûơ tay keâo

nûôa Thíơt lađ kyđ diïơu! Nùng suíịt cöng viïơc tùng gíịp

ăöi Giaâ thađnh cuêa maênh vaêi dïơt ra dô nhiïn cuông

giaêm ăi möơt nûêa! Song yâ nghôa cuêa chiïịc maây ăöịi

vúâi Sakichi vađ vúâi gia ằnh anh laơi nùìm úê möơt ăiïìu

khaâc: Vúâi Sakichi, chiïịc maây lađ minh chûâng cho

dín lađng thíịy khaê nùng cuêa möơt ngûúđi thúơ bònh

thûúđng, vúâi bađn tay, khöịi oâc cuêa mònh cuông lađm

cuöơc söịng cuêa chñnh mònh ặúơc caêi thiïơn Anh ăaô

tûơ chûâng minh ặúơc khaê nùng tiïìm íín trong con

ngûúđi mònh, ăiïìu mađ anh múâi mú höì caêm thíịy,

bíy giúđ ăaô trúê nïn roô rađng hún Anh ăaô coâ thïí

bûúâc ăi maơnh daơn trong ăúđi – bûúâc ăi cuêa möơt

ngûúđi thúơ, möơt ngûúđi saâng chïị!

Cha anh, ngûúđi thúơ möơc tađi hoa cuêa lađng, cuông

khöng khoêi xuâc ăöơng trûúâc thađnh cöng cuêa con

trai Öng thíìm phuơc caâi gan lò cuêa chađng trai treê,

daâm noâi daâm lađm Vađ öng cuông hiïíu ăíy chó lađ

möịc bùưt ăíìu, cođn nhiïìu ăiïìu kyđ diïơu nûôa anh coâ

thïí lađm ặúơc vúâi sûâc söịng, nghõ lûơc vađ sûâc lađm

viïơc bïìn bó cuêa mònh

Riïng vúâi meơ Sakichi, hònh nhû bađ ríịt xuâc ăöơng

Bađ nhû mï ăi trong tiïịng thoi ặa laâch caâch Bađ lađ

ngûúđi ăíìu tiïn ặúơc víơn hađnh chiïịc maây thöng

C UÂNG À ÊËT N ÛÚÁC

C HUYÏÍN M ÒNH

Lađn soâng cöng nghiïơp hoâa ăíịt nûúâc ặúơc níngcao cođn nhúđ chñnh saâch roât vöịn kõp thúđi cuêa nhađnûúâc vađ chñnh saâch baêo höơ doanh nghiïơp nhùìmbaêo vïơ thõ trûúđng nöơi ắa khoêi sûơ tíịn cöng öì aơt cuêanhûông saên phíím nûúâc ngoađi giaâ reê Chñnh phuêNhíơt ăùơc biïơt coi troơng viïơc bao cíịp möơt phíìnnhûông doanh nghiïơp quín ăöơi, haêi quín vađ doanhnghiïơp phaât triïín caâc dûơ aân giao thöng vađ thöngtin bûu ăiïơn.

Ăiïím nöíi bíơt cíìn phaêi lûu yâ cuêa nïìn cöng nghiïơpNhíơt Baên thúđi bíịy giúđ lađ sûơ töìn taơi cuêa hïơ thöịngzaibatsu, cuông giöịng nhû hïơ thöịng holdings hoaơtăöơng dûúâi sûơ ăiïìu hađnh cuêa möơt söị gia töơc coâ thïịlûơc vïì kinh tïị vađ chñnh trõ Kiïíu quan hïơ gia ằnhtrõ nhû thïị trong kinh doanh ríịt thõnh hađnh vađonhûông nùm cuöịi thïị kyê XIX vađ ăíìu thïị kyê XX taơiăíịt nûúâc Mùơt trúđi moơc, núi göịc rïî phong kiïịn chatruýìn con nöịi ăaô ùn síu vađo yâ thûâc hïơ hađng míịythïị kyê

Ăíìu thïị kyê XX, vúâi hađng loaơt nhûông chñnh saâchcaêi töí nïìn kinh tïị, möơt söị cöng ty gia töơc ăaô díìnhiïơn ăaơi hoâa caâch quaên lyâ doanh nghiïơp cuêamònh, ăöíi múâi cú cíịu ăiïìu hađnh cöng ty Ăoâ lađnhûông cöng ty lúân nhû Mitsui vađ Mitsubishi.Nhûông nùm 1905-1907 taơi ăíịt nûúâc cuêa ToyodaSakichi ăaô diïîn ra cuöơc caâch maơng vïì cöngnghiïơp, tûâc lađ möơt cuöơc caêi caâch lúân biïịn ăöíi hoađntoađn cú cíịu kinh tïị Nhíơt Baên vađo ăíìu thïị kyê Nïìnkinh tïị ặúơc chia ra thađnh hai cú cíịu lúân göìm:

Nhíơt Baên trong nhûông nùm 60 cuêa thïị kyê XIX

víîn lađ möơt ăíịt nûúâc ăaơi phong kiïịn Böơ mùơt ăíịt

nûúâc bùưt ăíìu coâ nhûông ăöíi thay ăaâng kïí tûđ khi

bûúâc vađo thúđi Thiïn hoađng Minh Trõ, sau cuöơc caâch

maơng tû saên thađnh cöng (1867-1868) Toyoda

Sakichi ăaô may mùưn sinh ra úê thúđi ăiïím nađy, khi

nhađ nûúâc thûơc hiïơn chñnh saâch múê cûêa, thöng

thûúng vúâi bïn ngoađi vađ bùưt ăíìu quaâ trònh “tû baên

hoâa quöịc gia” Do chûa ăuê ăiïìu kiïơn ăïí cöng

nghiïơp hoâa ăíịt nûúâc, Nhíơt Baên chuê ýịu dûơa vađo

kinh nghiïơm nûúâc ngoađi ăïí díìn phaât triïín möơt

nïìn cöng nghiïơp cho riïng mònh

Nhûông nùm 80 cuêa thïị kyê XIX, Nhíơt hoađng thay

ăöíi chñnh saâch kinh tïị, khuýịn khñch phaât triïín “tû

baên hoâa” tû nhín, khöng khùng khùng quöịc hûôu

hoâa caâc doanh nghiïơp nûôa Ăíy lađ chñnh saâch

quan troơng taơo tiïìn ăïì cho nhiïìu bûúâc tiïịn voơt cuêa

doanh nghiïơp, trong ăoâ coâ gia ằnh Toyoda

Nhiïìu doanh nghiïơp nhađ nûúâc ặúơc tû nhín hoâa

vúâi giaâ húđi hoùơc nhiïìu cú súê saên xuíịt ặúơc giao

vađo tay caâc nhađ tû saên vúâi giaâ thú ûu ăaôi ÚÊ ăíy

coâ thïí nhùưc ăïịn nhûông cöng ty nhû Mitsui,

Mitsubishi, Furukawa, Iasuda, Asodo, Kawasaki

Ngađnh dïơt may coâ hai vai trođ quan troơng lúân ăöịivúâi nïìn kinh tïị Nhíơt Baên ñt nhíịt lađ cho ăïịn nhûôngthíơp kyê ăíìu tiïn cuêa thïị kyê XX: möơt lađ cung cíịpcho phíìn ăöng dín chuâng vaêi voâc ăïí may kimonotruýìn thöịng, hai lađ giûô vai trođ muôi nhoơn trongxuíịt khííu, lađ nguöìn thu ngoaơi tïơ quan troơng cuêaNhíơt Baên phuơc vuơ ăùưc lûơc cho viïơc nhíơp khííumaây moâc vađ nguýn liïơu cöng nghiïơp.

Luơa vađ böng lađ hai nguýn liïơu chñnh cuêa ngađnhdïơt may Tûđ nùm 1900, caâc saên phíím cuêa ngađnhnađy cöơng vúâi phûúng phaâp töí chûâc saên xuíịt ăaô coânhiïìu thay ăöíi Hađng triïơu ngûúđi nöng dín chuýínsang nuöi tùìm dïơt luơa taơi lađng qú theo phûúngphaâp cuêa Zaguri lađ möơt phaât minh baên ắa tûđ ăíìuthïị kyê XIX – ngûúđi phuơ nûô quay tú khöng ngûđngnghó bùìng tay traâi, tay phaêi tríìn keân trong möơt caâivaơi to vađ nöịi tú vađo khung cûêi Phíìn lúân caâc phuơnûô Nhíơt Baên thúđi íịy ăïìu dïơt vaêi taơi nhađ bùìng maâydïơt thuê cöng nhû víơy Trong söị ăoâ coâ nhûông phuơnûô úê lađng Shizouka cuêa Toyoda Sakichi

Sau ăoâ bùưt ăíìu coâ möơt söị ríịt ñt nhûông nhađ maâydïơt vúâi trang bõ maây moâc hiïơn ăaơi Sau khi coâ chñnhsaâch múê cûêa, luơa víîn lađ mùơt hađng muôi nhoơn cuêaxuíịt khííu nïn chñnh phuê Nhíơt ăaô quýịt ắnh múđimöơt kyô sû ngûúđi Phaâp cuđng möơt söị cöng nhín coâtay nghïì cao ngûúđi nûúâc ngoađi ăïịn múê nhađ maâydïơt taơi Tomioka nùm 1872 Luâc nađy hoơ ăaô duđngăïịn sûâc noâng cuêa húi nûúâc ăïí taâch súơi tûđ keân tùìm.Nhûông nûô thúơ dïơt xûâ hoa anh ăađo ặúơc tuýín

- Ngađnh luýơn kim, dïơt may, ăoâng tađu, nhûông

doanh nghiïơp lúân coâ díy chuýìn saên xuíịt bùìng

maây moâc cöng nghïơ múâi

- Thađnh phíìn cöng nghiïơp thuê cöng vađ gia ằnh,

nhûông xûúêng saên xuíịt nhoê thuöơc thađnh phíìn tiïíu

thuê cöng nghiïơp

Coâ thïí noâi, Sakichi ăaô gùơp ăuâng thúđi ăïí phaât

triïín yâ chñ vađ thûơc hiïơn hoađi baôo lúân cuêa mònh

Nïịu bíịt lúơi cuêa Sakichi lađ tuöíi thú ngheđo khoâ, ñt

ặúơc hoơc hađnh ăïịn núi ăïịn chöịn thò nhûông thuíơn

lúơi vïì “thúđi thïị”, vïì chñnh saâch múê cûêa vađ caâc

chñnh saâch húơp lyâ khaâc cuêa nhađ nûúâc nhùìm phaât

triïín nïìn kinh tïị chñnh lađ taâc nhín lúân thuâc ăííy

cho nhûông hoađi baôo cuêa anh ặúơc thûơc hiïơn Tuy

nhiïn, khöng möơt khúêi ăíìu nađo diïîn ra dïî dađng,

khöng möơt ai thađnh ăaơt mađ khöng nïịm muđi thíịt

baơi Sakichi cuông khöng lađ trûúđng húơp ngoaơi lïơ

*

* *Khöng phaêi ngíîu nhiïn mađ Nhíơt Baên cođn coâ tïn

goơi lađ ăíịt nûúâc Phuđ Tang – ăíịt nûúâc cuêa cíy díu

vađ nghïì nuöi tùìm dïơt vaêi Nghïì truýìn thöịng íịy

trong bûúâc khúêi ăíìu cú khñ hoâa ăíịt nûúâc gùơp phaêi

khöng ñt cam go

Trong tíịt caê caâc ngađnh cöng nghiïơp nheơ thò

ngađnh dïơt may ặúơc chuâ troơng hađng ăíìu Thúđi

ăiïím nhûông nùm cuöịi thïị kyê XIX úê Nhíơt Baên xuíịt

hiïơn ríịt nhiïìu doanh nghiïơp nhoê phaât triïín ngađnh

nađy

nöíi tiïịng ăaô tûđng dïơt vaêi lúơi duơng sûâc nûúâc, cungcíịp cho thõ trûúđng böng loaơi súơi thö dađy, hoaơtăöơng töịt cho ăïịn hïịt Chiïịn tranh Thïị giúâi thûâ hai.Hiïơu suíịt phaât triïín ngađnh dïơt cuêa Nhíơt Baêntùng tûđ 67.000 ýn vađo nùm 1889 lïn ăïịn757.000 ýn vađo nùm 1899 Riïng úê Nagoya,ngoađi caâc hoaơt ăöơng ngín hađng, söị lûúơng caâc cöng

ty hoaơt ăöơng vïì dïơt may, saên xuíịt maây dïơt tûđ nùm

1895 ăïịn 1899 ăaô tùng gíịp ba líìn Ngađnh nađyặúơc coi lađ bađn ăaơp cho nhiïìu doanh nhín, trongăoâ coâ Toyoda Sakichi trong viïơc tiïơm cíơn vúâi caâcngađnh cöng nghiïơp hiïơn ăaơi hún

Nhûông chiïịc maây dïơt cuêa Toyoda Sakichi ăaô raăúđi trong böịi caênh lõch sûê - kinh tïị nhû víơy ăíịy

choơn tûđ nhiïìu vuđng trïn ăíịt nûúâc ăïí vađo lađm viïơc

trong nhađ maây nađy ngay líơp tûâc nùưm bùưt ặúơc kyô

thuíơt vò thûơc tïị noâ cuông khöng quaâ khaâc so vúâi

caâch dïơt truýìn thöịng vađ khi trúê vïì nhađ, hoơ laơi lađ

nhûông haơt nhín ăïí Chñnh phuê coâ thïí xíy dûơng

nhûông nhađ maây tûúng tûơ

Sau nùm 1880, Chñnh phuê Nhíơt mua möơt loaơt

maây moâc múâi cuêa nûúâc ngoađi ăïí trang bõ cho

ngađnh dïơt may vađ cho möơt söị nhađ maây tû nhín

thú Ăïịn nùm 1900, nhûông nhađ maây lúân nhíịt

ặúơc trang bõ maây tûđ Anh quöịc víîn tiïịp tuơc dïơt vaêi

tûđ nguýn liïơu súơi böng nhíơp tûđ nûúâc ngoađi Ăiïìu

ăoâ khiïịn böng nöơi ắa vađ ngađnh dïơt may thuê cöng

cuêa caâc bađ caâc chõ úê nhiïìu lađng qú ngheđo lím vađo

tònh traơng khöịn ăöịn Nhiïìu cö gaâi qú ăaô cúm

ăuđm cúm nùưm lïn thađnh phöị ăíìu quín vađo caâc

nhađ maây dïơt, ặúng nhiïn caâc nhađ maây nađy

khöng ăuê chöî cho tíịt caê!

Ăíy chñnh lađ thúđi ăiïím anh thúơ möơc lađng

Shizouka haơ quýịt tím trúê thađnh nhađ phaât minh

vúâi muơc ăñch trûúâc tiïn lađ lađm ra nhûông chiïịc maây

dïơt chaơy bùìng ăiïơn ăïí giuâp cho nhûông ngûúđi phuơ

nûô úê lađng nhû meơ anh, nhû baâc gaâi Ichi hađng xoâm

búât cûơc nhoơc

Aichi lađ möơt vuđng nöíi tiïịng vúâi nghïì tröìng böng

Ngûúđi ta tröìng böng úê ăíy tûđ cuöịi thïị kyê XV

Nhûông vuđng lín cíơn sau nađy cuông phaât triïín nghïì

tröìng böng dïơt vaêi ríịt maơnh nhû Bisai, miïìn Tíy

Mikawa vađ Chita Vuđng nađy cođn coâ lađng ven söng

Ă ÛĐNG N GAƠI V ÍỊP N GAÔ

Con ặúđng ăi ăïịn thađnh cöng cuêa Toyoda khöng phaêi ngay tûđăíìu ăaô líịp laânh nhûông caânh hoa höìng Ăoâ lađ con ặúđng mađ tûơanh ăaô vaơch ra cho mònh chûâ chûa coâ möơt tiïìn lïơ úê Nhíơt Baên.Nhûông con ặúđng nhû thïị luön ăíìy ríîy chöng gai mađ khöng ñtngûúđi naên lođng hoùơc guơc ngaô trûúâc khi chaơm tay ặúơc vađovođng nguýơt qúị

Ăoâ lađ ăiïìu khiïịn anh ngađy ăïm suy nghô: Phaêi coâtiïìn Coâ tiïìn múâi coâ ăiïìu kiïơn nghiïn cûâu, caêi tiïịntiïịp caâc chi tiïịt khaâc trong maây Tûđ thúđi ăiïím nađy,Toyoda Sakichi khöng chó cođn lađ möơt ngûúđi thúơ,möơt nhađ phaât minh nûôa Anh ăaô vađ ăang trúê thađnhmöơt nhađ doanh nghiïơp, tûơ vaơch hûúâng ăi cho cöng

ty mònh, loay hoay xoay xúê vúâi söị vöịn ñt oêi ăangcoâ “Chûa baân ặúơc maây dïơt thò ta quay ra baânnhûông chi tiïịt maây, laôi chûa nhiïìu nhûng chùưcchùưn seô nhiïìu ngûúđi cíìn Kïí caê hoơ ăang duđng maâycuêa nûúâc ngoađi thò viïơc thay phuơ tuđng khi hoênghoâc khöng phaêi möîi luâc mađ ăùơt mua ngay ặúơc!”– Toyoda Sakichi ăaô ăùơt cho mònh möơt muơc tiïunhû víơy

Nùm 1893, vúâi nhûông yâ tûúêng múâi ăang manhnha, anh trúê vïì lađng Ngûúđi lađng hùỉn tûúêng anh ăaôthöịi chñ mađ thoaâi lui, song kho chûâa coê cuêa giaằnh laơi möơt líìn nûôa phaât huy taâc duơng Chuýơncûúâi hoêi, sinh con ăeê caâi khöng lađm anh nhuơt chñlúân Cíìn míîn suy nghô, ghi cheâp, thaâo lùưp anhlao vađo nghiïn cûâu khöng ăïí phñ möơt giíy Thùìng

cu Kiichiro ra ăúđi tiïịp thïm cho anh niïìm hûângkhúêi lúân Anh ýu treê con, ýu cíơu con trai beâ nhoêcuêa vúơ chöìng anh ăïịn se lođng Víơy nhûng, ngûúđicha treê chùỉng coâ möơt chuât thúđi gian raênh röîi nađoăïí bïị ùĩm chùm nûơng con Ăíìu oâc anh ăang ăïí hïịt

úê maây moâc, thiïịt bõ cuđng nhûông yâ tûúêng cuêa mònh.Vađ khi cu cíơu Kiichiro bùưt ăíìu biïịt líîy, biïịt bođ thòanh cuông ăaô phaât minh ặúơc maây cuöịn súơi Viïơc

CHIÏỊN THUÍƠT LÍỊY NGÙƯN NUÖI DAĐI

Vûđa lađ möơt nhađ phaât minh laơi vûđa lađm cöng viïơc kinh

doanh, trong luâc híìu nhû múâi chó coâ bađn tay trùưng, Sakichi

ăaô biïịt aâp duơng caâc biïơn phaâp linh hoaơt ăïí vûúơt qua

nhûông khoâ khùn vïì vöịn vađ tiïịp tuơc ăíìu tû vađo caâc phaât

minh múâi

Tokyo, nhûông nùm 90 cuêa thïị kyê XIX

Nhûông nùm ăíìu tiïn úê Tokyo cuêa Toyoda Sakichi

lađ möơt chuöîi thíịt baơi liïn tiïịp Xûúêng dïơt anh líơp

ra vúâi nùm chiïịc maây dïơt tay múâi lùưp chó mang laơi

chuât tiïìn lúđi khiïm töịn, hún nûôa, anh víîn caêm

thíịy muơc ăñch cuêa mònh khöng phaêi lađ xûúêng dïơt

beâ nhoê nađy Tuy nhiïn anh tûơ nhuê, mònh phaêi cöị

gùưng vò anh khöng thïí ăađo ăíu ra tiïìn ăïí tiïịp tuơc

“trođ chúi” vúâi nhûông chiïịc maây dïơt mađ anh ăang

muöịn ngađy cađng phaêi thöng minh hún nûôa Taơi

sao khöng, khi mađ anh ăaô nghô ra ặúơc caâi mađ

ngûúđi Phaâp vúâi nhûông thiïịt bõ töịi tín hún anh,

khaê nùng tađi chñnh cao hún anh, ăaô nghô ra? Chiïịc

maây dïơt “battan” íịy ăang ríịt ặúơc ûa chuöơng úê

ăíịt nûúâc anh, noâ tröng mûúơt mađ hún nhûông chiïịc

maây cuơc mõch cuêa anh, giaâ thađnh cuông thíịp hún

nhiïìu

Cuöơc hön nhín cuêa anh coâ nguy cú tan vúô Thïịröìi, chuýơn gò ăïịn cuông phaêi ăïịn, vúơ chöìng anhchia tay nhau Möơt thúđi gian sau, do sûơ höịi thuâccuêa cha, anh quýịt ắnh líơp gia ằnh vúâi möơtngûúđi phuơ nûô khaâc vađ sinh ặúơc möơt cö con gaâikhaâu khónh Ăöi khi, cuöơc söịng múâi khiïịn anh caêmthíịy coâ löîi vúâi ngûúđi vúơ trûúâc Quaê thíơt, vò tònh ýuvúâi chiïịc maây dïơt, anh ăaô xem nheơ chuýơn giaằnh, ăaô lađm nađng thíịt voơng vïì anh Anh caêmthíịy hònh nhû mònh ăaô khöng xûâng ăaâng vúâi vaitrođ cuêa möơt kacho trong gia ằnh, vađ coâ leô, vúơ anhăaô phaêi víịt vaê hún vúâi nhûông lo toan thûúđng nhíơt.Nhûng cöng viïơc vađ nhûông yâ tûúêng taâo baơo múâikhöng ngûđng chiïịm lônh toađn böơ tím trñ anh,chùỉng cho anh thúđi gian ăïí suy tû vïì nhûông gò ăaôqua Ngûúđi vúơ sau, meơ cuêa cö con gaâi Aiko khaâukhónh mađ anh ríịt ýu quyâ, ăaô luön toê ra thöngcaêm vúâi anh nhiïìu, vò thïị, anh ríịt biïịt ún nađng,chñnh nađng ăaô taơo ăiïìu kiïơn ăïí anh coâ thúđi gianmađ lađm viïơc say mï hún nûôa.

Nùm 1898, líơp ra cöng ty dïơt may Otokawa

(Otokawa Weaving Company), Sakichi quýịt tím

lao vađo cuöơc, bùưt tay cuđng ngûúđi baơn hađng thínthiïịt lađ Ishikawa Tohachi, ngûúđi víîn ăïìu ăùơn ăùơthađng maây cuöịn súơi cuêa anh míịy nùm nay Sakichigoâp vöịn bùìng 60 chiïịc maây dïơt ăöơng lûơc Nhûôngchiïịc maây dïơt chaơy bùìng húi nûúâc thíơt sûơ ăaôthuýịt phuơc ặúơc caâc doanh nghiïơp ngađnh maymùơc: möơt ngûúđi thúơ dïơt ặâng ặúơc möơt luâc ba

saên xuíịt hađng loaơt chi tiïịt nađy ăaô cho anh duông

khñ vađ tiïìn baơc ăïí möơt líìn nûôa khùn goâi lïn

ặúđng, trúê laơi vúâi thađnh phöị cöng nghiïơp Tokyo

Nùm 1895, Toyoda Sakichi múê laơi xûúêng dïơt

Toyoda Shoten taơi Nagoya vađ ăöìng thúđi múê cûêa

hađng baân leê Ito Retail Store ăïí em trai anh quaên

lyâ Söị tiïìn laôi tûđ viïơc baân chi tiïịt cuöịn súơi vûúơt quaâ

mong ăúơi cuêa anh, giuâp anh coâ thïí bùưt tay vađo tiïịp

tuơc hoađi baôo lúân cuêa mònh

Nùm 1896, chiïịc maây dïơt ăöơng lûơc khöí heơp

chaơy bùìng húi nûúâc ăíìu tiïn cuêa Toyoda ra ăúđi vađ

gíy ặúơc tiïịng vang trong giúâi saên xuíịt vađ kinh

doanh hađng dïơt may Tuy nhiïn khöng phaêi ngay

líơp tûâc anh ăaô baân ặúơc hađng Thiïn haơ cođn ngaơi

ngíìn, cođn chúđ ăúơi, cođn nhođm ngoâ caâc núi, chûa

thíơt sûơ tin tûúêng vađo nhûông chiïịc maây kyđ laơ cuêa

möơt con ngûúđi laơ kyđ Theo hoơ, chûa chùưc maây cuêa

Toyoda so ặúơc vúâi saên phíím nhíơp khííu Thúđi

ăiïím ăoâ, nhiïìu ngûúđi cho rùìng Sakichi hùỉn ăaô ríịt

thíịt voơng Nhûng khöng, tû chíịt cuêa anh khöng coâ

chöî cho nöîi thíịt voơng Anh tòm caâch quaêng baâ saên

phíím cuêa mònh, ăöìng thúđi khöng möơt giíy phuât

nađo ngûđng veô trong ăíìu nhûông caêi tiïịn múâi cho

maây dïơt tûơ ăöơng Nhíơt Baên cuêa dođng töơc Toyoda

Trong quaông thúđi gian nađy, cuöơc söịng riïng tû

cuêa anh gùơp trùưc trúê Vò cûâ chuâi muôi vađo viïơc

nghiïn cûâu maây dïơt nïn Sakichi chùỉng coâ thúđi gian

dađnh cho gia ằnh, vúơ con, ăùơc biïơt lađ khöng giuâp

gò ặúơc ngûúđi vúơ hiïìn cuêa anh nuöi con víịt vaê

trûúêng chõu traâch nhiïơm caêi tiïịn hoađn thiïơn maây.Ăíy coâ thïí noâi lađ möơt bíơc thang nûôa khöng keâmphíìn quan troơng trong sûơ nghiïơp cuêa Sakichi, thïíhiïơn sûơ nhanh nhaơy, linh hoaơt trong suy nghô cuêaanh khi lao vađo thûúng trûúđng Bùưt tay vúâi tíơpăoađn kinh tïị lúân nhû Mitsui, anh coâ ặúơc nhûônghöî trúơ nhíịt ắnh vïì tađi chñnh cuông nhû trong lônhvûơc quaên lyâ vađ ăiïìu hađnh viïơc saên xuíịt, tiïu thuơ.Ăíy lađ cú höơi ăïí anh thoêa sûâc phaât triïín nùng lûơcsaâng taơo cuêa mònh trïn nhûông dađn maây vađ kïịtquaê lađ möơt loaơt nhûông chi tiïịt nhoê ặúơc thay thïị,caêi taơo khiïịn chiïịc maây ngađy nađo khöng cođn thövuơng nûôa Noâ ăaô ặúơc coơ xaât qua thûơc tïị, ặúơc lùưpraâp húơp lyâ vúâi giaâ thađnh cađng ngađy cađng giaêm Sosaânh vúâi saên phíím maây dïơt cuêa caâc cöng ty nûúâcngoađi, chuâng ta coâ baêng giaâ sau:

Nùm 1899

- Maây cuêa haông Hartmann (Ăûâc) 872 ýn

- Maây cuêa haông Diedrichs (Phaâp) 389 ýn

- Maây cuêa haông Toyoda (Nhíơt Baên) 93 ýn

Vò lyâ do ăoâ, nhûông chiïịc maây dïơt khöí heơp chaơybùìng húi nûúâc cuêa Sachiki bùưt ăíìu ặúơc thõ trûúđngngoađi nûúâc úê chíu AÂ (Trung Quöịc, Ăađi Loan, HađnQuöịc) biïịt ăïịn vađ trúê thađnh tiïìn ăïì cho viïơc xuíịtkhííu maây moâc hađng loaơt sau nađy ra nûúâc ngoađi.Ûúâc mú vïì chiïịc maây dïơt mang nhaôn maâc NhíơtBaên ngađy nađo ăaô ặúơc thûơc hiïơn Giaâ nhû coâ möơtcuöơc triïín laôm giöịng Höơi chúơ triïín laôm cöng nghiïơp

maây, nùng suíịt tùng lïn gíịp böịn líìn, chíịt lûúơng

vaêi cuông khaâ hún hùỉn, ăöìng thúđi giaâ thađnh saên

phíím giaêm xuöịng 50%

Ăíy coâ thïí coi lađ bûúâc thađnh cöng ăíìu tiïn, lađ

bíơc thang cho nhûông bûúâc ăi lïn tiïịp theo cuêa

cöng ty gia ằnh nhađ Toyoda

Khöng chõu dûđng laơi úê ăoâ, Toyoda Sakichi liïn

tuơc cuêng cöị yâ tûúêng “khöng ngûđng hoađn thiïơn

chñnh mònh” – phûúng phaâp kaizen mađ anh víîn

tím ăùưc, cho duđ luâc ăoâ anh chûa hiïíu ặúơc cùơn keô

noâ nhû möơt nguýn lyâ kinh tïị Sakichi duđng söị vöịn

múâi coâ líơp möơt xûúêng dïơt riïng coâ tñnh chíịt thûê

nghiïơm taơi Nagoya vúâi 36 cöî maây dïơt húi nûúâc

hoaơt ăöơng liïn tuơc Ăíy lađ chûúng trònh thñ nghiïơm

coâ quy mö lúân ăíìu tiïn trong ăúđi Sakichi sau möơt

thúđi gian dađi mođ míîm trong kho chûâa coê – núi

Sakichi ăaô traêi qua nhûông ngađy thaâng mï maêi vúâi

khoa hoơc, vúâi díìu múô, vúâi thoi, suöịt vađ quýịt

khöng laông phñ thúđi gian

Nùm 1899, Sachiki bùưt tay vúâi cöng ty Mitsui

Bussan, möơt tíơp ăoađn kinh doanh lúân thúđi bíịy giúđ

nhúđ vađo dûơ aân thñ nghiïơm úê Nagoya Sau khi

nghiïn cûâu kyô cöng viïơc cuêa nhađ doanh nghiïơp

treê, cöng ty nađy ăaô kyâ húơp ăöìng vúâi Sakichi vúâi

thúđi haơn 10 nùm ăïí trúê thađnh nhađ phín phöịi maây

dïơt chaơy bùìng húi nûúâc cuêa anh Cöng ty thûúng

maơi Igeta (Igeta Trading Company) ặúơc thađnh líơp

nhû möơt cú súê tiïu thuơ saên phíím vúâi nhûông ngûúđi

ăiïìu hađnh cuêa Mitsui Bussan vađ Sakichi lađ kyô sû

Nùm 1903, mú ûúâc, phaêi röìi, laơi möơt mú ûúâc nûôacuêa Sakichi ặúơc biïịn thađnh hiïơn thûơc: chi tiïịtdûđng tûơ ăöơng khi coâ löîi ăaô ặúơc lùưp thïm cho chiïịcmaây dïơt húi nûúâc khöí heơp Toyoda Tuy chûa thíơthađi lođng vïì chi tiïịt nađy, Sakichi víîn vui mûđng nhíơnthíịy noâ ăaô gíy sûơ chuâ yâ lúân cho nhiïìu doanhnghiïơp dïơt may Möơt líìn nûôa Mitsui Bussan ăaôăïịn vúâi nhađ Toyoda bùìng thiïơn chñ húơp taâc ăöi bïncuđng coâ lúơi vađ quýịt ắnh ăíìu tû cho Cöng ty dïơtmay Nagoya (Nagoya Weaving Company) möơt dađnmaây dïơt göìm 150 chiïịc Do tûơ ăaânh giaâ mònh cođnthiïịu kinh nghiïơm vađ nùng lûơc trong lônh vûơc saênxuíịt ăaơi trađ maây dïơt, Toyoda cođn kyâ kïịt húơp ăöìngvúâi Kimoto Iron Works, möơt doanh nghiïơp chuýnsaên xuíịt caâc phuơ tuđng maây dïơt thúđi ăoâ.

Tuy nhiïn, khöng möơt ai thađnh cöng ặúơc trïn

ăúđi mađ khöng hao tím töín lûơc, khöng víịp ngaô trïnthûúng trûúđng Bađi hoơc lúân trïn thûúng trûúđng mađSakichi Toyoda nhíơn ặúơc khi bùưt ăíìu hođa nhíơpvađo sûơ phaât triïín cuêa ngađnh dïơt may Nhíơt Baên lađmöơt bađi hoơc quan troơng, noâ khiïịn öng thay ăöíichiïịn thuíơt hađnh ăöơng cuêa mònh, kïí caê trong kinhdoanh líîn trong hûúâng suy nghô caêi taơo maây Öngluön tím niïơm möơt ăiïìu “Hoơc cuêa ngûúđi, hoađnthiïơn cuêa mònh” – tûúng tûơ nhû “Biïịt mònh biïịtngûúđi, trùm tríơn trùm thùưng”! ÍỊy lađ khi Cöng tyBöng Kanegafuchi – möơt trong ba cöng ty hađngăíìu trong lônh vûơc dïơt may Nhíơt Baên quan tím

ăïịn nhûông chiïịc maây dïơt cuêa öng Tin tûúêng úê sûơ

quöịc gia nùm xûa, hùỉn anh khöng cođn phaêi ngùưm

nhòn möơt caâch theđm thuöìng nhûông chiïịc maây ăïịn

tûđ nhûông miïìn xa laơ vađ ngíơm nguđi nghô ăïịn nhûông

chiïịc maây dïơt cuêa ăíịt nûúâc mònh nûôa

THÕ TRÛÚĐNG ĂÍÌU TIÏN

CHÑNH LAĐ QÚ HÛÚNG BAƠN!

Nïịu chuâng ta hiïíu Toyoda Sakichi lađ möơt ngûúđi

thúơ, möơt nhađ phaât minh khöng ngûđng nghó – nhađ

kinh doanh khöng xuíịt phaât tûđ khao khaât lúơi

nhuíơn mađ xuíịt phaât tûđ mong ûúâc ặúơc cöịng hiïịn

cho ăúđi – thò chuâng ta khöng ngaơc nhiïn khi thíịy

öng khöng thoêa maôn vúâi nhûông gò vûđa lađm ặúơc

Taâch ra khoêi chöî dûơa vïì tađi chñnh lađ cöng ty Igeta,

ăöìng thúđi muöịn thoaât khoêi sûâc eâp vïì kinh doanh,

Toyoda Sakichi trúê vïì vúâi Toyoda Shoten, sau nađy

ặúơc öng ăöíi tïn lađ Toyoda Shokai, tiïịp tuơc vaơch

ra caâc dûơ aân taâo baơo hún trong viïơc caêi tiïịn chiïịc

maây dïơt ăaô bùưt ăíìu ặúơc nöíi tiïịng cuêa mònh Öng

líơp laơi nhađ maây dïơt vaêi vúâi 138 cöî maây húi nûúâc,

giao quýìn ăiïìu hađnh cho vúơ vađ em trai Sasuke,

cođn baên thín öng nïịu khöng giam mònh trong

“thaâp ngađ khoa hoơc” thò laơi lùn löơn núi xûúêng maây

Cho duđ coâ ăi túâi vuđng ăíịt nađo, söịng úê ăíu, caâi

xûúêng maây maôi víîn lađ núi mađ öng caêm thíịy gíìn

guôi vađ gùưn boâ

Vúâi hûúâng nhòn múâi íịy, Sakichi ăaô raâo riïịt chuíín

bõ cho nhûông bûúâc nhaêy múâi hún trong cöng nghïơcuông nhû saên xuíịt, bùưt ăíìu bùìng viïơc ăíìu tû vöịnăïí nghiïn cûâu caêi tiïịn chiïịc maây dïơt cuêa mònh.Nùm 1903, Sakichi tuýín hai kyô sû coâ tay nghïìcao ăaô töịt nghiïơp ăaơi hoơc vađ hai tay thúơ gioêi ăaôqua ăađo taơo kyô thuíơt níng cao, thïm taâm thúơ lađnhnghïì ăïìu coâ bùìng cíịp chñnh quy Nhû víơy, öng ăaôchuâ troơng ăïịn viïơc phaât triïín ăöơi nguô thúơ coâ nùnglûơc vađ ặúơc hoơc hađnh ăíìy ăuê, ăiïìu ríịt hiïịm thíịytrong hoaơt ăöơng cuêa doanh nghiïơp tû nhín thúđiăoâ Ngoađi ra, ăíy cuông lađ luâc öng tñch cûơc trau döìihiïíu biïịt vïì kinh tïị, nghiïn cûâu thõ trûúđng, cú höơiăíìu tû möơt caâch coâ hïơ thöịng hún Nhûông ăiïìu ăoâcöơng vúâi tû chíịt kinh doanh vöịn coâ, öng ăaô ặa raặúơc nhiïìu kinh nghiïơm phaât triïín khaê nùng tiïìmíín cuêa mònh, thíơm chñ sau nađy ặúơc hïơ thöịngthađnh nguýn lyâ kinh tïị

Vađ ăíy lađ nhûông gò mađ nöî lûơc to lúân íịy ăaô manglaơi kïịt quaê:

Nùm 1905, chiïịc maây dïơt tûơ ăöơng Model 38ặúơc lađm hoađn toađn bùìng sùưt thay thïị cho chiïịcmaây khung göî cöí xûa, ăaô cho pheâp möơt ngûúđi thúơthao taâc liïn tuơc trïn 7 chiïịc maây Ngay líơp tûâcsau ăoâ 1 nùm, Model 39 laơi ặúơc xuíịt xûúêng dađnhriïng cho viïơc dïơt súơi thö, vađ nùm nûôa – Model Lặúơc ăoân nhíơn nhû chiïịc maây dïơt nhoê goơn dađnhcho viïơc dïơt súơi ăay hoùơc chíịt böng mõn Luâc nađy,Sakichi vay ặúơc möơt khoaên tiïìn lúân lađ 130.000

húơp taâc thađnh cöng, Sakichi ăaô ăöìng yâ cho cöng ty

nađy sûê duơng toađn böơ baên quýìn phaât minh nhûông

chi tiïịt maây cuêa mònh Kanegafuchi ăaô cho töí chûâc

hïơ thöịng xûúêng hoaơt ăöơng vúâi 50 maây dïơt cuêa

Toyoda ăïí so saânh vúâi 44 chiïịc maây cuêa haông

Platt Brothers (Anh) vađ 10 maây cuêa Myô, saâu chiïịc

maây tûơ ăöơng khaâc ăïịn tûđ Anh quöịc Möơt nùm thûê

nghiïơm cho thíịy nhûông chiïịc maây dïơt tûơ ăöơng

khöí heơp cuêa Toyoda chûa cho kïịt quaê lađm viïơc

nhû mong ăúơi trong khi maây cuêa Platt Brothers ăaô

thađnh cöng Möơt líìn nûôa, Sakichi khöng coi ăíy lađ

thíịt baơi vađ khöng hïì thíịt voơng Öng chó ruât ra cho

mònh bađi hoơc lúân vađ ăiïìu nađy thûơc sûơ quan troơng

ăöịi vúâi möơt ngûúđi thúơ bùưt ăíìu hoơc kinh doanh nhû

öng:

- Öng ăaô thíịm thña hún vïì caâi goơi lađ sûơ caơnh

tranh vúâi caâc ăöịi thuê quöịc tïị mađ mònh phaêi ăöịi

ăíìu khi phíịn ăíịu giađnh thõ trûúđng ngay taơi qú

nhađ, ăiïìu mađ khi lao vađo chïị taơo chiïịc maây dïơt

Nhíơt Baên, öng chûa hiïíu roô yâ nghôa cuêa noâ

- Tûđ thúđi ăiïím nađy, öng ăùơt ra muơc tiïu nghiïn

cûâu maây trong quaâ trònh hoaơt ăöơng tñch cûơc vađ

trong möịi tûúng quan vúâi sûơ so saânh vađ hoơc tíơp

cíìn thiïịt ăöịi vúâi nhûông chiïịc maây ngoaơi Ăiïìu ăoâ

coâ nghôa lađ khöng nghiïn cûâu nhûông chiïịc maây thuơ

ăöơng Phaêi nghiïn cûâu trong suöịt caê quaâ trònh saên

xuíịt, coâ hoêng hoâc, coâ baêo dûúông ăïí ruât kinh

nghiïơm

* * *

ăöng lúân nhíịt vúâi cöí phíìn möîi ngûúđi lađ 5%, söị cöíphíìn cođn laơi thuöơc vïì 143 cöí ăöng tûđ nhiïìu doanhnghiïơp lúân, vûđa vađ nhoê trïn ăíịt nûúâc cuêa hoa anhăađo.

Vúâi chiïịn thuíơt nađy, Toyoda ăaô baân ặúơc möơtlûúơng khöíng löì maây dïơt chaơy bùìng húi nûúâc, vûúơtqua moơi ăöịi thuê cuêa mònh Thúđi kyđ nađy lađ thúđi kyđhuy hoađng cuêa chiïịc maây dïơt Toyoda trïn thõtrûúđng Nhíơt Baên, ăùơc biïơt lađ ăöịi vúâi caâc nhađ maâydïơt vûđa vađ nhoê

ÚÊ ăíy, chuâng ta laơi ngíìm hiïíu ngay rùìng,Sakichi chùưc chùưn seô quay vïì möịi quan tím lúânnhíịt cuêa mònh ăïí chiïịc maây dïơt Toyoda coâ thïíặâng trïn buơc vinh quang líu dađi hún: caêi tiïịnchiïịc maây phuơc vuơ cho viïơc saên xuíịt quy mö lúânăöìng thúđi chiïịm lônh thõ trûúđng nûúâc ngoađi.Nùm 1908, chiïịc maây dïơt khöí röơng khung sùưt ăaô

ra ăúđi bïn caơnh chiïịc maây khöí heơp víîn ặúơc sûêduơng röơng raôi trïn toađn ăíịt nûúâc Ăoâ lađ Model H.Ngay sau ăoâ, Sakichi laơi líơp tûâc nghô ra nhûông chitiïịt lađm bùìng kim loaơi coâ ăöơ ăađn höìi cao, nhùìmtùng tñnh chõu lûơc khi phaêi chöịng choơi vúâi ăöơ runglúân

Thađnh cöng nađy ặúơc Sakichi coi troơng hún caêviïơc baân chaơy maây khöí nhoê vûđa qua Ruât cuöơc,trûúâc khi trúê thađnh möơt nhađ kinh doanh, Sakichivíîn lađ möơt ngûúđi thúơ saâng chïị, möơt ngûúđi “sinh ûnghïơ, tûê û nghïơ” Thïị giúâi ăöịi vúâi Sakichi luön luönlađ möơt chùơng ặúđng dađi saâng taơo

ýn cuêa cöng ty Mitsui Bussan ăïí ăíìu tû múê röơng

saên xuíịt

Nùm 1906, öng thađnh líơp Töí húơp Shimazaki bao

göìm nhađ maây saên xuíịt maây thađnh phíím líîn nhađ

maây thûê nghiïơm dïơt may vaêi súơi

Möơt díîn chûâng nûôa cho thađnh cöng vûúơt bíơc cuêa

Toyoda trong thúđi gian nađy: Trong vođng 4 nùm, tûđ

1905 ăïịn ăíìu nùm 1909 ăaô coâ 947 chiïịc maây dïơt

Model 38, 2.307 chiïịc Model 39 vađ túâi 4.201 chiïịc

maây Model L ặúơc baân ra thõ trûúđng Vađ líìn ăíìu

tiïn trong ăúđi, nùm 1906, Sakichi nghô ăïịn viïơc líơp

cöng ty cöí phíìn, khi Fugino, möơt ăöịi taâc chiïịn

lûúơc ăang nùưm giûô võ trñ chuê chöịt taơi Mitsui ăöìng

thúđi lađ chuê tõch cöng ty dïơt may Osaka sau nađy –

ăïịn thùm vađ thaêo luíơn vúâi öng nhiïìu ăiïìu vïì

hûúâng phaât triïín múâi cuêa ngađnh dïơt may Nhíơt

Baên luâc ăoâ Nhíơn thûâc ặúơc sûơ ăöíi múâi cíìn thiïịt,

múê röơng hûúâng ăíìu tû vađ thu huât nguöìn vöịn,

Sakichi ăaô ăöìng yâ thađnh líơp Cöng ty cöí phíìn

Toyoda Loom Works mađ ngûúđi giûô ghïị chuê tõch

khöng ai khaâc chñnh lađ Fugino, cođn öng – Toyoda

Sakichi – giûô cûúng võ Giaâm ăöịc ăiïìu hađnh cöng ty

Viïơc lađm coâ thïí noâi lađ taâo baơo nađy cuêa Sakichi ăaô

thu huât ặúơc ríịt nhiïìu nhín tađi trong lônh vûơc

quaên lyâ kinh tïị, nhûông tïn tuöíi nhû Seishu

Iwashita, Takeo Yamanobe Ăiïìu ăaâng noâi nûôa lađ

cöng ty thu huât ặúơc möơt nguöìn tađi chñnh lúân cuêa

caâc nhađ ăíìu tû hađng ăíìu úê Tokyo, Osaka, Nagoya

Sakichi vađ chuê tõch cöng ty Mitsui Bussan lađ hai cöí

S ÛÅ K HÚÃI À ÊÌU C UÃA

ÚÃ N HÊÅT B AÃN

Hún ai hïët, Toyoda Sakichi nhòn thêëy sûå quan troång cuãa viïåcphaãi thay àöíi cöng nghïå Öng döëc tiïìn tuái ra àïí thuï möåt nhêncöng cao cêëp àïën tûâ Myä, vúái mong muöën seä mang vïì cöng tymöåt nïìn saãn xuêët tiïn tiïën nhêët

nhađ maây coâ thïí saên xuíịt ăïịn 300 linh kiïơn ặúơcchuíín hoâa, khöng cođn sûơ truơc trùơc nhû trûúâc nûôa.Cuông chñnh vúâi dađn maây nađy, Toyoda líìn ăíìu tiïnăaô vaơch ra ặúơc hïơ thöịng tiïu chuíín caâc saênphíím cuêa mònh Cöng nhín nhađ maây bùưt ăíìuặúơc ăađo taơo lađm quen vúâi caâch saên xuíịt múâi,chíịm dûât hoađn toađn kiïíu lađm viïơc thuê cöng, chódûơa vađo tay nghïì cuêa möîi möơt ngûúđi thúơ.

Hïơ thöịng saên xuíịt díy chuýìn kiïíu Myô ăaô ăïịnvúâi Toyoda bùìng con ặúđng nhû víơy ăíịy

Sau khi trang bõ díy chuýìn saên xuíịt nađy chonhađ maây cuêa mònh, Toyoda Loom Works ăaô nhanhchoâng tung ra thõ trûúđng hađng loaơt maây dïơt khöíheơp lađ K vađ L (1908, 1909) vađ maây khöí röơng Model

H (1908)

Mùơc duđ nhòn thíịy roô nhûông nöî lûơc quan troơngcuêa Francis, nhûông ngûúđi quaên lyâ Toyoda LoomWorks, vò möơt lyâ do nađo ăoâ, víîn tûđ chöịi traê toađnböơ söị lûúng mađ Sakichi ăaô hûâa chi cho kyô sû ngûúđiMyô nađy – ngûúđi ăaô coâ cöng to lúân trong viïơc ặadíy chuýìn cöng nghïơ hiïơn ăaơi vađo caâc nhađ maâysaên xuíịt maây dïơt Toyoda Vöịn lađ möơt ngûúđi coitroơng lúđi hûâa, coi troơng chûô tñn, Sakichi ăaô tûơnguýơn trñch lûúng cuêa mònh ăïìn buđ ăíìy ăuê cho

võ kyô sû tađi nùng nađy Ăiïìu nađy coâ thïí cađng khiïịnsûơ bíịt ăöìng trong thu chi cuêa cöng ty thïm síusùưc, song Sakichi luön muöịn thoaât ra khoêi sûơ rađngbuöơc vïì tađi chñnh ăïí tûơ do hoaơt ăöơng theo muơcăñch vađ lyâ tûúêng cuêa riïng mònh

DU NHÍƠP HÏƠ THÖỊNG SAÊN XUÍỊT

DÍY CHUÝÌN KIÏÍU MYÔ

Ăíìu nùm 1907, Toyoda Loom Works phaêi ăöịi

mùơt vúâi ríịt nhiïìu khoâ khùn vïì cöng nghïơ khi saên

xuíịt hađng loaơt nhûông chiïịc maây dïơt khung sùưt

cuêa Toyoda Nhûông chiïịc maây dïơt khöí heơp trang

bõ cho nhađ maây dïơt Nagoya ặúơc xuíịt xûúêng tûđ

Osaka Kimoto Iron Works, núi khöng ăuê ăiïìu kiïơn

hoađn thađnh caâc linh kiïơn thay thïị cuêa maây dïơt möơt

caâch chuíín xaâc nhû mong muöịn vò ngay dađn maây

ăïí saên xuíịt nhûông linh kiïơn íịy cuông ăaô xuöịng cíịp

vađ míịt ăöơ chñnh xaâc tûđ líu röìi

Giaêi phaâp cuêa Sakichi lađ thú möơt kyô sû ngûúđi

Myô ăöìng thúđi lađ möơt giaâo viïn ăöơng lûơc hoơc cuêa

trûúđng Kyô thuíơt Tokyo ăaô tûđng lađm viïơc líu nùm

cho cöng ty Pratt vađ Whitney – öng Charles

Francis Ăíy lađ möơt giaêi phaâp tònh thïị nhûng laơi

ăem ăïịn sûơ thađnh cöng nùìm ngoađi mong ăúơi

Francis ăaô thay ăöíi ặúơc hoađn toađn thiïịt bõ cuêa

nhađ maây, chuíín hoâa caâc söị liïơu cuông nhû díy

chuýìn saên xuíịt vađ vaơch ra ặúơc kïị hoaơch saên

xuíịt líu dađi cho nhađ maây Díy chuýìn maây moâc

do Francis chó ăaơo lùưp ăùơt híìu hïịt ăïìu lađ maây moâc

hiïơn ăaơi ặúơc nhíơp tûđ Anh, Phaâp vađ Myô, cho pheâp

ngoađi thò víîn khöng traânh khoêi sûơ raơn nûât cađngngađy cađng roô trong quan hïơ giûôa nhûông ngûúđi ăiïìuhađnh Toyoda Loom Works mađ ăiïín hònh lađ giûôaSakichi vađ võ Chuê tõch Taneguchi.

Cuöịi nùm 1910, Toyoda Loom Works bùưt ăíìu traêlaôi vađ cöí phíìn cho caâc cöí ăöng Sachiki vađTaneguchi khöng thïí nađo thöịng nhíịt ặúơc quanăiïím trong viïơc vaơch ra caâc hûúâng ăi múâi cho cöng

ty, viïơc ăíìu tû vađ líơp caâc dûơ aân thûê nghiïơm múâi Tíịt caê ăaô díîn ăïịn kïịt cuơc ăaâng buöìn: ToyodaSakichi ăaô dûât aâo ra ăi khoêi cöng ty mađ mònh ăaôdađy cöng taơo dûơng Song Sakichi lađ möơt con ngûúđiăùơc biïơt, ăùơc biïơt trong caâch ûâng nhín xûê thïị,trong caâch ăöịi ăaôi vúâi ngûúđi ăúđi Öng víîn tiïịp tuơccoâ nhûông quan tím nhíịt ắnh ăïịn cöng ty nađy,víîn tham gia höî trúơ, cöị víịn cho caâc nhađ quaên lyâtrong nhûông thúđi ăiïím khoâ khùn nhíịt cuêa cöng ty,víîn giûô caâc möịi quan hïơ míơt thiïịt vúâi nhûông kyô sûcöng nghïơ gioêi lađm viïơc úê ăoâ

Toyoda Loom Works tiïịp tuơc mang hoơ nhađToyoda vađ tiïịp tuơc saên xuíịt maây dïơt khöí röơngcuđng caâc linh kiïơn cuêa noâ

Sau nhûông chuýịn ăi tham quan vađ hoơc hoêi úê Myôvađ möơt loaơt caâc nûúâc chíu Íu vađo nùm 1910 ăöìngthúđi tòm hiïíu ặúơc nhiïìu ăiïìu vïì cöng nghïơ múâicuêa hoơ, Sakichi cuđng gia ằnh chuíín bõ tinh thíìnăöíi múâi nhiïìu ăiïím trong viïơc töí chûâc saên xuíịt vađnghiïn cûâu caêi tiïịn hoađn thiïơn thïm nûôa nhûôngchiïịc maây dïơt cuêa mònh Öng líơp ra Toyoda Auto-

NGÛÚĐI KHAO KHAÂT SÛƠ HOAĐN HAÊO

Do chñnh saâch cuêa Ban giaâm ăöịc Toyoda Loom

Works khöng thöịng nhíịt, xûúêng dïơt mađ Sakichi

víîn muöịn duđng vađo muơc ăñch thûê nghiïơm caâc

nghiïn cûâu múâi cuêa mònh ăaô bõ trûng duơng lađm

kho hađng Öng ăaô cho xíy hai nhađ maây múâi cuêa

riïng mònh, khöng chõu aênh hûúêng cuêa caâc öng

chuê úê Toyoda Loom Works mađ möơt trong söị ăoâ lađ

nhađ maây dïơt Toyoda Kikui Nhađ maây nađy ăaô giuâp

Sakichi hoađn thađnh tiïịp nhûông thay ăöíi quan troơng

trong caâc chi tiïịt maây dïơt

Thaâng 10.1909, nhûông saên phíím cuêa öng möơt

líìn nûôa ặúơc caâc nhađ nghiïn cûâu, caâc kyô sû hađng

ăíìu trong lônh vûơc nađy ăùơt trong möịi tûúng quan

so saânh vúâi nhûông saên phíím cuêa Platt Bross vađ

kïịt quaê lađ khöng hïì coâ sûơ chïnh lïơch nađo giûôa

nhûông chiïịc maây “made in England” vađ “made in

Japan” Song ăiïìu ăaâng chuâ yâ lađ giaâ thađnh cuêa

nhûông chiïịc maây dïơt Toyoda coâ chiïìu hûúâng thíịp

hún khaâ nhiïìu Nùm 1913, chiïịc maây dïơt khöí röơng

Toyoda coâ giaâ 160 ýn, reê hún ăïịn 20% so vúâi loaơi

maây tûúng tûơ ặúơc nhíơp khííu

Tuy nhiïn, cho duđ nhûông chiïịc maây dïơt Toyoda

bùưt ăíìu nhíơn ặúơc sûơ chuâ yâ tûđ thõ trûúđng nûúâc

Risaburo lađm con nuöi, anh con rïí trúê thađnh contrai, mang hoơ cuêa Toyoda.

Nùm 1912-1915 lađ khoaêng thúđi gian thađnh cöngcuêa Sakichi vò öng ăaô coâ ặúơc möơt loaơt phaât minhquan troơng, caêi tiïịn ặúơc chi tiïịt tûơ ngùưt trong maâydïơt Vađ tíịt nhiïn, höơi chûâng “nhađ kho chûâa coê” laơimöơt líìn nûôa laơi xaêy ra Qún ùn qún nguê, say sûavúâi nhûông chiïịc maây, ăùưm chòm trong baên veô vađdíìu múô – ăoâ lađ hònh aênh ríịt thûơc tïị mađ cuông ríịtlaông maơn cuêa Sakichi luön in ăíơm trong tím tûúêngcuêa nhûông ngûúđi cöng nhín gíìn guôi öng

Song cuông thíơt trúâ trïu, viïơc baân maây dïơt ăaơtdoanh söị cao, söị lûúơng ăún ăùơt hađng tùng lïn laơimöơt líìn nûôa khiïịn cöng cuöơc nghiïn cûâu nađy cuêaSakichi phaêi taơm thúđi dûđng laơi

Nùm 1918, nhađ maây dïơt tûơ ăöơng Toyoda (ToyodaAutomatic Weaving Factory) ặúơc thay thïị bùìngcöng ty dïơt böng vaêi súơi Toyoda (Toyoda cotton

Spinning and weaving Co, Ltd) Cöng ty nađy cuông

lađ cöng ty cöí phíìn vúâi 48% phíìn huđn cuêa Sakichi,söị cöí phíìn cođn laơi thuöơc vïì gia ằnh Kodama, möơtsöị thađnh viïn cuêa gia ằnh Toyoda trong ăoâ coâKiichiro vađ möơt phíìn lúân cuêa Fujino ăaơi diïơn choMitsui, vúâi vöịn ăíìu tû 3 triïơu ýn (1,5 triïơu ăöla).Nùưm giûô võ trñ Chuê tõch cöng ty lađ Sakichi vađ chûâcdanh Giaâm ăöịc ăiïìu hađnh thuöơc vïì ngûúđi con rïícuêa öng – Risabuso Nhađ maây saên xuíịt múâi ặúơctrang bõ 34.000 öịng suöịt, 1.000 maây dïơt húi nûúâc.Sau khi Kiichiro, con trai öng, ăaô hoađn thiïơn

matic Weaving Factory vúâi söị vöịn kinh doanh hoađn

toađn cuêa mònh chûâ khöng coâ sûơ ăíìu tû cuêa bïn

ngoađi ăïí coâ thïí toađn quýìn tíơp trung vađo cöng viïơc

cuêa möơt nhađ phaât minh

Suöịt thúđi gian diïîn ra Chiïịn tranh Thïị giúâi thûâ

hai, lađn soâng nhíơp khííu vaêi voâc quíìn aâo tûđ

phûúng Tíy vađo chíu AÂ chûông laơi vađ caâc cöng ty

baên xûâ ăaô tranh thuê cú höơi líịp ăíìy chöî tröịng

Cöng ty Toyoda Loom Works thu ặúơc khoaên lúđi

lúân trong kinh doanh (khoaêng 3 triïơu ýn) trong

nhûông nùm nađy

Cođn Toyoda Automatic Loom Works trong khi ăoâ

víîn theo ăuöíi muơc ăñch cuêa riïng mònh, vûđa dïơt

vaêi, vûđa thûê nghiïơm maây dïơt Sakichi phaât hiïơn ra

rùìng, chíịt lûúơng súơi mua vïì ríịt keâm, khöng thñch

húơp vúâi maây dïơt tûơ ăöơng, ríịt thûúđng xuýn bõ löîi

Öng líơp tûâc nghô ăïịn viïơc kïịt húơp caâc cöng ăoaơn

xe súơi vađ dïơt súơi Vúâi yâ tûúêng múâi ăoâ, Sakichi lïn

kïị hoaơch múê möơt phín xûúêng thûê nghiïơm taơi

Nagoya vađo nùm 1914 vúâi 6 ngađn öịng suöịt lađ ríịt

ñt so vúâi söị lûúơng suöịt trung bònh möơt nhađ maây

khoaêng 50 ăïịn 60 ngađn Trong dûơ aân nghiïn cûâu

nađy, Sakichi ăaô tòm ặúơc ngûúđi cöơng taâc vađ cuông

lađ trúơ lyâ cuêa öng lađ Kodama Ichizo (vöịn lađ chuýn

gia quaên lyâ cuêa Mitsui - chi nhaânh Nagoya) Nhađ

Kodama möơt nùm sau trúê thađnh thöng gia vúâi

Sakichi (con gaâi Aiko cuêa Sakichi ặúơc gaê cho

Risaburo, em trai cuêa Kodama) nïn liïn minh nađy

cađng thïm khùng khñt Vïì sau, Sakichi nhíơn