Chương 2 kinh tế vĩ mô

CHƯƠNG 2 HẠCH TOÁN THU NHẬP QUỐC DÂN 1 THU NHẬP VÀ CHI TIÊU CỦA NỀN KINH TẾ 2 TÍNH TOÁN TỔNG SẢN PHẨM TRONG NƯỚC 3 GDP THỰC TẾ VÀ GDP DANH NGHĨA 4 CHỈ SỐ ĐIỀU CHỈNH GDP 5 CÁC THÀNH TỐ CỦA GDP 6 GDP VÀ.

CHƯƠNG 2: HẠCH TOÁN THU NHẬP QUỐC DÂN

1 THU NHẬP VÀ CHI TIÊU CỦA NỀN KINH TẾ

2 TÍNH TOÁN TỔNG SẢN PHẨM TRONG NƯỚC

3 GDP THỰC TẾ VÀ GDP DANH NGHĨA

4 CHỈ SỐ ĐIỀU CHỈNH GDP

5 CÁC THÀNH TỐ CỦA GDP

6 GDP VÀ PHÚC LỢI KINH TẾ

1 THU NHẬP VÀ CHI TIÊU CỦA NỀN KINH TẾ

• Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) cùng một lúcphản ánh 2 sự việc:

+ Tổng thu nhập của mọi người trong nềnkinh tế

+ Tổng chi tiêu để mua sản lượng hàng hóa

và dịch vụ của nền kinh tế

• Thu nhập bằng với chi tiêu vì:

+ Mỗi giao dịch đều có hai bên: mua và bán.+ Mọi khoản chi tiêu của người mua nào đóchính là thu nhập của người bán khác

Sơ đồ vòng chu chuyển

Thị trường các YTSX

Thị trường Hàng hóa

và Dịch vụ

Chi tiêu Doanh thu

Lương, tiền thuê,

lợi nhuận

Thu nhập

Hàng hóa

& dịch vụ được bán

Hàng hóa

& dịch vụ được mua

Lao động, đất

đai, vốn Đầu vào

cho sản xuất

• GDP là tổng giá trị thị trường của tất

cả các hàng hóa và dịch vụ cuối cùng

được sản xuất trong phạm vi một quốc

gia trong một khoảng thời gian nhất

định

Tổng sản phẩm quốc nội (GDP)

GDP là…

• … tổng giá trị thị trường của tất cả các hàng hóa và dịch vụ cuối cùngđược sản xuất trong phạm vi một quốc gia trong một khoảng thời giannhất định

• Giá trị thị trường của hàng hóa và dịch vụ:

+ Tất cả sản lượng hàng hóa và dịch vụ phải tính theo giá thị trường vìgiá thị trường biểu thị số tiền mà mọi người sẵn sàng chi trả cho cáchàng hóa khác nhau

+ Thông qua giá thị trường có thể đo lường kết quả sản xuất của nền kinh

tế bằng một con số cụ thể

GDP là…

• … tổng giá trị thị trường của tất cả các hàng hóa và dịch vụ cuối cùngđược sản xuất trong phạm vi một quốc gia trong một khoảng thời giannhất định

+ GDP bao gồm tất cả hàng hóa được sản xuất ra trong nền kinh tế vàđược bán hợp pháp trên thị trường

+ GDP không tính: sản phẩm được sản xuất ra và bán trong nền kinh tếngầm, sản phẩm được sản xuất và tiêu dùng trong gia đình

GDP là…

• … tổng giá trị thị trường của tất cả các hàng hóa và dịch vụ cuối cùng

được sản xuất trong phạm vi một quốc gia trong một khoảng thời gian nhấtđịnh

+ GDP bao gồm cả hàng hóa hữu hình (thực phẩm, quần áo, xe hơi) và dịch

vụ vô hình (dịch vụ cắt tóc, lau dọn nhà cửa, khám bệnh)

+ GDP chỉ tính giá trị của sản phẩm cuối cùng, không tính sản phẩm trunggian

- Sản phẩm trung gian: các loại sản phẩm được dùng làm đầu vào choquá trình sản xuất ra các hàng hóa dịch vụ khác, loại này chỉ sử dụng 1 lầntrong quá trình sản xuất

- Sản phẩm cuối cùng: các loại sản phẩm còn lại, hay các loại sản phẩmkhông phải là sản phẩm trung gian thì tính là sản phẩm cuối cùng

GDP là…

• … tổng giá trị thị trường của tất cả các hàng hóa và dịch vụ cuối cùng được

sản xuất trong phạm vi một quốc gia trong một khoảng thời gian nhất định

+ GDP bao gồm các hàng hóa và dịch vụ được sản xuất trong thời kỳ hiệntại, không bao gồm các giao dịch liên quan đến những hàng hóa được sảnxuất trong quá khứ

• … tổng giá trị thị trường của tất cả các hàng hóa và dịch vụ cuối cùng được

sản xuất trong phạm vi một quốc gia trong một khoảng thời gian nhấtđịnh

+ Các sản phẩm được đưa vào GDP của một quốc gia khi chúng được sảnxuất ra trên lãnh thổ quốc gia đó, bất kể nhà sản xuất có quốc tịch nướcnào

+ GDP đo lường giá trị sản xuấtdiễn ra trong một khoảng thời giannhất định, thường là một năm haymột quý.

GDP danh nghĩa (GDPn) và GDP thực tế(GDPr)

• GDP danh nghĩa đo lường giá trị sản xuất của hàng hóa và dịch vụ

tại mức giá hiện hành

Tính GDP danh nghĩa và GDP thực tế trong trường hợp sau đây, lấy năm 2014 là năm cơ sở.

Ví dụ:

• Tính GDP danh nghĩa

Tăng

• Tính GDP thực tế

Tăng

 Sự thay đổi trong GDP danh nghĩa phản ánh cả sự thay đổi của giá cả và

sản lượng.

Sự thay đổi trong GDP thực tế chỉ phản ánh sự thay đổi của sản lượng vì giá cả không đổi (lạm phát = 0).

GDP Real (Inflation adjusted)

Source: World Bank

Chỉ số điều chỉnh GDP (GDP deflator)

• Chỉ số điều chỉnh GDP phản ánh sự tăng lên của giá hàng hóa vàdịch vụ được sản xuất trong nước tại mức giá hiện hành so với mứcgiá ở năm gốc

• Nó cho biết sự gia tăng GDP danh nghĩa là do sự gia tăng giá cảchứ không phải gia tăng lượng hàng hóa và dịch vụ được sản xuất

Chỉ số điều chỉnh GDP =

GDP danh nghĩa GDP thực tế *100%

Ví dụ: Tính chỉ số điều chỉnh GDP

Group discussion

Sử dụng số liệu trong bảng trên để tính:

a GDP danh nghĩa năm 2014

b GDP thực tế năm 2015

c Chỉ số điều chỉnh GDP năm 2016

Giá sữa (1000 đồng)

Lượng sữa (1000 lít)

Giá mật ong (1000 đồng)

Lượng mật ong (1000

lít)

Giao dịch nào trong số những giao dịch dưới đây sẽ được tính

trong GDP của Việt Nam?

a Công ty Coca-Cola xây dựng một nhà máy đóng chai tại Đà Nẵng

b Việt Nam Airline bán một trong những chiếc máy bay hiện đang cócho hãng hàng không Lào

c Cô Mai mua một cổ phần hiện tại của hãng FPT

d Hãng sản xuất rượu vang Đà Lạt sản xuất một chai vang cao cấp

và bán cho một khách hàng ở Montreal, Canada

e Một người Việt Nam mua một chai nước hoa Pháp

f Một nhà xuất bản sách sản xuất quá nhiều ấn bản của một quyển sách mới; số sách không bán được năm nay nên nhà sản xuất đưa số sách dư vào hàng tồn kho

2 CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐO LƯỜNG

GDP (Y) là tổng của:

 Tiêu dùng (C)

 Đầu tư (I)

 Chi mua hàng hóa và dịch vụ của chính phủ (G)

 Xuất khẩu ròng (NX)

2.1 Phương pháp chi tiêu

Các thành phần của GDP

• Tiêu dùng (C)

 Chi tiêu mua hàng hóa và dịch vụ của hộ gia đình,

ngoại trừ việc mua nhà ở

• Đầu tư (I)

 Chi tiêu về tư bản hoặc chi tiêu cho hàng hóa

phục vụ cho mục đích sử dụng trong tương lai

- Đầu tư cố định trong doanh nghiệp: nhà xưởng, máy móc

- Đầu tư cố định của dân cư: chi tiêu về nhà ở bởi người tiêu dùng

- Đầu tư hàng tồn kho: sự thay đổi giá trị hàng tồn kho của doanh nghiệp

 Không bao gồm chi tiêu cho tài sản tài chính như trái phiếu, cổ phiếu

2.1 Phương pháp chi tiêu

• Chi tiêu của Chính phủ (G)

 Chi mua hàng hóa và dịch vụ củachính quyền địa phương

 Không bao gồm chi chuyển nhượng Chi chuyển nhượng: những khoản

chi tiêu của chính phủ không đòi hỏi bất cứ lượng hàng hóa hay dịch vụ nào đối lưu trở lại.

2.1 Phương pháp chi tiêu

Nguồn thu của chính phủ

Thuế (T- Tax): Là 1 nguồn thu quan trọng của ngân sách nhà nước, thuế được dùng để đáp ứng nhu cầu chi tiêu công cộng Xét về tính chất, thuế được chia làm 2 loại:

a Thuế trực thu(Td- Direct Taxes).

* Là loại thuế đánh trực tiếp vào thu nhập của các thành phần trong nền kinh tế Với loại thuế này, người nộp thuế cũng

chính là người chịu thuế.

* Loại thuế trực thu phổ biến là thuế thu nhập cá nhân(thuế

đánh vào thu nhập của cá nhân); Thuế thu nhập doanh

nghiệp (thuế đánh vào lợi tức của doanh nghiệp);……

b Thuế gián thu(Ti- indirect Taxes).

* Là loại thuế đánh gián tiếp vào thu nhập và tính chất gián tiếp thể hiện ở chỗ khi nào người tiêu thụ mua hàng hóa mới phải chịu thuế bởi vì thuế này nằm

trong giá bán hàng hóa.

* Loại thuế này có các dạng như: Thuế VAT; Thuế

doanh thu; Thuế xuất nhập khẩu…

• Xuất khẩu ròng (NX)

Xuất khẩu trừ nhập khẩu

* Xuất khẩu (X): những hàng hóa

và dịch vụ sản xuất trong nước vàđược bán ra nước ngoài

Theo phương pháp chi tiêu:

GDP bằng tổng chi tiêu của các chủ thể trong nước (hộ gia đình, doanhnghiệp, Chính phủ) và người nước ngoài cho hàng hóa và dịch vụ cuốicùng được sản xuất trong nước

GDP (Y) = C + I + G + X - M

2.1 Phương pháp chi tiêu

Các thành phần của GDP năm 2018

Chi tiêu của hộ GĐ

Chi tiêu của Chính phủ

Đầu tư của tư nhân Xuất khẩu ròng

Nguồn: DTAT(2019)

Nguồn: Wordbank

GDP của Việt Nam và các thành phần của GDP

B Sarah mua một laptop mới trị giá $1200 để sử dụng trong công việc của

cô ta Laptop này được sản xuất tại nước ngoài

C Janny cũng mua một laptop giá $800 dùng trong công việc Laptop này

được sản xuất trong nước năm ngoái, nên Janny mua nó vì đang cókhuyến mãi lớn

D Công ty GM sản xuất tổng lượng xe hơi trị giá $500 triệu, nhưng tổng số

xe hơi khách hàng mua chỉ trị giá $470 triệu

 Bao gồm:

- Hàng hóa, dịch vụ cuối cùng được sản xuất trong nước

- Bao gồm cả hàng hóa tư bản như máy móc, thiết bị

- Cơ sở hạ tầng xây dựng mới như công trình kiến trúc, nhà ở

- Thay đổi tồn kho

 Không bao gồm:

- Hàng hóa, dịch vụ trung gian hay đầu vào

- Hàng đã qua sử dụng

- Tài sản tài chính

- Hàng hóa, dịch vụ sản xuất ở nước ngoài

- Các giao dịch không liên quan đến sản xuất hàng hóa, dịch vụ mới

GDP bao gôm và không bao gôm?

2.2 Phương pháp thu nhập

- Tiền lương (w – wages)

- Tiền lãi (i – interest)

- Tiền thuê nhà, đất (r – rent)

- Lợi nhuận (Pr - Profit)

- Khấu hao (De - Depreciation)

- Thuế gián thu (Ti – Indirect tax)

GDP = w + i + r + Pr + De + Ti

Bài 13/63 Có số liệu theo lãnh thổ một nước năm 2016 như sau:

Tính GDP theo phương pháp chi tiêu và thu nhập

Group discussion

Đầu tư ròng: 60 Tiền lương: 500Khấu hao: 240 Chi mua hh&dv của CP: 200Xuất khẩu: 150 Tiêu dùng hộ gia đình: 850Nhập khẩu: 200 Lợi tức cổ phần: 160

Thuế GTGT: 80 Lợi nhuận không chia: 40Thuế tiêu thụ đặc biệt: 20 Tiền thuê: 120

Thuế thu nhập DN: 60 Tiền lãi: 80

Một người nông dân trồng lúa và bán 1kg thóc cho người xay xát với giá 3nghìn đồng Người xay xát xay thóc thành gạo và bán gạo cho người làmbánh tráng với giá 4 nghìn đồng Người làm bánh tráng xay gạo thành bột

và tráng bánh, sau đó bán cho Sam lấy 6 nghìn đồng Sam sau đó ăn bánhtráng Mỗi người trong chuỗi các giao dịch này tạo ra bao nhiêu giá trị giatăng? GDP trong trường hợp này bằng bao nhiêu?

Group discussion

o Giá trị gia tăng của người nông dân bằng: 3 – 0 = 3 nghìn đồng

o Giá trị gia tăng của người xay xát bằng: 4 – 3 = 1 nghìn đồng

o Giá trị gia tăng của người làm bánh đa bằng: 6 – 4 = 2 nghìn đồng

=> Theo phương pháp sản xuất, GDP = 3 + 1 + 2 = 6 nghìn đồng

Group discussion

2.3 Phương pháp sản xuất

GDP = Σ Giá trị gia tăng của tất cả các công đoạn

= Σ (Giá trị hàng hóa dịch vụ đầu ra – Giá

trị hàng hóa dịch vụ đầu vào)

Giả định một nền kinh tế đơn giản của quốc gia Pampers sản xuất ba loạihàng hóa (giấy, mực và sách), mỗi hàng hóa do một công ty riêng biệt sảnxuất Công ty giấy và công ty mực sản xuất tất cả những nguyên liệu đầuvào mà họ cần để làm giấy và mực Giấy và mực được bán cho công tysách và người tiêu dùng Công ty sách sử dụng giấy và mực từ hai công tykia để làm ra sách Cả ba công ty đều thuê mướn lao động Lợi nhuận củamỗi công ty là sự chênh lệch giữa giá trị hàng bán và tổng chi phí lao động

và nguyên liệu đầu vào

Group discussion

Tính GDP theo cả 3 phương pháp: sản xuất, chi tiêu và thu nhập

Công ty giấy Công ty mực Công ty sách

$35 mực

a Theo phương pháp sản xuất:

c Theo phương pháp thu nhập:

GDP = 100 + 60 + 115 = 275

Thu nhập từ lao động

Lợi nhuận Tổng thu nhập

các yếu tố

60%

33%

GDP TỐT VÀ KHÔNG TỐT?

GDP là thước đo không tốt:

• Không tính đến công việc gia đình hay công việc tình nguyện

• Không tính đến các giá trị vô hình

• Bỏ qua tác động môi trường

• Bất bình đẳng trong phân phối thu nhập

“Tổng sản phẩm quốc nội không tính đến sức khỏe của con cái chúng ta, chất lượng giáo dục mà chúng nhận được, hay niềm vui của chúng khi vui chơi Nó không bao gồm vẻ đẹp của thơ ca hay sự bền vững của các cuộc hôn nhân, sự thông minh trong những cuộc tranh luận công khai hay sự liêm chính của các quan chức Nó không đo lường lòng can đảm và

sự thông thái của chúng ta, mà cũng không đo lường sự cống hiến của chúng ta cho đất nước Nói một cách ngắn gọn, nó đo lường tất cả mọi thứ, ngoại trừ những thứ làm cho cuộc sống đáng giá hơn, và nó có thể cho chúng ta biết tất cả mọi thứ về nước Mỹ ngoại trừ

lý do tại sao chúng ta lại tự hào rằng mình là người Mỹ.”

GDP TỐT VÀ KHÔNG TỐT?

GDP là thước đo tốt:

• Phản ánh thu nhập và chi tiêu của nền kinh tế

• Hàng hóa, dịch vụ tạo ra giúp cho con người có cuộc sống tốt hơn

• Thu nhập là tiền đề để cải thiện sức khỏe, giáo dục và cả hạnh phúc

Các đo lường khác

• Tổng sản phẩm quốc dân (GNP – Gross National Product)

Chỉ tiêu phản ánh giá trị bằng tiền của tất cả hàng hóa và dịch vụ cuối cùng

do công dân một nước sản xuất ra trong một thời kỳ nhất định

ở trong nước

Thu nhập từ các yếu tố xuất khẩu

Thu nhập từ các yếu tố nhập khẩu

Thu nhập ròng từ nước ngoài (NIA)

Sản phẩm quốc nội ròng (NDP – Net Domestic Product)

• Sản phẩm quốc nội ròng (NDP) phản ánh phần giá trị

mới sáng tạo, được sản xuất ra trên lãnh thổ một nước

• Khấu hao (De) là phần hao mòn và mất mát của tài sản

và trang thiết bị trong nền kinh tế

NDP = GDP - De

Sản phẩm quốc dân ròng (NNP – Net National Product)

• Sản phẩm quốc dân ròng (NNP) phản ánh phần giá

trị mới sáng tạo, do công dân một nước sản xuất ra NNP = GNP - De

Các thước đo thu nhập

• Thu nhập quốc dân (National Income - NI) là tổng

thu nhập do công dân một nước tạo ra trong quá trình

sản xuất các hàng hóa và dịch vụ, không kể phần

tham gia của chính phủ (dưới dạng thuế gián thu)

NI = NNP - Ti

• Thu nhập cá nhân (PI) là thu nhập mà hộ gia đình

và doanh nghiệp tư nhân nhận được

• Thu nhập cá nhân khả dụng(Yd) là thu nhập mà hộ

gia đình và các doanh nghiệp tư nhân còn lại sau

khi đã hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế cho chính phủ

Y d = PI – Thuế cá nhân

PI = NI – Pr* + Tr