Dựa trên kinh nghiệm của bản thân và các kiến thức tiếp thu được từ chuyên đề, theo anhchị làm thế nào để hình thành thái độ tích cực của người học với môn học? Anhchị sẽ vận dụng các giải pháp đó trong giảng dạy như thế nào?
Trang 1Đề bài
Dựa trên kinh nghiệm của bản thân và các kiến thức tiếp thu được từ chuyên đề, theo anh/chị làm thế nào để hình thành thái độ tích cực của người học với môn học? Anh/chị sẽ vận dụng các giải pháp đó trong giảng dạy như thế nào?
****************************
Bài làm
I Khái quát về thái độ tích cực của người học và các yếu tố liên quan
Tính tích cực học tập là sự ý thức tự giác của sinh viên về mục đích của hoạt động học tập, thông qua đó sinh viên huy động ở mức cao chức năng tâm lý để giải quyết các nhiệm vụ học tập có hiệu quả (Đỗ Thị Coỏng, 2004) Tính tích cực của người học với môn học là yếu tố không thể thiếu trong quá trình lĩnh hội tri thức khoa học cũng như các kỹ năng, kỹ xảo, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động dạy và học Tính tích cực là một phẩm chất nhân cách đáng quý của người học, giúp họ phát huy, năng nổ, chủ động và sáng tạo vươn lên chiếm lĩnh tri thức và đáp ứng mục tiêu của chương trình đào tạo Sinh viên chỉ có thểể̉ hiểể̉u sâu sắc tài liệu học tập và biến nó thành giá trị riêng hoặc thực tế hóa kiến thức học được nếu họ kiên trì và nỗ lực hoạt động trí tuệ để tự khám phá, tìm tòi, phát hiện ra tri thức Sự tích cực này khiến sinh viên chuyển “nghĩa vụ học tập” thành “đam mê học tập”, “hứng thú học tập”
Để hình thành thái độ tích cực của người học với môn học, trước tiên ta nên hiểu
rõ những yếu tố ảnh hưởng đến tính tích cực họọ̣c tập của sinh viên Xét từ phương diện các yếu tố mang tính chủ quan: Người học muốn tích cực học tập trước hết phải có động lực, có nhu cầu, mong muốn học tập Nhu cầu tìm kiếm tri thức sẽ kích thích sự tìm tòi, khám phá, sáng tạo và vận dụng tri thức vào thực tiễn Động cơ học tập sẽ thúc đẩy, lôi cuốn và kích thích người học tích cực hoạt động nhằm đạt được mục tiêu
Động cơ nhận thức này bao gồm động cơ hoàn thiện tri thức (cái thúc đẩy học sinh
tích cực học tập là ở bản thân tri thức, ở nhu cầu muốn được học hỏi và hoàn thiện tri
thức) và động cơ quan hệ xã hội (cái thúc đẩy học sinh tích cực học tập ở bên ngoài
tri thức, nhưng muốn đạt được phải thông qua tri thức Ví dụ như thích điểm cao, mong đợi ở tương lai, vì thương cha mẹ, do sĩ diện, vì thi đua, ) Trong quá trình học nếu người học có động cơ sẽ tạo ra hứng thú và hứng thú này có tác dụng như một sự thúc đẩy từ bên trong, làm giảm sự căng thẳng, mệt mỏi, đồng thời tăng hiệu quả hoạt
Trang 2động học tập Yếu tố chủ quan là yếu tố phát sinh từ phía người học, nhưng người giảng viên có thể là thay đổi và tác động đến nó bằng các phương tiện như phương pháp giảng dạy, nội dung giảng dạy, cách truyền cảm hứng,…Nhóm này chính là các yếu tố khách quan, tác động đến động lực, nhu cầu và mong muốn học tập của sinh viên
Để hình thành thái độ tích cực của người học với môn học, người giảng viên cần phải nắm được những quy luật tâm lý và cơ chế tác động của nó đến người học Từ đặc thù môn học, đặc điểm của sinh viên trong lớp, yêu cầu thực tiễn của xã hội,… người giảng viên có trách nhiệm nhào nặn, kết hợp hài hòa các yếu tố để thiết kế ra chương trình dạy phù hợp
Thứ nhất, về nội dung môn học: người giảng viên cần có biện pháp tác động đến tính tích cực họọ̣c tập của sinh viên dựa trên cơ sở phù hợp với nhận thức, thực tiễn, có ích cho ngành nghề tương lai Giảng viên là người có trách nhiệm để người học hiểu được mục tiêu học, tạo động lực cho họ và quan trọng nhất là biến những kiến thức trên sách vở thành những tri thức đến với người học, những tri thức có tính ứng dụng
và liên hệ thực tiễn cao Để đảm bảo chất lượng lĩnh hội nội dung môn học, người giảng viên phải tìm kiếm nhiều con đường (phương pháp) để tác động vào tư duy tích cực nhận thức ở người học
Thứ 2, về phương pháp giảng dạy: ta nhận thấy rằng tính tích cực học tập của
người học chịu ảnh hưởng rất lớn từ phía người dạy, đặc biệt là phương pháp giảng dạy Cùng một bài giảng như nhau nhưng giảng viên sử dụng phương pháp dạy học khác nhau sẽ dẫn đến thái độ tiếp thu của sinh viên khác nhau
Thứ 3, kết nối và tương tác giữa giảng viên và học sinh, giữa các học sinh với
nhau Thái độ của sinh viên đối với môn học bị ảnh hưởng rất nhiều bởi người dạy và những người học cùng Do đó người giảng viên nên tạo một môi trường công bằng, bình đẳng và thoải mái để người học cảm thấy được lắng nghe, được tôn trọng, muốn kết nối, muốn đóng góp ý kiến và thể hiện mình nhiều hơn Thực tiễn cho thấy, nếu quan hệ giao lưu thầy – trò, bạn bè tốt đẹp thì sẽ tạo ra những cảm xúc tích cực cho sinh viên trong quá trình lĩnh hội
Thứ 4, các yếu tố khác về điều kiện, phương tiện học tập,…cùng một số yếu tố
khách quan khác cũng chi phối thái độ của người học Giảng viên cần dạy cho sinh viên của mình cách để “tự học” ví dụ như cách tìm kiếm và chọn lọc thông tin liên
Trang 3quan đến kiến thức môn học trên Internet, cách tìm tư liệu học ở thư viện,…Người giảng viên cũng nên tìm hiểu về đặc điểm, điều kiện học tập của sinh viên để có sự hỗ trợ phù hợp và kịp thời
II Vận dụng trong giảng dạy
Thứ nhất, về thiết kế nội dung môn học: bắt đầu từ việc thiết kế những giờ học
trong và ngoài lớp (phòng thí nghiệm, đi thực địa, các hoạt động ngoại khóa ), bao gồm những việc như lựa chọn tài liệu học tập, chế biến tài liệu và xây dựng phương pháp dạy cho phù hợp với nội dung, chương trình và đặc điểm đối tượng người học Tất cả những công việc trên, nên được trình bày ở giáo án chi tiết gồm có nội dung, phương pháp, phương tiện, hệ thống hoạt động có tính nhất quán của bản thân giảng viên và học sinh Người giảng viên cũng cần không ngừng học hỏi, làm mới kiến thức chuyên môn, cập nhật tình hình thực tế Ngoài ra cần hiểu được tính thực tiễn của kiến thức, biến những kiến thức khô khan trở nên thú vị, tạo động cơ học tập cho sinh viên (bao gồm cả động cơ hoàn thiện tri thức và động cơ quan hệ xã hội) Ví dụ như một giảng viên tài chính có thể liên hệ kiến thức về lãi suất với đầu tư và biến động của thị trường hiện nay để giải thích vì sao FED tăng lãi suất lại ảnh hưởng đến cả nền kinh tế toàn cầu Hiểu được cơ chế ảnh hưởng đó, người học sẽ đạt được cái gì? Người học cần học những gì để hiểu được tư duy đó chẳng hạn
Thứ 2, về phương pháp giảng dạy: Tìm ra phương pháp khiến sinh viên hứng thú
và tạo điều kiện để sinh viên chủ động lĩnh ngộ kiến thức Người giảng viên cần trau dồi các kỹ năng cơ bản như kỹ năng trình bày tài liệu, kỹ năng làm chủ hành vi của bản thân, kỹ năng điều khiển hoạt động nhận thức của học sinh, kỹ năng kiểm tra và đánh giá tiến trình dạy học Người giảng viên không nên chỉ dạy bằng phương pháp là thế mạnh của mình, mà còn phải kết hợp nhuần nhuyễn giữa các phương pháp để tiếp cận tốt nhất đến tất cả học viên trong lớp và phù hợp với phần đa học sinh của lớp đó
Ví dụ như phương pháp thuyết trình, phản biện phù hợp với sinh viên khóa A vì các bạn năng động, chủ động; nhưng đến sinh viên khóa B, các bạn không chịu nói nhiều, thụ động, khép kín thì tiết học phản biện trở nên im lặng như thế sẽ không còn phù hợp
và không gây được hứng thú cho sinh viên Trường hợp này buộc người giảng viên phải rẽ hướng khác, thay đổi giáo trình và phương pháp dạy khác cho phù hợp
Thứ 3, kết nối và tương tác giữa giảng viên và học sinh, giữa các học sinh với
nhau Trong mối quan hệ giao lưu này, ngoài việc giảng viên cần có thái độ đối xử tích
Trang 4cực với tập thể lớp, còn phải lưu ý đến việc đối xử với từng sinh viên Chú ý đến những đặc điểm tâm sinh lý, tâm lý, hoàn cảnh của từng em, biết được những khó khăn và thuận lợi trong học tập của từng sinh viên để có những biện pháp giúp đỡ và đối xử hợp lý Để tăng tính kết nối của lớp học, người giảng viên nên cho sinh viên làm việc nhóm nhiều hơn, giao lưu trong tập thể và phát biểu ý kiến nhiều hơn Nếu giáo viên có thái độ tích cực đối với học sinh (thể hiện thiện chí của mình, hiểu những
ưu nhược điểm và khó khăn của sinh viên, động viên cả lớp giúp đỡ lẫn nhau, ) thì lớp học sẽ thân thiện với nhau, đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau và tạo nên bầu không khí tâm lý thuận lợi cho hoạt động giảng dạy cũng như lĩnh hội tri thức