Đồ án quản lý MT, đô thị, KCN, làng nghề

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI KHOA MÔI TRƯỜNG ĐỒ ÁN QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG ĐÔ THỊ, KCN, LÀNG NGHỀ ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG NƯỚC TẠI LÀNG NGHỀ NẤU RƯỢU VÂN HÀ, HUYỆN VIỆT YÊN, TỈNH B.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI

KHOA MÔI TRƯỜNG

ĐỒ ÁN QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG ĐÔ THỊ, KCN, LÀNG NGHỀ

ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG NƯỚC TẠI LÀNG NGHỀ NẤU

RƯỢU VÂN HÀ, HUYỆN VIỆT YÊN, TỈNH BẮC GIANG

Lớp: DH9QM2_Nhóm 7

Giáo viên hướng dẫn: ThS Nguyễn Hà Linh

Hà Nội, 2022

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI

KHOA MÔI TRƯỜNG

ĐỒ ÁN QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG ĐÔ THỊ, KCN, LÀNG NGHỀ

ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG NƯỚC TẠI LÀNG NGHỀ NẤU

RƯỢU VÂN HÀ, HUYỆN VIỆT YÊN, TỈNH BẮC GIANG

Lớp: DH9QM2_Nhóm 7

Thành viên: Trần Thị Nguyệt

Phạm Thị Diễm Phương

Lê Hà Phương Nguyễn Bích Nhi Nguyễn Hữu Quang Phạm Ngô Quyền Giáo viên hướng dẫn: ThS Nguyễn Hà Linh

Hà Nội, 2022

MỤC LỤC

DANH MỤC HÌNH 4

DANH MỤC BẢNG 4

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 – TỔNG QUAN 3

1.1 Tổng quan điều kiện tự nhiên – xã hội 3

1.1.1 Vị trí địa lý 3

1.1.2 Đặc điểm địa hình [6] 3

1.1.3 Khí hậu, thủy văn 4

1.1.4 Kinh tế - xã hội 5

1.2 Tổng quan làng nghề nấu rượu Vân Hà 6

1.2.1 Lịch sử phát triển làng nghề nấu rượu Vân Hà 6

1.2.2 Quy trình sản xuất 7

1.2.3 Công nghệ sản xuất 9

1.3 Các cơ sở pháp lý liên quan đến hoạt động sản xuất và nước thải tại làng nghề10 CHƯƠNG 2 – ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 11

2.1 Đối tượng nghiên cứu 11

2.2 Phạm vi nghiên cứu 11

2.3 Phương pháp nghiên cứu 11

2.3.1 Phương pháp thu thập, tổng hợp tài liệu 11

2.3.2 Phương pháp sử dụng mô hình DPSIR 11

2.3.3 Phương pháp tổng hợp và viết báo cáo 12

CHƯƠNG 3 – KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 13

3.1 Đánh giá hiện trạng môi trường nước mặt tại làng nghề nấu rượu Vân Hà 13

3.1.1 Hiện trạng môi trường nước tại làng nghề nấu rượu Vân Hà 13

3.1.2 Nguyên nhân ô nhiễm môi trường nước tại làng nghề Vân Hà 17

3.2 Hiện trạng công tác quản lý nước thải tại làng nghề Vân Hà 19

3.3 Ảnh hưởng của môi trường nước tại làng nghề tới sức khỏe, kinh tế, xã hội của người dân 21

3.3.1 Ảnh hưởng tới sức khỏe của người dân 21

3.3.2 Ảnh hưởng tới kinh tế- xã hội 22

3.4 Đề xuất giải pháp giảm thiểu ảnh hưởng tiêu cực của hoạt động sản xuất tại làng nghề tới người dân và môi trường 23

3.4.1 Giải pháp quản lý Nhà nước 23

3.4.2 Giải pháp công nghệ 27

3.4.3 Quan trắc và giám sát chất lượng môi trường nước 28

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 30

TÀI LIỆU THAM KHẢO 32

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Theo số liệu thống kê từ Hiệp hội làng nghề Việt Nam, hiện nước ta có khoảng 2.790làng nghề, thu hút khoảng 1,35 triệu lao động chính và hàng triệu lao động phụ trong lúcnông nhàn [3] Mặt khác, song hành cùng những lợi ích về kinh tế, văn hóa là các tác độngtiêu cực đến môi trường sống và làm việc, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người laođộng và người dân sinh sống xung quanh các làng nghề

Theo Hiệp hội làng nghề Việt Nam, hiện các làng nghề phát triển đang theo hìnhthức tự phát Và đây được coi là nguyên nhân chính khiến tình trạng ô nhiễm môi trườnglàng nghề đang ở mức báo động, ảnh hưởng đến môi trường và đời sống người dân

Kết quả khảo sát 52 làng nghề điển hình trong cả nước do Viện Công nghệ và Môitrường thực hiện cho thấy trong số đó, 46% làng nghề có môi trường bị ô nhiễm nặng (đốivới không khí hoặc nước hoặc đất hoặc cả ba dạng), 27% ô nhiễm vừa và 27% ô nhiễm nhẹ.Trong đó, hàm lượng các chất ô nhiễm theo các chỉ số COD, BOD5 hay tổng số vi khuẩncoliform trong nước thải làng nghề đều vượt tiêu chuẩn cho phép hàng chục lần, một số nơilên đến hàng nghìn lần Các kết quả quan trắc trong thời gia gần đây cho thấy mức độ ônhiễm của các làng ngề không giảm mà còn có xu hướng gia tăng [1] Không những thế,hầu hết các làng nghề đều có hàm lượng bụi vượt tiêu chuẩn cho phép, nồng độ khí SO2 tạicác làng nghề cao hơn nhiều lần so với tiêu chuẩn

Tại tỉnh Bắc Giang, thực trạng ô nhiễm môi trường làng nghề cũng đang trong tìnhtrạng đáng báo động Theo Sở Công Thương tỉnh Bắc Giang, trên địa bàn hiện có 37 làngnghề công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp (CN-TTCN) được công nhận, trong đó có 23 làngnghề truyền thống với một số lĩnh vực chủ yếu như: Mây tre đan, chế biến nông sản thựcphẩm, đồ gỗ và mỹ nghệ Hầu hết các cơ sở đều thiếu vốn, mặt bằng và ý thức bảo vệ môitrường trong hoạt động sản xuất còn nhiều hạn chế Chất thải phát sinh trong quá trình hoạtđộng của cơ sở không qua xử lý mà được thải trực tiếp ra môi trường Chính vì vậy nhóm

nghiên cứu đã thực hiện đề tài “Đánh giá hiện trạng môi trường nước tại làng nghề nấu rượu Vân Hà, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang”

2 Mục tiêu nghiên cứu

- Hiện trạng môi trường nước làng nghề

- Đề xuất các giải pháp cải thiện môi trường làng nghề

3 Nội dung nghiên cứu

- Đánh giá hiện trạng môi trường nước mặt tại làng nghề nấu rượu Vân Hà

- Đánh giá hiện trạng công tác quản lý nước thải tại làng nghề

- Đánh giá ảnh hưởng của ô nhiễm môi trường nước tại làng nghề tới sức khỏe, kinh

tế, xã hội

- Đề xuất giải pháp quản lý và giảm thiểu ảnh hưởng tiêu cực của hoạt động sản xuấttại làng nghề tới người dân và môi trường

CHƯƠNG 1 – TỔNG QUAN 1.1 Tổng quan điều kiện tự nhiên – xã hội

1.1.1 Vị trí địa lý

Xã Vân Hà nằm phía Tây Nam của huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang Phía Bắc giáp

xã Tiên Sơn, phía Đông, Tây và Nam được bao bọc bởi sông Cầu [6]

Xã Vân Hà nằm cách thủ đô Hà Nội khoảng 50km và cách thị xã Bắc Ninh khoảng10km, đồng thời lại có tuyến giao thông thủy quan trọng chạy qua Là một xã được sôngCầu bao quanh ba mặt, có địa hình thấp, đất phù sa úng ngập, một năm thường ngập lụt 3tháng mùa mưa từ tháng 6 đến tháng 8 Nguồn nước mặt chủ yếu là nước sông Cầu, nướcmưa, nguồn nước ngầm được khai thác bằng các giếng khoan ở tầng nông

Xã Vân Hà được chia làm 3 thôn: Yên Viên, Thổ Hà và Nguyệt Đức Tổng diện tíchđất tự nhiên của xã là 285,02ha với ba loại hình sử dụng đất chính là đất nông nghiệp, đấtthổ cư và một số ao hồ

1.1.2 Đặc điểm địa hình [6]

- Vân Hà thuộc vùng trung du tương đối bằng phẳng Độ cao thấp dần từ Bắc xuốngNam; chênh cao giữa các khu đồng lớn, khoảng 1,5-2,5m đất đai màu mỡ thuận lợi cho pháttriển sản xuất nông nghiệp

Vân Hà là một xã nằm ven sông Cầu, có bề mặt địa hình thấp nhỏ hơn 10m so vớimực nước biển Địa hình tương đối khó khăn cho việc kiến thiết các công trình giao thông,thủy lợi, xây dựng

Địa hình chia thành các khu vực:

- Địa hình đồng bằng tích tụ, xâm thực trên phù sa cổ ở độ cao trên 5m, hiện đang làkhu vực dân cư Vật liệu bề mặt chủ yếu là cát, cát bột, độ dốc 1-3", chênh cao tương đốikhông lớn

- Địa hình bãi bồi ven sông thấp dưới 5m: Địa hình này chưa ổn định và thay đổitheo chế độ lũ, lụt

1.1.3 Khí hậu, thủy văn

+ Chế độ bức xạ, nhiệt hàng năm có trung binh 1.625 – 1.698 giờ nắng

+ Chế độ gió: Hàng năm khu vực có 2 mùa gió Mùa đông thịnh hành gió Bắc vàĐông Bắc Mùa hè thịnh hành gió Đông Nam

+ Chế độ mưa ẩm: Lượng mưa trung bình năm dao động trong khoảng 1.431 –1.595mm

Mùa mưa bắt đầu vào tháng 4, 5 và kết thúc vào tháng 10

b) Đặc điểm thủy văn

Vân Hà là xã có sông Cầu chảy qua, có nhiều ao hồ và hệ thống kênh mương đượcphân bố khá đồng đều chủ yếu ở khu vực phía bắc của xã phục vụ cho sản xuất nôngnghiệp Trong tỉnh, sông Cầu chảy qua vùng đồng bằng phù sa cổ xen đổi cao 10 – 25m, độdốc lòng sông chỉ còn 0,1°/00, lòng sông rộng tới 70 – 150m, sâu trung bình trong mùa cạn

5 – 7m Dòng chảy năm của sông Cầu ít biển đổi, năm nhiều nước chỉ gấp 1,8 – 2,3 lần năm

ít nước [7]

Từ tháng 5 đến tháng 10 thường có bão, áp thấp nhiệt đới và dai hội tụ nhiệt đới hoạtđộng có thể gây lũ lụt do các cơn mưa lớn ở thượng nguồn dưa về Hệ thống ao, hổ trongkhu vực chỉ còn lại rất ít như ao Làng Vân, ao Chùa, hổ Thổ Hà và một số ao của hộ giađình Các ao, hồ, sông ngòi là nơi điều tiết chất thải và cung cấp nước cho sản xuất Dolượng ao hồ còn lại quá ít nên việc điều tiết bị quá tải dẫn đến nước thái ứ đọng, tràn cả rakhu dân cư, gây ô nhiễm môi trường trầm trọng Ngoài ra còn hệ thống kênh mương trong

xã làm nhiệm vụ cấp thoát nước cho nông nghiệp Những năm qua các tỉnh trong lưu vựcsông Cầu đã được hưởng nhiều nguồn lợi trực tiếp từ sông Cầu Tuy nhiên, trong quá trinh

phát triển kinh tế, ý thức của người dân về bảo vệ môi trường nước chưa được nâng cao,công tác quản lý môi trường còn hạn chế nên hầu hết nước thai chưa được xử lý thải ra từkhoảng 200 làng nghề nằm dọc hai bên bờ sông Cầu, việc sử dụng hoá chất và thuốc bảo vệthực vật vào canh tác nông nghiệp và khai thác cát sỏi với khối lượng lớn đã làm tăng thêm

ô nhiễm, sạt lở và biến đổi dòng chảy của dòng sông này

1.1.4 Kinh tế - xã hội

Xã Văn Hà nằm ở phía Tây Nam huyện Việt Yên Phía Bắc giáp xã Tiên Sơn, ba phíacòn lại có Sông Cầu bao bọc Tổng diện tích đất tự nhiên là 285,02ha; với 1748 hộ và 8094nhân khẩu

Xã được chia làm 3 thôn; thôn Yên Viên, thôn Thổ Hà và thôn Nguyệt Đức Cácngành nghề truyền thống của xã bao gồm:

- Nghề sản xuất rượu có 885 hộ Nguyên liệu là gạo và sắn với khối lượng khoảng 30– 35 tấn/ngày [5]

- Nghề sản xuất bánh đa nem, mỳ có 600 hộ Nguyên liệu là gạo với khối lượngkhoảng 6 – 10 tấn/ngày

Nguyên liệu dùng để đốt là than với khối lượng sử dụng 35 – 40 tấn/ngày Ngoài racòn có các ngành nghề sản xuất nông nghiệp, vật liệu xây dựng, vận tải thủy, buôn bán

Bên cạnh đó tại xã còn phát triển ngành chăn nuôi, chủ yếu là nuôi lợn để tận dụng

bã tháti từ việc sản xuất rượu Tổng đàn lợn hàng năm thườngduy trì khoảng 15000 con vớitrọng lượng trung bình khoảng 20 – 90 kg/con

Thôn Yên Viên: Làng Văn thuộc thôn Yên Viên, xã Vân Hà, huyện Việt Yên, tỉnhBắc Giang là nơi có truyền thống nấu rượu từ lâu đời gọi là rượu Vân hay rượu làng Vân

Theo số liệu điều tra, hiện nay thôn Yên Viên có 931 hộ với 3699 khẩu (chiếm 47,1%dân số toàn xã) Nếu phân theo giới tính, toàn thôn có 1752 nữ (47,3%), 1947 nam (52.7%)

Số người trong độ tuổi lao động chiếm khoảng 51% tổng số dân

Tỷ lệ gia tăng dân số của toàn xã Vân Hà nói chung và thôn Yên Viên nói riêng trongnhững năm gần đây đều giảm và đạt mức dưới 1%/năm

Phần lớn đất trồng trọt của xã đều tập trung tại thôn Yên Viên Ngoài việc trồng lúa,Yên Viên còn trồng thêm ngô và hoa màu khác nhưng diện tích không đáng kể.

Về cơ sở hạ tầng: thôn Yên Viên đã có trường mầm non, nhà văn hóa thôn Hệ thốngđường giao thông nông thôn đã được bê tông hóa đảm bảo sự đi lại thuận tiện cho ngườidân trong thôn Hiện nay 100% số hộ trong thôn đều sử dụng điện lưới quốc gia trong sinhhoạt, tuy nhiên hệ thống cấp nước sạch chưa có, người dân chủ yếu sử dụng nước giếngkhoan trong sinh hoạt và sản xuất

1.2 Tổng quan làng nghề nấu rượu Vân Hà

1.2.1 Lịch sử phát triển làng nghề nấu rượu Vân Hà

Nghề nấu rượu làng Vân có từ lâu đời Năm 1703, nhân dịp nhân dân Việt Yên đượcsắc phong cho Thành Hoàng làng là Thượng đẳng thần, các kỳ lão lên kinh rước sắc có đem

3 bình rượu tiến vua, được vua Lê và triều thần khen tặng cho 4 chữ “Vân Hương mỹ tửu”[6] Từ đó rượu làng Vân càng thêm nổi tiếng cả nước

Trong thời kỳ Pháp thuộc, Vân Hà cũng chịu những tác động mạnh về kinh tế - xãhội do chính sách bóc lột hà khắc do thực dân Pháp gây nên Tuy nhiên, hai nghề thủ côngtruyền thống của Vân Hà là làm gốm và nấu rượu vẫn được duy trì Do chính sách khai thácthuộc địa, thực dân Pháp muốn khuếch trương một số nghề 13 có khả năng đem lại lợinhuận lớn , đã tạo ra những nhân tố tác động tích cực đến sự phát triển của các nghề này.Trong giai đoạn này, nghề nấu rượu và nghề làm gốm ở Vân Hà đã xuất hiện kiểu quan hệ

và tổ chức sản xuất khác hẳn với thời trước, phương thức tiêu thụ cũng có những nét mới.Nghề nấu rượu ở làng Vân thời gian này được mở rộng về quy mô và nâng cao về trình độ,không chỉ dừng lại ở các hình thức sản xuất phường hội và hộ cá thể Vào những năm 30,người Pháp đã đầu tư xây dựng tại làng Vân một nhà máy rượu có số thợ lên tới 300 người.Tại đây đã lắp đặt một dây truyền sản xuất, có tháp nước, có điện và 72 bếp, hơn 140 lò nấurượu [7]

Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, nghề nấu rượu ở Vân Hà ít có điều kiện pháttriển do nguồn lương thực chủ yếu phục vụ cho công cuộc kháng chiến cứu nước

Giai đoạn 1954 – 1964, nghề nấu rượu được phục hồi Các hộ cá thể đều tiến hànhnấu rượu và đây được xem như là nghề phụ của gia đình Nguyên liệu là gạo (rượu gạo),chất bã thải được dùng làm thức ăn chăn nuôi lợn Giai đoạn 1965 – 1975, nghề nấu rượuđược duy trì ở mức ổn định Do chính sách tiết kiệm lương thực, người dân ở đây đã chuyểnsang sử dụng các loại nguyên liệu khác như ngô, sắn để nấu rượu Số hộ nấu rượu đã giảmđáng kể do Nhà nước có lệnh cấm để đảm bảo lương thực cho cuộc kháng chiến chống Mỹcứu nước Cả làng chỉ có khoảng 15 – 20 hộ nấu rượu nhưng không dám công khai

Cho đến trước năm 1980, nghề nấu rượu ở Vân Hà đã sa sút nghiêm trọng do việccấm nấu rượu của Nhà nước nhưng nghề nấu rượu vẫn tồn tại Năm 1980, Nhà nước chophép Vân Hà được nấu rượu trở lại nên nghề nấu rượu đã được khôi phục và phát triểnmạnh Lúc này nghề nấu rượu còn lan sang cả thôn Thổ Hà do nghề gốm ở đây không cònđược duy trì vì thiếu thị trường tiêu thụ

Từ năm 1980 – 1995, nghề nấu rượu ở Vân Hà đã được mở rộng cả về quy mô vàsản lượng, đồng thời chất lượng cũng được nâng cao Đây là nghề thu hút được nhiều laođộng và có tác động tích cực đối với ngành chăn nuôi Năm 1988, thôn Yên Viên có 260chủ hộ đăng ký nấu rượu, số lao động trong các gia đình 14 tham gia nấu rượu có khoảng

520 người Năm 1995, có khoảng 600 hộ làm nghề Nghề nấu rượu lúc này còn thu hútthêm 1/3 số hộ thôn Thổ Hà tham gia đã tạo ra sản lượng khoảng 2800 – 3000 lít/tháng [7].Cùng với thời gian, cái tên làng Vân đã trở thành thương hiệu của một loại rượu nổi tiếngkhắp nước: Rượu làng Vân Hiện nay, làng Vân có khoảng 885 hộ làm nghề nấu rượu(chiếm 95% số hộ trong làng) Ngoài nguồn thu trực tiếp từ nghề nấu rượu, người dân nơiđây còn có nguồn thu gián tiếp thông qua việc tận dụng bã rượu để nuôi lợn Do đó căn cứvào những tiêu chí của Bộ NN&PTNT chúng ta có thể khẳng định làng Vân hoàn toàn đạttiêu chí của một làng nghề truyền thống của Vân Hà

1.2.2 Quy trình sản xuất

Theo số liệu điều tra, toàn làng có hơn 60% số hộ nấu rượu gạo, số còn lại nấu rượusắn hoặc cả rượu gạo lẫn rượu sắn Quy trình sản xuất rượu được mô tả như sau:

- Rượu sắn: Sắn nguyên liệu được nhập về từ Hòa Bình, Yên Bái, Thái Nguyên, CaoBằng, Tuyên Quang, Lạng Sơn Củ sắn được thái thành khúc bổ dọc, dài khoảng 5 – 7cm.Sắn khô sau khi được tuyển chọn cho vào thùng, chậu ngâm vài ba giờ để lơi vỏ Sau đó rửasạch cho vào hấp chín và trộn men đem ủ Đủ một ngày đêm đem ngâm lên men trongchum bằng sành Khi đã dậy mùi đem vào lò ra rượu

- Rượu gạo: Gạo sau khi mua về được thổi thành cơm, trộn men (bình quân 1kg mencho 100kg gạo) đem ủ vào thúng khoảng 24 giờ Sau đó tiếp tục cho vào chum ủ 24 giờ rồi

đổ nước vào (1lít nước cho 1kg gạo) Tiếp tục ủ thêm 7 – 8 ngày mùa hè hoặc 10 – 12 ngàymùa đông rồi mới cho vào nồi cất lấy rượu

Rượu

Hình 1 1 Sơ đồ quy trình nấu rượu

Sơ chế - Nước thải- Vỏ sắn

Nước làm mát

Nấu

Than

Nước thải: có chấtxyanua

1.2.3 Công nghệ sản xuất

Đặc trưng của làng nghề truyền thống nói chung và nghề nấu rượu làng Vân nóiriêng là kỹ thuật thủ công mang tính truyền thống và bí quyết dòng họ Công cụ sản xuấtthô sơ do chính người thợ thủ công chế tạo ra Phần lớn các hộ vẫn sản xuất thủ công làchính Do đó cơ sở vật chất kỹ thuật của làng nghề còn yếu kém: chỉ có một cơ sở có nhàxưởng kiên cố, 15% công việc được cơ giới hóa (vận chuyển nguyên liệu, nhiên liệu, sảnphẩm) … nước làm mát

Sản xuất thủ công của nghề nấu rượu làng Vân mặc dù góp phần quan trọng trongviệc giải quyết công ăn việc làm, tăng thu nhập cho người dân nhưng cũng có những tácđộng tiêu cực: tiêu tốn nguyên vật liệu và nguồn điện, làm gia tăng thêm tình trạng ô nhiễmmôi trường

Hiện nay, việc đổi mới, hiện đại hóa công nghệ và thiết bị điện sản xuất của nghề nấurượu làng Vân đã được triển khai và bước đầu mang lại hiệu quả trong sản xuất kinh doanh.Tuy nhiên, việc ứng dụng công nghệ mới ở làng Vân còn chậm Chính vì vậy, chất lượngsản phẩm chưa được tốt, giá thành cao, hàng hóa làm ra khó cạnh tranh trên thị trường.Nguyên nhân cơ bản của tình trạng trên là do thói quen sản xuất dẫn đến sự bảo thủ về kỹthuật Hơn nữa, do đặc điểm kinh tế hộ gia đình, khả năng quản lý và nguồn vốn nhỏ bé nên

ít có điều kiện đầu tư đổi mới công nghệ Mặt khác, người sản xuất cũng chưa có điều kiệntiếp cận, xử lý thông tin kinh tế, thị trường và khoa học công nghệ Song do nhu cầu của thịtrường mà làng Vân đã áp dụng kỹ thuật và công nghệ tiên tiến vào sản xuất Theo điều tra,năm 2005, hợp tác xã Vân Hương đã bỏ ra 590 triệu đồng để đầu tư 1 dây chuyền tinh chếrượu Công cụ sản xuất được cải tiến và do áp dụng những thành tựu của khoa học côngnghệ nên năng suất, sản lượng và chất lượng rượu tăng lên Việc ứng dụng công nghệ mớitrong sản xuất rượu không những giúp làng nghề phát triển theo hướng phù hợp với thịtrường mà còn bảo tồn được các giá trị truyền thống cho rượu làng Vân Mặt khác, dù việc

áp dụng công nghệ còn hạn chế nhưng nó cũng phản ánh phần nào người dân ở đây đãmạnh dạn phá vỡ tính truyền thống trong sản 29 xuất để áp dụng công nghệ mới Chính sựthay đổi về công nghệ sản xuất bước đầu đã có những khởi sắc nhất định tạo đà cho sự pháttriển bền vững của làng nghề Vân Hà sau này

Tuy nhiên, hiện nay để có 1 dây chuyền sản xuất mới, các hộ sản xuất phải bỏ ra hơn

1 tỷ đồng và phải có mặt bằng để sản xuất Đây là số vốn quá lớn so với khả năng của các

hộ nấu rượu làng Vân (số vốn bình quân hiện nay của các hộ nấu rượu làng Vân chỉ cókhoảng 30 – 50 triệu đồng)

Thực tế cho thấy, mặc dù quy mô sản xuất nhỏ nhưng có 15% số hộ thừa nhận côngnghệ sản xuất rượu ở làng Vân còn lạc hậu, cần được ứng dụng công nghệ mới Chính vìvậy, mặc dù từ năm 2005, chính quyền xã Vân Hà đã có chủ trương đưa các hộ vào khu sảnxuất tập trung nhưng cho đến nay vẫn chưa thấy có dấu hiệu khả thi

1.3 Các cơ sở pháp lý liên quan đến hoạt động sản xuất và nước thải tại làng nghề

* Luật Bảo vệ Môi trường 2020 số 72/2020/QH14, ngày 17/11/2020 quy định về hoạt động bảo vệ môi trường; quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cộng đồng dân cư, hộ gia đình và cá nhân trong hoạt động bảo vệ môi trường.

Điều 56 : Bảo vệ môi trường làng nghề

Điều 55: Quy định trách nhiệm việc thu gom chất thải và xử lý chất thải

* Nghị định số 08/2022/NĐ-CP, ngày 10/01/2022, Quy định chi tiết một số điều của

Luật BVMT

Điều 33 Điều kiện về bảo vệ môi trường làng nghề

Điều 34 Yêu cầu về bảo vệ môi trường đối với các cơ sở, hộ gia đình sản xuất trong làng nghề

Điều 35 Di dời cơ sở, hộ gia đình sản xuất ra khỏi làng nghề và chuyển đổi ngành, nghề không khuyến khích phát triển tại làng nghề

CHƯƠNG 2 – ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Đối tượng nghiên cứu

- Môi trường nước tại làng nghề nấu rượu Vân Hà

2.2 Phạm vi nghiên cứu

- Làng nghề nấu rượu Vân Hà, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang

2.3 Phương pháp nghiên cứu

2.3.1 Phương pháp thu thập, tổng hợp tài liệu

Phương pháp được sử dụng trong việc:

- Tìm kiếm và chọn lọc các tài liệu, số liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội, môitrường làng nghề, các văn bản sẵn có, các báo cáo hiện trạng môi trường, nghiên cứu có liênquan đến khu vực nghiên cứu

- Thu thập các công trình có tính tổng hợp cao, bao quát rộng; các tài liệu được thuthập trước khi tiến hành nghiên cứu

2.3.2 Phương pháp sử dụng mô hình DPSIR

Theo quy định tại khoản 1, điều 67, thông tư 02/2022 về phương pháp lập báo cáohiện trạng môi trường: Báo cáo hiện trạng môi trường quốc gia và địa phương được lập theo

mô hình Động lực - Sức ép - Hiện trạng - Tác động - Đáp ứng (mô hình DPSIR)

Áp dụng trong nghiên cứu này:

a) Động lực – D (Dynamic):

- Điều kiện tự nhiên

- Phát triển sản xuất, chăn nuôi

- Gia tăng dân số

b) Sức ép – P (Pressure):

- Nước thải từ quá trình sản xuất rượu

- Nước thải từ hoạt động chăn nuôi

- Nước thải trong sinh hoạt

c) Hiện trạng – S (State):

- Ô nhiễm nguồn nước mặt

- Quan trắc và giám sát chất lượng môi trường nước

Hình 2 1 Sơ đồ mô hình đánh giá tổng hợp DPSIR 2.3.3 Phương pháp tổng hợp và viết báo cáo

Từ các tài liệu, số liệu có sẵn và kết quả từ việc sử dụng mô hình DPSIR để tiến hànhphân tích Từ đó đưa ra những đánh giá hiện trạng, tác động và đưa ra được giải pháp giảmthiểu ô nhiễm môi trường nước ở làng nghề Vân Hà, kết luận chính xá phục vụ cho đề tài

Viết báo cáo hoàn chỉnh cho đề tài nghiên cứu

Đáp ứng (R)

Động lực (D)

Tác động (I)

CHƯƠNG 3 – KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 3.1 Đánh giá hiện trạng môi trường nước mặt tại làng nghề nấu rượu Vân Hà

3.1.1 Hiện trạng môi trường nước tại làng nghề nấu rượu Vân Hà

a) Hiện trạng môi trường nước mặt

Theo kết quả điều tra các nguồn chất thải của làng nghề (nước thải sinh hoạt, nướcthải nấu rượu của làng nghề, hoạt động chăn nuôi phục vụ sản xuất của làng nghề ) đều cótác động đến môi trường trong đó có môi trường nước mặt (ao, hồ, kênh, mương trongkhu vực)

Mẫu nước mặt đợt 1 tháng 10/2013 và đợt 2 tháng 3/2014, kết quả được trình bàytrong các bảng 3.1 và 3.2