SỰ THOÁI hóa và ô NHIỄM môi TRƯỜNG đất

Thoái hóa môi trường đất  Đất là một hệ sinh thái hoàn chỉnh và tương tự như các hệ sinh thái khác.. Các quá trình làm suy thoái môi trường đấtSa mạc hóa Xói mòn do gió Hoang mạc hóa

SỰ THOÁI HÓA VÀ Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG ĐẤT

1 Thoái hóa môi trường đất

 Đất là một hệ sinh thái hoàn chỉnh và tương

tự như các hệ sinh thái khác.

Nguồn tài nguyên tái tạo

Các quá trình làm suy thoái môi trường đất

Sa mạc hóa

Xói mòn do gió

Hoang mạc hóa

Do nhiễm mặn

Do cát (cát bay, cát chảy, cát trượt)

Tác động của sa mạc hóa

Biến đổi khí hậu

Hoạt động nhân

sinh

Khô hạn

SA MẠC HÓA

‒Giảm sản xuất nông nghiệp

‒Thiếu nước gia tăng

‒Di cư

‒Tăng cháy rừng, đồng cỏ

‒Mất đa dạng sinh học

‒Thiếu ăn, đói

‒Bệnh do nước

‒Thay đổi dãy sinh thái của các bệnh truyền nhiễm

‒Bệnh hô hấp cấp tính, mãn tính, các tổn hại do hỏa hoạn

Tác động xói mòn đất

2 Ô nhiễm môi trường đất

• Khái niệm:

Theo WHO: là sự đưa vào môi trường đất các chất

thải nguy hại hoặc năng lượng đến mức ảnh

hưởng tiêu cực đến đời sống sinh vật, sức khỏe

con người hoặc làm suy thoái chất lượng môi

trường đất

Theo UNDP: Việc làm thay đổi thành phần, tính

chất của môi trường đất ở một số khu vực nào đó

đến mức suy giảm chất lượng môi trường vốn có

của khu vực.

Các nguồn ô nhiễm:

Tự nhiên:

Núi lửa

 Mưa bão

 Nhiễm mặn do xâm

nhập thủy triều

 Bị vùi lấp do cát bay

 Hạn hán

Nhân tạo:

 Sử dụng hóa chất

 Sử dụng thuốc kích thích sinh trưởng

 Tốc độ hóa đô thị

Công nghiệp hóa

chất thải

sinh hoạt chất thải công nghiệp Hoạt động nông nghiệp

Nguồn phát sinh

Phân loại theo tác nhân gây ô nhiễm:

Ô nhiễm đất do tác nhân vật lý

 Ô nhiễm nhiệt

• Thải bỏ nước làm mát của các thiết bị máy móc (nhà

máynhiệt điện, luyện thép, điện nguyên tử)

• Do cháy rừng, phát nương đốt rẫy

 Ô nhiễm do phóng xạ

• Các phế liệu khai thác chất phóng xạ

• Trung tâm nghiên cứu nguyên tử

• Các bệnh viện dùng chất phóng xạ

• Các vụ thử vũ khí hạt nhân

Ô nhiễm do tác nhân hóa học

 Ô nhiễm do kim loại nặng: là chất độc nguy hiểm đối

với hệ sinh thái đất

– Sự chuyển đổi dạng không độc sang dạng độc phụ

thuộc vào nhiều yếu tố trong môi trường đất

 Bản chất của từng kim loại nặng

 Hàm lượng của chúng trong đất

 pH của đất

 Tính đa dạng sinh học của đất

 Chất tạo phức

 Kết tủa

 Lắng đọng acid

• Lắng đọng khô

– Các khí gas, hạt bụi, sol khí có tính acid

• Lắng đọng ướt

– Mưa, tuyết, sương mù, hơi nước có tính acid

– Do phát thải các chất khí SO2, NOx

– Nguồn điểm và nguồn đường

 Kim loại nặng trong môi trường đất

 Các kimloại nặng (Pb, Zn, Cd, Cu và Ni) thường có nhiều ở

các khuvực khai thác mỏ, các khu công nghiệp và đô thị

 Cácloại bình điện (pin, ac quy) có mức chất thải kim loại

nặng cao nhất: 93% tổng số lượng thủy ngân, khoảng 45%

số lượng Cadmium (Cd)

 Sắt phế liệu chứa khoảng 40% số lượng chì (Pb), 30% đồng

(Cu), 10% crôm (Cr)

 Cácchất thải mịn (<20 mm) chứa 43% Cu thải, 20% Pb và

12% nickel (Ni)

 38% Cd thải và 25% Ni là từ chất dẻo

 Nickel có trong cácloại thành phần rác, trong đó có 6 loại

rácchứa trên 10% Ni

Ô nhiễm do tác nhân sinh học

– Các tác nhân sinh học gây ra bệnh ở người và

động vật: trực khuẩn lị, thương hàn, ký sinh trùng

(giun, sán …).

– Do thải bỏ trực tiếp trên đất các chất thải mất vệ

sinh hoặc phân tươi, bùn tươi,…

Phân loại theo khu vực ô nhiễm

Ô nhiễm ở khu công nghiệp và đô thị

– Những tác động về vật lý đất như: gây xói mòn, nén

chặt đất và phá hủy cấu trú đất do kết quả của các

hoạt động xây dựng, sản xuất khai thác mỏ

– Những tác động về hóa học như: các chất thải rắn,

lỏng và khí tác động đến đất

Có thể phân chia các chất thải ra 4 nhóm chính:

 Chất thải xây dựng,

 Chất thải kim loại,

 Chất thải khí,

 Chất thải hóa học và hữu cơ.

Ô nhiễm đất do hoạt động nông nghiệp

 Phân bón

 Vôcơ

 Hữu cơ

 Thuốc bảo vệ thực vật

• Sự biến đổi phân bón trong môi trường đất

• Các kim loại nặng trong phân bón

• Những ảnh hưởng của phân bón tới môi

trường đất

Gây độc cho nguồn nước

Gây độc cho lương thực-thực phẩm

 Giảm độ phi nhiêu của đất

Gây mặn thứ cấp do tưới tiêu không hợp lý

• Các tác động của ô nhiễm môi trường đất

– Nitrate:

• hội chứng trẻ xanh (methaemoglobinaemia), trẻ dưới

10 tuổi;

• Ung thư dạ dày: NO3 NO2 phản ứng với amin thứ

cấp được tạo ra trong quá trình phân hủy mở hoặc

protein N-nitroso (chất gây ung thư)

– Phú dưỡng hóa và suy giảm chất lượng nguồn

nước

• Thuốc bảo vệ thực vật

 Thuốc trừ vi nấm (fungicides)

 Thuốc trừ cỏ (herbicides)

 Thuốc trừ sâu (insecticides)

 Thuốc diệt chuột

Các đặc trưng của thuốc BVTV

- Tác động một cách không phân biệt

- Sinh vật sẽ sinh đề kháng khi dùng nhiều lần

- Tồn đọng lâu dài trong môi trường đất, nước,

không khí.

- Tích lũy trong hệ sinh thái