Luận văn tốt nghiệp Điều dưỡng: Một số đặc điểm hội chứng chuyển hóa ở bệnh nhân thoái hóa khớp gối nguyên phát

Luận văn tiến hành mô tả đặc điểm lâm sàng hội chứng chuyển hóa ở bệnh nhân thoái hóa khớp gối nguyên phát tại khoa Khám Bệnh Theo Yêu Cầu – Bệnh Viện Bạch Mai năm 2015; mối liên quan giữa các yếu tố của hội chứng chuyển hóa với tình trạng thoái hóa khớp gối nguyên phát.

B ăGIÁOăD CăVÀă ÀOăT O

KHOAăKHOAăH CăS CăKH E

B ăGIÁOăD CăVÀă ÀOăT O

KHOAăKHOAăH CăS CăKH E

HÀ N I ậ Tháng 10 N m 2015

- Ban gỄám đ c và ban lãnể đ Ị, t ị tể bác s , đỄ u d ng, ể lý kểỊa

Kểám Cể a B nể TểeỊ Yêu C u – B nể vỄên B cể MaỄ đã gỄúị đ , đ ng vỄên, t Ị m Ễ đỄ u kỄ n tểu n l Ễ cểỊ tôỄ ể c t ị và tể c ểỄ n kểóa lu n TôỄ xỄn bày t lòng kínể tr ng và bỄ t n sâu s c t Ễ Tể c s , Bác s

NGUY N TH THANH MAI đã đ nể ể ng ể c t ị, ngểỄên c u và t n tìnể

ể ng d n đ tôỄ ểỊàn tểànể kểóa lu n

TôỄ xỄn trân tr ng bỄ t n các Tể y, Cô trỊng H Ễ đ ng đã đóng góị nể ng ý

kỄ n quý báu gỄúị tôỄ ểỊàn tểỄ n kểóa lu n

TôỄ xỄn g Ễ l Ễ c m n cểân tểànể t Ễ gỄa đìnể, b n bứ, cùng t ị tể l ị

KTC6 – Tr ng Ễ ể c Tể ng LỊng đã đ ng vỄên, gỄúị đ tôỄ trỊng quá trìnể ể c

t ị và ểỊàn tểànể kểóa lu n

Tácăgi LêăB oăNg c

Thu tăng ăvi tăt t

ACR BMI

BN

T HCCH NCEP THA TCYTTG THK WHO

American College of Rheumatology Body Mass Index (Ch s kh i c th )

B nh nhơn

ái tháo đ ng

H i ch ng chuy n hóa National Cholesterol Eduction Program

T ng huy t áp

T ch c Y t th gi i Thoái hóa kh p World Health Organization: (T ch c Y t th gi i)

M CăL C

T V N 1

CH NG 1 - T NG QUAN 3

1 Thoái hóa kh p g i 3

1.1 nh ngh a thoái hóa kh p 3

1.2 D ch t c a thoái hóa kh p 3

1.2.1 T n xu t 3

1.2.2 Y u t nguy c c a thoái hóa kh p 4

1.3 Gi i ph u kh p g i 4

1.3.1 Di n kh p 5

1.3.2 MƠng ho t d ch 5

1.4 Tiêu chu n ch n đoán thoái hóa kh p g i theo ACR 1991 5

1.5 C ch b nh sinh c a thoái hóa kh p 6

1.6 c đi m lơm sƠng vƠ c n lơm sƠng 6

2 H i ch ng chuy n hóa 8

2.1 nh ngh a 8

2.2 D ch t h c 8

2.3 Tiêu chu n ch n đoán h i ch ng chuy n hóa 8

2.4 Sinh b nh h c c a h i ch ng chuy n hóa 8

2.5 i u tr h i ch ng chuy n hóa 9

CH NG 2 - I T NG VÀ PH NG PHỄP NGHIểN C U 10

1 a đi m, th i gian vƠ đ i t ng nghiên c u 10

1.1 a đi m nghiên c u: 10

1.2 Th i gian nghiên c u: 10

1.3 i t ng nghiên c u 10

1.3.1 Tiêu chu n l a ch n 10

1.3.2 Tiêu chu n lo i tr đ i t ng 11

2 Ph ng pháp nghiên c u 11

2.1 Thi t k nghiên c u 11

2.2 C m u nghiên c u 11

2.3 N i dung nghiên c u 12

2.4 Khía c nh đ o đ c c a đ tƠi 14

CH NG 3 - K T QU NGHIểN C U 15

1 c đi m chung c a nhóm thoái hóa kh p g i 15

1.1 c đi m v ch s nhơn tr c 15

1.2 Phơn b đ i t ng theo gi i 16

1.3 Phơn b đ i t ng theo BMI 16

1.4 c đi m thoái hoá kh p g i 17

2 c đi m các thƠnh ph n c a hcch trong nhóm thoái hóa kh p g i 17

2.1 Liên quan gi a THA v i THK g i 17

2.2 Liên quan gi a vòng eo vƠ THK g i 18

2.3 Liên quan gi a glucose máu vƠ THK g i 18

2.4 Liên quan gi a triglycerid máu vƠ THK g i 19

2.5 Liên quan gi a HDL-C máu vƠ THK g i 19

CH NG 4 - BÀN LU N 20

1 c đi m h i ch ng chuy n hóa nhóm b nh nhơn nghiên c u 20

1.1 Y u t gi i tính 20

1.2 Y u t tu i 21

1.3 Y u t th ch t 21

2 c đi m h i ch ng chuy n hóa nhóm thoái hóa kh p g i 21

2.1 Liên quan gi a THA v i THK g i 21

2.2 Liên quan gi a vòng eo vƠ THK g i 22

2.3 Liên quan gi a glucose máu vƠ THK g i 23

2.4 Liên quan gi a triglycerid máu vƠ THK g i 23

2.5 Liên quan gi a HDL-C máu vƠ THK g i 24

K T LU N 25

1 c đi m h i ch ng chuy n hóa nhóm b nh nhơn thoái hóa kh p g i 25

2 T l các thƠnh ph n HCCH trong nhóm thoái hóa kh p g i 25

1

TăV Nă

Thoái hóa kh p (THK) lƠ b nh th ng g p nh t trong nhóm b nh lý x ng

kh p B nh thoái hóa kh p xu t hi n m i l a tu i nh ng t l thoái hóa kh p t ng nhanh ph n trên 40 vƠ nam gi i trên 50 tu i T ch c y t th gi i c tính kho ng 25% ng i giƠ trên 65 tu i b đau kh p vƠ tƠn ph do m c thoái hóa kh p Thoái hóa

kh p g i lƠ nguyên nhơn gơy tƠn t t cho ng i có tu i đ ng th hai sau b nh tim m ch

Vi c đi u tr b nh hi n nay r t t n kém cho cá nhơn ng i b nh vƠ c xư h i, trong khi

hi u qu đi u tr nhi u khi ch a đ t đ c nh mong mu n Các bi n pháp đi u tr n i khoa vƠ ngo i khoa thoái hóa kh p g i c ng ch ch y u nh m đi u tr tri u ch ng

b nh [2]

Thoái hóa kh p lƠ b nh lý t n th ng toƠn b các thƠnh ph n c a m t kh p bao

g m s n, x ng d i s n, mƠng ho t d ch B nh đ c đ c tr ng b i các r i lo n v

c u trúc vƠ ch c n ng c a m t ho c nhi u kh p ngo i biên vƠ c t s ng [7]

C ch sinh b nh c a thoái hóa kh p v n ch a rõ rƠng Ng i ta nêu ra nhi u

y u t nguy c c a b nh lƠ tu i, gi i, ngh nghi p, ch n th ng, béo phì… trong đó béo phì lƠ m t y u t nguy c có th thay đ i, phòng ng a đ c Béo phì nh h ng

đ n thoái hóa kh p thông qua nhi u c ch , trong đó béo phì lƠm gia t ng l c đè ép lên các kh p ch u l c, đi n hình nh t lƠ kh p g i, d n đ n phá h y s n, x ng d i s n NgoƠi ra có gi thuy t cho r ng mô m gi i phóng ra hormon không đi n hình ho c

y u t t ng tr ng nh h ng đ n x ng vƠ s n Leptin do t bƠo m ti t ra s kích thích hình thƠnh gai x ng [13] i u nƠy g i ý béo phì có th tác đ ng đ n s hình thƠnh thoái hóa kh p thông qua các y u t chuy n hóa khác nh t ng đ ng máu, t ng huy t áp, t ng triglycerid, t ng LDL-C, gi m HDL-C…

H i ch ng chuy n hóa (HCCH) bao g m m t nhóm các tri u ch ng vƠ d u hi u

th ng g p trong các b nh “có tính ch t chuy n hóa” Nh ng đ c đi m chính c a h i

ch ng chuy n hóa lƠ r i lo n dung n p đ ng glucose, đ kháng insulin, béo b ng (hay còn g i lƠ béo trung tơm, béo t ng), r i lo n lipid máu gơy v a x đ ng m ch vƠ

t ng huy t áp [6] T i M , HCCH đang nh h ng t i g n 25% ng i tr ng thƠnh HCCH lƠ m t v n đ quan tr ng c a y t do t l m c b nh ngƠy cƠng t ng vƠ h u qu

n ng n c a b nh

Thoái hóa kh p th ng g p ng i giƠ ng i béo, bên c nh đó ng i giƠ

ng i th ng m c các b nh t ng huy t áp, đái tháo đ ng, r i lo n chuy n hóa lipid máu đi kèm Do đó nghiên c u m i liên quan gi a THK vƠ HCCH lƠ c n thi t Vì v y

chúng tôi ti n hƠnh đ tƠi “M tăs ăđ căđi măh iăch ngăchuy năhóaă ăb nhănhơnă

thoáiăhóaăkh păg iănguyênăphát” nh m 2 m c tiêu

1 Mô t đ c đi m lâm sàng h i ch ng chuy n hóa b nh nhân thoái hóa

kh p g i nguyên phát t i khoa Khám B nh Theo Yêu C u – B nh Vi n B ch Mai

n m 2015

2 Mô t m i liên quan gi a các y u t c a h i ch ng chuy n hóa v i tình

tr ng thoái hóa kh p g i nguyên phát.

3

1. Thoái hóa kh p g i

1.1. nh ngh a thoái hóa kh p

Tr c kia thoái hoá kh p (còn g i lƠ h kh p) đ c coi lƠ b nh lý c a riêng s n

kh p N m 1994, t i M h i th o thoái hóa kh p đ a đ nh ngh a: Thoái hóa kh p lƠ

m t nhóm các b nh riêng bi t nh ng ch ng chéo nhau, do các nguyên nhơn khác nhau

nh ng có chung có ch sinh b nh, bi u hi n vƠ tiên l ng lơm sƠng” B nh không ch

nh h ng đ n s n kh p mƠ còn t n th ng toƠn b kh p bao g m: x ng d i s n, dơy ch ng, bao kh p, mƠng ho t d ch vƠ c c nh kh p T n th ng c b n nh t lƠ s n

kh p b thoái hóa v i n t, n , loét, b m t s n b bƠo m ng

Tùy thu c vƠo s có m t ho c không các y u t b nh nguyên h th ng ho c t i

ch , thoái hóa kh p đ c chia thƠnh thoái hóa kh p nguyên phát (idiopathic ho c primary form) vƠ thoái hóa kh p th phát (secondary form) [7]

Thoái hóa kh p nguyên phát đ c chia thƠnh thoái hóa kh p c c b vƠ thoái hóa kh p h th ng khi có trên 3 kh p b thoái hóa

H i th p kh p h c M (ACR) đư đ a ra tiêu chu n ch n đoán thoái hóa kh p bƠn tay, g i, háng d a vƠo tri u ch ng lơm sƠng c n ng vƠ th m khám, xét nghi m, x quang nh y vƠ đ đ c hi u đ t kho ng 90% Tri u ch ng lơm sƠng luôn có trong

ch n đoán lƠ đau kh p xu t hi n trong h u h t các ngƠy c a tháng tr c i u nƠy khác bi t v i ch n đoán thoái hóa kh p ch d a vƠo xquang Có nhi u ca ch có t n

th ng x quang nh ng không có tri u ch ng đau nên t l ch n đoán thoái hóa ch d a vƠo x quang s cao h n khi áp d ng tiêu chu n ACR ch n đoán THK

1.2. D ch t c a thoái hóa kh p

1.2.1. T n xu t

Thoái hóa kh p lƠ b nh th ng g p nh t trong các b nh c x ng kh p Trên 80% ng i trên 55 tu i có b ng ch ng x quang c a thoái hóa kh p, nh ng không ph i

t t c các ng i nƠy đ u có tri u ch ng lơm sƠng Ch có 10-20% ng i nƠy b h n ch

v n đ ng do thoái hóa kh p Thoái hóa kh p g i gơy t l tƠn ph cao nh t nhóm

ng i giƠ t i n c M [2]

1.2.2. Y u t nguy c c a thoái hóa kh p

kh p t ng d n theo tu i Theo NHNES (National Health and Nutrition Examination Survey), t l thoái hóa kh p g i ng i tr t 25-34 tu i lƠ 0,1% vƠ trên 55 tu i lƠ 20% [2]

cao h n nam gi i Nguyên nhơn t i sao cho đ n nay còn ch a đ c bi t rõ nh ng nhi u gi thuy t cho r ng có th liên quan đ n hormon, gen ho c các y u t ch a xác

lo i thoái hóa kh p nguy c t ng đ i t ng lên 1,9 nam vƠ 3,2 n i u nƠy cho

th y béo phì lƠ y u t nguy c quan tr ng nh t trong các nguyên nhơn gơy ra thoái hóa

kh p g i nghiêm tr ng N u lo i tr đ c béo phì s lƠm gi m t l thoái hóa kh p g i kho ng 25-50%, thoái hóa kh p háng trên 25% n , n u gi m đ c 5 kg cơn n ng s

gi m đ c 50% t l thoái hóa kh p g i có tri u ch ng

ra trong nhi u nghiên c u C ch v n ch a rõ rƠng nh ng có th do tr ng l c quá t i

mƠ kh p ph i ch u vƠ tính ch t công vi c l p đi l p l i trong m t kho ng th i gian dƠi [2]

- Y uăt ăgen: m c a các b nh nhơn n b thoái hóa kh p ngón xa có t ng g p 2

l n thoái hóa kh p, còn các anh ch em t ng g p 3 l n nh ng ng i không b ó lƠ do gen tr i nhi m s c th th ng lan truy n n , nam gi i thì k th a T l h t Heberden

n cao h n nam 10 l n N m 1990 ng i ta xác đ nh đ c đi m đ t bi n gen mư hóa collagen type II, lƠm suy gi m ch c n ng s n kh p

1.3. Gi i ph u kh p g i

Kh p g i lƠ kh p đ ng đi n hình nh t, đ c nghiên c u nhi u nh t Kh p g i

lƠ kh p ch u t i, m i ng i có 2 kh p g i Kh p g i dùng đ n i x ng đùi vƠ x ng chày

5

1.3.1. Di n kh p

Kh p g i bao g m kh p b n l gi a x ng đùi vƠ x ng chƠy (kh p đùi chƠy);

x ng đùi vƠ x ng bánh chè (kh p đùi chè) Kh p g i g m các thƠnh ph n: đ u d i

x ng đùi, đ u trên x ng chƠy, x ng bánh chè, s n chêm, h th ng gơn c dơy

ch ng vƠ bao kh p

1.3.2. Màng ho t d ch

MƠng ho t d ch bao ph toƠn b m t

trong c a kh p ó lƠ m t mƠng m ng

giƠu các m ch máu vƠ m ch b ch huy t,

1.4. Tiêu chu n ch n đoán thoái hóa kh p g i theo ACR 1991 [2]

Tiêu chu n ch n đoán thoái hóa kh p g i

Ph i l u ý khi ch n đoán thoái hoá kh p luôn c n ch n đoán phơn bi t, vì hình

nh Xquang thoái hoá kh p luôn t n t i ng i l n tu i, song tri u ch ng đau có th

do nguyên nhân khác

1.5. C ch b nh sinh c a thoái hóa kh p

B nh h c c a thoái hóa kh p bao g m quá trình h y s n kh p vƠ s ph n ng

v i s phá h y s n kh p nƠy M i thay đ i đ i th quan sát đ c nh ng vùng s n

+ Viêm bao kh p ho c bao kh p b c ng ph ng do phù n quanh kh p + Các c b co kéo, nguyên nhơn t ng t t n th ng c a dơy ch ng

1.6. c đi m lâm sàng và c n lâm sàng

*ăTri uăch ngălơmăsƠng:

- au kh p th ng liên quan đ n v n đ ng: đau âm , t ng khi v n đ ng, khi thay đ i

t th , gi m đau v đêm và khi ngh ng i au di n bi n thành t ng đ t ho c có th đau liên t c t ng d n

7

- H n ch v n đ ng: các đ ng tác c a kh p b c lên ho c b c xu ng c u thang, đang

ng i gh đ ng d y, ng i x m, đi b lâu xu t hi n c n đau…

+ Tràn dch kh p: đôi khi g p, do ph n ng viêm th phát c a màng ho t d ch

*Cácăph ngăphápăth mădòăhìnhă nhăch năđoán

- X quang quy c: đơy là k thu t đ n gi n, ít t n kém đ c s d ng đ đánh giá m c

đ t n th ng và thoái hoá kh p nhi u n m nay

- N i soi kh p: có th t n m t quan sát đ c nh ng t n th ng thoái hoá c a s n kh p các m c đ khác nhau Có th k t h p sinh thi t màng ho t d ch làm các xét nghi m

t bào ch n đoán phân bi t v i các b nh khác

- Siêu âm kh p: phát hi n đ c tình tr ng h p khe kh p, tràn d ch kh p, tình tr ng màng ho t d ch

- Ch p c t l p vi tính: có th phát hi n s m các t n th ng c a s n kh p tuy nhiên không th y rõ t n th ng c a màng ho t d ch

- Ch p c ng h ng t : phát hi n các t n th ng c a s n kh p, nh ng đòi h i k thu t cao và t n kém nên ng i ta không dùng ph ng pháp này đ ch n đoán thoái hoá

55 là 23,0% nh ng n c phát tri n, t n su t HCCH chi m kho ng 20% dơn s

tr ng thƠnh vƠ t ng theo tu i nh ng n c đang phát tri n trong đó có Vi t Nam, t

l ng i m c HCCH ngƠy cƠng t ng trong nh ng n m g n đơy, đ c bi t lƠ nh ng

ng i thƠnh ph đ t t i 13-15% dơn s tr ng thƠnh

2.3. Tiêu chu n ch n đoán h i ch ng chuy n hóa [6]

* Tiêu cểu n c a NCẠP 2004 ( NatỄỊnal CểỊlesterỊl ẠducatỄỊn PrỊgram)

- Glucose máu lúc đói ≥ 5,6 mmol/L

- Huy t áp tơm thu ≥ 130 mmHg vƠ / ho c huy t áp tơm tr ng ≥ 85 mmHg

- Triglycerid ≥ 1,7 mmol/L

- HDL-C < 1,0 mmol/L nam; <1,3 mmol/L n

- Béo b ng: vòng b ng >102 cm (v i nam); >88 cm (v i n ) xác đ nh HCCH ph i có t 3 tiêu chu n tr lên

2.4. Sinh b nh h c c a h i ch ng chuy n hóa

Hi n nay vi c xác đ nh c ch sinh lý b nh c a HCCH còn nhi u v n đ r t ph c

t p, vì có nhi u y u t đan xen có liên quan t i nhau nh béo phì, r i lo n ho t đ ng

mô m , tình tr ng kháng insulin

Theo tiêu chu n ch n đoán NCEP coi béo phì nh m t y u t chính lƠm t ng t

l HCCH Béo phì còn lƠ y u t thu n l i góp ph n lƠm t ng huy t áp, t ng n ng đ cholesterol máu, h th p n ng đ HDL-C, lƠm t ng n ng đ glucose máu T t c

nh ng y u t nƠy k t h p l i lƠm t ng nguy c b nh lý tim m ch

Trong các th béo phì, th béo b ng có liên quan v i h i ch ng chuy n hóa ch t

ch h n c Các mô m th a lƠ ngu n phóng thích vƠo tu n hoàn các acid béo không este hóa vƠ adiponectin Các y u t nƠy đư lƠm t ng đ kháng insulin, t ng t o kh

v i dòng thác phát tín hi u c a insulin có th đ c xác đ nh Trong s nh ng s n ph m nƠy, ch có duy nh t adiponectin giúp tránh s đ kháng insulin vƠ b nh tim m ch, trong khi đó các acid béo t do, leptin, resistin vƠ các s n ph m ti n viêm thúc đ y d n

đ n đ kháng insulin Leptin lƠ m t s n ph m c a gen gơy béo phì, ch y u đ c s n

xu t b i mô m , đi u hòa s h p thu th c n vƠ tiêu th n ng l ng, s chuy n hóa acid béo c vơn vƠ s n xu t glucose gan H u h t các d ng th ng g p c a béo phì

có đ c đi m lƠ có n ng đ cao leptin l u hƠnh trong máu vƠ s đ kháng v i leptin Leptin có c u trúc t ng t v i các cytokine ti n viêm, nh interleukin IL-6 mà IL này

nh h ng đ n tác đ ng c a insulin Các t bƠo c a ph n m ch máu đ m trong mô m ,

vƠ đ c bi t lƠ m n i t ng, lƠ nh ng ngu n quan tr ng s n xu t IL-6

2.5. i u tr h i ch ng chuy n hóa [6]

S ph c t p c a HCCH khi n cho v n đ phòng ng a vƠ đi u tr g p không ít khó kh n H u h t các b nh nhơn THA vƠ/ho c T typ 2 c n ph i đ c đi u tr b ng thu c cho dù t t c các b nh nhơn nƠy đ u th c hi n t t các bi n pháp phòng ng a vƠ thay đ i l i s ng Thay đ i l i s ng, có ch đ dinh d ng phù h p vƠ t ng ho t đ ng

th l c v n lƠ bi n pháp c b n đi u tr th a cơn vƠ béo phì Vi c l y đi các m th a

b ng có tác d ng lƠm gi m béo phì vƠ lƠm c i thi n hi n t ng đ kháng insulin vƠ các thông s r i lo n chuy n hoá khác Bên c nh gi m cơn, n gi m ch t béo vƠ t ng

ho t đ ng th l c, metformin, glitazones, statins đ c ch ng minh có hi u qu trong

vi c c i thi n đ nh y c a insulin nh ng b nh nhơn nguy c cao Gi m cơn t 5-15% cơn n ng lƠm gi m đáng k nguy c kèm theo nh ng b nh nhơn th a cơn vƠ béo phì Các phác đ gi m cơn đúng lƠ lƠm gi m t i thi u kh n ng m t kh i x ng vƠ c , nh t

lƠ ng i cao tu i, nh ng ph i thay đ i phù h p cho t ng cá nhơn T p th d c ngoƠi

tr i kích thích sinh t ng h p c a ty th , các bƠi t p th d c v đ b n lƠm t ng kích

th c, s l ng, vƠ ho t đ ng oxy hóa c a ty th

CH NGă2 - IăT NGăVÀăPH NGăPHÁPăNGHIểNăC U

1. a đi m, th i gian và đ i t ng nghiên c u

1.1. a đi m nghiên c u:

- Nghiên c u đ c ti n hƠnh t i khoa KCBTYC b nh vi n B ch Mai

- Các xét nghi m nghiên c u đ c th c hi n t i khoa Hóa sinh BV B ch Mai

1.2. Th i gian nghiên c u:

Nghiên c u đ c ti n hƠnh trong 6 tháng (t tháng 5/2015 đ n 10/2015)

1.3. i t ng nghiên c u

1.3.1. Tiêu chu n l a ch n

- LƠ nh ng b nh nhơn đ n khám b nh t i khoa khám b nh theo yêu c u B nh vi n

B ch Mai đ tiêu chu n ch n đoán thoái hóa kh p g i nguyên phát theo ACR 1991 trong đ tu i 40 đ n 70

- ng ý tham gia nghiên c u

* TỄêu cểu n cể n đỊán THK g Ễ c a H Ễ tể ị kể ị ể c M ACR 1991

1 au kh p g i kéo dƠi trên 1 tháng

* Tiêu chu n c a NCẠP 2004 ( NatỄỊnal CểỊlesterỊl ẠducatỄỊn PrỊgram)

- Glucose máu lúc đói ≥ 5,6 mmol/L

- Huy t áp tơm thu ≥ 130 mmHg vƠ / ho c huy t áp tơm tr ng ≥ 85 mmHg

+ Sau các b nh lý x ng s n: ho i t x ng, hu ho i s n do viêm, viêm kh p

d ng th p, viêm c t s ng dính kh p, lupus ban đ h th ng, b nh t mi n khác, viêm

kh p nhi m khu n, b nh Paget

+ B nh kh p tinh th : Goute mưn tính, can xi hoá s n kh p

+ B nh n i ti t: ái tháo đ ng, to vi n c c, c ng giáp tr ng, c ng c n giáp + Hemophilia

+ B nh kh p do chuy n hoá: Alcaptol ni u, b nh nhi m s c t

- Không đ ng ý tham gia nghiên c u

- Nghiên c u mô t c t ngang:

Ễp d ng công th c tính c m u cho vi c c tính m t t l trong qu n th

Z2 (1-/2) × p × (1-p)

n =

d2 Trong đó:

- n lƠ c m u c n thi t cho nghiên c u mô t

- p lƠ t l m c h i ch ng chuy n hóa trong nhóm thoái hóa kh p g i đư

đ c tìm ra trong các nghiên c u tr c đơy (p = 0,6)

- d sai s c l ng: lƠ kho ng sai l ch mong mu n gi a t l thu đ c t

m u vƠ t l t qu n th , ch n d = 4% = 0,04

- Z2 (1- /2) lƠ h s tin c y, v i m c  = 0,05 thì Z2 (1- /2) = 1,96

T đó tính đ c: n = 1,96 × 0,6 × 0,4 / 0,042 = 294 b nh nhơn

Chúng tôi thu th p 305 b nh nhơn nghiên c u

2.3. N i dung nghiên c u

Bác s khám xét toàn di n

i u d ng đo đ c các ch s nhân tr c và thu th p s li u theo b nh án theo m u

Các b c ti n hành thu th p thông tin lâm sàng:

Khai thác các thông tin: M i đ i t ng nghiên c u đ u đ c h i b nh, th m khám vƠ lƠm các xét nghi m theo m t b nh án m u th ng nh t, phát hi n các ti n s b nh t t liên quan đ xác đ nh ch n đoán thoái hóa kh p g i nguyên phát vƠ lo i tr nhóm thoái hóa kh p th phát sau ch n th ng, do các b nh x ng kh p khác

Chi u cao

13

+ă Kh oă sátă ch ă s ă nhơnă tr că chung: b ng ph ng pháp đo đ c theo

h ng d n c a NCEP : chi u cao, cơn n ng, vòng b ng, vòng mông

+ Sinh hóa : Các xét nghi m Glucose, cholesterol, HDL-C, LDL-C, triglycerid, CRP, HbA1C, insulin lƠ các xét nghi m th ng qui t i khóa sinh hóa BV B ch Mai

đ u đ c ch p X quang kh p g i 2 bên th ng vƠ nghiêng, t th đ ng

Nghiênăc uămôăt ăc tăngang

Các b nh nhơn đ n khám, có tri u ch ng đau kh p g i ho c nghi ng thoái hóa

kh p thì cho ch p Xquang, đo huy t áp, đo các ch s nhơn tr c (chi u cao, cơn n ng, vòng b ng, vòng mông) vƠ lƠm các xét nghi m glucose, cholesterol, HDL-C, LDL-C, triglycerid, CRP, HbA1C, insulin lúc đói

- ánh giá ch s kh i c th BMI theo tiêu chu n WHO khu v c Thái bình d ng vƠ

* ánh giá m c đ thoái hóa kh p theo Kellgren vƠ Lawrence:

Giai đo n 1: gai x ng nh ho c nghi ng có gai x ng

Giai đo n 2: m c gai x ng rõ

Giai đo n 3: H p khe kh p v a

Giai đo n 4: H p khe kh p nhi u kèm theo x x ng d i s n

* ánh giá ch s vòng b ng, vòng mông:

Vòng b ng nguy c c a ng i ông nam Ễ

nam ≥ 90 cm

n ≥ 80 cm

Sau đó tính ch s VB/VM Theo WHO (1998) đ c g i lƠ gi i h n béo d ng nam khi: T s VB/VM ≥ 0,9 đ i v i nam vƠ ≥ 0,85 đ i v i n

PhơnătíchăvƠăx ălýăs ăli u

- Các s li u đ c x lý trên máy vi tính b ng ph ng pháp th ng kê y h c theo ch ng

- B nh nhơn đ c gi i thích, trao đ i đ h t nguy n tham gia nghiên c u

- B nh nhơn có quy n rút ra kh i nghiên c u b t c khi nƠo

- Thông tin c a b nh nhơn đ c tuy t đ i gi bí m t vƠ mư hóa d li u

- Nghiên c u ch nh m m c đích đ m b o t t cho s c kh e c a b nh nhơn

15

Qua nghiên c u 305 b nh nhơn thoái hóa kh p g i nguyên phát, t 40 đ n 70 tu i, chúng tôi thu đ c các k t qu sau:

1. c đi m chung c a nhóm thoái hóa kh p g i

1.1. c đi m v ch s nhân tr c

B ngă3.1:ă căđi măch ăs ănhơnătr c

(n=62 )

Giai đo n 2 (n =68)

Giai đo n 3 (n= 136)

Giai đo n 4 (n=39)

Tu i (n m) 48,2 ± 5,6 53,5 ± 7,9 55,5 ± 7,1 63,4 ± 5,9 <0,05

Chi u cao (cm) 158,9± 6,7 157,4 ± 7,4 155 ± 7,1 153,4±6,4 >0,05

Cơn n ng (kg) 55,1 ± 6,0 56,5 ± 8,3 58,6 ± 8,3 62,6± 16,1 <0,05

BMI (kg/m2) 21,7 ± 1,4 22,6 ± 2,2 24,3 ± 2,4 26,1 ± 6,1 <0,05

Nh năxét: tu i càng t ng thì giai đo n thoái hoá càng t ng (p<0,05) Cơn n ng vƠ BMI

cƠng cao thì giai đo n thoái hoá cƠng t ng Chi u cao trung bình c a các nhóm giai

đo n thoái hóa không có s khác bi t

1.2. Phân b đ i t ng theo gi i

Trong 305 đ i t ng nghiên c u có 219 n (71,8% ) và 86 nam (28,2%)

Bi uăđ ă3.1ă:ăPhơnăb ăđ iăt ngătheoăgi i

Nh năxét: i t ng thoái hóa kh p g i ch y u lƠ n chi m 71,8%

1.3. Phân b đ i t ng theo BMI

Bi uăđ ă3.2:ăPhơnăb ăđ iăt ngătheoăBMI

Nh năxét: i t ng ch y u lƠ b nh nhơn có BMI trung bình 58,4% B nh nhơn th a

cơn, béo phì c ng chi m t l khá cao 41,3%