ô nhiễm môi trường đất kinh tế môi trường

Tuy nhiên con người lại có những tác dộng xấu đến môi trường như sử dụng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật quá nhiều Tuy nhiên trong phân bón và thuốc bảo vệ thực vật BVTV thường c

ĐẠI HỌC KINH TẾ

BÀI TẬP NHÓM KINH TẾ MÔI TRƯỜNG

ĐỀ TÀI: Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG ĐẤT

NHÓM 9:

1 Trần Diệp Ánh

2 Lưu Kim Dung

3 Phạm Thị Minh Hồi

4 Nguyễn Thị Phương Nhi

5 Nguyễn Nguyệt Quỳnh

-03.2015-MỤC LỤC

LỜI NÓI ĐẦU 3

I/ NHỮNG KHÁI NIỆM TỔNG QUÁT: 4

1 Đất: 4

2 Định nghĩa môi trường đất 4

3 Ô nhiễm môi trường đất là gì? 5

II/ THỰC TRẠNG Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG ĐẤT : 6

1 Trên thế giới: 6

2 Ở Việt Nam: 6

III/ NGUYÊN NHÂN GÂY Ô NHIỄM ĐẤT: 7

1 Nguồn gốc tự nhiên 7

2 Nguồn gốc nhân tạo: 8

2.1 Ô nhiễm do hoạt động nông nghiệp: 8

2.2 Ô nhiễm do chất thải công nghiệp: 10

2.3 Ô nhiễm do rác thải sinh hoạt: 13

IV/ ẢNH HƯỞNG CỦA Ô NHIỄM ĐẤT: 14

V/ BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA VÀ GIẢM THIỂU Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG ĐẤT: 17

1 Nâng cao kĩ thuật: 17

2 Khống chế hóa chất: 18

3 Khống chế rác thải: 18

4 Hướng giải quyết lâu dài: 18

KẾT LUẬN 18

LỜI NÓI ĐẦU

Đất là một tài nguyên vô cùng quý giá mà tự nhiên đã ban tặng cho con người Đất đóng vai trò quan trọng: là môi trường nuôi dưỡng các loại cây, là nơi để sinh vật sinh sống, là không gian thích hợp để con người xây dựng nhà ở và các công trình khác, Đất cùng với con người đồng hành qua các thời kì công nghiệp khác nhau từ nền nông nghiệp sơ khai đến nền nông nghiệp hiện đại như ngày nay Tuy nhiên con người lại có những tác dộng xấu đến môi trường như sử dụng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật quá nhiều Tuy nhiên trong phân bón và thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) thường có sẵn kim loại nặng và chất khó phân hủy, khi tích lũy đến một giới hạn nhất định, chúng sẽ thành chất ô nhiễm

Các nhà khoa học môi trường thế giới đã cảnh báo rằng: Cùng với ô nhiễm nguồn nước, ô nhiễm không khí thì ô nhiễm môi trường đất cũng là vấn đề đáng báo động hiện nay Ô nhiễm đất không những ảnh hưởng xấu tới sản xuất nông nghiêp và chất lượng nông sản, mà còn thông qua lương thực, rau, quả… ảnh hưởng gián tiếp tới sức khỏe con người và động vật Ngày càng xuất hiện nhiều căn bệnh ung thư quái

ác đã cướp đi hàng ngàn sinh mạng mỗi năm.

Tài nguyên đất của thế giới hiện đang bị suy thoái nghiêm trọng do xói mòn, rửa trôi, bạc mầu, nhiễm mặn, nhiễm phèn và ô nhiễm đất, biến đổi khí hậu Hiện nay 10% đất có tiềm năng nông nghiệp bị sa mạc hoá Đất là tài nguyên không thể phục hồi, mặc dù con người có nhiều tiến bộ về khoa học kỹ thuật để cải tạo

Do đó vấn đề đặt ra cho chúng ta là phải xem xét lại mối quan hệ của mình với môi trường đất Mọi người cùng nhau ngăn chặn những hành

vi gây ô nhiễm môi trường đất để bảo vệ môi trường sống của chúng ta.

I/ NHỮNG KHÁI NIỆM TỔNG QUÁT:

1 Đất:

Cho đến nay có rất nhiều định nghĩa về đất, nhưng định nghĩa của Đaucutraep (1879), một nhà thổ nhưỡng học người Nga được thừa nhận nhiều nhất Theo tác giả này thì “ Đất là vật thể tự nhiên được hình thành qua một thời gian dài do kết quả tác động tổng hợp của 5 yếu tố: đá mẹ, sinh vật, khí hậu, địa hình và thời gian”

Các loại đá và khoáng cấu tạo nên vỏ trái đất dưới tác động của khí hậu, sinh vật, địa hình, trải qua một thời gian nhất định dần dần bị vụn nát và cùng với xác hữu

cơ sinh ra đất Sau này, các nhà nghiên cứu bổ sung thêm một yếu tố đặc biệt quan trọng đó là con người Chính con người khi tác động vào đất đã làm thay đổi nhiều tính chất đất và nhiều khi đã tạo ra một loại đất mới chưa từng có trong tự nhiên (ví dụ như đất trồng lúa nước…)

Nếu biểu thị định nghĩa này dưới tác dụng của một công thức toán học thì ta có thể coi đất là một hàm số theo thời gian của nhiều biến số, mà mỗi biến số là một yếu

tố hình thành đất:

Đ = f(Đh, Đa, Sv, Kh, Nc, Ng)t

Trong đó: Đ: Đất Đa: đá mẹ

Sv: Sinh vật Kh: khí hậu

Đh: Địa hình Nc: nước trong đất và nước ngầm

t: Thời gian Ng: hoạt động của con người

Khái quát: Đất là phần vỏ ngoài của quả địa cầu, thành lập do sự biến đổi của đá

mẹ dưới ảnh hưởng của các tác nhân lý, hóa, sinh vật… Do vậy đất đóng vai trò quan trọng: là môi trường nuôi dưỡng các loại cây, là nơi để sinh vật sinh sống, là không gian thích hợp để con người xây dựng nhà ở và các công trình khác Đất là tài nguyên không thể phục hồi, mặc dù con người có nhiều tiến bộ về khoa học kỹ thuật để cải tạo

2 Định nghĩa môi trường đất.

Môi trường đất là môi trường sinh thái hoàn chỉnh, bao gồm vật chất vô sinh sắp xếp thành cấu trúc nhất định Các thực vật, động vật và vi sinh vật sống trong lòng trái đất Các thành phần này có liên quan mật thiết và chặt chẽ với nhau Môi trường đất được xem như là môi trường thành phần của hệ môi trường bao quanh nó gồm nước, không khí, khí hậu

3 Ô nhiễm môi trường đất là gì?

Theo định nghĩa của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) thì “Ô nhiễm môi trường là sự đưa vào môi trường các chất thải nguy hại hoặc năng lượng đến mức ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống sinh vật, sức khỏe con người hoặc làm suy thoái chất lượng môi trường” Đất được xem là ô nhiễm khi nồng độ các chất độc tăng lên quá mức an toàn, vượt lên khả năng tự làm sạch của môi trường đất

Ô nhiễm môi trường đất được xem là tất cả các hiện tượng làm nhiễm bẩn môi trường đất bởi các chất gây ô nhiễm Người ta có thể phân loại đất bị ô nhiễm theo nguồn gốc phát sinh, hoặc theo các tác nhân gây ô nhiễm

Nếu theo nguổn gốc phát sinh có:

- Nguồn gốc tự nhiên

- Nguồn gốc nhân tạo:

+ Ô nhiễm đất do các chất thải sinh hoạt

+ Ô nhiễm đất do chất thải công nghiệp

+ Ô nhiễm đất do chất thải nông nghiệp

Nếu phân loại theo các tác nhân gây ô nhiễm:

- Ô nhiễm do tác nhân hóa học

- Ô nhiễm do tác nhân sinh học

- Ô nhiễm do tác nhân vật lý

Ngày nay, do hoạt động của con người mở rộng ra nhiều lĩnh vực đa dạng thì chất thải

và ô nhiễm ngày càng phức tạp và càng nhiều Môi trường đất có thể bị ô nhiễm do sự lan truyền từ môi trường không khí, chất ô nhiễm không khí khi lắng tụ sẽ rơi vào môi trường đất

Môi trường đất và môi trường nước có liên quan chặt chẽ với nhau Nước trên mặt đất, nước trong lòng đất Khi môi trường nước bị ô nhiễm thì tất yếu làm ô nhiễm môi trường đất.Ngoài ra môi trường đất còn bị ô nhiễm từ xác bã động thực vật tồn tại trong môi trường đất

Ô nhiễm môi trường đất là hậu quả các hoạt dộng của con người làm thay đổi các nhân

tố sinh thái vượt qua những giới hạn sinh thái của quần thể sống trong đất

Đánh giá: Môi trường đất là nơi cư trú của con người và hầu hết các sinh vật cạn, là

nền móng cho các công trình xây dựng dân dụng, công nghiêp và văn hóa của con người Đất là nguồn tài nguyên quý giá, con người sử dụng tài nguyên đất vào hoạt động sản xuất nông nghiệp để đảm bảo nguồn cung cấp lương thực thực phẩm cho con người Nhưng với nhịp độ tăng dân số và phát triển công nghiệp và hoạt động đô thị hóa như hiện nay thì diện tích đất canh tác ngày càng bị thu hẹp, chất lượng đất ngày

càng bị suy thoái, diện tích đất bình quân đầu người giảm Riêng chỉ với Việt Nam, thực tế suy thoái tài nguyên đất rất đáng lo ngại

II/ THỰC TRẠNG Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG ĐẤT :

1 Trên thế giới:

Tài nguyên đất trên thế giới đang bị suy thoái trầm trọng do xói mòn, rửa trôi bạc màu nhiễm mặn nhiễm phèn và ô nhiềm đất biến đồi khí hậu

Trên tổng diện tích 14.777 triệu ha với 1.527 ha đất đóng băng và 13.251 triệu

ha đất ko phủ băng Trong đó 12% tổng diện tích đất là đất canh tác, 24% là đồng cỏ, 32% là đất rừng, 32% là đất cư trú, đầm lầy Hiện nay có khoảng 10% đất nông nghiệp có nguy cơ bị sa mạc hóa

2 Ở Việt Nam:

Nước ta thực hiện công nghiệp hoá - hiện đại hoá và đương nhiên là kéo theo

đô thị hoá Theo kinh nghiêm của nhiều nước, tình hình ô nhiễm môi trường cũng gia tăng nhanh chóng Nếu tốc độ tăng trưởng GDP trong vòng 10 năm tới tăng bình quân khoảng 7%/năm, trong đó GDP công nghiệp khoảng 8-9%/năm, mức đô thị hoá từ 23% năm lên 33% năm 2000, năm 2020 lượng ô nhiễm do công nghiệp tăng lên gấp 2,4 lần

so với bây giờ, lượng ô nhiễm do nông nghiệp và sinh hoạt cũng có thể gấp đôi mức hiện nay

Trong quá trình phát triển, nhất là trong thập kỷ vừa qua, các đô thị lớn như Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, đã gặp phải nhiều vấn đề môi trường ngày càng nghiêm trọng, do các hoạt động sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, giao thông vận tải và sinh hoạt gây ra

+ Tại thành phố Hồ Chí Minh có 25 khu công nghiệp tập trung hoạt động với

tổng số 611 nhà máy trên diện tích 2298 ha đất Theo kết quả tính toán, hoạt động của các khu công nghiệp này cùng với 195 cơ sở trọng điểm bên ngoài khu công nghiệp, thì mỗi ngày thải vào hệ thống sông Sài Gòn - Đồng Nai tổng cộng 1.740.000 m3 nước thải công nghiệp, trong đó có khoảng 671 tấn cặn lơ lửng, 1.130 tấn BOD5 (làm giảm nhu cầu ôxy sinh hoá), 1789 tấn COD (làm giảm nhu cầu ôxy hoá học), 104 tấn Nitơ,

15 tấn photpho và kim loại nặng Lượng chất thải này gây ô nhiễm cho môi trường nước của các con sông vốn là nguồn cung cấp nước sinh hoạt cho một nội địa bàn dân

cư rộng lớn, làm ảnh hưởng đến các vi sinh vật và hệ sinh thái vốn là tác nhân thực hiện quá trình phân huỷ và làm sạch các dòng sông, nước bị ô nhiễm lau ngày sẽ dẫn đến gây ô nhiễm môi trường đất

Về ô nhiễm môi trường đất, ngoài tác động của sản xuất công nghiệp, hoạt động giao thông vận tải cũng là nguồn thải rất quan trọng

Chỉ tính riêng ở thành phố Hồ Chí Minh, hàng năm các phương tiện vận tải trên địa bàn thành phố tiêu thụ khoảng 210.000 tấn xăng và 190.000 tấn dầu Dizel Như vậy đã thải vào không khí khoảng 1100 tấn bụi, 25 tấn chì, 4200 tấn CO2, 4500 tấn NO2,

116000 tấn CO, 1,2 triệu tấn CO2, 13200 tấn Hydrocacbon và 156 tấn Aldehyt Chính

vì thế, tại nhiều khu vực trong các đô thị có nồng độ các chất ô nhiễm lên khá cao

+ Tại Hà Nội, vào nhưng năm 1996-1997 ô nhiễm trầm trọng đã xảy ra ở xung

quanh các nhà máy thuộc khu công nghiệp Thượng Đình với đường kính khu vực ô nhiễm khoảng 1700 mét và nồng độ bụi lớn hơn tiêu chuẩn cho phép khoảng 2-4 lần; xung quanh các nhà máy thuộc khu công nghiệp Minh Khai – Mai Động, khu vực ô nhiễm có đường kính khoảng 2500 mét và nồng độ bụi cũng cao hơn tiêu chuẩn cho phép 2-3 lần Cũng tại khu công nghiệp Thượng Đình, kết quả đo đạc các năm

1997-1998 cho thấy nồng độ SO2 trong không khí vượt tiêu chuẩn cho phép 2-4 lần

không có những biện pháp giảm thiểu hiệu quả thì nguồn tài nguyên đất đến một lúc nào đó sẽ cạn kiệt

Ô nhiễm môi trường đất được xem là tất cả các hiện tượng làm nhiễm bẩn môi trường đất bởi các chất gây ô nhiễm Người ta có thể phân loại đất bị ô nhiễm theo nguồn gốc phát sinh, hoặc theo các tác nhân gây ô nhiễm

* Nếu theo nguổn gốc phát sinh có:

- Nguồn gốc tự nhiên

+Nhiễm phèn

+Nhiễm mặn

+Gley hóa

- Nguồn gốc nhân tạo:

+ Ô nhiễm đất do các chất thải sinh hoạt

+ Ô nhiễm đất do chất thải công nghiệp

+ Ô nhiễm đất do chất thải nông nghiệp

1 Nguồn gốc tự nhiên

Trong các khoáng vật hình thành nên đất thường chứa 1 hàm lượng nhất định kim loại nặng, trong điều kiện bình thường chúng là những nguyên tố trung lượng và vi lượng không thể thiếu cho cây trồng và sinh vật trong đất, tuy nhiên trong 1 số điều kiện đặc biệt chúng vượt 1 giới hạn nhất định và trở thành đất ô nhiễm

- Nhiễm phèn: do nước phèn từ một nơi khác di chuyển đến Chủ yếu là nhiễm Fe2+, Al3+, SO42-, pH môi trường giảm gây ngộ độc cho cây con trong môi trườngđó

- Nhiễm mặn: do muối trong nước biển, nước triều hay từ các mỏ muối, nồng độ Na+, K+ hoặc Cl- cao làm

áp suất thẩm thấu cao gây hạn sinh

lý cho thực vật

- Gley hóa trong đất sinh ra nhiều chất độc cho sinh thái (CH4, N2O, CO2, H2S, FeS…) Sự lan truyền từ môi trường đã bị ô nhiễm (không khí, nước); từ xác bã thực vật

và động vật

2 Nguồn gốc nhân tạo:

Đây là nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường đất trên phạm vi toàn cầu trước hết do:

2.1 Ô nhiễm do hoạt động nông nghiệp:

Việc sử dụng quá nhiều phân hóa học và phân hữu cơ, thuốc trừ sâu, và thuốc diệt cỏ

Phân bón hóa học:

Phân hóa học được rải trong đất nhằm gia tăng năng suất cây trồng Nguyên tắc

là khi người ta lấy đi của đất các chất cần thiết cho cây thì người ta sẽ trả lại đất qua hình thức bón phân

Đây là loại hoá chất quan trọng trong nông nghiệp, nếu sử dụng thích hợp sẽ có hiệu quả rõ rệt đối với cây trồng Nhưng nó cũng là con dao 2 lưỡi, sử dụng không đúng sẽ lợi bất cập hại, một trong số đó là ô nhiễm đất Nếu bón quá nhiều phân hoá học là hợp chất nitơ, lượng hấp thu của rễ thực vật tương đối nhỏ, đại bộ phận còn lưu lại trong đất, qua phân giải chuyển hoá, biến thành muối nitrat trở thành nguồn ô nhiễm cho mạch nước ngầm và các dòng sông Cùng với sự tăng lên về số lượng sử dụng phân hoá học, độ sâu và độ rộng của loại ô nhiễm này ngày càng nghiêm trọng

Sự tích lũy cao các chất hóa chất dạng phân bón cũng gây hại cho MTST đất về mặt cơ lý tính Khi bón nhiều phân hóa học làm đất hở nên chặt hơn, độ trương co kém, kết cấu vững chắc, không tơi xốp mà nông dân gọi là đất trở nên “chai cứng”, tính thoáng khí kém hơn đi, vi sinh vật ít đi vì hóa chất hủy diệt vi sinh vật

Phân hữu cơ:

Phần lớn nông dân bón phân hữu cơ chưa được ủ và xử lí đúng kĩ thuật nên gây nguy hại cho môi trường đất.nguyên nhân là do trong phân chứa nhiều giun sán, trứng giun, sâu bọ, vi trùng và các mầm bệnh khác khi bón vào đất, chúng có điều kiện sinh sôi nảy nở, lan truyền môi trường xung quanh, diệt một số vi sinh vật có lợi trong đất

Bón phân hữu cơ quá nhiều trong điều kiện yếm khí sẽ làm quá trình khử chiếm

ưu thế; sản phẩm của nó chứa nhiều acid hữu cơ làm môi trường sinh thái đất chua, đồng thời chứa nhiều chất độc như H2S, CH4, CO2 Sư tích lũy cao các hóa chất dạng phân hóa học sẽ gây hại cho môi trường sinh thái đất về mặt cơ lý tính , đất nén chặt ,

độ trương co kém, không tơi xốp, tính thoáng khí kém, vi sinh vật cũng ít đi vì hóa chất hủy diệt sinh vật

Thuốc trừ sâu:

Nông dược chiếm một vị trí nổi bật trong các ô nhiễm môi trường Khác với các chất ô nhiễm khác, nông dược được rải một cách tự nguyện vào môi trường tự nhiên nhằm tiêu diệt các ký sinh của động vật nuôi và con người hay để triệt hạ các loài phá hại mùa màng

Bản chất của nó là những chất hóa học diệt sinh học nên đều có khả năng gây ô nhiễm môi trường đất Đặc tính của thuốc trừ sâu bệnh là tính bền trong môi trường sinh thái nên nó tồn tại lâu dài trong đất, sau khi xâm nhập vào môi trường, thời kì

“nằm” lại đó, các nhà môi trường gọi là “thời gian bán phân giải” “nữa cuộc đời này”được xác định như là cả thời gian nó trốn vào trong các dạng cấu trúc sinh hóa khác nhau hoặc các dạng hợp chất liên kết trong môi trường sinh thái đất Mà các hợp chất mới này thường có độc tính cao hơn nó

Tiêu diệt hệ động vật làm mất cân bằng sinh thái, thuốc trừ sâu bị rửa trôi xuống thủy vực làm hại các động vật thủy sinh như ếch, nhái…Như vậy vô tình chúng ta làm tăng thêm số lượng sâu hại vì đã diệt mất thiên địch của chúng ,vì vậy nó làm cho hoạt tính sinh học đất bị giảm sút

2.2 Ô nhiễm do chất thải công nghiệp:

Các hoạt động công nghiệp rất phong phú và đa dạng, chúng có thể là nguồn gây ô nhiễm đất một cách trực tiếp hoặc gián tiếp Nguồn gây ô nhiễm trực tiếp là khi chúng được thải trực tiếp vào môi trường đất, nguồn gây ô nhiễm gián tiếp là chúng được thải vào môi trường nước, môi trường không khí nhưng do quá trình vận chuyển, lắng đọng chúng di chuyển đến đất và gây ô nhiễm đất

Có thể phân chia các chất thải ra 4 nhóm chính: