hiệu quả chăm sóc điều dưỡng hội chứng vai tay do thoái hóa cột sống cổ bằng phương pháp điện châm, xoa bóp bấm huyệt và vận động

Cácăkh pătrongăc ăth ăđ uăcóăhi năt ngănàyănh ngăthoáiăhóa c tăs ngăc ăcóă m tăv ătríăđ căbi tăquanătr ngăvìăch căn ngăgi iăph uăsinhălýăđ căbi tăc aănó.ăM iă bi năđ iăsinhălýăvàăb nhălý

1

TăV Nă

Thoáiăhóaăc t s ngăc ălàăb nhăc aăc tăs ngăm nătính.ăNguyênănhânălàădoăquáă

trình lãoăhóaăvàătìnhătr ngăch uăápăl căc aăs n kh păvàăđ aăđ m

Cácăkh pătrongăc ăth ăđ uăcóăhi năt ngănàyănh ngăthoáiăhóa c tăs ngăc ăcóă

m tăv ătríăđ căbi tăquanătr ngăvìăch căn ngăgi iăph uăsinhălýăđ căbi tăc aănó.ăM iă

bi năđ iăsinhălýăvàăb nhălýăc aăc tăs ngăc ăđ uăcóăhi uăqu ătùyătheoăm căđ ăt nă

th ngăc aănãoăb ăc ngănh ătoànăb ăho tăđ ngăc aăc ăth ăv iănhi uăh iăch ngăb nh lýă khácă nhauă nh ă đauă vùngă gáy,ă nh că đ u, h iă ch ngă đau th nă kinhă vaiă tay,ă h i

ch ngăchènăépăt yăc ă[15]

Thoái hóaăc t s ngăc ălàăb nhăph ăbi n.ăT iăAnhăthoáiăhóa nói chung trong đóăthoáiăhóaăCSCăchi mă8,8%ădânăs ,ătheoănghiênăc uăc aăNguy năXuânăNghiêm

có 16,83% BN đauăc tăs ngădoăt căngh năcóă thoái hóa, theoăTr năNg căÂnăt ăl ă

thoái hóa CSC làă14%ăs ăb nhănhânăcóăthoáiăhóa,ăch ăđ ngăsau thoái hóaăc tăs ngă

l ngă[15].ă i uănàyăcóăth ăch ngăminhăđ cătrongăxãăh iăngàyăcàngăphátătri năvàăyêuăc uălaoăđ ngăchuyênămônăhóaăngàyăcàngăcaoănênăđ uăc ăph i ch uăđ ngăm tăt ă

th ăkéoădài,ăkhôngăsinhălý,ăd năđ năquáătrìnhăbi năđ iăsinhă– b nhălýăc aăc tăs ngăc ă

di năraănhanhăchóng.ăM tăkhácătu iăth ăconăng iăngàyăcàngăcao,ăđiăkèmăcóănhi uă

b nhădoăs ăgi măsútăch căn ngăc aăc ăth ătrongăđóăcóăthoáiăhóaăCSC

Các b nhălýăthoái hóa CSCăth ngădi năbi năt ăt ,ăm nătính,ăb nhăkéoădàiănhăh ngăđ năs căkh eăng iăb nhă ănhi uăm căđ ăgâyăgi măhi uăqu ăcôngătácă,ă

n ngăn aălàmăgi mănhi uăkh ăn ngăsinhăho tăth ngăngàyăc aăng iăb nh.ăB nhăkhôngănh ngăgâyăkhóăkh n,ătácăđ ngăđ năm iăm tăđ iăs ngăc aăng iăb nhămàăcònăgiánăti pă nhăh ngăđ nătoànăxãăh iă

T iăAnhăhàngă n măchiă15ăt ăUSDăchoăb nhănhânăthoáiăhóaăCSCăvàăth tăl ngă

v iăs ăb nh nhână8ăđ nă10ătri uăng i, ăM ăc ngăchiăđ nă40ăt ăUSD,ăPhápă(ăn mă1989)ăqu ăb oăhi măqu căgiaăchiă6ăt ăFranăchoăb nhănhânăthoáiăhóaăc tăs ngătrongăđóăcóăthoáiăhóaăCSC

Hi uăbi tănh ngăkhíaăc nhălâmăsàngăv ăd uăhi uăđauăvàănh ngăđi uăki năđ aă

đ năkhi măkhuy tăs ăcóăđ cănh ngăl ngăgiáăđúngăđ năvàăch măsócăt tănh tăchoă

ng iăb nh

Hi nănayăv iăs ăphátătri năđ ngăth iăgi aăYHH ăk tăh păv iăYHCT,ăđãăcóă

nh ngăti năb ătrongăch năđoánăvàăđi uătr ănh ădùngăthu căch ngăviêm,ăgi măđau,

Vitamin nhómăBăvàăcácăph ngăphápăđi năchâm,ăxoaăbóp,ăph căh iăch căn ngăđãă

đ că ngăd ngăt ălâuătrongăđi uătr Cácăph ngăphápătrênăgi iăquy tăăđ cănhi uă

v năđ ăcoăc ng c ,ăgi măđau,ăh năch ăv năđ ng Tuy nhiên vi căs ăd ngăcác thu că

ch ngăviêmăgi măđauăcóănhi uătácăd ngăph ănh ăxu tăhuy tătiêuăhóa,ăloétăd ădày… Chínhăvìăv yăvi căph iăh păhaiăph ngăphápăđi năchâm, xoa bóp b măhuy t k tăh pă

v năđ ng nh măphátăhuyătri tăđ ătínhă uăvi tăc aăm iăph ngăpháp,ăđ ănâng cao

ch tăl ngăđi uătr ălàăm tăvi călàmăr tăcóăýăngh a, gi măcácătácăd ngăkhôngămongă

mu n khiădùngăthu c.ăM tăkhácădoătính ch tăngh ănhi pătrongănh ngăn măquaăt ăl ăBNăb ăh iăch ng vai – tay do thoái hóa CSC khá cao.ăXu tăphátăt ănhuăc uăth căt ă

đó,ănh mă nângăcaoăch tăl ngăđi uătr ,ăchúngătôiăti năhànhănghiênăc uăđ ătàiă“ ánhă

c t s ngăc ăb ngăph ngăpháp đi năchơm, xoa bópăb măhuy tăvà v n đ ngẰ

M cătiêuăđ ătƠiă:

1 ánhăgiáăhi uăqu ch măsóc đi uăd ng b nhănhân h iăch ngăvaiă– tay do thoáiăăhóaăc tăs ngăc ăb ngăph ngăphápăđi năchâm,ăxoaăbópăb măhuy tăk tă

h păv năđ ng T iăKhoaăn i- B nhăvi năYăh căc ătruy nă– B ăCôngăAn

2 Xácăđ nhănh ngătácăd ngăkhôngămongămu năc aăph ngăpháp

3

1.1 GI IăPH UăSINHăLụăC A C TăS NGăC

1.1.1.ă căđi măgi iăph uăc tăs ngăc

Hìnhă1:ăCácăđ tăs ngăc

- C tăs ngăc ăg m cóăb yăđ tăt ăđ tăc ă1(C1) t iăđ tăc ă7(C7),ăcóăđ ngăcongă năraătr c

- căđi măchungăc aăcácăđ tăs ngăc

+ Thân đ tăs ng:ăđ ngăkínhăngangădàiăh năđ ngăkínhătr căsau,ă m tătrênăcóăthêmăhaiăphìnhăbên,ăg iălàăm măhayăbánănguy t.ăCu ngăđ tăs ngăkhông dínhă ă

m tăsauăc aăm tăbên

+ăM măngang:ădínhăvàoăthân vàăhaiăcu ngăb iăhaiăr ,ătrongăđóăcóăl ăngangăchoăđ ngăm chăđ tăs ngăđiăquaă(tr ăđ tăs ngăc ă7)

+ăM măkh p:ăDi năkh păt ngăđ iăph ngăr ng

+ăGaiăs ng:ă nhăc aăgaiăs ngătáchălàmăhaiăc ,ăgaiăs ngădài d năt ăđ tăc ă2ă

đ năđ tăc ă7

+ L ăđ tăs ng:ăCácăl ătoăd năt ăđ tăc ă1ăđ năđ tăc ă5,ăsauăđóănh ăd nă ăđ tă

c ă6ăvàăđ tăc ă7

- tăs ngăc ă1:ă

Cònă g iă làă đ tă đ iă (aslas)ă ti pă kh pă ă m tă trên v iă haiă l iă c uă c aă x ngă

ch m, khôngăcóăgaiăs ngăvàăthânăđ tăs ng.ăL ăđ tăs ngă ăđâyăr tăr ngăcóădâyăch ngă

ngang chia l ălàmăhaiăph năkhôngăđ uănhau.ăPh nătr cănh ,ăcóăm măr ng,ăph năsauăr ngăcóăt yăs ng

- tăs ngăc ă2:

Cònăg iăđ tătr că(axis)ăđ tătr căc ngăkhôngăcóăthânăđ tătrungătâm,ăđ tăs ngănàyăcóăhaiăkh iăbên,ăchúngăch aăc nhătrênăvàăd i.ăGi aăcácăđ tăC1ăvàăC2ăkhôngăcóă

đ aăđ măgianăđ tăs ngămàăch ăy uălàăcácăbaoăs iăcollagen.ăCácăđ tăs ngăc ăt ăC3ă

đ năC7ăchúngăc ngăcóăđ căđi măchungăc aăđ tăs ngăc

Gi iăh nătrongăc aăm iăm măngangălàăm tăl ămàăquaăđóăđ ngăm chăđ tăs ngăđiăqua.ăNgànhăngangăch aăl ămà trongăđóăth năkinhăs ngăđiăqua,ăl ănàyă ăphíaătr că

bên

- aăđ măkhoangăgianăđ tăs ng

Gi aăhaiăkhoangăđ tăs ng k ăc năt ăC2ătr ăxu ngălàăđ aăđ măkhoangăgiană

s ng.ăCácăđ aăđ mănàyăr ngă ăphíaătr căh nă ăphíaăsau.ăCácăđ aăđ măvàăđ ăr ngăkhácănhauăc aăthânăđ tăs ngăt oănênăđ ngăcongălõmă năraătr căđ tă s ngăc

D iă20ătu i,ăđ aăđ măđ cănuôiăd ngătr căti păt ăcácă m chămáu,ăsauăđóăm chămáuătr ănênăb ăđ cădoăs ăcalciăhóaăc aăđ aăt năcùngăđ tăs ngăvàăt ă30ătu iătr ăđi,ăđ aă

đ măđ cănuôiăd ngăch ăy uăb iăs ăth măth uăc aăcácăionăhòaătanătrongăch tănuôiă

d ngăđ aăđ m

5

- Cácăkh păđ tăs ng

So v iăcácăđo năkhácăc aăc tăs ng,ăc tăs ngăc ăcóănh ngăđ căđi măgi iăph uăkhác.ăNgoàiăđ aăđ măkhoangăgianăđ tăs ngăđ căt oăthànhăb iăvòngăs iăvàă nhân

m mă(tr ăđ tăc ătrên)ăcácăđ tăs ngăcònăti păn iăv iănhauăb iăc păkh pănh ăh năgi aă

di năkh p cácăcu ng.ăCácădi năkh pănàyă(cònăg iălàăkh păm măho căkh păcu ng)ă

th căt ălàăkh păho tăd ch

- Cácăph năm măc aăc tăs ng:

+ Cácădâyăch ng c aăc tăs ng

Cácădâyăch ngăđo năc ătrênăcóătácăd ngăh năch ăs ăchuy năđ ng,ăđ ăb oăv ăcácăthànhăph nătrongă ngăt yă(t yăc ăvàăr ăth năkinh)ăch ngăl iăt năth ngătrongăcác

t năth ngăn ngăt ăbênăngoài.ăCóăr tănhi uădâyăch ng:ăDâyăch ngăngang,ădâyăch ngă

cánh,ădâyăch ngăd c, dâyăch ngăvàngăvàădâyăch ngăgáy

+ăCácăc ăc aăc ă

Cácă c ă c ă cóă th ă đ că phână chia ch că n ngă thànhă haiă nhómă chính,ă đóă làănhómăc ăg p và du iăđ uătrênăc tăs ng,ănhómăc ăg păvàădu iăch năl căch ăy uăăchoă

c tăs ngăc

ngătácăg pădu iăch y uălàăcácăc ăth ng ng n vàăcácăc ăđ uădài.ă ngătácă

ng aăđ uălàăb năc ăng n,ăcácăc ănàyătr iăr ngăt ăn năc aăs ,ăg năvàoăđ tăatlasăvàăđ tă

tr c.ă óălàăcácăc ăth ngăđ u,ăsau,ănh ăvàăl n,ăcácăc ăchéoăđ uătrênăvàăd i

Cácăc ădàiăh n,ăd iăđ uăvàăd iăc , là cácăc ăxoayăđ uăch ăy uănh ngăc ngălàăcácăc ădu iăkhiăchúngăcoăhaiăbên.ăCácăc ădàiăkhácăc aăc tăs ngăng cătrênăvàăx ngăvaiălàăcácăc du i, xoayăvàănghiêngăbênăc tăs ngăc ăChúngăbaoăg măcácăc ăthang,ă

c ănângăvaiăvàăcácăc ăkhác

- ngăs ngăvàăcácăthànhăph nătrongă ngăs ng

+ă ngăs ng: căt oăthànhăt ăthânăđ tăs ng,ăcácăcu ngăvàăcungă sauăđ t

s ng.ăTheoăth ăt ăt ătrongăra,ăcácăthànhăph năn mătrongă ngăs ngăbaoăg măt yăs ngă

(có 7ăđo năt yăc )ăvàăcácăr ăth năkinh,ămàngănh n,ămàngăc ngă(gi aămàngănh năvàă

màng c ngăcóăd chănãoăt y) cácăm chămáuănuôiăd ngăt y,ăcácăt ăch căngoài màng

c ngăbaoăg măt ăch căm ,ăh ăth ngăt nhăm ch

+ăCácăr ăth năkinh: Có 8ăc păr ăth năkinhăt yăs ngăc ăM tăth năkinhăt yă

s ngăđ căt oăthành b iăs ăh pănh tăc aăr ătr că(r ăv năđ ng)ăvàăr ăsauă(r ăc mă

giác) trongăm iăm tăl ăgianăđ tăs ng.ăCácăr ăt ngă ngăv iăm iăđo năđ t s ng Các

r ăc ăn măngangăv iăl ăgianăđ tăs ng

+ăCácăm chămáuăt y:ă ngăm chăđ tăs ngăsauăkhiătáchăraăt ăđ ngăm chăd iăđònăch yăquaăl ăngang c aăcácăđ tăs ngăcóăt C2 – C6.ă ăm căm iăkhoangăliênăđ tăchúngăch yăngangăngayăsátăm mămócă(Jung,ă1971)ăM chămáuăt yăcóăt ăđ ngăm chă

t yătr căđ năđ căvàăhaiăđ ngăm chăt yăsauăb tăngu năt ăđ ngăm chăđ tăs ng.ăCácă

m chămáuănàyăs ăđiăvàoă ngăs ngăquaăl ăgianăđ tăs ng

Th năkinhăs ngălàăth năkinhăv năm chăt iăđ ngăm ch,ăchúngăch yăquaăđ tăs ngăc aă

m măngang thânăđ tăs ng.ă

C tăs ngăc ălàăm tăph nălinhăđ ngănh t,ăcóăch căn ngălàmătr căđ ăvàăv nă

đ ng đ u,ăti păn iătoànăb ăcácăd nătruy năth năkinhăquanătr ngăc aăth năkinhătrungăngăt ăđ uăxu ngăchi ph iăc ăth ăvàăd nătruy năcácăc măgiácăc măth ăb năth ăt ăngo iăviălênănãoăb

C tăs ngăc ălàăm tăt păh păc aăcácăđ năv ăch căn ngăch ngălênănhau.ăM iă

m tăđ năv ăbaoăg măhaiăthânăđ tăs ngăk ăc n,ăcáchănhauăb iăđ aăđ măkhoangăgian

s ngă(tr ăđ tăC1, C2) C tăs ngăc ăchuy năđ ngăsinhălýătrênăc ăs ăcácăm tăph ngă

c aă kh iă t ă trungă tâmă c a tr ngă l că theoă ph ngă th că g p,ă n,ă nghiêngă bênă vàă

xoay.ăS ăchuy năđ ngăs ăđ căh năch ăv ăh ngăvàăph măviăchuy năđ ngăb iăvòngă

s i,ădâyăch ng,ăc ăvàăbaoăkh p

ăphânălo iăchuy năđ ngăsinhălýăvàăphânăbi tăcácăsaiăl chăb nhălýăd năđ năđau, r iălo năch căn ng,ăđ năv ăch căn ngăCSCăth ngăđ căphânălàmăhaiăc t:

- C tătr c:ăđ căt oăthànhăb iăthânăđ tăs ng,ădâyăch ngăd cătr căvàăđ aăđ mă ă

7

Khiăg păc ,ăcácăb năs ngătáchăra,ăl ăgianăđ tăs ngăm ăra,ăcácăcu ngătáchăraăă

nh ăm tăs ătr tădi n kh pătrênăraătr căvàălênătrên,ă ngăs ngădàiăra,ăt yăđ căch aătrongă ngăs ngăc ngădàiăraă(doătínhăch tăđànăh iăc aăt y) Khiăg păc ăquáăm c, dây

ch ngăd căsau,ăcácădâyăch ngăliênăđ tăsauăg năv iăm măngangăvàăgaiăs ngăsauătrên,ă

s ăh năch ăđànăh iăc aăcácăc ăs ăh năch ăchuy năđ ng

Khiăng aăc ,ăl ăgianăđ tăs ngăkhépăl iă(h p) chi uădàiăc aă ngăt yăng năl i,

t yăb ăng năl i,ăcácăkh păm mătr tăraăsauătheoăh ngăm tăph ngăd căxu ngăd i Khiăng aăquáăm c,ădoăc uătrúcăc aădi năkh pătrênăc ngănh ăbaoăkh p,ădâyăch ngă

d cătr căvàăs ăđànăh iăc aăvòngăs iăs ăcóătácăd ngăh năch ăchuy năđ ngăquáăm c

Trong nghiêng bênărõăv iăm tăs ăxoayăt iăbênăđó,ăcácăl ăs ăkhépăl iă ăbênătheoăh ngăg păc vàăm ă ăbênăđ iădi n.ăTuyăv y,ăb tăk ăm tăs ăv năđ ngănàoăc aă

c tăs ngăc ăđ uălàăs ăk tăh păc aăt tăc ăcácăthànhăph nătrongăc tăs ngăc

Thíăd :ăs ăcúiăng aăc ngăcóăc ăs ătr tăquaăl i,ăchuy năđ ngăbênăvàăchuy nă

đ ngăxoay

Nh ăv y, các đ ngătácăg p,ăng a,ănghiêngăăbênăc aăc ,ătùyătheoăc uătrúcăcácă

đo năch căn ngăc tăs ngăc ăs ăcóănh ngăkh ăn ngăkhácănhauăvàăchúngăđ căh nă

ch ăb iăs ăti păxúcătr căti păc aăb năs ng,ădi năkh p,ăvòngăs iăđ aăđ m, dây ch ng,

m măgaiăsau.ăB tăk ăm tăs ăt năth ngăho căxâmăph mănàoăt iăcácăc uătrúc,ăt ă

ch cănàyăđ uălàmă nhăh ngăt iăch căn ngăv năđ ngăc aăc tăs ngăc

1.2 TIểUă CHU Nă CH Nă OÁN H Iă CH NGă VAIă TAY(ă d aă vƠoă tiêuă

chu năch năđoánăc aăH ăH uăL ng)

1.2.1 Yăh căhi năđ iă:ăD aăvƠoăcácătri uăch ng

auăc , vai,ăgáyălanăxu ngăcánh tay kèm theoătêăbì,ăh năch ăv năđ ngăc t

s ngăc ,ăkh păvai,ăchóngăm tăkhiăthayăđ iăt ăth

Lâm sàng

- auăvùng c gáy

+ă auăc pătính

 V oăc ăc p,ăđauăr tănhi uăvàăc ngăc

 Cóăt ăth v oăv ăm tăbênădoăco c ng c m tăbênă ăvùngăgáy

 Xu tăhi năsauălaoăđ ngăn ng,ăm tăm i, l nh,ăgi ăđ uă ăt ăth ăc ăđ nhăkéoă

dài

+ă auăm nătính

 auăliênăt căho căt ngăđ t,ăđauăkhiăv năđ ngăc

 Cóăc măgiácăn ngă ăvùngăgáy

 auălanălênăvùngăch măvàăvai

 H năch ăm tăs ăđ ngătácăv năđ ngăc

 auăkhiăt ngăkhiăgi m

 Cóăkhiăh tăđauănh ngăd ătáiăphát

- auăth năkinhăc ă- cánh tay

+ăăCóăth ăđ tăng tăho căt ăt

+ăă auăâmă ăv ăđêm,ăđauăt ngăkhiăv năđ ng

+ă auălanălênăvùngăch m,ăvai,ăcóăth ăxu ngăvùngăng c,ăl ng

+ăKèmătheoătêăcánh,ăc ngătayăxu ngăbànătay

+ăH năch ăv năđ ngăc t s ngăc ,ăkh păvai

+ă auăđ u,ăđauăch y uăvùngăgáyălanălênăvùngăch m,ăchóngăm t khi quay

đ u,ăthayăđ iăt ăth

C nălơmăsƠng

- Ch păphim X- Quangăth ngăCSC ă3ăt ăth ă:Th ng, Nghiêng , Ch chă¾

+ăT ăth ăth ng:ăCóăth ăth yăđ căt ăC3ă– C7: Quanăsátăhìnhă nhăm uăbánănguy t,ăkhoangăgianăđ t,ăs năC7,ăđóngăvôiădâyăch ng

+T ăth ănghiêng:ăQuanăsátăđ ngăcongăsinhălý,ăthânăđ tăs ng,ăkh păđ tăs ngăvàăkh păliênăm măgaiăsauăđ tăs ng

+ăT ăth ăch chă¾ăph iătrái:ăCh ăy uăđánhăgiáăm căđ b nh lýă ăl ăliênăđ t

- Thoái hóaăc tăs ng

+ăGaiăx ngă ăthânăđ t

+ăH păđ aăđ m

+ăBi năd ngăkh păliênăm măgaiăsauăvàăl ăliênăh p

- Lo iătr ăcácăt năth ng:

+ăViêmăđ tăs ng

+ăX păcácăđ tăs ngădoăloãngăx ng

+ Chènăđ tăs ngădoănhi măkhu n

+ăUngăth ,ădiăc năungăth

+ăCácăt năth ngăchènăépăt yăc

1.2.2 Theoăyăh căc ătruy n

Quanăni măyăh căc ătruy năv ăh iăch ngăvai ậ tayă ăb nhănhơnăthoáiăhóaă

c t s ngăc

- Trongăcácăyăv năc aăyăh căc ătruy năđãămôăt ăh iăch ngăvaiă– tayăthu căph măviă

ch ngătý.ăTýăch ngălàăm tălo iăb nhăkhíăhuy tăb ăb nhătàăc năb ăThânăth ăng iătaă

9

khi c ăbi uăkinhăl căb ăphong,ăhàn,ăth p,ănhi tătàăxâmăph măkhi năkhíăhuy tăv nă

hànhăkhôngăthôngăgâyănênăgânăc t,ăc ăb păkh păx ngăb ăđau,ătêăd i,ăcoădu i khó

kh n,ăg iălàă“TÝ”ă[14]

Nguyênănhơnăgơyăb nh

- Chínhăkhíăh : Chính khí h ălàmăchoăkhíăhuy tăl uăthôngă ăh ăkinhăl căb ă ătr

- Tàăkhíăth c:ăDoăphong,ăhàn, th p, nhi tăbênăngoàiăxâmănh păh ăkinhăl căgâyăb nh

- Doăb tăn iăngo iănhânăsauăch năth ng

Tu ăT nhăkhiăbànăv ăbaăkhí phong, hàn,ăth păxâmăph măvàăgâyăb nhălàmăcác

kh păx ngăkhôngăs ngăđ ămàăt ănhiênăphátăđauăkhôngăv năđ ngăđ c

Nguyênănhânădoănguyênăkhíăsuyă y u,ăphongăhànăth pănhi tăxâmănh păvàoăkinhăl cătr căr iăxâmănh p vàoăx ngălàmăh năch ăv năđ ng, vào m chăthìăhuy tăkhôngăl uăthông,ăvàoăgânăthìăcoăvàăkhôngădu iăđ c,ăvàoăth tăthìătê d iăc uăkhôngă

bi tăđau,ăvàoădaăth tăthìăl nh [3] [7]

Ba tà khí phong hàn th păcùngăđ năh păthànhăb nhătý.ă“Cácăch ngătýătr cătiênădoădinhăv ăh ,ădaăkhôngădày,ăphongăhànăth păth aăc ăxâmănh păchínhăkhíăb ătàă

c nătr ăkhôngăl uăthôngăđ c,ăkhíăhuy tăng ngătr ,ălâuăngàyătr ăthànhătý.ăTh ăch tă

m iăconăng iăkhác nhau, phong hàn th pătàăxâmănh păc ngăkhácănhau,ăm căđ ăt nă

th ngăcácăt ngăph ăc ngăkhácănhau” N u phongăxâmănh păm nhălàăHànhătý, n uănhi tăxâmăph măm nhăg iălàăNhi tătý,ăn uăhàn xâm nh păm nhălàăTh ngătý,ăn uă

th p xâmănh păm nhălàăTr cătý.ăB nhătýăkéoădàiăkhôngăkh i,ătàăb nhăt ăngoàiăvàoă

trong,ăt ăkinhăl căvàoăt ngăph ănh ăN iăkinhăg iălàă“B nhălâuăkhôngăd tăthìăch yăvàoătrong”ăchoănênăb nhănàyăkéoădàiăngoàiăb ăch ngătýăraăcònăth yăhi năt ngăcană

th năy uă[11] [8]

Vùng vai – tayălàăn iăquaăl iăc aăth ătamăâmăkinhăvàăth ătamăd ngăkinh căbi tăcóăkinhăth ăthi uăd ngătamătiêuăđiăqua Kinh tam tiêu có quanăh ăm tăthi tă

v iăth ngătiêu,ătrungătiêuăvàăh ătiêu,ăn iăch aăđ ngătinhăhoaăc aăl căph ăng t ng.ă

Khi ngoài là phong tà,ătrongăcóăkhíăhuy tăh ăbìăphuăs ăh ăđ ăngo iătàăxâmănh păgâyăraăt cătr ,ăkhíăhuy tăkhôngăthôngămàăsinhăraăđauă“Th ngăt căb t thông”

C ăch ăb nhăsinh

Theoă yă h că c ă truy nă đauă vùngă vaiă – tayă làă m tă b nhă thu că ch ngă “Tý”.ă

B nhăxu tăhi nădo v ăkhíăc aăc ăth ăkhôngăđ yăđ ,ăcácătàăkhíănh ăphongăhànăth pă

th aăc ăxâmănh păvào baăkinhă ătay:ă iătr ng,ăTi uătr ng, Tam tiêu làm cho s ă

v năhànhăc aăkhíăhuy tăb ă ăt căgâyănênăch ngăvaiă– tay.ăB nhălâuăngàyăgâyăt nă

th ngăđ năch căn ngăc aăt ngăph ă căbi tălàăcanăth n, th năh ăkhôngăch ăđ că

c tăt y,ăcanăhuy tăh ăkhôngănuôiăd ngăđ căcân c ăd năđ năx ngăkh păđauănh c,

c ăteo.ăDoăv y trongăđi uătr ăl yăthôngăkinhăm chălàăch ăy uă[14]ă[6]

Cácăth ăb nhălỦ

D aătheoăth căti nălâmăsàng,ăbi năch ngălu nătr ăTùyătheoăy uăt ăb năt ngăvàă

tr ngătháiăthiênăth ngăc aăc ăth ,ăthiênăhànăhayăthiênănhi t,ăc ngănh ătùyătheoăs ăchi mă uăth ăc aătàăkhí (L c dâm)ăcóăcácăth ăb nhăkhácănhau:ăPhongăth ngăg iălàă

Hành tý,ăTh păth ngăg iălàăTr cătý,ăHànăth ngăg iălàăTh ngătý,ăNhi tăth ngăg iăNhi tătý.ăB ăvàoămùaăđôngăg iălàăC tătý,ăb ăvàoămùaăXuânăg iălàăBíătýă[6]

- D aăvàoănguyênănhânătìnhătr ng,ătínhăch tăc aăb nhămàăchiaăraăcácăth ă:

+Th Hàn tý hay Th ngătý:ă auănhi uăvùngăvaiălanăraăcánhătay,ăc ngătay,ătinhăch tăđauăcoărút,ăbu tăgi t,ăv năđ ngăkh păvaiăh n ch ădoăđauănh ngăkhôngănóngă

đ ,ă ch mă nóngă đ ă đau,ă ch tă l iă nh t,ă rêuă l iă tr ngă m ng,ă m chă phùă kh n,

ph ngăphápăđi uătr ălàăkhuăphong, tán hàn,ătr ăth p,ăhànhăkhíăho tăhuy t

+ Th ăPhongătýăhay Hành tý: auănh căvùngăkh păvai,ăđauădiăchuy năs ăgió,ărêuăl iătr ng,ăm chăphù Ph ngăphápăđi uătr ălàăkhuăphong, tán hàn,ătr ăth p,ăth ă

cân,ăho tăl c

+ Th ăTh pătýăhayăTr cătý:ăH năch ăv năđ ngăt ngăd nălàăd uăhi uăchính,ăđauăvaiăgi măd n,ăđauăêă m,ăđauăt ngăv ăđêm,ăđauămãnătínhălâuăngày, thích xoa bóp ,ă ch mă nóng,ă rêuă l iă m ng,ă nh n,ă dính,ă mi ngă nh t,ă hìnhă l iă b u,ă m chă nhuă

hoãn Ph ngăphápăđi uătr ălàătánăhàn,ătr ăth p,ăth ăcân,ăho tăl că

+ă Th ă Nhi tă tý:ă auă nhi uă vùngă vaiă - gáy, đauă lană raă cánhă c ngă tay,ă đauă

nh c,ăch ăđauăth yănóngăho căs ngăđ ăthíchă năth că nămát,ămi ngăkhát,ăbu năb că

v năđ ng,ăkh păvaiăh năch ,ăch mănóngăđauăt ng,ăch tăl iănh t,ărêuăl iăvàng,

m chăphùăsác.ăPh ngăphápăđi uătr ălàăkhuăphong, thanh nhi t,ătr ăth p, hành khí

ho tăhuy tă

Trongăcácăth ăb nhălâmăsàng trên,ăth ăh iăch ngăvaiă– tayădoăphongăhànăth pă

th ngăhay g pămàăyăh căc ătruy năg iălàăTh ngătý

+ Xoaă bópă làă ph ngă phápă raă đ iă t ă r tă s mă vàă cóă phátă tri nă trênă c ă s ă

nh ngăkinhănghi mătíchăl yăđ cătrongăquáătrìnhăb oăv ăs căkh e

+ Xoaăbópăc ătruy nălàăph ngăphápăphòngăb nhăvàăch ăb nhăd iăs ăch ă

đ oăc aălýălu năYHCT.ă căđi măc aănóălàăng iăth yăthu cădùng bàn ngón tay tác

đ ngălênăda,ăgân,ăc ,ăkh pănh măm căđíchăđ ăphòngăvàăch aăm tăs ăb nhănh tăđ nh

TheoăYHCTăb nhătàăquaăhuy tăvàoăl căm ch,ăvàoăkinh,ăvàoăt ngăph ăho că

tr căti pătácăđ ng vào sâu ngay.ăKhiăđóăs ăd năđ nădinhăv ăm tăđi uăhòaăho căkinhă

l căb ăb ăt c,ălàmăkhíăhuy tă ătr ăho căr iălo năch căn ngăc aăt ngăph ăsinhăraăb nhă

t t.ăNh ngăbi uăhi năb nhălýăđóăđ căph năánhăraă ăhuy tăvàăkinhăl c.ăXoaăbópăc ă

11

truy năthôngăquaătácăđ ngăvàoăhuy tăvàăkinhăl că(kinhăcân)ăcóăth ăđu iăngo iătà,

đi uăhòaădinhăv ,ăthôngăđ căkinhăl c,ăđi uă hòaăch căn ngăt ngăph ,ăch aăđ că

kh iăb nhăt t

Theoăyăh căhi năđ i,ăxoaăbópălàăm tăkíchăthíchăv tălýătácăđ ngăt iăch ăvàoăda,ă

c ,ăth năkinh,ăm chămáu Ngoàiătácăd ngăt iăch ălàmăgi măđau, giãnăc ,ăt ngăc ngădinhăd ngăvàăl uăthôngătu năhoànăkhiăxoaăbópăb măhuy tăcònăcóătácăd ngătoànă

thân thôngăquaăc ăch ăth năkinhăth ăd ch.ăKhiădayăb năhuy tăth yăthu cătácăđ ngă

tr căti păvàoăhuy tălàănh ngăđi mămàăk tăqu ănghiênăc uăg năđâyăchoăth yă ăđóăt pătrungănhi u m chămáuăvàăđ căbi tănh ngădây,ănhánhă th năkinh H ăth ngăth năkinhă

th ăd chă ăc th ăti pănh nătínăhi uăkíchăthíchăkhiăb măvàoăhuy t,ăđ ngăth iăhuyă

đ ngătoànăb ăc ăth ăđápă ngăl iăkíchăthích b ngăbaălo iăph năx :ăt iăch ,ăti tăđo n,ă

toàn thân.ăCácăđápă ngăc aăc ăth ăd iăs ăđi uăkhi năc aăh ăth ngăth năkinhă– th ă

d chăđ uănh mănângăcaoăkh ăn ngăt ăb oăv ăđi uăhòaăcácăr iălo năb nhălý

M căđ ăxoaăbópă(n ngăhayănh )ălàătùyătheoătìnhătr ngăng iăb nhă(h ăhayă

th că)ăvàăng ngăch uăđ ngăc aăt ngăng i

Th iăgianăxoaăbópă:ă20ăphút

Cácăth ăthu tă:ăXoa,ăxát,ăday,ăl n, bóp,ăb măhuy t,ăv năđ ngăc tăs ng

Các th ăthu tăc nălàmăt ănôngăvàoăsâu,ăt ănh ăđ năm nh,ăt ăn iăkhôngăđauă

đ năn iăđau

Tácăd ngăc aăxoaăbóp:ăCóăkh ăn ngătínhăcoăgiãn,ătínhăho tăđ ng,ăthúcăđ yă

vi căti tăd chătrongăc ăkh păvàătu năhoànăquanhăkh p.ăT ngădinhăd ng,ăgi măđau,ăcoăc ngăgi măphùăn ă

Ph ngăphápăđi năchơm

Hìnhă2:ăMáyăđi năchâm

i năchâm làăph ngăpháp làmăkíchăthíchăxungăđi năc aătr ngăngoàiăd nă

t iăthayăđ iătrongăt ăch căt ăbào,ăt ngătr ngăl căc ,ăt ngăquáătrìnhătraoăđ iăch t,ă

th iăch tăacidălactic,ălàmăt ngăchuy năhóaăt ăch căt ăbàoăb nhălýăph căh iăkh ăn ngă

v năđ ngăd iătácăd ngăc aăxungăđi n,ănóăcóătácăd ngănh ăb măhútătrênăt nhăm chăvàăm chăb chăhuy t,ă ăvùngăb ăkhíchăthíchălàmăchoăcácăch tădiăchuy nănhanhăh n

YHCT s ăd ngăđi năchâm đi uătr ăcácăb nhăđ căch năđoánă ăth ăphongăhànă

th pănh ăsau:

- “Ônăthôngăkinhăl c”ă(Làmă m,ăl uăthôngăkhíăhuy tătrongăkinhăl c)

âyălàăcáchăch aăc ăb nănh tăvìătheoălýălu năthìă“Thôngăt căb tăthông” (Khí huy tătrongăkinhăl căl uăthôngăthìăkhôngăđau)

Mu nă “Ônă kinhă ho tă l c”ă t tă c nă ápă d ngă ph ngă phápă “Tu nă kinhă th ăhuy t”ă(Xemăv ătríăđauăthu căkinhăm chănàoăd aăvàoăđóăđ ăch năhuy t)

- “Th ăcânăho t l c”:ăVìăb nhăcóăch ngăcoărútă(Làmăchoăcânăgiãn,ădu iăra) T ăđóăkinhăkhíăđ căl uăthông,ămu năv yăc ngăph iă“Ônăăthôngăkinhăl c”

- “Ho tăhuy tăhóaă ”ătrongăth ăhuy tă ă(Làm choăkhíăhuy tăl uăthôngăt tătrongăh ăkinhăl c)

Nh ăv yăcácănguyênăt căđi uătr ăc b nătrênăc năph iăápăd ngăchoăphùăh pă

v iăch ngătr ng,ăth ăb nhătrênălâmăsàngăđ ăđ tăđ căk tăqu ăđi uătr ăt t

Côngăth căhuy tăs ăd ngătrongăđi uătr ăc ngăr tăphongăphúătheoăkinhănghi mă

c aă nhi uă tác gi , các huy tă th ngă dùngă nh ă Phongă trì,ă Giáp tích (C4, C5, C6)

Kiên ngung, Tý nhu, Khúc trì, Chi câu, Ngo iăquan, H păc c,ăCanădu,ăTh nădu

Th iăgianăđi năchâm:ă30ăphút/1ăl n

Th ăthu t:ăChâmăb ,ăkíchăthíchăv aăvàănh ,ăl uăkimălâu 20-30 phút …

Tácăd ng:ă i uăhòaăcácăch căn ngăc aăT ngăph ,ăs ăm tăcânăb ngăâmăd ngătrongăc ăth ăGi măđau,ăhànhăkhíăho tăhuy t,ăthôngăkinhăl c

1.3.1 Nh năđ nh :

- Nh năđ nhăquaăph năh iăb nh:

+ Th iăgianăb nhănhânăb ăb nh t ăbaoăgi ?

+ V ătríăđauăc aăb nhănhână ăđâu?

+ Tínhăch tăđauăc aăng iăb nhăraălàmăsao?

+ăTu i,ăngh ănghi păb nhănhânăvàătìnhătr ngăkinhănguy tă(n uălàăn )

13

+ăCácăthu căđãăs ăd ng?

+ăTi năs ăb nhăt t?

- Nh năđ nhăquaăquanăsátăb nhănhân:

+ Quanăsátătìnhătr ngăchungăc aăb nhănhân

+ăT ăth ăgi măđauăc aăb nhănhân

+ Vùng vai gáyăh năch ăv năđ ngăítăhayănhi u?

+ăKhiăđ ng, ng iăc ăcóăb ăv oăhayăl chăkhông?

+ăT iăc tăs ngăcóăhi năt ngăviêmăhayăkhông?

- Nh năđ nhăquaăth măkhámăb nhănhân:

+ Lâm sàng :

 D aăvàoăcácătri uăch ng:ă au nhi uăvùngăc ,ăvaiăgáyălanăxu ngăc ngătayă

kèm theo tê bì,ăh năch ăv năđ ngăCSC, chóngăm tăkhiăthayăđ iăt ăth , m tă

m i.ă auăt ngăkhiăv năđ ng,ăgi măkhiăngh ăng iăhayăđauăt ngăv ăđêm

 Khámăcácăđi măđau,ăs ăcoăc ng,ăt ăth ăv o

 ánhăăgiá s ăv năđ ng,ăh năch ăv năđ ngăCSC,ăkh păvai

 Khámăcácăđi măđauăth năkinhăvùngăc ,ăđ uăgâyăr iălo năti năđìnhăho căđauăđ uăchóngăm tăn uăcó

+ C nălâmăsàng

 Phim X – Quangăc tăs ngăc ă ă3ăt ăth ăth ng,ănghiêng,ăch chă¾

 ánhăgiáătìnhătr ngăb nhălýăc aăCSC

- Nh năđ nhăb ngăthuăth păthôngătinăđãăcó

+ QuaăgiaăđìnhăBN

+ Qua thamăkh o h ăs ăkhámăb nh vàăcáchăth căđi uătr

1.3.2 Ch năđoánăđi uăd ng :

Quaăh iăb nh,ăkhaiăthácăti năs ,ăb nhăs ,ăth măkhámăb nhănhânăcóăm tăs ă

ch năđoán cóăth ăg pă ăb nh nhânănh ăsau:

- H năch ăv năđ ngăliênăquanăđ năcoăc

- M tăng ăliênăquanăđ năđau

- auăđ u,ăc ngăc gáy liênăquanăđ năđau

- Loăl ngăv ăb nhăliênăquanăđ năthi uăki năth căv ăb nh

- Nguyăc ăteoăc ăliênăquanăđ năv năđ ngăb ăh năch

- Nguyăc ăxu tăhuy tătiêuăhóaăliên quanăđ nădùngăthu căkhángăviêmăgi mă

đau kéo dài

1.3.3 L păk ăho chăch măsóc :

- Ng iăđi uăd ngăc năphânătích,ăt ngăh p cácăd ăli u, xácăđ nhănhuăc uăc năthi tă

c aăBN,ăt ăđóăl păraăk ăho chăCS c ăth ăKhiăl păraăk ăho chăCS ph iăxemăxétăđ nătoànătr ngăBN,ăđ xu tăv năđ c n uătiên,ăv năđ ănàoăth căhi nătr căv năđ ănàoă

th căhi năsauătùyăt ngătr ngăh păc ăth :

- Theo dõi :

+ăD uăhi uăsinhăt nă2ăl nă/ăngàyă

+ Theo dõiăm căđ ,ătínhăch tăđau,ătìnhătr ngăt năth ngăc aăcácăkh p

+ăTheoădõiătácăd ngăph ăc aăthu căvàăcácăbi năch ngăb tăth ngăcóăth ă

- Th c hi năyăl nhăđi uătr :

+ăChoăb nhănhânătiêmăthu căvàău ngăthu cătheoăyăl nh

+ Xoa bóp b măhuy tăvàăđi năchâm theoăyăl nh

- Ch măsócăc ăb n:

+ă ăb nhănhână ăt ăth ăd ăch uănh tăvàătránhăcácăt ăth ăgâyăđau

+ Ch măsócăv năđ ngătrongăgiaiăđo năc pătính

+ Ch măsócăv ătâmălý:ăđ ngăviên,ătr năanăb nhănhânăyênătâmăđi uătr

+ăCh măsócăv ăgi căng :ăđ măb oăng ăđ ăgi c

+ăCh măsócăv ădinhăd ng:ă năđ yăđ ăn ngăl ngăvàăgiàuădinhăd ng

+ăCh măsócăv ăv ăsinh:ăđ măb oăv ăsinhăthânăth ăs chăs

- Giáoăd căs căkh e:

+ B nhănhân vàăgiaăđìnhăc năcóăki năth căvàăbi tăđ cănguyênănhân,ăti nătri năc aăb nhăđ ăcóătháiăđ ăđi uătr ăvàăch măsócăchuăđáo

+ăB nhănhânăph iăbi tătránhăcácăt ăth ăx uăcóăth ălàmăchoăb nhăn ngăthêm +ăH ngăd năb nhănhânătheoădõiăcácătácăd ngăph ăc aăthu căgi măđau

1.3.4.ăTh căhi năk ăho chăch măsóc :

- C năghiărõăgi ăth căhi năcácăho tăđ ngăch măsóc:ăCácăho tăđ ngăch măsócăc nă

ti năhànhătheoăth ăt ă uătiênătrongăk ăho chăch măsóc:

- Cácăho tăđ ngătheoădõi:

+ C năth căhi năđúngăth iăgianătrongăk ăho ch,ăcácăthôngăs ăvàădi năbi nă

b nhăc năghiăchépăđ yăđ ,ăchínhăxácăvàăbáoăcáoăk păth i.ăă

+ D uăhi uăsinhăt n

+ Tìnhătr ngăđau,ăm căđ ăđau,ăđauăcóălanălênăđ u,ăxu ngăcánhătayăkhông đ

ng iăđi uăd ngăcóăcácăph ngăphápăCSăchoăphùăh p

+ Theo dõi xem BN cóăb ătácăd ngăph ăc aăthu căkhôngănh : h i,ă ăchua,ă

nóng rát,ăđauăvùngăth ngăv ăhayăkhông?ă ăk păth iăbáoăbácăs ănh ngătri uăch ng

b tăth ngăđ ăk păth iăx ălý

- Canăthi păyăl nhăthu căđi uătr :

+ăYăl nhăthu c: Khiăcóăyăl nhăng iăđi uăd ngăc năth căhi nănhanhăchóng,ăchínhăxác,ăk păth i,ăđúngăth iăgian,ăđúngăch ăđinh

+ Yăl nhăđi năchâm, xoa bóp b măhuy t vàăv năđ ng

Th căhi năth ăthu t đi n châm:

Hìnhă3:ăTh ăthu tăđi năchâm

15

-Phácăđ ăhuy t:

+ăM căđích:ăÔnăthôngăkinhăl c,ăth ăcân,ăch ăth ng,ăho tăhuy t,ăhóaă ă

+ Cácăhuy t:ăPhongătrì, Kiên ngung, Giáp tích, Tý nhu, Khúc trì, H păc c,

Chi câu, Ngo iăquan, Can du, Th nădu

+ Th iăgianăchâm:ă30ăphútă/ăl n

+ Li uătrình:ă30ăphútă/l năx 1ăl nă/ngày x 30 ngàyă/đ tăđi uătr ă

Hìnhă4:ăTh ăthu tăxoaăbóp,ăb măhuy tăk tăh păv năđ ng

-Ph ngăphápăxoaăbópă,ăb măhuy t:

+ăM căđích:ăGi măđau,ăgiãnăc ,ăt ngătu năhoànădinhăd ngăt iăch

+ M căđ ăxoaăbóp tùyă theoătìnhătr ngăng iăb nh.ăng ngăch uăđ ngăc aă

t ngăng iămàăs ăd ng xoaăbópăng iăb nhăchoăphùăh p

+ Th iăgianăxoaăbópăvàăv năđ ngăchoăng iăb nhăm iăl nălà 30 phút

+ BN ng i trênăgh , đi uăd ngăđ ngăsauăl ngăvàălàmăcácăth ăthu tăsau: Dayăd căhaiăbênăc t s ngăc ăt ăC1 đ năC7 ba l n

Xoaănh ănhàngăt ătrongăraăngoàiăhaiăvaiăm iăbênă3ăl nă

Dùngălòngăbànătayăxátăt C7raăđ uăvaiăm iăbênă3ăl nă

L năd că2ăbênăc t s ngăvàăhaiăbênăb ăvaiăm iăbênă3ăl nă

Bópăt ăvùngăgáyăraăh t hai vaiăm i bênă3ăl n

+ B măcácăhuy t:ăGiápătíchăt ăC1 đ năC7,ă iătrùy,ăThiênătông, Kiên ngung, KiênăT nh,Týănhu,ăKhúcătrì,ăH păc c,ăA th ăhuy t

+ Cácăth ăthu t c nălàmăt ănôngăvàoăsâu,ăt ănh đ năn ng,ăt ăn iăkhôngăđauă

đ năn iăđau

-Ph ngăphápăv năđ ng:

+ăM căđích:ăGiúpăBNăh năch ăv năđ ng,ăphòngăteoăc ăc ngăkh p

+ăM căđ ăv năđ ng:ăTùyăthu căvàoăng ngăch uăđauăc aăng iăb nh

+ăCácăth ăthu t:ăV năđ ngăkh păvai,ăg p,ădu i,ăt păcácăđ ngătácăcúi,ăng a,ănghiêngătrái,ănghiêngăph iăc tăs ngăc

+ăTácăd ngă:ăGiãnăc ,ăgi măcoăc ngăc ,ăgi măđau,ăc iăthi năv năđ ng…ă

- Ch măsócăc ăb n:

+ăCh măsócăv năđ ngătrongăth iăk ăc pătính:

ChoăBNăđi năchâmăvà xoa bóp b măhuy t và t p v năđ ng cácăđ ngătácăr tă

nh ănhàngăch ăy uălàăđ ngătácăxoaăvà xát hai bên CSC vàăb ăvai.ăCho BN n m ăt ă

th ăđ uăb ng kêăg i m ng

+ Ch măsócăv ăm tătâmălý:ăBN b ăh iăch ngăvaiătay c pătínhăth ngăđauăr tănhi u,ăhayăđauăt ngăv ăđêm,ăcóăbi uăhi năkèmătheoăđauăđ u,ăchóngăm tăvàăbu nă

nôn.ăVìăv yăph iăgi iăthíchăchoăng iăb nhănh ngăki năth căthông th ngăcóăliênăquanăv ăb nh, đ ngăviên,ăană iăng iăb nhăđ ăh ăyênătâmăđi uătr ,ălo iăb ănh ngăýăngh ăx uăv ăb nhăđ ăh ătíchăc căph iăh păđi uătr ăđ ăph căh iăs căkh eănhanhănh t

+ăCh măsócăv ăgi căng :

B nhănhânăb ăh iăch ngăvaiătayăth ngăxuyênăb ăm tăng ădoăđau.ăVìăv yăkhiă

ch măsócăc năt oăchoăBNăn iăngh ăyênăt nh đ ăđ măb o gi c ng

 Gi măánhăsángătrongăphòng, đ măb o thoáng khí trong phòng

 Gi ăg ngăchi uăch nămànăs chăs

 Giúp b nhănhânăn mă ăg ngăth aămái, đ uăb ngăkê g i m ng

 Xoaăbópălàmăgi măco c ngăc , giúpăBNăt p v năđ ngănh ănhàng

17

+ăCh măsócăv ădinhăd ng:

B nhă nhână c nă nă đ yă đ ă n ngă l ng,ă giàuă dinhă d ng, đ ă vitamin, t ngă

c ngăth că năcóănhi uăcalciănh :ăS a,ăcácăs năph măc aăs a, …

+ăCh măsócăv ăsinhă:ă

B nhănhânăh iăch ngăvaiă- tayăđ ng tác quay bên do coăc ng c nên r tăđau,

vì v yăvi c t ch măsócăv ăsinhăcáănhânăc ngăkhóăkh nănênăhàng ngàyăc năchu năb ă

th tăt tăcácăđi uăki năsinhăho tăgiúpăBNătho i mái

- Giáoăd căs căkh e:

+ BN vàăgiaăđìnhăc năbi tăv ănguyênănhân,ăti nătri năc aăb nhăđ ăcóătháiăđ ă

đi uătr ăvàăch măsócăchuăđáo

+ăH ngăd năBN 1s ăbàiăt păphùăh pătheoăt ngăgiaiăđo năti nătri năc aăb nh

+ BN c năbi tăcácătácăd ngăph ăkhiădùng thu căgi măđau,ăch ngă viêmăvàăcáchătheoădõiătácăd ngăph ăc aăthu c

+ăCóăs ăph iăh păch tăch ăgi aăth yăthu c,ăđi uăd ngăvàăBN đ ăcóăk tăqu ă

đi uătr ăcaoăh n

+ăKhuy năcáoăcácăt ăth ăkhôngăcóăl iăchoăBN h iăch ngăvaiă– tay do thoái hóaăc tăs ngăc

1.3.5.ăL ngăgiáă

- Tìnhătr ng b nhănhân sauăkhiăth căhi năyăl nh,ăth căhi năk ăho chăch măsócăsoăv iă tìnhătr ngălúcăbanăđ uăc aăng iăb nhăđ ăđánhăgiáăti nătri n c aăng iăb nh

- ánhăgiáăl iătìnhătr ngăđau,ătínhăch tăđau,ăv ătríăđauăc aăb nhănhân

- Cácăbi năch ngă…

- Cácăbi năch ngăc aăthu căgi măđau

- Kh ăn ngăh pătácăc aăBNăvàăgiaăđìnhăb nhănhân

- Côngătácăch măsócăđi uăd ngăđ căth căhi năvàăđápă ngănhuăc uăc aăng iăb nhă

- Nh ngăv năđ ăch aălàmăđ căc năb ăxungăvàoăk ăho chăch măsócăng iăb nhă

nh ngăngàyăti pătheoă.ă

CH NGă2

G mă30ăb nhănhânăđ căch năđoánăxácăđ nhălàăh iăch ngăvaiătay do thoái

hóa CSC, đi uătr ăn iătrúăt iăKhoaăn iăB nhăvi năYăh căc ătruy năB ăCôngăAn

2.1.1.ăTiêuăchu năch năb nhănhơn

- B nhănhânătu iăt ă20ăđ nă60

- C ănamăvàăn ,ăkhôngăgi iăh năngh ănghi p

- căch năđoánăxácăđ nh:ăH iăch ngăvai tay do thoáiăhóaăc tăs ngăc

- B nhănhânăt ănguy năđ ngăýăthamăgiaănghiênăc u vàătuânăth ăđi uătr

2.1.2.ăTiêuăchu nălo iătr

- B nhănhânătu iăd iă20ăvàătrênă60ă

- B nhănhânăcóăh iăch ngăvaiă tay do các nguyên nhân khác nhauănh :ăViêmăquanhăkh păvai,ăch năth ng,ăt năth ngădoănhi măkhu n,ăuălành, u ác tính

t iăc t s ngăc

- B nhăm nătính:ăLao,ăx păđ tăs ngăc

- Cácăh iăch ngădoăt yăb ăchènăépăgâyăli tăt ăchi,ăr iălo năc ătròn

- B nhănhânăb ăloãngăx ng, b nh timăm chăvàăph ăn ăcóăthai

- B nhănhânăkhôngăđ ngăýăthamăgiaănghiênăc uăho căkhôngătuânăth ăđi uătr

2.1.2 Th iăgianănghiênăc u

Thángă4/2012ăđ năthángă9/2012

2.2.1 Thi tăk ănghiênăc u

- S ăd ngăph ngăphápănghiênăc uăti năc u,ăth ănghi m lâm sàng, so sánh

k tăqu ătr căvàăsauăđi uătr

-Ph ngăphápăđánhăgiá:ăsoăsánhăhi uăqu ăđi uătr ătr căvàăsauăkhiăápăd ngă

“Ph ngăpháp đi năchâm,ăxoaăbópă b măhuy tăk tăh păv iăv năđ ngătr ăli u”ăb iăcùngăm tănhómăcán b ănghiênăc u