XHH phap luat CLC 2TC

TÓM TẮT NỘI DUNG HỌC PHẦN Xã hội học pháp luật là ngành xã hội học chuyên biệt, nghiên cứu các quyluật và tính quy luật của quá trình phát sinh, tồn tại, hoạt động của phápluật trong xã

Trang 1

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

Trang 2

BẢNG TỪ VIẾT TẮT

BTN Bài tập nhómCĐR Chuẩn đầu raCLO Chuẩn đầu ra của học phầnCTĐT Chương trình đào tạo

GVC Giảng viên chínhKTĐG Kiểm tra đánh giá

Trang 3

BỘ MÔN XÃ HỘI HỌC

Bậc đào tạo: Cử nhân chất lượng cao ngành Luật

Tên học phần: Xã hội học pháp luật

Số tín chỉ: 02

Loại học phần: Tự chọn

1 THÔNG TIN VỀ GIẢNG VIÊN

1 TS Phan Thị Luyện – GVC, Trưởng Bộ môn

Điện thoại: 0983894588

E-mail: luyendhl76@ gmail com

2 TS Ngọ Văn Nhân - GVCC, Trưởng Khoa

Văn phòng Khoa Lý luận chính trị

Phòng 1408, nhà A, Trường Đại học Luật Hà Nội

Số 87, đường Nguyễn Chí Thanh, Đống Đa, Hà Nội

Điện thoại: 04.38354642

Giờ làm việc: 7h30-17h00 hàng ngày (trừ thứ bảy, chủ nhật và ngày lễ)

2 HỌC PHẦN TIÊN QUYẾT: Không có

3 TÓM TẮT NỘI DUNG HỌC PHẦN

Xã hội học pháp luật là ngành xã hội học chuyên biệt, nghiên cứu các quyluật và tính quy luật của quá trình phát sinh, tồn tại, hoạt động của phápluật trong xã hội, trong mối liên hệ với các loại chuẩn mưc xã hội khác,nguồn gốc, bản chất xã hội, các chức năng xã hội của pháp luật, các khíacạnh xã hội của hoạt động xây dựng, thực hiện và áp dụng pháp luật

Là học phần thuộc khối kiến thức cơ sở ngành luật, xã hội học pháp luật

Trang 4

cung cấp, trang bị cho sinh viên luật cách tiếp cận mới - tiếp cận xã hội họcđối với các sự kiện, hiện tượng pháp luật xảy ra trong xã hội thông quaviệc áp dụng các phương pháp điều tra xã hội học để thu thập, xử lí vàphân tích các thông tin thực nghiệm làm sáng tỏ nguồn gốc, nguyên nhân,bản chất của chúng Xã hội học pháp luật cũng giới thiệu các trào lưunghiên cứu pháp luật trên thế giới để giúp sinh viên có cái nhìn đối sánhvới luật học trong nước; làm rõ mối quan hệ giữa pháp luật với các loạichuẩn mực xã hội khác, như chuẩn mực chính trị, chuẩn mực đạo đức;phân tích, làm nổi bật các khía cạnh xã hội của hoạt động xây dựng, thựchiện và áp dụng pháp luật trong thực tế xã hội ở nước ta hiện nay.

Việc học tập, nghiên cứu xã hội học pháp luật chắc chắn sẽ mang lại chosinh viên luật nhiều điều lí thú, bổ ích, phục vụ thiết thực, trực tiếp cho quátrình học tập và nghiên cứu các môn khoa học pháp lí

4 NỘI DUNG CHI TIẾT CỦA HỌC PHẦN

Vấn đề 1 Nhập môn xã hội học pháp luật

1.1 Khái quát về lịch sử hình thành, phát triển của xã hội học pháp luật

1.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của xã hội học pháp luật

1.1.2 Quan điểm của một số trường phái xã hội học pháp luật tiêu biểu

1.2 Đối tượng nghiên cứu của xã hội học pháp luật

1.2.1 Đối tượng nghiên cứu của xã hội học pháp luật

1.2.2 Mối quan hệ giữa xã hội học pháp luật và các khoa học pháp lí

1.3 Các chức năng cơ bản của xã hội học pháp luật

1.3.1 Chức năng nhận thức

1.3.2 Chức năng thực tiễn

1.3.3 Chức năng dự báo

Vấn đề 2 Mối liên hệ giữa pháp luật và cơ cấu xã hội

2.1 Khái niện bản chất xã hội, các chức năng xã hội của pháp luật

2.1.1 Khái niệm pháp luật trong xã hội học pháp luật

2.1.2 Bản chất xã hội của pháp luật

2.2 Cơ cấu xã hội và một số yếu tố cấu thành cơ cấu xã hội

2.2.1 Khái niệm cơ cấu xã hội

2.2.2 Một số yếu tố cấu thành cơ cấu xã hội

2.3 Pháp luật trong mối liên hệ với các phân hệ của cơ cấu xã hội

2.3.1 Pháp luật trong cơ cấu xã hội - nhân khẩu (dân số)

Trang 5

2.3.2 Pháp luật trong cơ cấu xã hội - lãnh thổ

2.3.3 Pháp luật trong cơ cấu xã hội - dân tộc

2.3.4 Pháp luật trong cơ cấu xã hội - nghề nghiệp

2.4 Pháp luật và vấn đề phân tầng xã hội

2.4.1 Khái niệm, các kiểu phân tầng xã hội

2.4.2 Pháp luật với các vấn đề nảy sinh từ phân tầng xã hội, bất bình đẳng

xã hội, bảo đảm an sinh xã hội

Vấn đề 3 Mối quan hệ giữa pháp luật và chuẩn mực xã hội

3.1 Khái quát về chuẩn mực xã hội

3.1.1 Khái niệm chuẩn mực xã hội

3.1.2 Phân loại chuẩn mực xã hội

3.1.3 Các đặc trưng cơ bản của chuẩn mực xã hội

3.1.4 Vai trò của chuẩn mực xã hội đối với đời sống xã hội

3.2 Các loại chuẩn mực xã hội và mối quan hệ với pháp luật

Vấn đề 4 Các khía cạnh xã hội của hoạt động xây dựng pháp luật

4.1 Khái quát về hoạt động xây dựng pháp luật

4.1.1 Khái niệm hoạt động xây dựng pháp luật

4.1.2 Chủ thể của hoạt động xây dựng pháp luật

4.1.3 Quy trình hoạt động xây dựng pháp luật

4.2 Nội dung nghiên cứu về các khía cạnh xã hội của hoạt động xây dựng

vụ việc sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện văn bản quy phạm pháp luật

4.2.3 Một số yếu tố xã hội ảnh hưởng đến hoạt động xây dựng pháp luật

4.3 Các biện pháp đảm bảo nâng cao chất lượng và hiệu quả của hoạt động xây dựng pháp luật ở nước ta hiện nay

Trang 6

4.3.1 Tăng cường công tác thẩm định nội dung các dự án luật bằng công cụ xãhội học

4.3.2 Tăng cường vai trò, trách nhiệm của các các chủ thể tham gia hoạtđộng xây dựng pháp luật

4.3.3 Mở rộng dân chủ, tăng cường tính công khai, minh bạch trong hoạtđộng xây dựng pháp luật, bảo đảm phát triển bền vững

Vấn đề 5 Các khía cạnh xã hội của hoạt động thực hiện pháp luật

5.1 Khái quát chung về hoạt động thực hiện pháp luật

5.1.1 Khái niệm thực hiện pháp luật

5.2.2 Cơ chế thực hiện pháp luật

5.2.3 Các yếu tố xã hội ảnh hưởng đến hoạt động thực hiện pháp luật

5.3 Các khía cạnh xã hội của hoạt động áp dụng pháp luật

5.3.1 Mối quan hệ giữa chính trị và áp dụng pháp luât

5.3.2 Mối quan hệ giữa chuẩn mực pháp luật và quyết định áp dụng phápluật

5.3.3 Vai trò của các nhân tố chủ quan trong hoạt động áp dụng pháp luật5.3.4 Vai trò của các nhân tố khách quan trong hoạt động áp dụng phápluật

5.4 Các biện pháp nâng cao hiệu quả của hoạt động thực hiện ở nước ta hiện nay

5.4.1 Nâng cao ý thức pháp luật, hình thành thói quen “sống và làm việctheo pháp luật” của các chủ thể pháp luật

5.4.2 Phát huy vai trò của các phương tiện thông tin đại chúng đối vớicông tác phổ biến, tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho các tầng lớp nhândân

5.4.3 Tăng cường vai trò, trách nhiệm của các cơ quan chức năng tronghoạt động thực hiện pháp luật

5.4.4 Tăng cường giáo dục, bồi dưỡng kĩ năng nghiệp vụ, nâng cao ý thứcpháp luật nghề nghiệp cho cán bộ, công chức nhà nước có thẩm quyền áp

Trang 7

dụng pháp luật

5.4.5 Thông báo công khai kết quả hoạt động áp dụng pháp luật trên cácphương tiện thông tin đại chúng

Vấn đề 6 Sai lệch chuẩn mực pháp luật

6.1 Khái niệm chung về sai lệch chuẩn mực pháp luật

6.1.1 Khái niệm sai lệch

6.1.2 Khái niệm sai lệch chuẩn mực pháp luật

6.1.3 Phân loại hành vi sai lệch chuẩn mực pháp luật

6.1.4 Hậu quả của sai lệch chuẩn mực pháp luật

6.2 Các yếu tố tác động tới sai lệch chuẩn mực pháp luật

6.2.1 Hệ thống các giá trị

6.2.2 Sự rối loạn các thiết chế xã hội

6.2.3 Sự biến đổi của các chuẩn mực xã hội

6.2.4 Sự thay đổi của các quan hệ xã hội

6.3 Nguyên nhân dẫn đến hành vi sai lệch chuẩn mực pháp luật

6.3.1 Sự không hiểu biết, hiểu biết không đúng, không chính xác các quytắc yêu cầu của chuẩn mực pháp luật

6.3.2 Tư duy diễn dịch không đúng, sự suy diễn một số chuẩn mực pháp luậtthiếu căn cứ logic cùng với việc sử dụng các phán đoán phi logic

6.3.3 Việc củng cố, tiếp thu các quy tắc, yêu cầu của những chuẩn mựcpháp luật đã lạc hậu, lỗi thời, không còn phù hợp với pháp luật hiện hành6.3.4 Đi từ quan niệm sai lệch tới hành vi sai lệch chuẩn mực pháp luật6.3.5 Các khuyết tật về tâm - sinh lí dẫn tới hành vi sai lệch chuẩn mựcpháp luật

6.3.6 Mối liên hệ nhân - quả giữa các hành vi sai lệch chuẩn mực pháp luật

6.4 Hiện tượng tội phạm

6.4.1 Khái niệm hiện tượng tội phạm

6.4.2 Các đặc trưng cơ bản của hiện tượng tội phạm

6.4.3 Các mô hình nghiên cứu xã hội học về hiện tượng tội phạm

6.4.4 Một số vấn đề có tính nguyên tắc trong nghiên cứu xã hội học phápluật về hiện tượng tội phạm ở Việt Nam

6.5 Các biện pháp phòng, chống hiện tượng tội phạm

6.5.1 Biện pháp tiếp cận thông tin

6.5.2 Biện pháp phòng ngừa xã hội

Trang 8

K1 Nắm được lịch sử hình thành và phát triển của ngành xã hội học nói

chung, xã hội học pháp luật nói riêng, các quan điểm của một số trườngphái xã hội học pháp luật và một số nhà xã hội học pháp luật tiêu biểu trênthế giới; đối tượng nghiên cứu và các chức năng của xã hội học pháp luật;

K2 Phân biệt được cách tiếp cận xã hội học đối với các sự kiện, hiện

tượng, vấn đề pháp luật và cách tiếp cận của khoa học luật;

K3 So sánh, phân tích được pháp luật trong mối liên hệ với cơ cấu xã hội;

mối quan hệ, sự tác động qua lại giữa chuẩn mực pháp luật với các loạichuẩn mực xã hội khác, như chuẩn mực chính trị, chuẩn mực đạo đức ;

K4 Phân tích được các khía cạnh xã hội của hoạt động xây dựng, thực hiện và

áp dụng pháp luật, các yếu tố tác động và các biện pháp nâng cao hiệu lực, hiệuquả của các hoạt động này ở nước ta hiện nay

K5 Giải thích được khái niệm, phân loại, hậu quả và các cơ chế của hành

vi sai lệch chuẩn mực pháp luật, các biện pháp phòng chống sai lệch chuẩnmực pháp luật, hiện tượng tội phạm Vận dụng để lý giải nguyên nhân và

sự tác động của hành vi sai lệch và hiện tượng tội phạm đến xã hội và vậndụng các biện pháp đấu tranh phòng chống hành vi sai lệch phù hợp vớitừng loại hành vi

b Về kĩ năng

S6 Rèn luyện kĩ năng vận dụng tri thức xã hội học pháp luật để phân tích,

đánh giá tình hình, thực trạng và bản chất của các sự kiện, hiện tượng phápluật xảy ra trong đời sống pháp luật;

S7 Hình thành và củng cố kĩ năng sử dụng linh hoạt các công cụ xã hội

học để tìm hiểu, nghiên cứu, làm sáng tỏ các vấn đề pháp luật trong quátrình học tập cũng như làm công tác chuyên môn sau khi ra trường;

S8 Rèn luyện khả năng nghiêm túc, độc lập, sáng tạo trong học tập, làm

công tác chuyên môn, biết cách vận dụng cách tiếp cận liên ngành khoa

Trang 9

học trong nghiên cứu khoa học luật

c Về năng lực tự chủ, tự chịu trách nhiệm

T9 Hình thành sự say mê, hứng thú trong quá trình học tập, nghiên cứu xã

hội học pháp luật và các khoa học luật;

T10 Chủ động, tự tin trong lí giải, phân tích một vấn đề pháp luật;

T11 Tôn trọng và biết lắng nghe ý kiến, quan điểm của người cung cấp

thông tin và những người cùng làm việc trong nhóm

5.2 Ma trận chuẩn đầu ra của học phần đáp ứng chuẩn đầu ra của chương trình đào tạo

1B2 Phân tích được

đối tượng nghiên cứu

1C1 Phân

biệt đượcquan điểm

trường phái

xã hội học

Trang 10

luật học pháp luật tiêu biểu.

1A3 Trình bày được đối

tượng nghiên cứu của xã hội

học pháp luật

1A4 Trình bày được các

chức năng cơ bản của xã hội

2A1 Trình bày được khái

niệm, bản chất xã hội của

pháp luật

2A2 Nắm được khái niệm

cơ cấu xã hội, một số khái

niệm cơ bản (nhóm xã hội,

vị thế xã hội, vai trò xã hội,

thiết chế xã hội)

2A3 Nêu được mối liên hệ

giữa pháp luật với các phân

hệ cơ cấu xã hội cơ bản

2A4 Nêu được mối liên hệ

cơ bản

mối liên hệ giữa phápluật và vấn đề phântầng xã hội

2C1 Vận

dụng đượcmối liên hệgiữa phápluật với cácphân hệ cơbản của cơcấu xã hội đểgiải thíchmột lĩnh vựcpháp luật cụ

3A1 Nêu được khái niệm,

phân loại, các đặc trưng cơ

bản của chuẩn mực xã hội

niệm, các đặc điểm của chuẩn

mực chính trị

niệm, các đặc điểm của

chuẩn mực chính trị và

chuẩn mực tôn giáo

chuẩn mực đạo đức và chuẩn

mực thẩm mĩ

nội dung các đặctrưng cơ bản củachuẩn mực xã hội,cho ví dụ cụ thể ởtừng đặc trưng

mối quan hệ giữachuẩn mực pháp luậtvới chuẩn mực chínhtrị và chuẩn mực tôngiáo

mối quan hệ giữachuẩn mực pháp luậtvới chuẩn mực đạo

3C1 Đánh

giá được tácdụng củamỗi loạichuẩn mực

xã hội trongviệc điềuchỉnh hành

vi xã hội củacác cá nhântrong sự đốichiếu, sosánh vớichuẩn mựcpháp luật

Trang 11

4A1 Nêu được các nội dung

nghiên cứu về các khía cạnh

xã hội của hoạt động xây

dựng pháp luật

yếu tố xã hội ảnh hưởng đến

hoạt động xây dựng pháp

luật

4A3 Nêu được các biện

pháp nâng cao chất lượng

và hiệu quả của hoạt động

4C1 Vận

dụng đềđánh giáthực tiễnhoạt độngxây dựngpháp luật ởnước ta hiệnnay

quát về hoạt động thực hiện

pháp luật

5A2 Trình bày được các các

khía cạnh xã hội của hoạt

dụng pháp luât; mối quan hệ

giữa chuẩn mực pháp luật

sử dụng pháp luật

các yếu tố xã hội ảnhhưởng đến hoạt độngtuân thủ, chấp hành và

sử dụng pháp luật

nội dung nghiên cứu

về các khía cạnh xãhội của hoạt động ápdụng pháp luật

5C1 Liên hệ

được tìnhhình thựctiễn thựchiện phápluật ở nước

ta hiện nay

Trang 12

pháp nâng cao hiệu quả của

6A1 Nêu được khái niệm,

cách phân loại và hậu quả

của hành vi sai lệch chuẩn

mực pháp luật

nguyên nhân của hành vi sai

lệch chuẩn mực pháp luật

niệm, các đặc trưng cơ bản

của hiện tượng tội phạm

6A4 Nêu được các mô hình

nghiên cứu xã hội học về

hiện tượng tội phạm

các đặc trưng cơ bảncủa hiện tượng tộiphạm, đưa ra đượccác ví dụ minh họacho từng đặc trưng

6C1.Vận

dụng đượcphương pháp

và các môhình nghiêncứu về hiệntượng tộiphạm đểkhảo sát,đánh giá vềmột nhómtội phạm cụthể trongthực tế xãhội

Trang 14

2B2 2C1 3A1 3A2 3A3 3A4 3A5 3B1 3B2 3B3 3C1 4A1 4A2 4A3 4B1 4B2 4C1.

Trang 15

5A1 5A2 5A3 5A4 5A5 5A6 5B1 5B2 5B3 5C1 6A1 6A2 6A3 6A4 6A5 6B1 6B2.

Trang 16

6B4.

6C1.

8 HỌC LIỆU

8.1.Tài liệu tham khảo bắt buộc

1 Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Xã hội học pháp luật, NXb Tư

pháp, 2018

2 Trường Đại học Luật Hà Nội, Tập bài giảng xã hội học, Nxb Công an

nhân dân, Hà Nội, 2010

8.2.Tài liệu tham khảo lựa chọn

* Sách

1 Ngọ Văn Nhân, Tác động của dư luận xã hội đối với ý thức pháp luật

của đội ngũ cán bộ cấp cơ sở, Nxb Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội,

2011

2 Ngọ Văn Nhân, Xã hội học pháp luật, Nxb Tư pháp, Hà Nội, 2010

3 Phan Thị Luyện, Nguyên nhân li hôn của phụ nữ qua nghiên cứu hồ sơ

tòa án nhân dân Nxb Tư pháp, Hà Nội, 2016.

* Đề tài nghiên cứu khoa học

1 TS Ngọ Văn Nhân (Chủ nhiệm đề tài), Phòng chống tệ nạn xã hội trong

sinh viên Trường Đại học Luật Hà Nội - Thực trạng và giải pháp, Đề tài

nghiên cứu khoa học cấp trường, Hà Nội, 2011

2 TS Phan Thị Luyện (Chủ nhiệm đề tài), Nhận thức và thực hiện pháp

luật về phòng chống tác hại của thuốc lá Đề tài nghiên cứu khoa học cấp

trường, Hà Nội, 2019

* Bài viết tạp chí

1 Ngọ Văn Nhân, “Phát huy vai trò của dư luận xã hội đối với công tácphòng, chống các hành vi tiêu cực trong đội ngũ cán bộ, công chức cấp

cơ sở ở nước ta hiện nay”, Tạp chí luật học, số 08(87)/2007

2 Ngọ Văn Nhân, “Về cấu trúc, vai trò, chức năng của văn hóa pháp

luật?”, Tạp chí Triết học, số 7(230)/2010, tr 24 - 31.

Trang 17

3 Ngọ Văn Nhân, “Phát huy vai trò của dư luận xã hội đối với công tác

phổ biến, giáo dục pháp luật cho đội ngũ cán bộ cấp cơ sở”, Tạp chí

luật học, số 05(132)/2011, tr 21 - 28

4 Ngọ Văn Nhân, “Một số điểm mới về xây dựng Nhà nước pháp quyền

xã hội chủ nghĩa Việt Nam qua văn kiện Đại hội XI của Đảng”, Tạp chí

triết học, số 03(238)/2011, tr 3 - 10.

5 TS Ngọ Văn Nhân, “Giáo dục pháp luật hay giáo dục ý thức pháp

luật?”, Tạp chí Nhà nước và Pháp luật, số 12(295)/2012, tr 3 - 7.

6 TS Ngọ Văn Nhân, “Về khái niệm văn hóa pháp luật?”, Tạp chí Nhà

nước và Pháp luật, số 12(295)/2012, tr 24 - 29, 36.

7 TS Phan Thị Luyện, Ý thức pháp luật của cá nhân và cộng đồng về

vấn đề bạo lực và phòng chống bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em- Thực trạng và giải pháp Tạp chí luật học số 2 năm 2009.

8 TS Phan Thị Luyện, Nguyên nhân ly hôn và một số giải pháp hạn chế

ly hôn Tạp chí luật học số 9 năm 2013.

9 TS Phan Thị Luyện, Bảo đảm quyền của phụ nữ trong thực hiện pháp

luật về bình đẳng giới ở nước ta hiện nay Tạp chí Tổ chức Nhà

nước.Số 5 năm 2017

10 TS Phan Thị Luyện, Nâng cao hiệu quả của hoạt động thực hiện pháp

luật về phòng, chống tác hại của thuốc lá Tạp chí Tổ chức Nhà

Định dạng
Số trang	27
Dung lượng	70,01 KB