đề cương công pháp quốc tế

TÓM TẮT NỘI DUNG HỌC PHẦN Những vấn đề chung về luật quốc tế: Khái niệm, đặc điểm của luật quốc tế, mối quan hệ giữa luật quốc tế với luật quốc gia; nguồn của luật quốc tế; chủ thể của

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐH KINH TẾ QUỐC DÂN

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT HỌC PHẦN TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO: ĐẠI HỌC LOẠI HÌNH ĐÀO TẠO: CHÍNH QUY

1 TÊN HỌC PHẦN

Tiếng Việt : Công pháp quốc tế

Tiếng Anh : Public International Law (PIL)

Mã học phần : LUKD 1002

Tổng số tín chỉ : 3

2 BỘ MÔN PHỤ TRÁCH GIẢNG DẠY : Bộ môn Pháp luật kinh doanh

3 ĐIỀU KIỆN HỌC TRƯỚC : Lý luận Nhà nước và Pháp luật I, II

4 TÓM TẮT NỘI DUNG HỌC PHẦN

Những vấn đề chung về luật quốc tế: Khái niệm, đặc điểm của luật quốc tế, mối quan hệ giữa luật quốc tế với luật quốc gia; nguồn của luật quốc tế; chủ thể của luật quốc tế; những nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế; luật điều ước quốc tế, vấn đề tuân thủ, thực thi luật quốc tế và trách nhiệm pháp lý quốc tế

Những vấn đề cụ thể của luật quốc tế như: Chủ quyền quốc gia, công nhận quốc gia, kế thừa quốc gia trong luật quốc tế, mối quan hệ giữa quốc gia với các chủ thể khác trong luật quốc tế, luật quốc tế về lãnh thổ và biên giới quốc gia, về dân cư, về ngoại giao và lãnh sự; khái niệm, các nguyên tắc và phương thức giải quyết tranh chấp quốc tế, hội nghị quốc tế và tổ chức quốc tế; các cơ quan tài phán quốc tế tham gia giải quyết các tranh chấp quốc tế

5 MỤC TIÊU HỌC PHẦN

i Cung cấp cho sinh viên những kiến thức cơ bản về luật quốc tế, các nguyên tắc

của luật quốc tế, điều ước quốc tế, luật biển quốc tế, luật ngoại giao và lãnh sự, các

của công pháp quốc tế Cung cấp kiến thức về cơ chế giải quyết tranh chấp của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO)

ii Môn học giúp sinh viên nắm được việc áp dụng các nguyên tắc và quy phạm của

Công pháp quốc tế thông qua việc nghiên cứu các án lệ (bản án) điển hình được tuyên bởi các cơ quan tài phán quốc tế hoặc tòa án quốc gia

iii Sinh viên được rèn luyện và trau dồi các kỹ năng đọc và phân tích các án lệ được

tuyên bởi các cơ quan tài phán quốc tế thông qua việc các nhóm sinh viên được yêu cầu nghiên cứu các án lệ có liên quan, chuẩn bị và thuyết trình tại lớp Giảng viên và các sinh viên khác đặt câu hỏi để cùng nhau nắm bắt sâu hơn các vấn đề của môn học mà án lệ đề cập tới

6 NỘI DUNG HỌC PHẦN

PHÂN BỐ THỜI GIAN

STT Nội dung

Tổng

số tiết

Lý thuyết

Bài tập, thảo luận, kiểm tra

1

2

3

4

5

6

7

Chương 1

Chương 2

Chương 3

Chương 4

Chương 5

Chương 6

Chương 7

6 6 6 6 6 9 6

3 3 3 3 3 5 3

3 3 3 3 3 4 3

CHƯƠNG I – NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CÔNG PHÁP QUỐC TẾ

Giới thiệu khái quát về chương:

Chương này nêu bật quá trình hình thành luật quốc tế, khái niệm, đặc trưng của luật quốc tế, phân biệt luật quốc tế với các luật khác, và nêu lên mối quan hệ giữa luật quốc tế với luật quốc gia

1.1 Khái niệm, đặc điểm của luật quốc tế, mối quan hệ giữa luật quốc tế với luật quốc gia

1.1.1 Khái niệm, đặc điểm

1.1.2 Nguồn của luật quốc tế

1.1.3 Mối quan hệ giữa luật quốc tế với luật quốc gia

1.2 Những nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế

1.2.1 Nguyên tắc bình đẳng về chủ quyền giữa các quốc gia

1.2.2 Nguyên tắc cấm đe doạ dùng vũ lực hay dùng vũ lực

1.2.3 Nguyên tắc hòa bình giải quyết các tranh chấp quốc tế

1.2.4 Nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia khác

1.2.5 Nguyên tắc các quốc gia có nghĩa vụ hợp tác

1.2.6 Nguyên tắc dân tộc tự quyết

1.2.7 Nguyên tắc tận tâm, thiện chí thực hiện cam kết quốc tế

Thực hành chương 1:

Nghiên cứu, thuyết trình và phân tích: Nội chiến Syria (2011)

Tham khảo:

https://vi.wikipedia.org/wiki/Nội_chiến_Syria

http://vnexpress.net/photo/the-gioi/dien-bien-gan-6-thang-nga-can-thiep-vao-syria-3370317.html

http://harvardlawreview.org/wp-content/uploads/2015/01/

draft_security_council_resolution.pdf

CHƯƠNG II – CHỦ THỂ CỦA LUẬT QUỐC TẾ VÀ LUẬT ĐIỀU ƯỚC QUỐC

Giới thiệu khái quát về chương:

Chương này nêu bật khái niệm và các đặc điểm cơ bản của Chủ thể của luật quốc tế, quyền năng của chủ thể luật quốc tế, Luật điều ước quốc tế, vấn đề thực thi và trách nhiệm pháp lý quốc tế

2.1 Chủ thể của luật quốc tế

2.1.1 Khái niệm

2.1.2 Quyền năng

2.1.3 Các chủ thể cơ bản

2.2 Luật điều ước quốc tế

2.2.1 Khái niệm điều ước quốc tế

2.2.2 Ký kết điều ước quốc tế

2.2.3 Hiệu lực của điều ước quốc tế

2.3 Thực thi luật quốc tế và trách nhiệm pháp lý quốc tế

2.3.1 Thực thi luật quốc tế

2.3.2 Trách nhiệm pháp lý quốc tế

Thực hành chương 2:

Nghiên cứu, phân tích và thuyết trình án lệ:

Maritime Delimitation and Territorial Questions (Qatar v Bahrain 1994)

http://www.casebriefs.com/blog/law/international-law/international-law-keyed-to-damrosche/chapter-3/maritime-delimitation-and-territorial-questions-qatar-v-bahrain/

Tài liệu tham khảo của chương 2

Đỗ Thanh Hải: Bàn về trách nhiệm của quốc gia trong luật quốc tế

( http://nghiencuuquocte.org/2014/06/19/ban-ve-trach-nhiem-cua-quoc-gia-trong-quan-he-quoc-te/)

CHƯƠNG III – QUỐC GIA TRONG LUẬT QUỐC TẾ

Giới thiệu khái quát về chương:

Chương này giới thiệu về chủ thể căn bản và chủ yếu của luật quốc tế - quốc gia với việc đi sâu làm rõ khái niệm quốc gia, chủ quyền quốc gia, quyền và nghĩa vụ cơ bản của quốc gia, vấn đề công nhận và kế thừa quốc gia

3.1 Khái niệm quốc gia và chủ quyền quốc gia

3.1.1 Khái niệm

3.1.2 Chủ quyền quốc gia

3.1.3 Quyền và nghĩa vụ cơ bản của quốc gia

3.2 Vấn đề công nhận và kế thừa quốc gia

3.1.1 Công nhận quốc gia

3.2.2 Kế thừa quốc gia

Thực hành chương 3:

Nghiên cứu, thuyết trình và phân tích án lệ:

Trail Smelter Arbitration (United States v Canada 1941)

http://www.casebriefs.com/blog/law/international-law/international-law-keyed-to-damrosche/chapter-18/trail-smelter-arbitration-united-states-v-canada/

Tài liệu tham khảo của chương 3:

- Tuyên bố của Đại hội đồng Liên hợp quốc năm 1970 về các nguyên tắc cơ bản điều chỉnh quan hệ hợp tác giữa các quốc gia

CHƯƠNG IV – LUẬT QUỐC TẾ VỀ LÃNH THỔ VÀ BIÊN GIỚI QUỐC

GIA

Giới thiệu khái quát về chương:

Chương này làm rõ các khía cạnh pháp lý về lãnh thổ và biên giới quốc gia, làm rõ chủ quyền và quyền chủ quyền của quốc gia đối với các vùng biển, vùng trời, chế độ pháp

lý với phi hành đoàn và việc vận chuyển hàng không quốc tế

4.1 Quy chế pháp lý quốc tế về lãnh thổ và biên giới quốc gia

4.1.1 Lãnh thổ quốc gia

4.1.2 Biên giới quốc gia

4.2 Luật quốc tế về biển

4.2.1 Khái quát chung về luật biển quốc tế

4.2.2 Các vùng biển thuộc chủ quyền quốc gia

4.2.3 Các vùng biển quốc gia có quyền chủ quyền

4.2.4 Biển cả quốc tế

4.3 Luật quốc tế về hàng không

4.3.1 Khái quát chung về luật hàng không quốc tế

4.2.2 Nguồn của luật hàng không quốc tế

4.2.3 Chế độ pháp lý quốc tế về vùng trời quốc gia, phương tiện bay và phi hành đoàn

4.2.4 Điều chỉnh pháp lý việc vận chuyển hàng không quốc tế

Thực hành chương 4:

Nghiên cứu, thuyết trình và phân tích án lệ:

Philippines v China (1985):

https://vi.wikipedia.org/wiki/Philippines_kiện_Trung_Quốc_về_Tranh_chấp_chủ_quyề n_Biển_Đông

Trial of the Century: Philippines v China in the South China Sea:

http://www.huffingtonpost.com/richard-javad-heydarian/trial-of-the-century-chin_b_10623660.html

Tài liệu tham khảo của chương 4:

- Công ước của Liên hợp quốc năm 1982 về luật biển

- Công ước Chi ca gô năm 1944 về hàng không dân dụng quốc tế

CHƯƠNG V – LUẬT QUỐC TẾ VỀ DÂN CƯ, NGOẠI GIAO VÀ LÃNH SỰ

Giới thiệu khái quát về chương:

Chương này phân tích các vấn đề cơ bản về quốc tịch, phân tích các trường hợp liên quan đến quốc tịch, Luật Quốc tịch Việt Nam, Luật quốc tế về nhân quyền, làm rõ quan

hệ ngoại giao và quan hệ lãnh sự, thiết lập cơ quan ngoại giao và cơ quan lãnh sự, quyền miễn trừ ngoại giao và quyền miễn trừ về lãnh sự

5.1 Quy chế pháp lý quốc tế về quốc tịch và Luật quốc tịch Việt Nam

5.1.1 Quy chế pháp lý về quốc tịch

5.1.2 Luật Quốc tịch Việt Nam

5.2 Luật quốc tế về bảo vệ nhân quyền

5.3 Cơ quan đại diện ngoại giao và cơ quan lãnh sự

5.3.1 Cơ quan đại diện ngoại giao

5.3.2 Cơ quan lãnh sự

5.4 Luật quốc tế về ưu đãi và miễn trừ ngoại giao và lãnh sự

5.4.1 Quyền ưu đãi và miễn trừ về ngoại giao

5.4.2 Quyền ưu đãi và miễn trừ về lãnh sự

Thực hành chương 5:

Nghiên cứu, phân tích và thuyết trình vụ việc: Swarna v Al-Awadi

(http://caselaw.findlaw.com/us-2nd-circuit/1539224.html)

Tài liệu tham khảo của chương 5:

- Pháp lệnh về qụyền ưu đãi, miễn trừ dành cho cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh

sự và cơ quan đại diện của các tổ chức quốc tế tại Việt Nam 1993

- Pháp lệnh lãnh sự 1990

CHƯƠNG VI – TỔ CHỨC QUỐC TẾ VÀ LUẬT KINH TẾ QUỐC TẾ

Giới thiệu khái quát về chương:

Chương này làm rõ các vấn đề cơ bản về tổ chức quốc tế với việc đi sâu làm rõ chế độ pháp lý, sự ra đời và vai trò của Liên Hợp Quốc, bên cạnh đó cũng giới thiệu một số tổ chức kinh tế quốc tế quan trọng trong khu vực và trên toàn cầu Phần hai của chương tìm hiểu vị trí đặc biệt của đồng đô la Mỹ trong hệ thống tài chính và tiền tệ thế giới, đồng thời phân tích tác động của các chính sách mới về tự do thương mại của Hoa Kỳ tới các quốc gia đang phát triển, trong đó có Việt Nam

6.1 Tổ chức quốc tế

6.1.1 Khái niệm

6.1.2 Những vấn đề pháp lý cơ bản

6.1.3 Liên hợp quốc

6.1.4 Một số tổ chức kinh tế quốc tế khu vực và toàn cầu

6.2 Kinh tế quốc tế

6.2.1 Vị thế của đồng đô la Mỹ trong thương mại toàn cầu

6.2.2 Các chính sách mới của Mỹ về tự do thương mại

Thực hành chương 6:

Nghiên cứu, thuyết trình và phân tích vụ việc:

(i) Chiến tranh tiền tệ giữa đồng đô la Mỹ và đồng nhân dân tệ Trung Quốc

(ii) Kiêu hãnh và định kiến trong thương mại Hoa Kỳ

Tài liệu tham khảo của chương 6: Bài viết của giáo sư Lan Cao (Giảng viên gửi qua email).

CHƯƠNG VII – GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP QUỐC TẾ

Giới thiệu khái quát về chương:

Chương này giới thiệu về các biện pháp nhằm giải quyết một cách hòa bình các tranh chấp quốc tế, giới thiệu về Tòa án công lý quốc tế và một số Tòa án quốc tế khác, đồng thời cũng giới thiệu về thiết chế trọng tài quốc tế

7.1 Các biện pháp hoà bình giải quyết tranh chấp quốc tế

7.1.1 Khái niệm

7.1.2 Các biện pháp cụ thể

7.2 Tòa án Liên hợp quốc và các Tòa án quốc tế khác

8 7.2.1 Tòa án Công lý Liên Hợp Quốc

9 7.2.2 Các Tòa án quốc tế khác

7.3 Trọng tài quốc tế

7.4 Cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO

Thực hành chương 7: Nghiên cứu vụ việc Ethyl Corporation vs Canadian

Government

Tài liệu tham khảo của chương 7:

Jack J Coe Jr.: Investor-State Arbitration

(https://www.americanbar.org/content/dam/aba/publications/dispute_resolution_magazi ne/Winter_2014_final_unified.authcheckdam.pdf)

7 GIÁO TRÌNH

- Lê Mai Anh (chủ biên): “Luật Quốc tế” Giáo trình Nhà xuất bản Công an nhân dân 2007

8 TÀI LIỆU THAM KHẢO

- Công ước của Liên hợp quốc năm 1982 về luật biển

- Tuyên bố của Đại hội đồng Liên hợp quốc năm 1970 về các nguyên tắc cơ bản điều chỉnh quan hệ hợp tác giữa các quốc giao

- Hiệp định Maraket về thành lập WTO

- Quy chế Roma năm 1998 về thành lập Toà hình sự quốc tế ICC

- Công ước Lahay năm 1930 về xung đột luật quốc tịch

- Công ước về hạn chế tình trạng không quốc tịch

- Hiến pháp 1992

- Luật kí kết và thực hiện điều ước quốc tế 2005

- Luật quốc tịch Việt Nam 2008

- Luật biên giới 2003

- Luật tương trợ tư pháp 2007

- Luật cơ quan đại diện nước Cộng hoà XHCN Việt Nam ở nước ngoài 2009

- Pháp lệnh về qụyền ưu đãi, miễn trừ dành cho cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự và cơ quan đại diện của các tổ chức quốc tế tại Việt Nam 1993

- Pháp lệnh kí kết và thực hiện thoả thuận quốc tế 2007

- Nguyễn Hồng Thao, Toà án công lí quốc tế, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Hà Nội 2000

- Đinh Quý Độ, Vấn đề cải tổ Liên hợp quốc trong bối cảnh quốc tế mới hiện nay, Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội, 2007

- “Luật Quốc tế” Học viện quan hệ quốc tế Hà Nội, 2007

Routledge, 1997.

- Ian Brownlie, Principles of Public International Law, Oxford University Press,

New York, 1998

- Malcolm N Shaw, International Law, A Grotius Publication, Cambridge University Press, 1997

Các trang Web cơ bản:

http://www.un.org;

http://www.icj-cij.org;

http://www.un.org/Depts/los/index.htm;

http://www.un.org/law/riaa/;

http://www.mofa.gov.vn;

http://www.nciec.gov.vn

9 PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ HỌC PHẦN

Điểm học phần được tính trên cơ sở điểm đánh giá của giảng viên (10%), điểm trung bình của 2 lần kiểm tra định kỳ học phần (hoặc làm bài tập nhóm) (40%) và điểm thi kết thúc học phần (50%)

Việc chấm điểm sử dụng thang điểm 10 Điểm kiểm tra định kỳ học phần, điểm đánh giá của giảng viên lấy điểm nguyên Điểm thi kết thúc học phần lấy lẻ đến 0,5 Điểm học phần lấy lẻ đến một chữ số thập phân

TRƯỞNG BỘ MÔN

TS Dương Nguyệt Nga

Hà Nội, ngày……tháng 6 năm 2015

HIỆU TRƯỞNG

GS.TS Trần Thọ Đạt