Học thuyểt tạng phủ

Học thuyết tạng phủ Học Thuyết tạng tượng Buổi thảo luận chuyên đề Học Thuyết tạng phủ Là một bộ phận trong yếu của y học cổ truyền Tạng là chỉ nội tạng, tạng phủ và các tổ chức bên trong cơ thể Tương.

HỌC THUYẾT TẠNG TƯỢNG

Buổi thảo luận

chuyên đề

• Tương là tượng trưng, là hình tượng, và các biểu

tượng về hình thái, chức năng sinh lý, hiện tượng bệnh lý của nội tạng phản ánh, biểu hiện ra bên

ngoài.

Chức năng chung của tạng phủ

là: tàng tinh khí, của lục phủ là thu nhân đồ ăn thức uống, tiêu hóa chúng hấp thu và phân bổ tân dịch, bài tiết chất cặn bã.

Ngũ tạng Y học cổ truyền

Mối liên hệ lẫn nhau trong hoạt

động sinh lý của các tạng

Tạng phủ có mối quan hệ mật thiết nhau và với tổ chức khí quan bên ngoài như 7 khiếu, da lông, tiền âm hậu âm… thể hiện tính thống nhất toàn diện cơ thể

3 Tâm khai khiếu ra lưỡi.

4 Có quan hệ biểu ly với tiểu trường, tương sinh tương khắc với các tạng khác

Tâm tàng thần

Thần chí là các hoạt động về tinh thần, tư duy Tinh và huyết là cơ

sở cho hoạt động tinh thần, mà tâm lại chủ về huyết nên tâm cũng chủ

về chí, tâm là nơi cư trú của thần vì vậy nói là

“tâm tàng thần”.

Tâm chủ huyết mạch

 Tâm khí thúc đẩy huyết dịch trong mạch

đi nuôi dưỡng toàn thân

 Nếu tâm khí đầy đủ, huyết dịch vận hành không ngừng, toàn thân được nuôi dưỡng tốt, biểu hiện ở nét mặt hồng hào tươi nhuận và ngược lại.

Tâm khai khiếu ra lưỡi

 Biệt lạc của tâm thông ra lưỡi, khí huyết của tâm đi ra lưỡi để duy trì hoạt động của chất lưỡi.

 Trên lâm sàng xem chất lưỡi để chẩn đoán bệnh ở tâm và các tạng phủ khác

 Đó là biểu hiện của việc bn bị thiếu máu Lưỡi trông nhợt nhạt vì máu thiếu chất sắt

và không mang đủ oxy tới miệng để giữ cho các mô (trong đó có lưỡi) hồng hào.

Lưỡi biểu hiện bệnh nhiệt

Có quan hệ với các tạng phủ khác

 Tâm hỏa sinh tỳ thổ

 Tâm hỏa khắc phế kim

 Quan hệ biểu lý với tiểu trường

Tâm Và phế

Tâm chủ huyết, phế chủ khí Tâm và phế phối hợp làm khí huyết vận hành duy trì các hoạt động cơ thể Khí thuộc dương, huyết thuộc âm, khí thúc đẩy huyết vận hành, huyết đi kéo theo khí, nếu khí không thúc đẩy huyết sẽ ngừng lại gây

ứ huyết, nếu không có huyết, khí mất chỗ dựa phân tán mà không thu lại được

Mối quan hệ bênh lý Tâm-Phế

 a Phế khí hư nhược, tông khí

trong tâm mạch không đầy đủ

gây ra tâm phế đều hư, tâm khí không thúc đẩy âm huyết, gây ứ huyết, làm đau vùng ngực (hay gặp ở các bệnh xơ cứng mạch

vành).

Tâm và phế

 Tâm chủ về hoả,tâm hoả vượng ảnh hưởng đến phế

âm một mặt xấu hiện các chứng tâm phiền, mất ngủ…, một mặt xuất hiện các chứng ho, ho ra máu…

Mối quan hệ bệnh lý Tâm và can

Cả hai tạng phối hợp tạo thành

sự tuần hành của huyết Trên lâm sànghay thấy xuất hiện chứng can,tâm âm hư hay can, tâm huyết hư: hoảng hốt, hồi hộp sắc mặt xanh, hoa mắt, chóng mặt, móng tay không nhuận.

Tâm và can

 Can chủ sơ tiết, tâm chủ về thần chí Hoạt động tinh thần chủ yếu do hai tạng tâm và can phụ trách, can

và tâm do huyết nuôi dưỡng, khi chúng có bệnh ngoài các chứng trạng về huyết kể trên còn có các chứng trạng về tinh thần như mất ngủ hay quên, hôig hộp, sợ hãi, giạn giữ…

Mối quan hệ bệnh lý Tâm và tỳ

 Tâm chủ huyết, tỳ sinh huyết Nếu tỳ khí hư không vận hoá được thì tâm huyết sẽ kém gấy hiện tượng hồi hộp, hay quên, mất ngủ, sắc mặt xanh gọi là chứng tâm tỳ hư.

Mối quan hệ bệnh lý Tâm và thận

 Tâm ở trên thuộc hoả, thuộc dương; thận ở dưới thuộc thuỷ, thuộc âm Hai tạng giao nhau để giữ được thế quân bình gọi là “thuỷ hoả ký tế” hay “tâm thận tương giao”.

 Trên lâm sàng nếu thận thuỷ không đầy đủ, không chế ước được tâm hoả gây các chứng: hồi hộp, mất ngủ, nằm mê miệng lưỡi lở loét gọi là chứng “tâm thận bất giao” hay “âm hư hoả vương”.

Tâm và thất tình nội thuơng

Tâm bào lạc

của Tâm.

Tâm, ngăn cản tà khí xâm nhập vào Tâm Tà khí xâm nhập vào

cơ thể,

bảo vệ cho Tâm.

Mối quan hệ giữa tâm bào và

các tạng phủ

 Do đường kinh của Tâm bào có đi giữa 2 kinh Tâm, Phế và xuống cơ hoành và bụng liên lạc Tam tiêu, nên trong bệnh lý Tâm bào có xuất hiện những triệu chứng có liên quan đến mối quan hệ trên

 Tâm bào lạc và Tam tiêu có liên quan biểu lý về Tạng phủ và trên đường kinh.

Bệnh lý tạo tâm bào lạc

 Trên thực tế lâm sàng các triệu chứng của bệnh của tâm và tâm bào lạc giống nhau: như trong bệnh truyền nhiễm có sốt (ôn bệnh) chứng hôn mê được gọi là “nhiệt nhập tâm bào” giống như chứng hôn

mê của tâm nhiệt

 Vì sao vậy?

1. Can tang huyết,

2. Can chủ về sơ tiết

3. Can tàng hồn, giũ chức năng

tướng quân chủ việc mưu lự

4. Can chủ cân, vinh nhuận ra móng

chân móng tay

5. Can chủ cân, vinh nhuận ra móng

chân móng tay

Can tàng huyết

tiết lượng máu trong cơ thể

cầu của cơ thể

* Trong trường hợp bệnh viêm gan cấp tại sao bn phải nghỉ ngơi tuyệt đối???

Can chủ về sơ tiết

 Sơ tiết là sự thư thái, thông thường còn gọi là “điều đạt” Can khí chủ về

sơ tiết giúp cho sự vận hành của khí các tạng phủ được dễ dàng, thông

suốt, thăng giáng được điều hoà

Điều hòa trên tiêu hóa, tình chí là biểu hiện rõ nhất

Can tàng hồn, giũ chức năng tướng quân chủ việc mưu lự

Hồn là sự cảm xúc, khi Can khí rối loạn thì người bệnh sẽ bị rối loạn cảm xúc, biểu hiện bằng sự trầm cảm.

Mưu lự : là tính toán, mưu tính, suy tưởng Mưu lự thuộc về hồn mà can tang hồn cho nên can là tướng quân chủ về mưu lự.

Can chủ cân, vinh nhuận ra

móng chân móng tay

 Cân là cân mạch gồm các khớp, gân, cơ, phụ trách việc vận động của cơ thể, can nuôi dưỡng các cân bằng huyết của can

 Móng tay móng chân là chỗ thừa của cân mạch, nên tình trạng thiếu đủ của can huyết sẽ có biểu hiện trên móng tay chân

Móng tay nhợt nhạt

 Móng tay nhợt nhạt có thể là dấu hiệu của những căn bệnh nghiêm trọng như bệnh thiếu máu, suy tim, bệnh gan, suy dinh dưỡng

 Nếu móng tay bạn hầu hết có màu trắng

và viền sẫm màu, có thể bạn đã gặp những vấn đề về gan như viêm gan Ngoài ra, các ngón tay có màu vàng cũng

là dấu hiệu của bệnh về gan.

Móng tay trắng

dài , hay quá nghiêm trọng thì không những móng

có màu sắc trắng bệch mà còn giòn, dễ gẫy, hình dáng móng sẽ thay đổi, thường có vẻ bằng phẳng, hay lõm xuống giống như một cái muỗng, nơi mọc móng mới lại lồi lên.



Can khai khiếu ra mắt

 Tinh khí của ngũ tạng thông qua huyết dịch đều đi lên mắt, nhưng chủ yếu là do tạng can vì can tàng huyết

và kinh can đi lên mắt

Biểu hiện bệnh can trên

 Tinh khí của ngũ tạng, lục phủ đều thông lên hội tụ tại mắt, nhờ đó mà mắt nhìn được, Nhờ tinh khí mà hội

tụ thành mục hệ: gồm đồng tử, long đen, lòng trắng, đường lạc, mi mắt…

Can và mối quan hệ với các

tạng phủ

Đởm

TỲ

Thận

Can và Đởm

 Đởm có quan hệ biểu lý với can, chứa chất mật (tinh chấp) do can bài tiết Cổ nhân nói: “khí thừa của can tràn vào mật, tụ lại thành tinh chấp” Mật giúp cho việc tiêu hoá đồ ăn

 Đây là mối quan hệ biểu lý

Can và tỳ

hoá, sự thăng giáng của tỳ vị có quan hệ đến sự sơ tiết của can Nếu sức tiết của can bị trở ngại

sẽ làm cho sự thăng giáng của

tỳ vị ,

tá tràng, viêm đại tràng…

Can và thận

 Can tàng huyết, thận tàng tinh Can huyết do thận kinh nuôi dưỡng, nếu thận tinh không đầy

đủ sẽ làm can huyết giảm sút

 Nếu thận âm hư không nuôi dưỡng được can âm, thì can dương vượng lên như trong bệnh cao huyết áp

Can và nội thương thất tình

Khi giận giữ con người hay có những triệu

chứng gì, mọt người hay giận giữ uất ức quá lâu thì sẽ ???