BÀI GIẢNG HỌC THUYẾT TẠNG TƯỢNG

PowerPoint Presentation HỌC THUYẾT TẠNG TƯỢNG MỤC TIÊU Sau khi học xong bài này, học viên có khả năng trình bày được 1 Nội dung học thuyết tạng tượng 2 Vận dụng HT vào chẩn đoán và điều trị bệnh Học thuyết Tạng tượng  Giới thiệu HT tạng tượng  HT của Y học cổ truyền  Tạng tạng khí trong cơ thể  Tượng biểu hiện của tạng khí ra bên ngoài (chức năng sinh lý hoặc bệnh lý được quy nạp theo tạng khí)  Tạng tượng gồm chức năng ngũ tạng + lục phủ  Tạng giữ chức năng tàng trữ tinh khí, vận hóa  Ph.

HỌC THUYẾT

TẠNG TƯỢNG

-

MỤC TIÊU

Sau khi học xong bài này, học viên có khả

năng trình bày được:

1 Nội dung học thuyết tạng tượng

2 Vận dụng HT vào chẩn đoán và điều trị bệnh

Học thuyết Tạng tượng

 Giới thiệu HT tạng tượng:

 HT của Y học cổ truyền

 Tạng: tạng khí trong cơ thể

 Tượng: biểu hiện của tạng khí ra bên ngoài

(chức năng sinh lý hoặc bệnh lý được quy nạp theo tạng khí)

 Tạng tượng gồm chức năng ngũ tạng + lục phủ:

 Tạng giữ chức năng tàng trữ tinh khí, vận hóa

 Phủ giữ chức năng thu nạp (thức ăn), truyền tống, đào thải (cặn bã)

Tạng tâm (quân hỏa) - tim

 Tâm tàng thần

 Tàng trữ tinh thần kinh, tư duy, trí tuệ, phản xạ

 RL: giảm phản xạ, mất ngủ, tâm thần bất an, tâm thần phân liệt

 Tâm chủ hỏa (tâm = quân hỏa)

 Quản lý về nhiệt cơ thể

 RL: người lạnh, sợ lạnh, vong dương, thoát dương

 Tâm chủ huyết mạch

 Quản lý, lưu thông huyết dịch trong lòng mạch (chức năng tuần hoàn)

 RL: xuất huyết

Tạng tâm (quân hỏa) - tim

 Tâm chủ hãn

 Quản lý, điều tiết mồ hôi

 RL: mồ hôi nhiều, ko mồ hôi

 Tâm khai khiếu ra lưỡi

 Biểu hiện ra lưỡi

 RL: viêm lưỡi, co cứng lưỡi

 Tâm- tiểu trường quan hệ biểu lý

 Bệnh thường gặp: tâm dương hư, tâm huyết hư,

tâm nhiệt, tâm huyết trệ

Tạng tâm (quân hỏa) - tim

Tạng tâm (quân hỏa) - tim

 Bệnh thường gặp:

 Tâm huyết ứ trệ: đau vùng tim, tim đập nhanh, mặt môi móng tay thâm tím  thuốc hành khí, hành huyết

 Tâm hỏa vượng: mặt đỏ, miệng đắng, niêm mạc

miệng lưỡi phồng rộp, đầu lưỡi đỏ, tiểu tiện nóng đỏ, lòng bàn tay chân nóng  thuốc thanh nhiệt, lợi thủy,

an thần

Tạng Can (gan & chức năng hoạt động)

 Can tàng huyết

 Dự trữ huyết (ngày nuôi cơ thể, đêm trữ ở gan)

 RL: thiếu máu, co gân

 Can chủ sơ tiết

 Sơ tiết mật  giúp tiêu hóa

 Điều hòa kinh nguyệt

 RL: rối loạn tiêu hóa, rối loạn kinh nguyệt

 Can chủ cân cơ

Tạng Can (gan & chức năng hoạt động)

 Can chủ cân cơ

 Quản lý hệ thống gân, bao khớp, dây chằng

 RL: gân, dây chằng ko bình thường (co cứng, mềm yếu …)

 Can chủ nộ

 Nóng giận hại can

 RL: nổi nóng, giận dữ

 Can khai khiếu ra mắt

 Can- đởm quan hệ biểu lý

Tạng Can (gan & chức năng hoạt động)

 Can khai khiếu ra mắt

 Biểu hiện tình trạng Can ở mắt

 RL: màu mắt ko bình thường, mờ mắt, thị lực giảm

 Can- đởm quan hệ biểu lý

 Bệnh thường gặp:

 Can âm hư  hỏa vượng

 Can huyết hư

 Can đởm thấp nhiệt

Bệnh thường gặp

 Can phong nội động

 Ngã đột ngột, hôn mê bất tỉnh, bán thân bất toại,

miệng mắt méo xệch Động kinh, bệnh Histeria

 Thuốc bình can tắt phong, trọng trấn an thần, sơ can giải uất

 Can hỏa thượng viêm

 Đầu đau căng, mặt đỏ, mắt đỏ, miệng đắng, lưỡi

hồng, hay chảy máu cam (nục huyết)

 Thuốc thanh nhiệt, giải biểu nhiệt, chỉ huyết

Tạng Tỳ

 Tỳ ích khí sinh huyết

 Hỗ trợ khí, sinh huyết dịch

 RL: mệt mỏi, tứ chi yếu, thiếu máu

 Tỳ chủ vận hóa thủy thấp, thủy cốc

 Phân giải thức ăn, vận chuyển và hấp thu chất dinh dưỡng, nước

 RL: rối loạn chuyển hóa thức ăn, phù nề, ỉa chảy

 Điều hòa cơ bắp, tứ chi

 RL: cơ yếu, teo; tứ chi yếu, mềm

Tạng Tỳ

 Tỳ chủ nhiếp huyết (Tỳ thống huyết)

 Giữ huyết lưu thông trong mạch

 RL: xuất huyết  thuốc kiện tỳ nhiếp huyết

 Tỳ khai khiếu ra miệng

 Trạng thái của tỳ biểu hiện ở miệng

 RL: tỳ hư  miệng nhạt; tỳ nhiệt  miệng ngọt

 Tỳ - vị quan hệ biểu lý

 Bệnh thường gặp: tỳ khí hư nhược, tỳ dương

hư, tỳ thấp nhiệt, hàn thấp khốn tỳ

 Ăn uống kém, bụng sôi, trướng đầy, đại tiện lỏng,

chân tay lạnh đôi khi co quắp, thân thể nặng nề, phù thũng

 Thuốc kiện tỳ, bổ dương, hóa thấp

Tạng Phế

 Phế chủ khí

 Quản lý, điều hòa phần khí

 RL: giảm lưu thông khí ở phổi, khó thở, hen, thở nông

 Phế chủ bì mao

 Quản lý da, lông

 RL: da khô, lông rụng

 Phế chủ thông điều thủy đạo

 Lưu thông, điều hòa đường nước

 RL: phù nề

Tạng Phế

 Phế khí chủ túc giáng

 Khí của phế hướng đi xuống

 RL: khí nghịch  hen PQ’

 Phế khai khiếu ra mũi

 Biểu hiện của phế ở mũi

 RL: ngạt mũi, mất khứu giác

 Phế - đại trường quan hệ biểu lý

Bệnh thường gặp

 Phong tà nhập phế

 Sợ lạnh, sốt cao, đau đầu, ho, sổ mũi, đau toàn thân

 Thuốc giải biểu, chỉ ho

Bệnh thường gặp

 Đờm phế thấp nhiệt

 Ho, suyễn, đờm đặc vàng mùi hôi, đau ngực, sốt

 Thuốc hóa đờm hàn, chỉ ho bình suyễn, thanh nhiệt

Tạng Thận

 Thận tàng tinh, sinh tủy

 Thận tàng trữ tinh sinh dục Thận sinh tủy  sinh huyết

 RL: suy sinh dục, vô sinh, thiếu máu

Tạng Thận

 Thận chủ hỏa mệnh môn:

 Thận = tướng hỏa

 RL: lạnh lưng  chân

 Thận khai khiếu ra tai, tiền âm, hậu âm

 Biểu hiện của thận ở tai, tiền âm, hậu âm

 RL: giảm thính lực, tiểu nhiều, tiêu chảy

 Thận – bàng quang quan hệ biểu lý

 Thận chủ thủy

 Bệnh thường gặp: thận dương hư, thận âm hư, thận khí hư

 Tai ù, đau đầu, mờ mắt, ra mồ hôi trộm, tiểu đục

 Thuốc bổ âm, liễm hãn, lợi niệu

 Thận khí hư

 Đau lưng, chân tay vô lực, tiểu nhiều, tiểu dầm, di

tinh, đoản hơi, suyễn tức

 Thuốc bổ dương, bổ khí, cố tinh sáp niệu

Lục phủ

 Đởm (mật)

 Đởm giữ chức năng trung chính (trung thực)  chủ quyết đoán

 Vị (dạ dày & chức năng tiêu hóa)

 Chứa và phân giải thức ăn

 Thượng tiêu: chủ thu nạp

 Trung tiêu: chủ vận hóa

 Hạ tiêu: chủ truyền tống cặn bã

 Phủ kỳ hằng: não, tủy, dạ con, xương, mạch