TIỂU LUẬN PHÂN TÍCH HỌC THUYẾT TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ Ở CÁC NƯỚC CHÂU Á – GIÓ MÙA CỦA HARRY TOSHIMA. LIÊN HỆ LÝ THUYẾT NÀY VỚI QUÁ TRÌNH CNH NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN Ở VIỆT NAM

Quá trình này được thực hiện không nhằm mục đích tự thân mà phục vụ các mục tiêu kinh tế xã hội của nông thôn cũng như của cả nước, xây dựng một nền kinh tế phát triển vững mạnh, tạo côn

HỌC VIỆN NGÂN HÀNG

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

Học phần: Lịch sử các học thuyết kinh tế

ĐỀ TÀI: Phân tích học thuyết tăng trưởng kinh tế ở các nước châu Á – gió

mùa của Harry Toshima Liên hệ lý thuyết này với quá trình công nghiệp hóa nông nghiệp, nông thôn ở việt Nam

Giảng viên hướng dẫn : Ths Vũ Mai Phương

Sinh viên thực hiện : Phạm Thị Hồng Nhung

Lớp : K23HTTTA

Mã sinh viên : 23A4040108

Hà nội, ngày 30, tháng 10 năm 2021

Table of Contents

PHẦN I: MỞ ĐẦU 3

PHẦN II: NỘI DUNG 4 Chương 1: Lý thuyết tăng trưởng kinh tế ở các nước Châu Á - gió mùa của Harry Toshima 4

1.1.Nguyên nhân 4

1.2.Nội dung 4

Chương 2: Thực trạng công nghiệp hóa nông nghiệp, nông thôn Việt Nam 6 2.1.Vai trò của nông nghiệp, nông thôn 6

2.2.Quan điểm của Đảng và nhà nước về công nghiệp hóa nông nghiệp, nông thôn 6

2.3.Thực trạng công nghiệp hóa nông nghiệp và nông thôn ở Việt Nam 7

Chương 3: Giải pháp 12

3.1 Giải pháp cấp bách 12

3.2 Giải pháp lâu dài 14

KẾT LUẬN: 15

TÀI LIỆU THAM KHẢO: 15

PHẦN I: MỞ ĐẦU

Trong quá trình xây dựng và phát triển , công nghiệp hóa nông nghiệp, nông thôn là quá trình lâu dài, cần được tiến hành một cách tuần tự và vô cùng quan trọng nhất là những nước đang phát triển như nước ta hiện nay Quá trình này được thực hiện không nhằm mục đích tự thân mà phục vụ các mục tiêu kinh tế xã hội của nông thôn cũng như của cả nước, xây dựng một nền kinh tế phát triển vững mạnh, tạo công ăn việc làm cho dân cư nông thôn Trong bối cảnh hiện nay chúng ta phải ưu tiên phát triển lực lượng sản xuất , chú trọng phát huy nguồn lực con người bởi nguồn lực con người đóng vai trò chủ chốt trong quá trình công nghiệp hóa nông nghiệp nông thôn Con người sáng tạo ra máy móc quản lý và sử dụng máy móc một cách hợp lý để phục

vụ và làm cho cuộc sống con người thoải mái hơn, thỏa mãn nhu cầu tự nhiên của con người Ngoài ra phải thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng phát huy lợi thế của từng vùng gắn với thị trường để sản xuất hàng hóa quy

mô lớn với chất lượng hiệu quả cao hơn Bên cạnh phát triển khoa học cũng cần phải chú ý bảo vệ môi trường phòng chống hạn chế giảm nhẹ thiên tai Trong những năm gần đây nhờ có công nghiệp hóa mà bộ mặt nông thôn đã

có bước chuyển biến đáng kể Tuy vậy nông nghiệp, nông thôn hiện nay vẫn đang đứng trước những thách thức to lớn , nhiều vấn đề về sản xuất và đời sống nông dân đang nổi lên gay gắt Do vậy đẩy nhanh tiến độ thực hiện chủ trương này của Đảng và Nhà nước là nhu cầu rất cấp thiết Xuất phát từ thực

tế cấp bách đó cùng với vốn kiến thức có được, em xin được trình bày tiểu luận về đề tài “Phân tích học thuyết tăng trưởng kinh tế ở các nước Châu Á - gió mùa của Harry Toshima Liên hệ lý thuyết này với quá trình công nghiệp hóa nông nghiệp, nông thôn ở Việt Nam”

PHẦN II: NỘI DUNG

Chương 1: Lý thuyết tăng trưởng kinh tế ở các nước Châu Á - gió mùa của Harry Toshima

1.1.Nguyên nhân

Harry Toshima – nhà kinh tế Nhật bản đã nghiên cứu mối quan hệ giữa khu vực nông nghiệp và công nghiệp dựa vào điểm khác biệt của các nước đang phát triển châu Á – gió mùa, đó là nền nông nghiệp lúa nước với tính thời vụ cao Theo Harry Toshima, mô hình kinh tế nhị nguyên của Lewis cho rằng việc tăng trưởng kinh tế do chuyển lao động dư thừa trong khu vực nông nghiệp sang khu vực công nghiệp mà không làm sản lượng nông nghiệp giảm

đi là không mang lại ý nghĩa thực tế đối với các nước châu Á– gió mùa vì ở các nước này trong khu vực nông nghiệp, nền nông nghiệp lúa nước vẫn thiếu lao động ở những thời điểm mùa vụ và chỉ thừa lao động lúc nhàn rỗi Chính

vì vậy Harry Toshima đã đưa ra lý thuyết tăng trưởng kinh tế mới đối với các nước đang phát triển ở châu Á gió mùa để từ đó phân tích mối quan hệ giữa khu vực nông nghiệp và công nghiệp trong sự phát triển kinh tế từ nông nghiệp chiếm ưu thế sang nền kinh tế công nghiệp

1.2.Nội dung

Giữ nguyên lao động nông nghiệp song phải tạo nhiều việc làm trong những thời kỳ nhàn rỗi bằng các biện pháp như tăng vụ; đa dạng hóa cây trồng vật nuôi; mở rộng quy mô chăn nuôi gia súc, gia cầm, nuôi và đánh bắt cá; mở mang nhiều ngành nghề mới để tạo việc làm tăng thu nhập, nông dân cũng sẽ có điều kiện thâm canh, tăng vụ như đầu tư thêm giống cây trồng mới, phân hữu cơ, công cụ, máy móc, kỹ thuật lao động mới, Thực hiện CNH nông nghiệp: xây dựng kết cấu hạ tầng vật chất như điện, nước, giao thông, thông tin liên lạc phát triển công nghiệp chế biến và cơ sở hạ tầng xã hội ( giáo dục, y tế, văn hóa ) cho nông thôn, giúp đỡ về cải tiến các tổ chức kinh tế nông thôn như HTX nông nghiệp, tổ chức dịch vụ nông thôn,; tổ chức

tín dụng,v.v Chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ câu lao động, thay thế lao động thủ công bằng lao động máy móc năng suất lao động cao Từ đó sẽ cải thiện đời sống nông dân, văn minh hóa nông thôn và kinh tế sẽ tăng trưởng, lại tránh được các sức ép về nhiều mặt đối với đô thị

Tiếp tục quá trình đa dạng hóa nông nghiệp, việc làm sẽ tăng lên, thúc đẩy

mở rộng thị trường sang các lĩnh vực khác như tiểu thủ công nghiệp, rồi công nghiệp chế biến và các dịch vụ khác Muốn vậy đòi hỏi phải có sự đồng bộ các hoạt động từ sản xuất, giao thông, dịch vụ, công nghiệp phân bón, công nghiệp cơ khí v.v trong nông nghiệp Như vậy, sự phát triển của khu vực nông nghiệp đã tạo điều kiện để phát triển khu vực công nghiệp và dịch vụ

Trong nông nghiệp, năng suất lao động tăng , tạo điều kiện thuận lợi cho việc di dân từ nông thôn ra thành thị để phát triển các ngành công nghiệp và dịch vụ Quá trình này diễn ra liên tục, cho đến một thời kỳ cụ thể sức kéo dài việc làm sẽ vượt qua tốc độ mở rộng lao động, khiến cho cung thị trường lao động thu hẹp và tiền lương thực tế trong nông nghiệp tăng lên Khi đó, các chủ trại sẽ tăng cường sử dụng máy móc để thực hiện cơ giới hoá trong nông nghiệp, thay thế lao động thủ công, tăng năng suất lao động nông nghiệp góp phần giải phóng lao động ở nông thôn Do đó, lao động di chuyển từ nông thôn ra thành thị nhiều hơn nhưng không làm giảm sản lượng nông nghiệp, tổng sản phẩm quốc dân GNP bình quân đầu người tăng nhanh Khi đó, quá trình chuyển đổi từ nền kinh tế nông nghiệp sang nền kinh tế công nghiệp được hoàn thành Nền kinh tế tiếp tục chuyển sang giai đoạn sau là sự quá độ

từ công nghiệp sang dịch vụ Từ đó, ông kết luận nông nghiệp hoá là con đường tốt nhất

C hương 2: Thực trạng công nghiệp hóa nông nghiệp, nông thôn Việt Nam

2.1.Vai trò của nông nghiệp, nông thôn

Nông nghiệp là ngành sản xuất sử dụng đất đai để trồng trọt và chăn nuôi, khai thác cây trồng và vật nuôi làm tư liệu và nguyên liệu lao động chủ yếu để tạo ra của cải vật chất, lương thực và thực phẩm để thỏa mãn nhu cầu bản thân Nhà kinh tế học Johnston và Meller đã nêu ra vai trò của nông nghiệp và nông thôn trong cuốn sách “Vai trò của nông nghiệp trong phát triển kinh tế”

Đó là cung cấp lương thực và thực phẩm cho xã hội, hệ số co dãn của thu nhập với cầu về lương thực ở các nước đang phát triển là cao, tức là khi chất lượng cuộc sống tăng thì nhu cầu về lương thực cũng tăng theo Trong đó nếu sản xuất nông nghiệp trong nước không tự cung cấp được thì bản thân nước

đó phải xuất ngoại để nhập khẩu lương thực chứ không phải nhập khẩu khoa học công nghệ để phát triển công nghiệp Quy mô và tốc độ tăng của nguyên liệu là nhân tố quan trọng quyết định quy mô và tốc độ tăng trưởng của các ngành đó Tạo ra nguồn vốn thặng dư để đầu cơ trong quá trình công nghiệp hóa Đó là một thị trường quan trọng cho các ngành nông nghiệp và nông thôn tập trung phần lớn lao động và dân cư nên đây có thể là thị trường rất quan trọng của công nghiệp và dịch vụ Muốn ổn định nền kinh tế thì phải phát triển nông thôn qua việc nâng cao đời sống vật chất lẫn tinh thần cho dân

cư nông thôn

2.2.Quan điểm của Đảng và nhà nước về công nghiệp hóa nông nghiệp, nông thôn

Công nghiệp hóa nông nghiệp, nông thôn được coi là chủ trương quan trọng và to lớn của Đảng trong quá trình thúc đẩy nền kinh tế phát triển, tạo công ăn việc làm để tăng thu nhập cho dân cư nông thôn đồng thời giúp giải

quyết các vấn đề liên quan đến chính trị xã hội của đất nước để từ đó đưa nông thôn nước ta bước tới trình độ văn minh, hiện đại Trong quá trình xây dựng và đổi mới đất nước chủ trương này được Đảng ta hình thành và phát triển khá sớm Ngay từ Hội nghị Trung ương khóa VII, Đảng đã xác định những vấn đề nội dung căn bản của công nghiệp hóa Trải qua các kỳ Đại hội

và các nghị quyết của Đảng thì vị trí, vai trò của nông nghiệp, nông thôn trong quá trình công nghiệp hóa ngày càng đề cao hơn và là thực tế khách quan Với tỷ lệ lớn dân cư ở nông thôn nước ta hiện nay không có sự giàu có của nông dân thì đất nước không có sự giàu có

Trong giai đoạn phát triển hiện nay, Đảng đã nêu ra và chỉ rõ nông nghiệp, nông thôn là một nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của quá trình công nghiệp hóa, là cơ sở , là lực lượng quan trọng để xây dựng và phát triển kinh tế xã hội

2.3.Thực trạng công nghiệp hóa nông nghiệp và nông thôn ở Việt Nam Đối với các nước sản xuất nông nghiệp trên thế giới, trong nhiều thập niên qua, công nghiệp hóa nông nghiệp vẫn luôn là xu hướng phát triển mà các nước hướng đến Đối với Việt Nam, đi cùng với quá trình đổi mới thì việc thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước về công nghiệp hóa

đã góp phần quan trọng trong quá trình phát triển, đưa đất nước thoát nghèo

và lạc hậu, nâng cao mức sống của người dân Đáng giá chung về thực trạng công nghiệp

A, Thành tựu, thuận lợi:

Trong những năm vừa rồi, nông nghiệp, nông thôn nước ta đạt được nhiều thành tựu quan trọng và nổi bật trong quá trình dịch chuyển các ngành kinh tế

ở nông thôn theo hướng công nghiệp hóa Nông nghiệp nước ta luôn duy trì ở mức tăng trưởng trung bình khoảng 3,5%/ năm, nằm ở mức cao trong khu vực châu Á nói riêng và khu vực Đông Nam Á nói riêng GDP toàn ngành nông

nghiệp Việt Nam đạt tốc độ tăng trưởng bình quân là 2,66%/ năm, năm 2018 đạt 3,76% đến năm 2019, 2020, 2021 dù trong bối cảnh khó khăn nhưng nền nông nghiệp nước ta vẫn duy trì đà tăng trưởng 2,2% Hơn nữa thị trường tiêu thụ nông sản của việt Nam được mở rộng hơn với cơ cấu sản xuất hiệu quả cao hơn, các vùng nông thôn từ đó mà cũng khoác lên mình những bộ mặt mới Công nghệ cao, sản xuất nông nghiệp hữu cơ được triển khai tại các khu vực vùng nông thôn đem lại giá trị hàng hóa lớn Nông, lâm thủy sản của nước ta tiếp tục khẳng định vị thế khi đạt mức tăng 2,89% trong giai đoạn từ năm 2012-2018 đóng góp 0,36% vào tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế Chuyển đổi khoảng 200000 ha trồng lúa kém hiệu qảu sang các cây trồng có hiệu quả cao hơn , bên cạnh đó tăng cường chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng khác có hiệu quả cao hơn Tổng vốn đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp tăng từ

22 nghìn tỷ đồng lên 231 nghìn tỷ đồng vào năm 2018- một con số tương đối lớn Cũng trong năm 2018, tổng diện tích gieo trồng lúa của nước ta giảm 134,8 nghìn ha nhưng năng suất lại tăng cao với sản lượng lúa đạt 43,98 triệu tấn, tăng 1,24 triệu tấn so với năm 2017; năm 2019 đạt 43,45 triệu tấn, tăng 12,2%; sản lượng rau các loại tăng 80,5%, trái cây tăng 50% Hiện năng suất lúa của Việt Nam cao nhất Đông Nam Á, đạt 5,6 tấn/ha, gấp đôi so với Thái Lan và 1,5 lần so với Ấn Độ; trở thành quốc gia có chỉ số bền vững an ninh lương thực cao hơn phần lớn các quốc gia đang phát triển ở châu Á Chương trình mục tiêu quốc gia về công nghiệp hóa nông nghiệp nông thôn giai đoạn 2010-2020, đến nay sau 10 năm triển khai đã đạt nhiều kết quả khả quan, làm thay đổi sâu sắc diện mạo nông thôn Việt Nam Năm 2019, tỷ lệ các xã đạt tiêu chí nông thôn mới là 54% và có 111 đơn vị cấp huyện hoàn thành nhiệm

vụ xây dựng nông thôn mới Đến năm 2020, khi dịch bệnh bắt đầu bùng phát tại Việt Nam, đồng thời chúng ta phải hứng chịu những hậu quả do lũ lụt, hạn hán gây ra, khó khăn là thế nhưng chúng ta vẫn hoàn thành tốt mục tiêu kép là vừa phát triển ngành, vừa phòng chống dịch hiệu quả đảm bà an toàn cho bà con yên tâm sản xuất So với năm 2019 thì năm 2020 giá trị sản xuất toàn

ngành tăng 2,75% và trong 5 tháng đầu 2021, tình hình sản xuất nông, lâm, thủy sản, toàn ngành đã được 22,58 tỷ USD tăng 30,3% so với cùng kỳ 2020 Các loại cây lương thực truyền thống như ngô khoai sắn có xu hướng giảm mạnh về diện tích và gần 200.000ha trồng lúa kém hiệu quả đã được thay thế bằng các loại cây trồng có năng suất và đạt hiệu quả cao hơn Các mô hình, cách làm ăn mới được hình thành và phát triển, nông thôn quy hoạch theo hướng công nghiệp hóa, cơ cấu kinh tế nông nghiệp chuyển dịch tích cực, kinh tế phát triển khá cao, nâng cao thu nhập cư dân nông thôn Tỷ lệ hộ

nghèo và cận nghèo ngày càng giảm, các chính sách an sinh xã hội ngày càng được chăm lo Các hợp tác xã kiểu mới, mô hình kinh tế trang trại tổng hợp, công ty gia đình ra đời và phát triển Nhà nước ta chú trọng xây dựng hệ

thống thủy lợi Tính đến nay cả nước có hơn 900 hệ thống thủy lợi quy mô diện tích phục vụ từ 200 ha trở lên Trong đó có 122 hệ thống thủy lợi vừa và lớn với diện tích phục vụ hơn 2000 ha, gần 20 nghìn trạm bơm, 290 nghìn ki-lô-mét kênh mương, và 26 nghìn ki-lô-mét đê các lọai bảo đảm cấp nước tưới cho khoảng 4,28 triệu ha đất canh tác nông nghiệp, 686600 hecta nuôi trồng thủy sản và khoảng 6 tỷ mét khối nước sinh hoạt Việc áp dụng các công nghệ sinh học vào trong nông nghiệp nước ta đã đạt được nhiều thành tựu trước hết

là việc tạo ra nhiều giống cây trông mới có khả năng chống lại các bệnh nấm tốt, vật nuôi mới, bên cạnh đó thuốc trừ sâu vi sinh cũng được sản xuất nhiều

Sự tồn tại đan xen nhiều loại hình quan hệ sản xuất trong nông nghiệp nông thôn như kinh tế hộ gia đình, kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân Việc đạo tạo nguồn nhân lực cho nông nghiệp nông thôn cũng đạt được những thành tựu nhất định Nhà nước không chỉ chú trọng đến việc nâng cao trình độ của

người lao động mà đội ngũ cử nhân, các kỹ sư có trình độ học vấn Đại học có lòng yêu nghề muốn gắn bó với nông nghiệp nông thôn để phát triển nền nông

nghiệp nước nhà cũng được chú trọng đến việc nâng cao chất lượng giáo dục

B, Hạn chế, khó khăn:

Bên cạnh những thành tựu đã đạt được trong công cuộc công nghiệp hóa nông nghiệp nông thôn thì còn tồn tại nhiều khó khăn, hạn chế Tỷ lệ người nghèo, hộ nghèo tuy có xu hướng giảm nhưng mức sống còn thấp Chênh lệch mức sống vật chất và văn hóa giữa nông thôn và thành thị giữa các vùng ngày càng tăng Ngành nghề tiểu thủ công nghiệp còn nhiều yếu kém, trong những năm gần đây khi các làng nghề, ngành nghề đã bắt đầu được phục hồi nhưng quy mô và tốc độ phát triển còn chậm, sự đa dạng về mẫu mã và chủng loại còn hạn chế, chưa có sự đa dạng phong phú về hình dáng, chất liệu và được các thợ làm hoàn toàn thủ công chính vì thế mà giá trị sản phẩm còn thấp, số lượng sản xuất ra chưa được nhiều, hiệu quả hoạt động của các ngành nghề còn chưa cao Trong quá trình hoạt động và sản xuất các ngành nghề tiểu thủ công nghiệp còn gặp nhiều khó khăn về khoản đầu vào ( nguyên liệu, vốn, công nghệ ) và đầu ra ( thị trường tiêu thụ) Vì là những ngành nghề mang đặc trưng của một vùng, khu vực nào đó nên vốn của các cơ sở tiểu thủ công phần lớn là vốn tự có, khả năng vay vốn ít vì gặp nhiều trở ngại Nguồn nguyên liệu có chiều hướng ngày càng khan hiếm, việc tạo một nguồn cung cấp

nguyên liệu ổn định cho các làng nghề là một vấn đề thời sự cần được đặt ra Hơn nữa trong quá trình sản xuất, công nghệ thiết bị còn chậm đổi mới, ảnh hưởng trực tiếp và lâu dài đến chất lượng, sản lượng, giá thành sản phẩm Ngoài vấn đề đầu vào thì vấn đề đầu ra cho các sản phẩm ngành nghề nước ta còn nhiều hạn chế Thị trường trong nước tiêu thụ chưa nhiều Nhất là trong bối cảnh dịch covid -19 vẫn đang diễn biến phức tạp,việc sản xuất, chế biến lưu thông hàng hóa nói chung và nông, lâm thủy sản nói riêng gặp nhiều rủi

ro và khó khăn dẫn đến chi phí tăng thời gian kéo dài làm giảm năng lực cạnh tranh của hàng hóa trên thị trường thế giới Trong quá trình kinh doanh sản xuất của các ngành nghề làng nghề xuất hiện những vi phạm về cơ chế quản

lý của nhà nước về thuế, giấy phép hoạt độnng kinh doanh, hàng nhái, hàng giả Ngoài ra sự phát triển bùng nổ các ngành nghề mới ở nông thôn đã làm xuất hiện nhiều mối hiểm họa tiềm ẩn với môi trường sinh thái khu vực này: ô