Thực tập ký SINH TRÙNG THÚ y

Chu n b thau, ch u, k p và rây tìm giun sán tr ng thành bên trong các cơ quan... Trichinella spiralis ph i ki m tra b ng phơ ng pháp ép cơ và tiêu cơ... TREMATODA SÁN LÁClonorchis sinens

Tr ng i H c Nông Lâm TP H Chí Minh

Khoa Ch n nuôi Thú Y

Th c T p

KÝ SINH TRÙNG THÚ Y

TS Lê H u Khơ ng

B môn B nh Lý - Ký Sinh Trùng

1 CÁC PH NG PHÁP XÉT NGHI M KÝ SINH TRÙNG

1.1 PH NG PHÁP XÉT NGHI M PHÂN TÌM TR NG GIUN SÁN

Các loài giun sán ký sinh trong ng tiêu hóa, ph i, gan th ng bài th i tr ng

nghi m phân tìm s hi n di n c a tr

1.1.1 Phơ ng pháp l y m u phân và b o qu n

L y m u phân tơ i khi thú v

Dùng g ng tay ho c bao nylon bao tay Khi l y m u phân xong l n ng

ho c bao nylon

thí nghi m thì ch

m u trong dung d ch formol 10% và

1.1.2 Phơ ng pháp phù n i (floatation method)

Phơ ng pháp này s

sán, noãn nang nguyên bào nh

ó tr ng và noãn nang s

bão hoà th ng

50% Phơ ng pháp này

c u trùng gà

- Cho 1-2 g phân vào c c thu tinh

- Thêm 10-15 ml n c mu i bão hoà và c c

- Kh y u r i l c qua rây l c (kho ng 81 l /cm2)

- L y ph n n c l c cho y vào ng nghi m hay bình có mi ng h p

- y phi n kính lên mi ng bình (phi n kính ph i ti p xúc v i dung d ch)

- yên 20-30 phút, l y phi n kính ra y lên m t lá kính s ch

- Xem kính v i phóng i 10x10 hay 40x10

1.1.3 Phơ ng pháp l ng g n (sedimentation method)

Th n

g

c s d ng ch n oán các loài sán lá, nh t là sán lá gan và sán lá

1

d c loài nhai l i Vì các loài tr ng này có t tr ng cao hơn các lo i n c mu i bão

hòa nên dùng n c s ch l ng g n

Cách th c hi n:

- Cho 5-10 g phân vào c c r i thêm n c s ch vào 2/3 c c

- Kh y u và l c qua rây (81 l /cm2)

- Cho ph n n c l c vào bình có áy h p và yên trong 3-5 phút

- Nh nhàng b ph n n c trong 2/3 bình r i châm n c m i vào

- yên 3-5 phút r i l i thay n c (l p l i 3-5 l n n khi n c tr nên trong)

- b ph n n c trên, l y c n cho lên lame ho c a petri xem kính

1.1.4 Phơ ng pháp m tr ng McMaster

Phơ ng pháp này dùng tính s tr ng giun trong 1g phân ánh giá c ng

nhi m giun th c hi n phơ ng pháp này c n ph i có bu ng m McMaster

Bu ng m g m có 2 bu ng nh , m i bu ng có chi u cao 1,5 mm; chi u r ng và dài là

10 mm Th tích bu ng m là 0,15 ml

− Cho phân và dung d ch NaCl bão hòa vào c c theo t l 1 phân + 14

NaCl

− Kh y u và l c b c n

− Thêm NaCl bão hòa vào úng m c n c c

− Ch 5 phút, m d i kính hi n vi (10 x 10)

1.2 PH NG PHÁP XÉT NGHI M PHÂN TÌM U TRÙNG GIUN SÁN

Phơ ng pháp này c ng d ng tìm u trùng trong phân ví d nh tr ng

h p Dictyocaulus ký sinh và tr ng ph qu n c a loài nhai l i, khi tr ng giun qua

ng ti u hoá theo phân ra ngoài thì tr ng ã n ra u trùng Ho c n u khi thu nh t

m u phân c thì trong phân tr ng c ng ã n ra y trùng C ng có tr ng h p ph i

tr ng n ra u trùng phân lo i ho c thu nh t u trùng sau khi nuôi tr ng dùng trong

các thí nghi m

1.2.1 Phơ ng pháp Baermann

D ng c Baermann g m có: m t cái ph u c t trên m t giá ng Ph u

c n i v i m t ng nghi m qua ng cao su, trên mi ng ph u c t m t rây l c (81 l /1cm2)

Cách th c hi n:

− Cho 5 gam phân ho c h n d ch nuôi u trùng lên l i l c, có th dùng v i

m ng b c phân

− n c m 45oC cho y ph u

− yên kho ng 4 gi L y ng nghi m ra ly tâm l y c n ki m tra u trùng

1.2.2 Phơ ng pháp Waid

Phơ ng pháp này dùng ch n oán

Cách th c hi n:

− n c m 45oC vào 1 c c sau

− yên t 30 phút n 1 gi

− G p b nh ng viên phân, l y n

u trùng trong phân dê c u

ó g p nh ng viên phân cho vào c c

c ly tâm tìm u trùng

1.3 PH NG PHÁP XÉT NGHI M GH

1.3.1 Phơ ng pháp t p trung

Phơ ng pháp dùng ch n oán gh Sarcoptes,Chorioptes, Psoroptes,

Knemidocoptes, Notoedres, Demodex…

Dùng dao c o l p v y c a gia súc nơi gi a ch da lành và da b nh cho n khi nào r m máu (vì gh ng m d i da) D i có h ng d a l ng Petri Ch t ch a này

c cho vào ng nghi m sau

trong phòng 2 gi

làm trong và tan các nhu mô s

l y c n ki m tra

1.3.2 Phơ ng pháp tr

Dùng dao c o l

nào r m máu nh

a Petri h ng ch t ch

lactophenol (acid lactic 1 ph n và glycerin 1 ph n) Dùng a dàn m ng và o

y lamel lên và em ki m tra lame 1 vài gi t dung d ch lugol 1‰ - 3‰

1.4.1 Xem tơ i: dùng kéo c t lông t nh m ch tai, dùng c n sát trùng Nên b

1.4.2 Nhu m giemsa

Cách nhu m:

l c

Khi gia súc ch t m tách t ng cơ quan riêng r Chu n b thau, ch u, k p và rây tìm

giun sán tr ng thành bên trong các cơ quan

2.1 Cơ quan tiêu hóa

Tách riêng t ng b ph n c a cơ quan tiêu hóa cho vào xô ho c ch u, quan sát

m t ngoài tìm u trùng, giun tr ng thành và Cyst Toàn b ch t ch a c thu gi

làm phơ ng pháp l ng g n Các cơ quan sau khi ã thu ch t ch a c n vu t niêm

m c và ki m tra toàn b các cơ quan này Thu l m giun

Gan: C t d c theo các ng d n m t và túi m t tìm sán ho c giun, quan sát

m t gan, sau ó c t nh ho c bóp nát ngâm trong n c mu i sinh lý 10 – 20 phút

L ng g n tìm ký sinh

Tuy n t y: làm gi ng gan Các ch t ch a c ki m tra b ng t ng d a Petri cho

n khi xong h t toàn b ch t ch a thu l m giun

2.2 Cơ quan hô h p

Quan sát k m t ph i, ph nang, x d c khí qu n và ph qu n ki m tra, thu

l m giun sán Sau khi ki m tra xong xé nát ph i làm phơ ng pháp l ng g n.

2.3 Cơ quan sinh d c ti t ni u

Ki m tra l p m bàng quang ni u

niêm m c t

tr ng, nh p, túi Fabricius tìm sán lá

Ki m tra các d ch kh p xơ ng, t y xơ ng

Ki m tra não b

Quan sát m t tim

ch Quan sát k

sán máng ho c l y máu làm phơ ng pháp l ng g n tìm sáng máng và các microfilaria.

C n ki m tra thêm các xoang b ng, xoang ph

quanh ng m ch, ph

2.6 H cơ và da

Quan sát t ch

trùng và m t s giun ch

tìm Cysticercus và Sarcocyst hay các d ng nang c a nguyên bào.

Trichinella spiralis ph i ki m tra b ng phơ ng pháp ép cơ và tiêu cơ.

Ký sinh trùng c ch t t nhiên trong n c th ng sau ó b o qu n trong các dung d ch sau:

- i v i giun tròn ngâm vào l có ch a dung d ch Barbagallo g m: NaCl (8,5 g) +

N c c t (970 ml) + formol (30 ml)

- i v i sán lá và sán dây ngâm vào l có ch a c n 70o sau ó dán nhãn

- i v i côn trùng: Ru i mòng dùng kim gút ghim xuyên qua ph n ng c r i ghim

-áy ng nghi m y n p và cho thêm vài gi t formol o

5

túc, c n cho vào dung d ch 0,1% eosine c t o màu ho c thay c n b ng dung

d ch glucose 10%

4 HÌNH THÁI VÀ C U T O C A KÝ SINH TRÙNG

4.1 Sán lá

Quan sát i th : xem hình d ng, kích th c

Quan sát câu t o:

- Giác mi ng, giác b ng, giác sinh d c (n u có), ru t

- Cơ quan sinh d c: tinh hoàn, túi sinh d c, l sinh d c, ng d n tinh

- Cơ quan sinh d c cái: Bu ng tr ng, t cung, tuy n noãn hoàng, túi ch a tinh,

tuy n mehlis

7.2 Sán dây

Quan sát i th : xem chi u dài, t u, c , tr ng thành và ch a

Quan sát c u t o:

- t u: Giác bám / rãnh bám, móc

- t tr

tr ng, t cung, tuy n noãn hoàng, âm

- t ch a: t cung phân nhánh/ túi tr

7.3 Giun tròn

Quan sát i th : hình thái và kích th c

Quan sát c u t o:

- u: Môi, mi ng, cánh u, cánh c , gai c , r ng, th c qu n

- uôi: túi uôi, s n uôi, gai giao h p ( c); l h u môn, l

7.4 Nguyên bào: quan sát hình d ng tr ng thành và các noãn nang

7.5 ng v t chân t

Quan sát i th : hình thái và kích th c

Quan sát c u t o:

sinh d c (cái)

- u: g c âu, xúc bi n (palp), kìm (chelicera), t m d i mi ng (hypostome)

-Ng c, b ng: chân, cánh, t m th , l th , l sinh d c, l h u môn, mai l ng, mai b ng,

rua (festoon)

TREMATODA (SÁN LÁ)

Clonorchis sinensis

Dicrocoelium

CESTODA (SÁN DÂY)

11