1. Trang chủ
  2. » Luận Văn - Báo Cáo

Nhân vật lịch sử thời Đinh Lê: Phần 2

115 2 0

Đang tải... (xem toàn văn)

Tài liệu hạn chế xem trước, để xem đầy đủ mời bạn chọn Tải xuống

THÔNG TIN TÀI LIỆU

Thông tin cơ bản

Tiêu đề Nhân Vật Lịch Sử Thời Đinh Lê: Phần 2
Năm xuất bản 1015
Định dạng
Số trang 115
Dung lượng 6,08 MB

Các công cụ chuyển đổi và chỉnh sửa cho tài liệu này

Nội dung

Nối tiếp phần 1, phần 2 của tài liệu Nhân vật lịch sử thời Đinh Lê tiếp tục trình bày tên, năm sinh, chức vụ, và các chiến công của các vị vua, các vị công thần thời Đinh Lê như: Nghĩa tín hầu Đào Cam Mộc; Thái hậu Dương Vân Nga; Sứ quân Nguyễn Siêu; Quan tứ trụ Trịnh Tú; Thiền sư Đỗ Thuận; Chi hậu nội nhân Đỗ Thích; Vệ vương Đinh Toàn; Thứ sử Nguyễn Công Trứ;... Mời các bạn cùng tham khảo để nắm nội dung chi tiết.

Trang 1

N G H I A TIN HAU

1 > A 0 C A M M O C ( ? - 1 0 1 5 )

Dao Cam Moc von la Dai than nha Tien Le,

luc dau gi\l chile C h i H a u N o i N h a n Cud'i ddi Tien

Le, t r i e u c h i n h suy v i , v u a Ngoa T r i e u hoang dam,

n g u tdi, dng l i e n ket v d i su" V a n H a n h m i i u ton L y Cong U a n len ngoi de t h a y the n h a T i e n Le

Sii cu t r u y e n l a i r a n g : K h i v u a Le L o n g D i n h (Ngoa Trieu) b a n g ha, vua n d i con t h d dai, L y Cong

U a n cung v d i Hu*u D i e n T i e n C h i H u y SCf la

N g u y e n De, m d i n g i i d i diidc dem 500 b i n h l i n h canh giu\ C h i H a u N d i N h a n Dao C a m Mdc do biet Cong U a n cd y m u d n n h a n viec t r u y e n ngoi, mdi

n h a n liic v a n g n g i i d i h o i de goi xem: "Mdi roi Chua thtfOng (chi Ngoa Trieu) ngu tdi, bao ngtfOc, lam nhieu viec bat nghia, trdi chan nen khong cho het tho; con ndi tho du, chtfa cang dang noi tinh the

Trang 2

khd khan Moi viec phien nhieu, bach than khong tfa, dan chung ngong ngong mong tim chan chua Sao ong khong nhan luc nay van dung mtfu cao, quyet doan sang sud't, xa thi xem ddu cii cua Thang

- Vu, gdn thi xem viec lam cua Binh-Le, tren thuan long trdi, diidi theo long ddn, md cii mudn khtf khtf giii tieu tiet lam gi!" Cong U a n nghe thay Cam

Moc n o i the, t r o n g b u n g t h i c h , n h i i n g con ngd Cam Moc co m i i u ke gi khac, mdi gia each m a n g rang:

"Sao dng lai ndi nhii the, tdi phai bat dng nop quan" Cam Mdc u n g d u n g hoi Cong U a n rang:

"Tdi thay viec trdi, viec ngtfdi nhtf the, cho nen tdi ndi ra cau ay Nay dng lai mudn cao giac toi, chi stf ldi ndi tiet Id thi chet, nen ran dng do thdi" Horn khac, Cam Mdc l a i bao Cong U a n rang: "Ngtfdi trong ntfdc ai cung bao ho Ly se phat, md ldi sam

do da hien rdi, do Id cai hoa khong the che gidu dtfcfc niia; chuyen hoa lam phuc chi trong budi mai, budi hdm Trong luc trdi trao,'ngtfdi theo, dng con ngan ngai gi ntfat" Cong U a n ndi: " Tdi da hieu rd

Trang 3

y dng, ciing vdi Van Hanh khong khac gi Neil thtfc nhi£ ldi ay, thi nen tinh ke thenao?" C a m Moc noi:

"Ong Id ngiidi cong minh, dung thtf, khoan hong, nhan tie, long ngtfdi phu thuoc Hien nay tram ho khd'n khd, ddn khong chiu ndi, dng nhan the lay nhan diic md vd vi, thi ngu'di ta tat xd nhau keo ve nhtf ntfdc chay chd thap, ai cd the ngan lai dtfcfc?"

Cam Moc biet viec can k i p , sd de c h a m se sinh bien, m d i n d i chuyen v d i cac k h a n h si va cac quan,

ai cung v u i long theo ca N g a y ngay h d m ay deu

hop ca d t r o n g t r i e u , b a n n h a u r a n g : "Hien nay ddn chiing khac long, tren dtfdi lia y, moi ngtfcfi chan ghet Tien de (chi Ngoa Trieu) ha khac bao ngtfcfc, khong mudn theo ve vua ndi, md deu cd long suy ton quan Than Ve Ly Cong Uan Bon ta khong nhan luc nay ciing nhau ton phii Than Ve Ly Cong Uan len lam Thien tie, phut chdc cd xay ra tai bien, chiing ta cd the gitf dtfcfc ddu khong?"

Bay gid, Dao C a m Mdc, N g u y e n De va cac

t i i d n g si cung n h a u d i u Cong U a n l e n c h i n h dien,

Trang 4

lap l a m vua T r a m q u a n deu lay rap 6 difdi san,

trong ngoai deu ho "van tue*', vang day ca k i n h

t h a n h Hoa L u \ •

Nhif vay, v a i t r o cua Dao Cam Moc du"a L y Cong U a n len ngoi t h a y nha T i e n Le cung gidng

nhxi vai tro cua t u d n g q u a n P h a m Cu" Lu"dng ton

pho Le D a i H a n h len ngoi t h a y nha D i n h

L y Cong U a n len ngoi, £>do Cam Moc dtfOc phong la Nghia Tin Hdu, sau l a i diiOc nha vua ga con gai tru'dng la Cong chua A n Quoc cho Thang 6 nam At Mao (1015), Dao Cam Moc mat Ong dude

Ly T h a i To t r u y t a n g la Thdi s t f , ttfdc a VtfOng

Ong va T r i n h V a n T u la h a i riidng cot t r o n g budi dau xay diing nen nha L y

Trang 5

THAI HAU

mJMXG V A N N G A

( ? - 1 0 0 0 )

Du'dng Van Nga, sii cu chep la Diidng Hau

(Hoang h a u ho DiiOng) (1? T h a n p h u ba la DiiOng The H i e n , que d t h o n N g a M y , xa Gia T h u y (huyen Nho Quan), que me d t h o n V a n L u n g , xa Gia V a n (huyen Gia V i e n ) , t i n h N i n h B i n h S i n h t h d i cha

me chi goi ba la Du'dng N u d n g (co gai ho Du'dng), sau k h i vao cung Hoa Lu", diidc goi ghep ten lang cha vdi t e n l a n g me t h a n h V a n - Nga N h a n dan dia p h i i d n g goi la Du'dng V a n Nga

T u d n g t r u y e n , luc V a n Nga m d i lot long, bi benh khdc da de het ngay qua dem, k h o n g ai cd the

i-^Mdt so' nha nghien ciiu lich sii hien dai chu thuyet rang, Du'dng Van Nga Id con gdi Du'dng Tam Kha (tiec la chau noi Du'dng Dinh Nghe), lay Ngd Xitdng Xi (chau noi Ngd Vtfdng Quyen), ong vua cuo'i ciing cua nhd Hdu Ngd, sau Id mot stf quan Bd Id me Ngo Nhat Khanh, sau mdi lay Dinh Tien Hoang, rdi Le Dai Hanh Co y kien lai cho bd la vd ciia Ngo Quyen? Day la van de can phai tham cHu, xin de ton nghi

Trang 6

do m'n d U d c M d t horn, co mot dao si den t h a m V i dao si do chi viet co doi dong chit vao long ban tay Van Nga la n i n bat:

"Nin di thdi, nin di thdi!

Mot than gdnh vac ca ddi sdn ha"

N a m M a u T h i n (968), D i n h Bo L i n h dep yen loan 12 su" quan, t h o n g n h a t dat niidc, len ngoi Hoang de, h i e u la D a i T h a n g M i n h Hoang de

M o t hdm, D a i T h a n g M i n h Hoang de ciidi ngifa rong r u o i ve t h a m vung T h u n g L a u , noi can cu" cu ciia nghia quan Hoa L i t t h u d ban dau D e n v u n g Nga M y , non x a n h niidc biec hi3u t i n h , chot D a i Thang M i n h H o a n g de n h i n ben song Hoang L o n g thay mot cd t h o n nit x i n h dep, tay cam hem cat cd, mieng hat v i von:

Anh di tan tia tan vdng

Deem cat bd ben dang sao dang

Tay cam ban nguyet xenh xang

Mot tram ngon cd lai hang tay ta"

Nha vua xudng n g i f a cho ngu'di den goi cd gai lai, n h u n g chiia k i p den ndi t h i cd gai da l a n vao riing cay bien mat K h o n g t i m diiOc cd gai, biet cd

Trang 7

nha ciia b a n bd m i n h xUa k i a cung d t r o n g d i n h Du'dng D i n h N g h e l a t i i d n g q u a n Du'dng T h e Hien, nha v u a ghe vao t h a m ong DUdng T h e H i e n tiep don n h a v u a r a t cung k i n h va a n can, sau l a i cho con gai r a chao diic vua D a i T h a n g M i n h Hoang

de n h a n r a c h i n h V a n N g a l a co gai cat co va da hat ben song liic nay N h a v u a x i n dUdc don nang

ve cung, sau l a p ba l a C o Q u o c H o a n g h a u (Hoang h a u nUdc ldn)

N a m Giap T u a t (974), DifOng V a n N g a sinh

H o a n g thu" t i i D i n h Toan L e n 5 t u d i , D i n h Toan dUdc v u a cha p h o n g l a Ve VUdng D e m r a m t r u n g

Trang 8

h a i du'dng t h u y bo tijf ai C h a u ( T h a n h Hoa) keo ve Hoa Lu- hoi t o i Le H o a n D u o n g T h a i h a u t h a y vay,

lo n g a i bao L e H o a n r a n g : "Bon Bac day quan khdi loan, lam kinh dong ntfdc nhd, vua con nhd yeu, khong du'dng ndi hoan nan, bon dng mtfu tinh the ndo, chd de sinh tai hoa ve satf'^K Le H o a n m6i

c h i n h don b i n h ma, d a n h b a i N g u y l n Bac, D i n h Dien Biet k i n h t h a n h Hoa L u co bien, phd ma Ngo

N h a t K h a n h dan hdn mot n g h i n chieh t h u y e n quan C h i e m T h a n h t i e n vao danh nUdc ta O bien gidi p h i a Bac, giac T o n g dang cat b i n h x a m lUdc bd coi T h a i h a u DUdng V a n Nga sai Le H o a n chon tudng si de chohg cU, l a i cd P h a m Cu L u o n g l a m Dai t u d n g t i e n phong K h i dang chuan b i x u a t binh, P h a m C u L u o n g cung cac tudng mac do

n h u n g phuc d i t h a n g vao t r i e u dudng, bao moi ngUdi rang:

"Thtfdng ngtfdi cd cong, giet ke khong theo menh lenh la ky luat hanh quan Nay Chua thtfdng tre thd, chiing ta dii het stfc lieu chet chong ke dich ben

(1) Dai Viet Stf ky Toan thtf, Sdd, trang 159

Trang 9

ngoai, may lap diidc chut cong thi ai biet cho Chi bang triCdc hay ton Thap Dao Ttfdng quan lam Thien tit, roi sau se dem quan di danh thi hdn" Quan si nghe noi the deu ho "van tue"^ "Thdi hdu nghe noi vay, sai Hiiu Ty dem dii nghi tru'dng riXdc Hoan vao cung, lay do rong khodc len minh Hoan, khuyen Hoan len ngoi Hoang de"

Le H o a n l e n n g o i H o a n g de, t h o n g l i n h dai

b i n h , t h u y bo h a i du'dng t i e n l e n c h a n d a n h quan

Tong d ai C h i L a n g va ciia song B a c h D a n g Du'dng

V a n N g a d l a i k i n h t h a n h Hoa L i i buong manh chap chinh, lo t o a n cong viec h a u phiidng, cung

bach q u a n lo h u y ddng lvfdng thilc cho dai quan

d a n h giac

Nam 981, cudc k h a n g chien chd'ng q u a n Tong

t h a n g l d i , Du'dng V a n N g a ddn L e H o a n chien

t h a n g t r d ve d Ben Ng\i (song V a n Sang, nay thuoc

t h i xa N i n h B i n h ) Cai t e n V a n Sang G i a n g (song Giiidng-Mav), r a ddi t£f do T t f d n g t r u y e n , L e Hoan

va Du'dng V a n N g a cd ngu'di con gai t e n la Phat

WDqi Viet Stfky Toan thu, Sddptrang 161-162

(2) Dai Viet Sii ky Tien Bien, Sdd, trang 162

Trang 10

Anh: Ttfdng Thdi hdu Du'dng Van Nga (Bao Quang Hoang Thdi Hdu) thd d den vua Le, xa Tru'dng Yen, huyen Hoa Lii, tinh Ninh Binh

Trang 12

N g a n lay D i e n T i e n C h i H u y Stf L y Cong U a n , ngtfdi lap ra nha L y vao n a m 1010 Con Le L o n g Viet va Le L o n g D i n h co p h a i la con cua Le H o a n vdi D t f d n g V a n N g a hay k h o n g hay de t o n n g h i

Nam Nham Ngo (982) Le Dai Hanh lap Dtfcfng Van Nga Id Dai Thang Minh Hoang hdu, la mot

trong n a m H o a n g h a u cua vua Le

Nam Canh Ty (1000), H o a n g h a u D t f d n g V a n

Nga khong dau 6m, ttf n h i e n qua ddi

H i e n nay, den t h d Le H o a n 0 T r t f d n g Y e n (Hoa Ltf) den vua D i n h , vua Le d T r u n g T r i i ( N i n h Giang, Hoa L t f ) va den l a n g Bach Cdc (xa T h a n h Ldi, h u y e n V u Ban, t i n h N a m D i n h ) deu cd ttfdng DtfOng V a n Nga T t f d n g ba d den Le D a i H a n h

(Trtfdng Yen, Hoa L t f , N i n h B i n h ) goi la Bao Quang Hoang Thdi hdu

Trtfdc day, k h i m d i lap den, n h a n dan con dat ttfdng D i n h T i e n H o a n g va DtfOng V a n Nga cung thd Den the k y thtf 17, A n P h u Stf Le Thuc H i e n

ndi: "Xud't gid tong phu" (lay chong theo chong), r o i

cho budc dai l u a t r a n g vao cd9 tay D t f d n g T h a i H a u

"dong" ve ben den Le T t f d n g t r u y e n , k h i ve den

k i n h do, Le T h u c H i e n b i d t f t r u d t ma c h e t !

Trang 13

SU Q U A N

N G U Y I N S I E U

( 9 2 4 - » 6 7 >

Nguyen Sieu ten huy la Nguyen Trien, sinh

gid t h a n , t h a n g gieng, n a m Giap T h a n (924) Ong von ngu'di D a Du'dng, t i n h Phuc K i e n , T r u n g Quoc

To n o i ong l a N g u y e n H a n g , m o t vo t u d n g co tieng cua Bac T r i e u , chet n a m 49 t u d i , dtfOc t a n g phong Co' Su D a i VUdng, co m i e u t h d d dong N g u H d Cha

la N g u y e n Ne, t a i lUc h d n ngUdi, a n h h u n g thien

ha, l a m q u a n t h d i T a n V u de, n a m quyen b i n h ,

h a m K i e u K y D a i T u d n g quan, D o T h o n g Quan

B i n h D u o n g H a u N h a n k h i "nUdc Nam co loan",

thUa l e n h cat t a m v a n t i n h b i n h , ba n g a n Ida ngUa sang N a m c h i n h B a y gid, K h u c VUdng (Khuc Thtia

D u , 905-907) bd cong nap, N g u y e n Ne cat dai b i n h sang "hoi t d i " N g u y e n Ne den T h a n h Qua, thiet lap n h a p h u , l a y ba N g u y e n T h i M a i , ngUdi trong

v d n g l a m vo be N g u y e n Ne dong ddn d dat V i e t 39

Trang 14

nam, cung vdi ba N g u y l n T h i M a i s i n h dUdc ba con

t r a i la Nguyen Khoan, Nguyin Thu Tiep, Nguyin Sieu, deu Id bac anh tudn phi thubng N g u y e n Ne

cang cham lo cung c6' va xay d u n g ban doanh ngay

j n d t v i i n g m a n h , b i n h giap t i n h nhue, lUOng thUc, voi ngUa ngay cang n h i e u D u d i t h d i Ngo ViiOng Quyen (939-944), ca ba con t r a i ong deu dUdc t r o n g dung: N g u y e n K h o a n l a m C a m H a t T u d n g quan, Nguyen T h u Tiep l a m T d X u y e n Do ho, N g u y l n Sieu l a m T h d n g L i n h T u d n g quan A i nay deu co

b i n h dan, ngUdi ngUdi deu quy phuc

N a m 79 t u d i , N g u y e n Ne mat Luc nay t h d i

H a u Ngd, t r o n g nUdc rd'i loan Ba con t r a i cua Nguyen Ne t r a n h g i a n h tudc v i va t h d a ke cua cha, nUdc nha l a i vd chu, nen ca ba dng keo b i n h dan d i

ba nga lap doanh p h d rieng, chiem cd m d i ngUOi mot vdng, t h a n h ba sd quan k h a m a n h t r o n g m u d i hai sU quan luc bay gid D a i T u d n g quan N g u y e n Khoan chiem cd h u y e n L a p T h a c h (Phd Tho)

T r u n g t u d n g N g u y e n T h u Tiep chiem cd v u n g T i e n Sdn (Bac N i n h ) T h d h g L i n h T u d n g quan N g u y l n Sieu chiem g i d v u n g P h u L i e t ( T h a n h T r i , H a Ndi)

Trang 15

N g u y e n Sieu n u d i du'dng m o n de 8 n g a n ngu'di,

b i n h m a co t r e n 10 v a n , dem ngay lo t o a n t h u phuc anh hao, the ltfc ngay cang m a n h N g u y e n Sieu cho N g u y e n T r i K h a i l a m T i e n Phong, N g u y e n Can l a m T a Dtfc, D d Co l a m Hutu Dtfc, P h a m Phuc

l a m Tong Q u a n cac q u a n

D e n t h a n g 11 n a m B i n h D a n (966), N g u y e n Sieu nghe t i n D i n h Bo L i n h chieu b i n h k h d i nghia

d Hoa Lu', b i n h h u n g t t f d n g ho' h a n g v a n ngtfdi, the nghieng t h i e n ha T h o n g t t f d n g N g u y e n Sieu cang cho q u a n l i n h l u y e n t a p vo b i , x a y t h a n h dap l u y

k i e n cd' de de p h d n g ngay k i a Bd L i n h d a n h ra Qua n h i e n , ngay 6 t h a n g 6 n a m D i n h Mao (967), D i n h Bd L i n h tu" n u i r t f n g H o a L t f , ctf cac ttfdng la N g u y e n Bd, Cao Sdn, D i n h Thie't, voi ngtfa t t f d n g si, a m a m ttf T h t f d n g Phuc, P h u X u y e n (Ha Dong) t r a n t d i , dong q u a n k i n k h u vtfc Ngoc Hoi B i n h Vong, gtfom giao sang loa, cd x i rdp dat

T h d n g t t f d n g N g u y e n Sieu cho cac ttfdng

N g u y e n T r i K h a , T r a n Con, Do Cd, P h a m Phuc md cong t h a n h r a righenh chien v d i n g h i a q u a n Hoa Ltf H a i ben d a n h n h a u t d gid D a n den gid T h a n

Trang 16

diidc v a i chuc hiep Q u a n cua N g u y e n Sieu chem diidc dau cua t u d n g D i n h la N g u y d n Bo t a i Co Dien, N g u y e n Phuc t a i V a n D i e n , Cao Sdn t a i Tiidng True, D i n h T h i e t t a i Tho A m M a u chay day dong rudng, t h a y chet day du'dng

T i i Hoa L i i , nghe t i n b a i t r a n , cac h d tiidng ciia

m i n h l a i b i giet ca, D i n h Bd L i n h n o i t r a n l d i dinh, sai dem 30 ngu'di dan du'dng r a chem dtfdi cd, l a i sai D a i T i i d n g quan N g u y e n Bac d i t i e n phong

l i n h tiidng si mot v a n ngu'di Th&p Dao T i i d n g quan

Le Hoan l a m tiep Ung l i n h 8 n g a n quan, voi ngUa ngan thdt, va m o t canh quan gdm t i n h b i n h bay van, do V a n T h a n g ViiOng trUc tiep thdng l i n h , deu theo du'dng t a t t i e n ve P h u Liet, t r u y e n lenh k h i nghe tieng phao n d t h i n h a t loat bon h i i d n g xong len dai pha quan giac

Thdng t u d n g N g u y l n Sieu biet t i n D i n h Bd

L i n h cat dai b i n h den danh lien t d chiic hdi the roi chia quan l a m h a i bd phan: M o t bd p h a n cd' t h u giijf thanh, mot bd p h a n d i cau vien b i n h cua N g u y e n Khoan va N g u y e n T h u Tiep Horn ay la ngay 15

thang 7 am lich nam Dinh Mao (967), l u dang cudn

Trang 17

cudn, t r d i niidc m o t m a u , song to gid ldn, t h u y e n liiOng, k h i gidi va b i n h si cua N g u y e n Sieu b i mat

h a u het N d a dem, D i n h Bo L i n h sai 10 ngu'di

n g a m len vao d a i b a n doanh cua N g u y e n sieu,

t h i i a gio phong hoa, I d a chay n g u t t r d i Q u a n Hoa

L u nghe phao l e n h , dong loat t r o n g d a n h ra, ngoai

d a n h vao, t h a sdc chem giet, pha sach, san bang dai ban doanh cua N g u y e n Sieu N g u y e n Sieu the cung, liic k i e t , l e n ngUa chay den bd song Hong, ca ngudi, ngUa n h a y x u d n g song t u v a n Xac Nguyen Sieu va ngUa t r d i den B a i X u y e n , ba t h a n g sau ngudi ta vdt l e n m a m a t T h d n g t u d n g v a n con tudi

n h u luc song M o i n g u d i cho la T h a n V d con dng

N g u y e n T r i e u cung v d i cac de t d ben dem t h i the

N g u y e n Sieu an t a n g t a i b a i p h u sa, sau dan dia phudng goi la M a B a i , r o i lap den t h d dng d ben song gan chd xa D o n g P h u L i e t de te t u

Trang 18

D O N G THANH V U O N G

Le Ngan Tich la con thtf hai cua Le Dai Hanh,

chtfa rd n a m sinh, n a m mat, dtfOc phong ttfdc la

D o n g T h a n h Vu'o'ng

Ngtfdi con t r t f d n g cua Le D a i H a n h la T h a i t i l Long T h a u , ttfdc K i n h T h i e n D a i V t f d n g b i m a t sdm Le ra N g a n T i c h dtfdc lap l a m T h a i ttf, n h t f n g luc bay gid ngtfdi con thtf n a m cua Le D a i H a n h la

Le Long D i n h ( K h a i M i n h Vtfdng) m u d n t r a n h gianh dia v i ay va Le D a i H a n h cung mudn cho Long D i n h l a m T h a i ttf Le N g a n T i c h vd cung phien gian D i n h t h a n k h u y e n v u a Le khong dtfOc

bd t r t f d n g lap thtf V u a L e D a i H a n h t u y nghe theo khong lap L o n g D i n h len T h a i ttf, n h t f n g cung khong lap Le N g a n T i c h ma l a i lap ngtfdi em thtf

ba ciia dng la Le L o n g V i e t len l a m T h a i t i l vao thang gieng n a m Giap T h i n (1004), dong t h d i gia phong dng va Le L o n g D i n h l a m D a i VtfOng

Trang 19

Den t h a n g 3 nam At Ty (1005), v u a Le D a i

H a n h mat, L e N g a n T i c h , L e L o n g D i n h va ngu'di

em thai c h i n l a T r u n g Quoc V t f d n g L e L o n g K i n h deu day q u a n n d i day, d a n h l a n n h a u sudt t a m

Trtfdc t i n h c a n h h u y n h de t t f d n g t a n , c h i n h stf

do n a t do, Le N g a n T i c h cam ctf k h o n g ndi, thua chay vao dat C i i L o n g ( T h a n h Hoa) L e L o n g D i n h luc nay vtfa l e n l a m vua, v t f a cat q u a n duoi bat Le

N g a n T i c h L e N g a n T i c h sd h a i , cung mot so' bo thudc chay sang C h i e m T h a n h , n h t f n g chtfa den noi t h i b i n g t f d i chau T h a c h H a giet chet d ciia bien

Cd L a (nay la K y L a , H a T i n h )

Trang 20

SU Q U A N

N G U Y E N T H U T I E P

Nguyen Thu Tiep von la ngiidi ho La, d quan

Ba A n ( T r u n g Quoc) Cha la N g u y e n Ne (con cd ten

la L a T h a n h , l a m K i e u K y t i i d n g quan t h d i T a n V u

De - T r u n g Quoc, sau sang V i e t N a m ) , me la

Nguyen T h i M a i (con cd t e n la Nguyen, ngtfdi V i e t

Nam) M o t h d m L a Tiep n h a n den T i e n D u (Tien

Sdn, Bac N i n h ) , t h a y v u n g nay canh vat t r d phd,

thang dia, ben d t f n g t r a n g t r a i , ddi l a m ho Nguyen

Ve sau, t r a n g t r a i nay t r d t h a n h t r a n g N g u y e n Xa

N a m 965, k h i N a m T a n VtfOng nha H a u Ngd mat,

cac h u n g t r t f d n g dua n h a u ndi day chiem cd cac

quan ap de ttf gid, chd t h d i cd t i n h ke ba chu

H a i a n h em r u d t vdi N g u y e n T h u Tiep la

Nguyen K h o a n , N g u y e n Sieu cung t r d t h a n h h a i

sd quan chiem g i d h a i vung: N g u y e n K h o a n chiem

gid v u n g T a m D a i (Yen Lac, V i n h Phuc), Nguyen

Sieu g i d T a y P h u L i e t ( T h a n h T r i , H a Ndi) Con

Nguydn T h u Tiep chiem g i d m i e n T i e n D u , dap

Trang 21

t h a n h , dao hao, t u y e n b i n h t r d h l d n g , t r d t h a n h mot t r o n g 12 sd q u a n k h a h u n g m a n h

Ong t i l x i m g l a N g u y e n L e n h Cong N h a n dan

t r o n g v u n g va b i n h si d i f d i tru'dng goi ong l a Ba A n

T h a i Lao Quan Vdc ngu'di dng cao l d n , giong ndi vang n h i i sam n e n ngu'di t a con goi dng la L d i Cong (dng Sam)

D i n h T i e n H o a n g p h a t cd dep loan, sai D a i

T u d n g q u a n N g u y e n Bac d a n d a i q u a n den danh,

N g u y e n T h u T i e p k h o n g chong dd ndi, bd t h a n h chay vao H o a n Chau, sau do t h i m a t d Cda Cdn (Nghe A n )

Sau ngay D i n h T i e n H o a n g d a i d i n h , dan lang

N g u y d n X a ( T i e n Sdn, Bac N i n h ) t i i d n g nhd dng, lap den thd, sau den chuyen t h a n h d i n h l a n g Tien

Xa, t o n g N d i V i e n , h a y l a xa H a p L m h , h u y e n Tien Sdn, t i n h Bac N i n h

(i)"Thanh Hoang Viet Nam" - NXB VHTT - Hd Noi - 1997 • trang 559

Trang 22

Q U A N TU TRU

T H I N H T I J ( 9 2 4 - ? )

Theo sach Ninh Binh toan tinh dia chi

khdo bien viet n a m Ttf Dtfc thtf 15 (1863) cua

N g u y l n T i i M a n : "Cong ciing tudi, ciing que vdi Dinh De Sii chep thieu mat chiic quan, khi Thieu

De (tiic Dinh Toan) len ngoi, Cong di sang trieu Tong (Trung Quoc) cau phong"

T r i n h T u s i n h n a m Giap T h a n (924), cung lang vdi D i n h T i e n Hoang T h d i tho au, cung dtf tap t r a n cd'lau v d i Bd L i n h ; sau theo D i n h Bd L i n h

di danh dep cac sd quan D i n h Bd L i n h len ngoi Hoang de, T r i n h T d dtfdc dtf viec t r i e u chinh, la mot trong T d T r u cua t r i e u D i n h V u a D i n h t h i e t

trieu, v i t r i cua dng bao gid cung: "Ben td Bac, Dien, ben hiiu Tii, Co"

N a m A t H c f i (975), D i n h T i e n Hoang sai dng dem vang, lua, stfng te, nga voi sang cohg nha Tong Sau do nha T o n g sai ngtfdi m a n g che sach sang gia phong cho N a m V i e t V t f d n g D i n h L i e n lam K h a i P h u N g h i D o n g T a m T y K i e m h i e u T h a i Stf Giao C h i Q u a n V t f d n g

Trang 23

Do T h u a n x u a t gia t t f thuc) nho, t h u giao vdi

L o n g Tho P h u T r i , n o i t i e n g la cao tang O n g dtfdc vua Le D a i H a n h t r o n g v o n g k h o n g k e m gi

Stf gia n h a T d h g l a L y Giac, m o t ngtfdi r a t gidi

t h i ca K h i t h u y e n dang bong b e n h t r e n song

H o a n g L o n g , den ben Sach G i a n g (khuc song

H o a n g L o n g ngang xa G i a Phtfdng, h u y e n Gia

V i e n , t i n h N i n h B i n h ) , chdt cd h a i con ngong trdi dang bdi t r e n song, L y Giac cao h t f n g n g a m :

Trang 24

Nga nga Ixidng nga nga

NgUdng dien htfdng thien nha

(Song song ngong mot ddi

Ngfia mat ngd chan trdi)

Do T h u a n vita cheo t h u y e n b a n g ddi chan k h a

t h u a n thuc, vtfa n g a m tiep ngay:

Bach mao phd luc thuy

Hong trao bai thanh ba

(Long trang phdi dong biec

Song xanh chan hong bdi)

L y Giac vo cung ngac n h i e n , cam phuc ngu'di l a i

do cua ntfdc D a i Co V i e t m a hay chtf Ve den k i n h

do Hoa Ltf, stf T d h g tiep k i e n v u a Le v d i t h a i do va

cd chi het stfc k h i e m nhtfdng d stf q u a n Hoa L t f ,

L y Giac l a m mot b a i tho gtfi cho Do T h u a n :

Hanh ngd minh thi tan thinh du

Nhat than nhi do sii Giao Chau

Dong Do Itfdng biet tam ltfu luyen Nam Viet thien trung vong vi htfu

Md dap yen van xuyen lang thach

Xa tri thanh chtfdng phiem trtfdng ltfu Thien ngoai htfu thien tfng vien chieu Khe dam ba tinh kien thiem thu

Trang 25

D i c h thd:

May gap thdi binh dtfcfc giup mtfu, Mot minh hai Itfdt stf Giao Chau Dong Do may dp con ltfu luyen,

Nam Viet nghin trung van tfdc cau Ngtfa vtfdt khoi may xuyen da ch&m,

Xe qua riing biec vtfdt dong sau

Ngoai trdi lai cd trdi soi niia,

Song lang khe dam bong nguyet thdu

Dd T h u a n dem b a i t h d nay d a n g vua Le Vua cho goi nha su" Ngo K h u o n g V i e t cho xem Khuong

V i e t dai su" t a u : B a i t h d nay co y t o n t r o n g Be ha

k h o n g khac gi v u a Tong V u a Le k h e n y tho, tang

cho sd T o n g r a t h a u K h i L y Giac t i i biet ve niidc,

vua Le l a i sai K h u o n g V i e t l a m b a i h a t de tien Ly Giac ve niidc ke l a i v d i v u a Tdhg, v u a Tdhg vd cung

k h a m phuc v u a Le va dat niidc con ngu'di D a i Co Viet

Nam Tan Mao (991), D d T h u a n mat, tho 76

t u d i Ong con de l a i tac p h a m "Bd Tat hieu sam hoi van"

Trang 26

CHI HAU N O I N H A N

1 ) 6 T H I C H (? - 9 7 0 )

Do Thich la quan Ndi giam nha Dinh, que 6

lang D a i De, h u y e n T h i e n Ban, nay la h u y e n V u Ban, t i n h N a m D i n h( 1 )

Do T h i c h x u a t t h a n la mot vien l a i 6 Dong Quan , co sdc khoe hOn ngu'di, co cong ctiu vua

D i n h t r o n g mot l d n nha vua b i q u a n dich dudi gap Sau k h i len ngoi, D i n h T i e n H o a n g cho Do T h i c h diiOc vao cung d i n h Hoa L i i h a u canh vua, gid chdc Chi H a u N o i n h a n

Cung co t a i l i e u ndi rang, Dd T h i c h la con t r a i

Dd Canh Thac, mot sd q u a n m a n h d Dd Dong Giang ( T h a n h Oai, H a Tay), b i vua D i n h danh dep, cho con t r a i vao k i n h t h a n h Hoa L i i t i m each am hai cha con D i n h T i e n H o a n g de bao t h u

C) Theo truyen thuyet dan gian, Do Thich khong ro que quan

d ddu, ngu cii d lang Ha Cheo nay thuoc xa Ninh Sdn, huyen Hoa Ltf, tinh Ninh Binh

(2) Chtfa ro dia danh nay thuoc d ddu

Trang 27

T r u y e n t h u y e t va sd cu deu g h i l a i r a n g , mot dem, Do T h i c h n a m m o n g t h a y co ngoi sao sa vao mieng, cho la co d i e m t o t l e n ngoi de viidng, ben nudi y dd t h o a n doat cd n g h i e p n h a D i n h

T h a n g 10 nam Ky Mao (979), D d T h i c h t a m

thuoc doc vao long l d n r o i t i e n dang cho vua D i n h

H a i cha con v u a D i n h a n p h a i thudc doc deu chet

ca Do T h i c h sd h a i , l a n t r o h t r e n m a i cung dinh

N a m t r e n m a i ngoi m a y ngay n a n g rat, doi an, hdm ay t r d i dd m i i a , Do T h i c h bo den m a n g niidc vdc nii6c de udng C u n g n d t r o n g t h a y ben bao cho

D i n h Quoc Cong N g u y e n Bac bat giet chet "Bac sai ngtfdi bat dem chem, dap nat xtfOng vd bam thit ra tiing manh, chia cho ngtfdi trong ntfdc an, ai cung tranh nhau an" X e m the cung d u biet quan

q u a n t r o n g niidc vd cung cam g i a n D d T h i c h , ke sat

h a i vua D i n h va N a m V i e t V i i d n g D i n h L i e n

T u d n g t r u y e n , triidc day den t h d D i n h Tien

H o a n g d T r i i d n g Y e n (Hoa Lu") cd t i i d n g D d Thich

(t)Bai Viet Stf ky Toan thi/, Sdd, trang 158

Trang 28

Cii moi n a m den ngay h o i Tru'dng Y e n (thang 3) hay ngay le k y v u a D i n h ( r a m t h a n g t a m ) , l a ngu'di

ta l a i dem t t f d n g D o T h i c h r a cho h a i hie si khao

h i n h b a n g chay vo D a n h den k h i nao ttfdng Do Thich do mo h o i r a m 6 i t h o i L a u ngay, ttfdng Do Thich da hong, tuc k h a o h i n h D o T h i c h cung khong con niia

Trang 29

SU Q U A N

D O C A N H T H A C

( 9 2 8 - 0 6 7 )

Do Canh Thac td tien von ngtfdi d Quang

L a n g , T r u n g Quoc Cha dng la D d Tac, me la T r a n

T h i Tho, gia d i n h t h t f d n g l a m viec tot, chuyen lam nghe y c t f u ngtfdi, l a i h a y chan cap giup dd nhtfng ngtfdi ngheo k h d A i cung k h e n day l a gia d i n h tich dtfc

N a m Do Cong 37 t u d i , ba T r a n T h i 36 t u d i van chtfa cd con cai M o t dem, h a i dng ba m d n g m i thay

h a i con gau ttf t r e n k h o n g t r u n g giang xudng trtfdc san, n h a y m u a t u n g t a n g H a i vd chong dng bat dtfOc m o t con, t h e r o i c a m tfng m a cd mang Den ngay 12 t h a n g 5 n a m M a u T y (928) s i n h ra mot cau con t r a i , p h o n g t u d i n h d i , dang mao k h o i ngd, qua la m o t bac sieu p h a m O n g ba dat t e n con la

C a n h Thac L d n len, C a n h Thac t a i k i e m v a n vd

N a m 18 t u d i , D d C a n h Thac cung N g u y l n Thu Tiep, P h a m Bach H o , L y K h u e , N g u y l n Khoan

Trang 30

rdi T r u n g Quoc x u d n g dat V i e t t a phd giup Ngo ViiOng Quyen D e n k h i Ngo V i i d n g Q u y e n qua ddi,

Luc bay gid, d Hoa Lu", D i n h Bd L i n h gap t h d i day nghia, cd D i n h Dien, N g u y e n Bac, Le H o a n giup siic n e n d a n h d a u t h a n g dd, x t f n g la V a n Thang Viidng Cac stf q u a n khac da b i D i n h Bd

L i n h danh dep, duy chi con stf q u a n D d C a n h Thac

ma thdi

M o t hdm, D i n h Bd L i n h b a n m i i u cung cac

ttfdng si rang: 'Do Canh Thac tri dung miiu ItfOc, chi cd the thang bang ke, chit khong thang bang liic dMc" The' r d i , n h a n luc dem t d i , Bd L i n h chia

Trang 31

q u a n t h a n h 4 dao t i e n d a n h C a n h Thac Canh Thac b i d a n h b a t ngd, 72 t r a i b i chia cat, d a u dudi

k h o n g d n g c d u dtfdc n h a u T a t t h a y t h a n h l u y , ddn

t r a i , l t f d n g thtfc, t h u y e n chien, k h i gidi deu b i Bo

L i n h tiidc doat, p h a p h a c h t a n t a n h C a n h Thac

t a p hop b i n h ltfc d a n h n h a u v d i Bo L i n h m o t nam

t r d i L t f d n g h d q u a n n h a u quyet liet M o t h d m giao chien v d i D i n h B d L i n h , C a n h Thac b i m o t m u i ten lac l a m sat t h i i d n g , l a i b i b e n h sot l i e n m i e n , thay

k h o n g t h e dich l a i diidc v d i Bo L m h , dng ben chon

10 t a y t h u y e n de b i m a t r u t ve Bac quoc N h i i n g ve tdi n u i D o n g L i n h p h u L a n g G i a n g ( L a n g Sdn) t h i dng b i m a t Horn do l a n g a y 25 t h a n g 10 n a m D i n h

H o a n g d u n g m a n h nhtf t h e m a D d C a n h Thac mot

t h a n d a m chohg l a i b e n phong cho dng la Doc Nhi Dai Vtfdng

Trang 32

VE V U O N G

D I N H T O A N ( 9 7 4 - 1 0 0 1 )

Dinh Toan co sach chep la Dinh Due, hay

D i n h Tue, s i n h n a m Giap T u a t (974), m a t n a m

T a n Sdu (1001)

D i n h T i e n H o a n g co n a m H o a n g hau D i n h Toan la con ba Du'dng V a n Nga V u a D i n h co ba Hoang t d , n h t f n g r a t c t f n g con t h d l a H a n g L a n g , nen t h a n g Gieng n a m 977, lap H a n g L a n g l a m

T h a i t d D i n h L i e n la con tru'dng, co n h i e u cong lao danh dep va b a n g giao v d i n h a Tong, k h o n g dtfdc vua cha phong T h a i t d , tdc gian, ong da sai ngu'di giet chet T h a i t d H a n g L a n g vao dau n a m K y M a o (979) D e n t h a n g 10 n a m 979, D i n h T i e n H o a n g va

D i n h L i l n deu b i D6 T h i c h giet h a i L u c nay, Dinh Toan mdi len 6 tudi, dtfcfc trieu than ton len noi ngoi vua c^a Du'dng V a n N g a dtfdc phong la T h a i

hau, D i n h Quoc Cong N g u y e n Bac dtfdc giao l a m Phu C h i n h

Trang 33

I t l a u sau, T h a p Dao T u d n g q u a n L e H o a n va

D u o n g T h a i H a u co t i n h r i e n g v d i n h a u Le Hoan

t u xUng la Phd VUdng, giU q u y e n n h i e p chinh

D i n h D i e n v a N g u y e n Bac l a h a i De n h a t cong

t h a n n h a D i n h , so L e H o a n chiem ngoi n h a Dinh,

l i e n k h d i b i n h chong l a i , b i L e H o a n giet chet ca

L e H o a n l e n n g o i v u a ( t h a n g 7 n a m 980), Binh Toan bi giang xudng la Ve Vtfdng n h u cu, va vang

ldi me l a DUdng T h a i H a u , v a n m o t long pho ta Le

H o a n D i d a n h dep cac n o i , Ve V u o n g v a n dUOc Le

H o a n cho l a m t u d n g b e n canh n h a vua

Nam Tan Situ (1001), V e vUdng D i n h Toan theo

vua Le D a i H a n h d i dep loan d C u L o n g (Thanh

Hoa), chang m a y t r u n g p h a i t e n doc cua giac, chet luc mdi 27 tudi L e H o a n 6 m xac D i n h Toan vo

cung thUOng xdt, k e u t r d i l e n 3 t i e n g

Sau n a y l a p den t h d v u a D i n h , D i n h Toan cung

D i n h L i e n va D i n h H a n g L a n g deu dUOc tac tUdng

t h d ben canh D i n h T i e n H o a n g

Trang 34

T H O S U

D I N H C O N G T 1 U ?

Dinh Cong Tri* la than phu Dinh Bo Lmh,

que d l a n g D a i Hutu, nay la xa Gia PhUOng, h u y e n Gia Vien, t i n h N i n h B i n h

Ong lam Thtf stf Hoan Chau (Nghe an) '1 ) ve doi Dtfdng Binh Nghe Sau k h i K i e u Cong T i e n giet

hai DUdng D i n h Nghe ( t h a n g 3-937), ong l u i ve 0

an d Hoa L u Nam 939, Ngo Quyen len ngoi, ong lai dtfdc vdi ra pho Ngo Quyen, van gitf chtfc cu, nhtfng chang bao lau ong bi benh mat

Con t r a i ong la D i n h Bo L i n h dUng nen co nghiep nha D i n h

(VThilsii: Chiic quan diing ddu mot chau

Trang 35

TA THAN VE T U d N G Q U A N

L Y C O N G U A N ( 9 7 4 - 1 0 2 8 )

Ly Cong Uan la vua lap nen trieu Ly, que d

chau Co Phap, 16 Bac G i a n g , nay la D i n h Bang,

h u y e n Tii Sdn, t i n h Bac N i n h

T h a n m a u ong la ba P h a m T h i T t f d n g truyen,

ba d i chdi d chua T i e u S d n( 1 )

, c u n g giao duyen vdi

T h a n n h a n , ve cd m a n g , sinh ra dng vao ngay 12 thdng 2 nam Giap Tudt (974) L e n 3 t u d i , me bi

mat, ong l a m con n u d i cho t h i e n stf L y K h a n h Van, dan g i a n cho r a n g dng la con cua t h i e n stf Van

H a n h , a n h r u d t L y K h a n h V a n

Sau, L y Cong U a n theo hoc stf V a n H a n h 6

chua L u c To, dtfdc n h a stf k h e n "Diia be nay khong phai ngiidi thtfdng Sau nay ldn len, tat cd the gidi quyet dtfcfc moi viec khd khan, lam vua gidi trong thien ha"^ 2 \

(l)Chua Tieu San nay thuoc xa Bong Tho, huyen Yen Phong, Bac Ninh

[2)Bai Viet sti ky toan thu, Sdd,tr 189

Trang 36

D e n t u d i t r u d n g t h a n h , Ly Cong Uan thong minh, tdi kiem van vd Ong lam quan nhd Tien Le, den chiic Td Than Ve Dien Tien Chi Huy SU, la

chdc q u a n coi viec cung cam, k i e m cac ban true dien tien V o n triidc day, dng l a m q u a n t h d i Le

T r u n g T o n (1005) Le T r u n g T o n b i Le L on g D i n h giet ciidp m a t ngoi O n g dm xac T r u n g T o n dam dia m a u chay ma khdc, L o n g D i n h k h e n la ngu'di

t r u n g m d i cho l a m q u a n t d i chdc Tii Sxidng Qudn^\ phd chi huy sii

N h a T i e n Le suy v i v i Le Ngoa T r i e u (Le L o n g Dinh) bao ngiidc, a n chdi xa hoa, t r i e u t h a n la Dao Cam Mdc n g a m m i i u v d i sii V a n H a n h thiidng khuyen L y Cong U a n hay san sang l a t dd nha le

Nam Ky Dau (1009), luc nay L y Cong U a n 35

tudi, cung H d u D i e n T i e n C h i H u y Sd la N g u y e n (2)

De dem hdn 500 q u a n T u y long (binh theo vua), vao cung t h a n h Hoa L i i canh gid N h a n t h d i cd, Dao Cam Mdc giuc dng h a n h ddng N h a n luc vang

(1)Ti? slicing la bon mat thanh Tii stfOng quan goi chung la quan dpi, vi la quan dpi chia dong d bon mat thanh

(2) Nguyin De Id con trai cd cua Dinh Quoc Cong Nguyen Bac thdi nhd Dinh

Trang 37

ngu'di, Dao C a m Moc gdi y bao L y Cong U a n nen theo T h a n g V u , t r e n t h u a n dao t r d i , dii6i hdp long dan, len ngoi T h i e n T u \ t h a y Ngoa T r i e u n g u toi, bao ngiidc V u a Ngoa T r i e u m a t , L e T h a i H a u (me Vua Ngoa T r i e u ) c u n g k h u y e n L y Cong U a n len ngoi Dao C a m Moc c u n g cac q u a n t r o n g t r i e u diu

L y Cong U a n len c h i n h dien, lap l a m T h i e n T i i

Bay tdi dang ton hieu Id Phung Thien, Chi Ly ting Van Ty! Tai Thanh Minh Long Hieu Due Van Anh

Vu Sung Nhan Quang Hieu Thien Ha Thdi Binh Kham Minh Quang Thach, Chiidng Minh Van Bang Hien ting Phii Cam Uy Chan Phieh* Man Due Miiu Than Trd Thanh Tri Tac Thiew Dtw; Chinh Hoang De

Ve viec be t o i dang t o n h i e u cho L y Cong Uan qua dai n h i i t r e n , s i i t h a n Ngo Si LLem phe phan:

"Bay gid be tdi dang ton hieu cho Ly Thai To den

50 chit, the la khong cd hoc ke ctiu ddi xtia, chi cot ninh vua Thdi to nhan md khong tit, dd la mudn khoe khoang, de ddi sau khong ai hdn dtidc Vua vd tdi deu sai cd"

"' Dai Viet Stf Ky toan thtf, Sdd, tr 188

Trang 38

L y Cong U a n len ngoi, sang nghiep nha L y thang 7 n a m 1010, lay n i e n h i e u la T h u a n T h i e n

Thay k i n h t h a n h Hoa L i i chat hep, Ly Cong Uan quyet dinh ddi dd ra thanh Dai La (sau doi la

T h a n g Long ttic H a N o i bay gid), ddi Hoa L i f t h a n h phu T r a n g A n , Co Phap t h a n h p h u T h i e n Dtic L y

T h a i T d de l a i C H I E U D d i D O n d i t i e n g t r o n g lich sd Ve viec L y Cong U a n ddi dd t i i Hoa L i i ra Dai L a (Thang Long), sd t h a n Ngd Si L i e n danh

gia: "Ly Thdi To len ngoi, chtfa vdi lam viec khac,

md trtfdc tien mtfu tinh dinh dd dat dinh, xet ve stf quyet doan sang sudt, mtfu ke anh hiing, thtfc nhtfng vua tam thtfdng khong the theo kip Cho nen, truyin ngoi hem 200 nam, danh giac Tong, dep giac Chiem, ntfdc manh, ddn gidu, cd the goi la ddi rat thinh tri Cac vua ddi sau noi theo deu gitf gin dtfcfc ngoi vua, chong choi vdi Trung Quoc Ly Thdi To cd the ndi Id mot bac vua biet mtfu tinh viec ldn day" N h d n g n a m d ngoi, dng coi t r o n g chinh ddn viec cai t r i , chia ntfdc lam 24 Id, goi

0) Dai Viet StfKy Tien bien, Sdd, tr 194

Trang 39

H o a n C h a u v a A i C h a u l a t r a i D o n g t h d i , ong cung l a v i v u a t r o n g d a i t a n g si, c h u t r o n g viec dap tiidng, xay chua, coi dao P h a t l a quoc giao

O n g lap sau Hoang hau, d u y co dich p h u nhan

la H o a n g h a u L a p Giao, quy che xe k i e u va y phuc khac h a n v d i cac c u n g khac O n g l a p con tru'dng la

P h a t M a l a m H o a n g T h a i t d , cac con khac deu phong tiidc H a u , 13 con gai deu diidc phong la Cong chua Con g a i ca l a Cong chua A n Quoc ga cho Dao C a m Moc, p h o n g Dao C a m Moc la Nghia

T i n H a u va b a n y phuc cho cac t a n g dao Ngay 2-3 nam Mau Thin (3113/1028) Ly Thdi To bang hd b

D i e n L o n g A n , h i i d n g tho 54 t u d i , d ngoi 19 nam Von t h o n g m i n h b a m s i n h , s i n h r a t r e n mot vung dat v a n h i e n , l a i diidc n u d i du'dng, day do t i i ciia Phat, do n h i i n g v i cao t a n g x u a t c h u n g liic bay gid

la L y K h a n h V a n va V a n H a n h , L y Cong U a n da

t r d t h a n h ngu'di con i i u t i i cua dan toe, da lap nen

t r i e u L y ve v a n g , l a m r a n g d a n h niidc D a i Viet

t r o n g s i i nghiep d i t n g niidc va g i d niidc

B a n ve L y T h a i To, sd t h i n Ngo Si L i e n viet:

"Ly To day len, tiX trdi bao diem tdi, hien ra d net

Trang 40

cay thieng Co dtfc tat co ngoi, bdi vi long ngtfdi quy phuc Lai nham sau luc Ngoa Trieu hoang dam, bao ngtfdc, md Ly Thdi To thi von tieng khoan nhan, trdi tim ngtfdi lam chu ddn, ddn theo ve ngtfdi cd dtfc, trie Ly Thdi To ra thi con ai hem ntfa! Xet ra vua nhan menh sau sac lang le, ddi dd yeu ntfdc, long nhan thtfdng ddn, long thanh cam trdi, ciing Id danh dep ke phan loan, Nam Bac thdng hieu, thien ha yen lanh, truyen ngoi lau ddi, cd the thay la cd mtfu Itfdc cua bac de vtfdng Duy cd viec ham thich dao Phat, Lao Id chd kem"

Bai Viet StfKy toan thtf, Sdd, tr 206

Ngày đăng: 18/07/2022, 14:49

Nguồn tham khảo

Tài liệu tham khảo Loại Chi tiết
2. Q u y n h Cu" - Do Dtic H u n g - Cac trieu dai Viet Nam - NXB Thanh nien, Ha Noi 1993 Sách, tạp chí
Tiêu đề: Dtic H u n g - Cac trieu dai Viet Nam
Tác giả: Q u y n h Cu
Nhà XB: NXB Thanh nien
Năm: 1993
3. T r a n T r o n g K i m - Viet Nam sd Itfdc, Hd Noi 1949. 4. Ngo Si L i e n - Bai Viet sd ky toan thu - ban dich, Tap 1, NXB Khoa hoc xa hdi, Ha Ndi 1972 Sách, tạp chí
Tiêu đề: Bai Viet sd ky toan thu - ban dich
Tác giả: Ngo Si Lien
Nhà XB: NXB Khoa hoc xa hdi
Năm: 1972
7. N g u y l n Q u y e t T h a n g - N g u y l n Ba The - Til dien Nhan vat lich sii Viet Nam - NXB Khoa hoc xa hdi, Hd Ndi 1992 Sách, tạp chí
Tiêu đề: Til dien Nhan vat lich sii Viet Nam
Tác giả: N g u y l n Q u y e t T h a n g, N g u y l n Ba The
Nhà XB: NXB Khoa hoc xa hdi
Năm: 1992
9. N g u y e n T t i M a n - Ninh Binh toan tinh dia chi khao bien Sách, tạp chí
Tiêu đề: Ninh Binh toan tinh dia chi khao bien
Tác giả: Nguyen Tti
1. Dao D u y A n h - Bat niidc Viet Nam qua cac doi - NXB Khoa hoc xa hoi, Ha Noi 1964 Khác
5. Bai Viet Sd ky Tien bien, NXB khoa hoc xa hdi, Hd Ndi 1997 Khác
6. V u Q u y n h - K i e u P h u - Linh Nam Chich qudi - NXB Van hoc, Ha Ndi 1990 Khác
8. P h a n Ke B i n h - Nam Hai di nhan liet truyen - Mac Lam - 1968 Khác
11. Thanh Hoang Viet Nam, NXB Van hod - Thdng tin, Hd Ndi 1997 Khác

TRÍCH ĐOẠN

TÀI LIỆU CÙNG NGƯỜI DÙNG

TÀI LIỆU LIÊN QUAN

w