RỪNG XÀ NU Nguyễn Trung Thành 1 Tác giả Nguyễn Trung Thành, Nguyễn Ngọc được mệnh danh là suốt đời săn tìm những tính cách anh hùng, những sự tích anh hùng Trong 2 cuộc kháng chiến trường kì của dân tộc, ông đã sống và gắn bó với chiến trường Tây Nguyên nên có sự am hiều đặc biệt về mảnh đất và con người nơi đây Những tác phầm thành công nhất của ông đều viết về Tây Nguyên Đất nước đứng lên (Pháp), Rừng xà nu (MỸ) 2 Tác phẩm a Hoàn cảnh ra đời Tác phẩm ra đời trong hoàn cảnh lịch sử đặc biệt của.
Trang 1RỪNG XÀ NU -Nguyễn Trung
Thành-1.Tác giả
-Nguyễn Trung Thành, Nguyễn Ngọc: được mệnh danh là suốt đời săn tìm những tính cách anh hùng, những sự tích anh hùng
-Trong 2 cuộc kháng chiến trường kì của dân tộc, ông đã sống và gắn bó với chiến trường Tây Nguyên nên có sự am hiều đặc biệt về mảnh đất và con người nơi đây Những tác phầm thành công nhất của ông đều viết về Tây Nguyên: Đất nước đứng lên (Pháp), Rừng xà nu (MỸ) 2 Tác phẩm
a.Hoàn cảnh ra đời:Tác phẩm ra đời trong hoàn cảnh lịch sử đặc biệt của nhân dân
ta : Sau phong trào Đồng Khởi, cuộc kháng chiến của chúng ta đã chuyển sang đấu tranh bằng vũ trang.( năm 1965)
b.Kết cấu:Mở ra là xà nu và khép lại cũng là hình ảnh xà nu với ý nghĩa cụ thể, vừa
có ý nghĩa tượng trưng
c.Ý nghĩa nhan đề
+Ý nghĩa cụ thể: Viết về một loại cây mọc rất nhiều ở Tây Nguyên: là loại cây họ thông, có sức sống dẻo dai mãnh liệt, bền bỉ Và nu gắn bó máu thịt với đồng bào Tây Nguyên
+Ý nghĩa tượng trưng:
-Vẻ đẹp của những con người nơi đây: Họ yêu tự do, gắn bó với đất đai quê hương, kiên cường mạnh mẽ
-Gợi lên không khí Tây Nguyên, góp phần tạo nên một không gian đầy chất thơ cho câu chuyện viết về đề tài chiến tranh
-Liên tưởng đến cuộc chiến tranh nhân dân với sự tham gia của nhiều thế hệ tạo nên một không khí trùng trùng điệp điệp mà người này ngã xuống người kia đứng lên d.Nghệ thuật: Truyện tạo nên một không gian đậm chất sử thi
II.Kiến thức trọng tâm
1.HÌNH TƯỢNG RỪNG XÀ NU a.Ở đoạn mở đầu
*Vẻ đẹp của những cánh rừng xà nu ( thị giác )
+Loại cây họ thông, nhựa và gỗ rất có giá trị, mọc rata nhiều ở Tây Nguyên.Xà nu trở thành loại cây biểu tượng cho núi rừng Tây Nguyên hùng vĩ
+xà nu mọc nhiều thành những ngọn đồi nối tiếp nhau tạo thành một không gian hùng vĩ bất tận
+Những cây xà nu vươn lên cao, đón thứ ánh nắng rọi từng luồng thẳng tắp xuống
từ bầu trời cao nguyên
+Nhựa xà nu thơm ngào ngạt, sáng long lanh dưới nắng hè gay gắt Không khí trong rừng xà nu cũng thật đẹp với vô số những hạt bụi vàng từ nhựa cây bay ra, thơm mỡ màng
*Đau thương:
-Rừng xà nu mang trong lòng nó vô số những nỗi đau chiến tranh
Trang 2+Làng trong tầm đại bác của đồn giặc, bọn giặc bắn ngày hai lần đã thành lệ Phần lớn đạn đại bác đều rơi vào ngọn đồi xà nu cạnh con nước lớn
+Trong cánh rừng xà nu bày ra cảnh tượng thật đau thương: Khi đạn đại bác bắn
“Những thân cây xà nu đồ ào ào như trong một trận bão lớn” Sau cơn chấn động
dữ dội đi qua là nỗi đau đớn của những cây xà nu Nỗi đau được nhà văn miêu tả day dứt và ám ảnh Từ những vết thương trên thân cây, dòng nhựa xà nu “ứa ra” như dòng máu của một cơ thể sống, dần dần bầm lại, đặc quyền thành “những cục máu lớn” Thủ pháp nghệ thuật nhân hoá kết hợp với so sánh đã tái hiện một cách đầy ám ảnh, nỗi đau của những cây xà nu Những thân cây như những thân người, những vết đạn đại bác cứa vào thân cây như những vết thương đau đớn và nhức nhối trên một cơ thể người, dòng nhựa của cây như dòng máu đau thương
+ Cây xà nu cũng được nhân hóa với những thế hệ khác nhau: những cây xà nu
mẹ, những cây xà nu trưởng thành và những cây xà nu non.Đạn đại bác không chỉ
hạ ngục những cây xà nu mẹ mà còn giết chết những cây xà nu non Chúng còn quá bé bỏng nên nhưa còn trong chất giàu còn loãng, vết thương không lành được,
cứ loét mãi ra, năm mười hôm thì cây chết”
-Mang trong mình nỗi đau, rừng xà nu là nạn nhân của chiến tranh, của sự hủy diệt Rừng xà nu chính là một ẩn dụ biểu tượng cho số phận đau thuong của người dân làng Xô Man nói riêng và những người dân Tây Nguyên nói chung trong cuộc chiến tranh khốc liệt *Sức sống mãnh liệt
-Sức sống thể hiện ở đặc điểm sinh học của loài cây: sinh sôi nảy nở rất nhanh
“Cạnh một cây xà nu mới ngã gục, đã có bốn năm cây con mọc lên” Những cây xà
nu non mới mọc đã mang sức sống xanh tươi với ngọn xanh rờn, mang dáng thằng kiêu hãnh trong tư thế vươn lên đón nhận ánh nắng- cũng là đón nhận những bão giông và thử thách
-Kiên cường nhất là những cây xà nu trưởng thành “đạn đại bác không thể giết nồi chúng, những vết thương của chúng nhanh chóng lành như trên một thân thể cường tráng Chúng vượt lên rất nhanh thay thế những cây đã ngã” Những cây xà
nu trưởng thành mang trong mình nó sức sống bất diệt và tư thế hiên ngang thách thức bom đạn của kẻ thù
-Đó là biểu tượng đẹp về tính cách yêu tự do, tinh thần đấu tranh quật cường, bất khuất của những người Tây Nguyên anh hùng
=> RXN là một hình tượng nghệ thuật đặc sắc, mang nhiều ý nghĩa: tạo nên một không gian bao la bất tận, kì vĩ mang tầm vóc sử thi để làm nền tái hiện những nhân vật và sự kiện sử thi trong tác phẩm RXN tạo nên ấn tượng về một vùng đát với thiên nhiên đẹp đẽ, phóng khoáng RXN còn mang ý nghĩa biểu tượng cho số phận đau thương, cũng như tinh thần đấu tranh quật cường, bất khuất của những người dân Tây Nguyên
b Ở đoạn giữa truyện
- Phần giữa truyện chủ yếu kể về cuộc chiến đấu của dân làng Xô Man nhưng vẫn thấp thoáng hình ảnh xà nu Tuy nhiên rừng xà nu chỉ xuất hiện thấp thoáng qua một vài chi tiết
+Cụ Mết-già làng có thân hình quốc thước, bộ ngực căng như một cây xà nu lớn +Cái bảng của Thủ công bằng khói xà nu
+Ngọn đuốc của dân làng cháy sáng bằng nhựa xà nu
Trang 3+Trong câu chuyện cụ Mết kế có những lời ca ngợi cây xà nu: “không có gì mạnh bằng cây xà nu Đố nó giết hết cái rừng xà nu này”
=“Cây xà nu hiện lên trong mối quan hệ gần gũi, gắn bó trong mối quan hệ với dân làng Xô Man, trở thành niềm tự hào, yêu quí của dân làng, người che chở bảo vệ cho dân làng
c Vẻ đẹp của xà nu ở phần cuối truyện
-Cuối truyện Tnúú lại ra đi Cuộc tiễn đưa của dân làng với Tnúlại diễn ra trong không gian vẫn của những cánh rừng xà nu Hình ảnh một cánh rừng và được nhắc lại qua một số chi tiết
+Rừng xà bị bắn phá tơi bời sau trận đại bác trận đại bác đêm qua đã đánh ngã 4,
5 cây xà nu to, nằm ngổn ngang trên mặt đất Từ chỗ vết thương , nhựa ứa ra, lấp lánh nắng hè, chuẩn bị bầm lại thành những cục máu lớn cả rừng xà nu oằn mình
hứng chụi những nỗi đau tứu kẻ thù.
+Từ trong đau thương, rừng xà nu vươn lên, sinh sôi nảy nở Vô số cây con đang mọc lên những cái cây mới nhú mạnh mẽ khác thường nhọn hoắt như lưỡi lệ Sự trỗi dậy của những cây xà nu non chính là sự vươn mình mạnh mẽ của rừng xà nu chiến thắng cái chết và sự hủy diệt.
+Ba người đứng ở cánh rừng xà nu nhìn ra xa: đến hút tầm mắt cũng không thấy gì khác ngoài những cánh rừng xà nu nối tiếp chạy đến tận chân trời Không gian rộng còn vươn xa mãi tạo thành một bức tranh phong cảnh hùng vĩ, mang đậm vẻ đẹp
sử thi
-So sánh: rừng xà nu ở phần mở đầu và phần cuối của truyện
+Giống: Rừng xà nu ở cuối truyện gồm những chi tiết hoàn toàn lặp lại với chi tiết
ở đầu truyện tạo thành kết cấu vòng tròn
+Khác: phần mở đầu, rừng xà nu được miêu tả cụ thể, sinh động tạo hình mở ra một không gian Tây Nguyên hùng vĩ Rừng xà nu ở phần kết thúc truyện đọng lại ở một số chi tiết để nhấn mạnh lại những ấn tượng cuối cùng về thiên nhiên và con người Tây Nguyên+ tạo ấn tượng khó quên trong lòng người đọc
d.Nghệ thuật
-BPNT: So sánh, nhân hóa, ẩn dụ nhắc lại một số câu văn, một số hình ảnh
- Kết cấu vòng tròn
-Ngôn ngữ giàu hình ảnh, đẹp, gợi cảm, giàu chất tạo hình
- Không gian rộng lớn, bút pháp sử thi
2.NHÂN VẬT TNÚ.
A Số phận : bất hạnh và đau thương
-Cha mẹ mất sớm, Tnú là đứa trẻ mồ côi lớn lên trong sự nuôi nấng của dân làng trong sự chở che của cụ Mết Song chắc chắn đối với Tnú vẫn là sự thiếu thốn ghê gớm
-Bao thử thách đau thương nối tiếp ập xuống cuộc đời Tnú một thử thách khốc liệt + Lúc còn nhỏ đi nuôi giấu cán bộ, làm liên lạc, bị giặc bắt, tra tấn dã man tấm lưng T nú vẫn còn hằn ngang hắn dọc những vết sẹo
Trang 4+ Nhảy vào cứu vợ con bằng hai bàn tay không, không cứu được vợ con anh lại bị
kẻ thù bắt và dùng giẻ tầm dâu xà nu đốt 2 bàn tay, mỗi ngón tay chỉ còn 2 đột không mọc lại được
+ Đau đớn tột cùng, lại phải chứng kiến cảnh vợ con bị bọn giặc giết hại một cách
dã man dù dã nỗ lực đem cả tính mạng của mình ra đánh đổi Tnú vẫn không bảo
vệ được vợ con mình
=>Đau thương chồng chất đau thương, tưởng như Tnú không thể gượng dậy được nhưng cũng giống như những cánh rừng xà nu của Tây Nguyên càng bị bom đạn tàn phá càng vươn lên mạnh mẽ, hiên ngang, cũng như cả dân tộc Việt Nam trong suốt 20 năm trường chịu bao đau thương mất mát, vẫn buất khuất, sống chẳng cúi đầu chết vẫn ung dung
B.PHẨM CHẤT
- Tnú khi còn nhỏ
+Nuôi giấu cán bộ:
Khi còn nhỏ Tnú đã nổi tiếng là một đứa trẻ gan góc Trong lúc những người dân Xô Mna vào rừng, tiếp tế cho cán bộ, đã bị giặc giết một cách thảm khốc thì Tnú mặc
dù còn nhỏ đã dám nhận lấy nhiệm vụ đầy nguy hiểm đó
Để trả lời cho câu hỏi của anh Quyết, Tnú đã dùng lời của cụ Mét đề nói hộ suy nghĩ của mình “ Cụ Mết nói : Cán bộ là Đảng Đàng còn núi nước này còn “ Đối với mỗi người dân làng Xô Man, Đảng và cách mạng là nơi họ đặt niềm tin tuyệt đối Cán bộ của Đang đến với núi rừng để đem lại sự sống cho nhân dân nên Tnú cũng như mỗi người dân trong làng, sẵn sàng hi sinh để bảo vệ sự an toàn cho cán bộ cách mạng Ngay từ khi còn rất nhỏ, Tnú đã sớm đến được với cách mạng, sớm có lòng tin tưởng tuyệt đối vào cách mạng
+ Đi liên lạc
TRong chiến đấu, nhiệm vụ của người liên lạc là một trong những yếu tố quyết định thành công Tuy nhiên, đó cũng là một nhiệm vụ đầy nguy hiểm, khó khăn hơn nhiều lần so với nhiệm vụ vào rừng tiếp tể cho anh Quyết Vượt từ tuyển xã lên huyện, qua chặng đường dài với địa hình hiểm trở, băng qua những vòng vây, những ổ phục kích, Tnú vẫn hăng hái hoàn thành nhiệm vụ Cái cách Tnú đi liên lạc thật mưu trí : Trèo lên ngọn cây để quan sát đường đi, chọn những quãng đường khó đi nhất, vượt sông, vượt thác chọn chỗ nước chảy xiết nhất, cưỡi băng băng trên thác như một con cá kình dũng mãnh Trong đấu tranh gian khổ, Tnú ngày càng trưởng thành gan góc, dũng cảm
+Bị bọn giặc bắt giam
Trên bước đường làm cách mạng, một lần nữa thử thách lại đến với T nủ còn cam
go và khốc liệt hơn hai lần trước :Tnú bị bắt giam, bị tra tấn dã man Đối với một người chiến sĩ cộng sản khi sa vào tay giặc, sự tra tấn hành hạ của kẻ thù chính là một thử thách cao độ của lòng dũng cảm và lòng trung thành với lí tưởng Cũng như bao người cộng sản kiên trung khác, T nú chịu đựng tất cả những nỗi đau đớn, cương quyết không khai báo, thà chết để bảo vệ cách mạng - Tnú sau khi ra tù
- Tnú sau khi ra tù
+ Khi bọn giặc tấn công
Hoàn cảnh thử thách : Thoát khỏi nhà tù của bọn Mĩ, Nguỵ, Tnú trở về buôn làng,
tiếp tục tham gia vào cuộc đấu tranh của làng Xô Man Lúc này Tnú đã xây dựng gia đình với Mai- người bạn thơ ấu, người bạn chiến đấu năm xưa Họ đã có một tổ
Trang 5ấm gia đình hạnh phúc, một đứa con đầy tháng tuổi Tuy nhiên, thử thách lại ập đến với T nú Khi Tnú trở về, anh Quyết đã hi sinh, cuộc chiến đấu của dân làng Xô Man thiêu đi người chỉ huy Tnú còn ít tuổi nhưng đã phải nhận một nhiệm vụ nặng
nề của người chỉ huy cao nhất Chưa hết, lúc này cuộc nổi dậy mới bắt đầu nhưng tin tức đã bị bại lộ : bọn thằng Dục đã tấn công buôn làng, lùng bắt cho bằng được Thủ – con cọp dữ của núi rừng Tnú và những người dân làng Xô Man vừa phải đứng lên chiến đấu với một trận chiên chênh lệch về lực lượng vừa ở thế bị động Lại thêm một thử thách của Tnú ở cương vị người chỉ huy
Vượt lên thử thách : Tnú và cụ Mết trong tình hình mới đã có ngay một quyết
định đúng đắn Họ cùng thanh niên rút vào rừng- chọn lối đánh du kích, tránh đối đầu trực diện với bọn giặc để bảo toàn lực lượng Tuy nhiên, họ vẫn nấp quanh làng, theo dõi từng bước đi và hành động của bọn lính, tìm thời cơ để tiêu diệt chúng Họ đã có giải pháp cho tình hình mới
- Chứng kiến cảnh vợ con bị hành hạ
+ Thử thách :Không bắt được 1 nú, bọn giặc đã nghĩ ra một âm mưu thâm độc
mang vợ con của Tnú ra để tra khảo, giết hại, buộc Tnú phải xuất đầu lộ diện Ở trên cây và đầu làng Tnú đã chứng kiến một trận mưa cây sắt giáng xuống họ, thủ
từ nhỏ đã mồ côi, thiếu thốn tình yêu thương của cha mẹ Nay Tnú đã có một gia đình mới, nhưng hạnh phúc gia đình và tình yêu nồng nàn mới chỉ ngắn ngủi mà tai hoạ đã ập xuống Trước cảnh người vợ trẻ yêu đuối, cùng đứa con mới đây tháng tuổi bị đòn roi của bọn ác ôn phũ phàng trút xuống Tnú đã không thể cầm lòng được Lòng căm hờn thiêu đốt biến đổi mắt của Tnú thành hai cục lửa lớn Lòng căm hờn và nỗi đau cho những người thân yêu đã vượt quá sức chịu đựng của Tnú khiến anh không còn giữa được bình tĩnh và sáng suốt Kẻ thù thâm độc đã chiến thắng và Tnú đã sa bẫy Trong trường hợp này, Tnú có phần hồ đồ, nóng vội, anh đã phạm sai lầm những đó là hạn chế mà có lẽ bất cứ người chồng nào trong hoàn cảnh cầu anh cũng sẽ hành động như vậy
- Bị bắt, vợ chết, con chết
Đời người đều có những khúc quanh co, trong đó có bước ngoặt tường như đầy con người đến đường cùng của số phận Sau khi sa bẫy của bọn thằng Dục, cuộc đời của Thủ tưởng như đã đi vào đoạn đường cùng đó Đứa con đã chết khi mẹ nó không kịp che chở cho nó Tối hôm đó, Mai cũng chết Con Tnú bị bắt, bị trói Nằm trong bóng tối, Tnú nghĩ mình cũng sắp chết Cuộc đời của Thủ chăng còn gì để hi vọng Nghĩ xa hơn một chút, Tnú nghĩ đến cụ Mết đã già và cũng sẽ chết Tuy
nhiên, những ý nghĩ u ám, nặng nể về cái chết không làm cho người cộng sản nao núng Nằm trong bóng tối, T nú thấy mình bình thản “ Bởi vì giữa bóng tối và cảnh ngộ bi đát, anh vẫn tin ở thế hệ trẻ làng Xô Manh ở những người như Dít TRong cuộc chiến khốc liệt này, sẽ có nhiều người ngã xuống những kẻ thù sẽ không bao giờ giết hết được những người yêu nước Và trong trận chiến này, họ sẽ là người chiến thắng Vào lúc đời người bị đát, đau thương nhất Tnú vẫn giữ vững một lòng tin với Đảng
-Bị đốt 10 đầu ngón tay
+ Thử thách: Nếu phải chứng kiến những người thân yêu nhất của đời mình bị kẻ
thù sát hại là nỗi đau tột cùng về tinh thần thì việc Tnú bị bọn thằng Dục đốt cháy
10 đầu ngón tay lại là nỗi đau tột cùng về thể xác NGón đòn tra tấn của bọn ác ôn nghĩ ra nhằm làm cho Tnú trở thành tàn phế, nhằm giết hại Tnú và truyền tải một thông điệp độc ác của bọn ác ôn “ số kiếp chúng mày không phải là số kiếp cầm giáo mác, bỏ cái mộng cầm giáo mác đi nghe không “ Khi 10 ngón tay bốc cháy thành 10 ngọn đuốc, cả thân thể của T nú quằn quại, đau đớn: “Anh nghe lửa cháy trong lồng ngực, cháy trong bụng “ Nỗi đau từ 10 ngón tay lan khắp thân thể Cảm
Trang 6giác đau đớn khiến người ta sẽ rên rỉ, gào thét Vào giây phút đó, con người dễ trở nên hèn hạ, khuất phục kẻ thù, phản bội lí tưởng mà mình lựa chọn
+ Vượt lên thử thách : Tnú cố gắng kiềm chế nỗi đau, hàm răng cắn chặt tưởng
như đến nát cả đôi môi Trong tâm trí của T nó, một cuộc đấu tranh nội tâm sôi sục đang diễn ra Bản năng khiến Tnú muốn kêu la, gào thét nhưng bnar lĩnh của người cộng sản trước mặt kẻ thù không cho phép Tnú làm như vậy Tnú nhớ lại lời của anh quyết “ người cộng sản không thèm kêu van “ Cuối cùng, Tnú chỉ thét lên một tiếng nhưng không phải là tiếng thét đau đớn mà là tiếng thét căm hờn, truyền cho con người sức mạnh nồi dậy giải cứu cho T nú Có thể nói, được tôi luyện trong biển lửa đấu tranh, bản lĩnh của người cộng sản trong Tnú như chất vàng mười, trong mọi hoàn cảnh, luôn vững vàng và tỏa sáng
-Tnú đi lực lượng : Đôi bàn tay được sinh ra đề lao động sản xuất đề cầm súng
đánh giặc.Nhưng sau trận tra tấn của kẻ thù, những ngón tay của Tnú bị cháy cụt Nỗi đau thân thể mang theo Tnú đến hết cuộc đời Ai cũng sẽ vì tự ti, vì mặc cảm, yếu đuối đề xa rời cuộc chiến Nhưng Tnú không tầm thường như vậy Sau những bất hạnh liên tiếp giáng xuống, anh còn đi xa hơn nữa, là một thành viên trong lực lượng quân giải phóng góp một tiếng nói của làng Xô Man vào trận chiến của toàn dân tộc Tnú đã chứng minh một chân lí : người cộng sản không bao giờ lùi bước trước kẻ thù, trước thử thách của số phận
*T nú trong mối quan hệ với quê hương
Tnú không chỉ là người chiến sĩ cách mạng yêu nước mà còn là người có tình cảm gắn bó sâu đậm với quê hương Tnú sinh ra đã là một đứa trẻ mồ côi, được làng Xô Man đùm bọc che chở Nơi đây ko chỉ là quê hương mà còn là gia đình của T nú +Tnú ra đi chiến đấu không chỉ để trả mối thù của riêng mình mà còn là để đánh giặc bảo vệ quê hương
+Tnú chỉ được nghỉ phép có một đêm - một đêm ngắn ngủi nhưng anh cũng lặn lội đường sá xa xôi để trở về
+Làng Xô Man như tổ ấm, như nguồn cội, như tình thương nỗi nhớ trong anh Phút giây gặp lại đã để lại trong lòng Tnú biết bao xúc động xao xuyến: Từ dòng nước mát lành của máng nước đầu làng cho đến tiếng chày giã gạo cũng gợi lại trong lòng Tnú biết bao kỉ niệm
+ Chi tiết Tnú mở ổng lượng khô, xúc muổi tặng cụ Mết và những người dân trong làng vừa thể hiện sự sẻ chia, vừa nói lên tình cảm sâu đậm của anh với dân làng Suốt đêm đó, Tnú cùng dân làng Xô Man tâm tình ôn lại bao câu chuyện buồn vui
+Vào lúc nấp ở sau gốc cây vả, chứng kiến vợ và con trai của mình bị tra tấn bằng gây sắt, T Nú như trở thành một người hoàn toàn khác : đôi mắt anh như hai cục lửa lớn Lòng căm thù đang ngùn ngụt trong tâm trí của TNú Và phía bên kia của lòng căm hờn là tình yêu thường và nỗi đau đang vò xé
+Một mình anh đơn phương độc mã, chấp nhận nguy hiểm lao vào giữa vòng vây của kẻ thù, che chở cho vợ con >Con người ấy thật trọn nghĩa vẹn tình
c Nghệ thuật
-Đặt nhân vật trong cuộc đấu tranh gay go ác liệt giữa ta và địch Đặt nhân vật trong những tình huống có thử thách liên tiếp để là nổi bật phẩm chất anh hùng
Trang 7-Nhân vật được đặt trong một không gian ử thi, đậm chất Tây Nguyên : những cánh rừng xà nu nối tiếp nhau chạy đến tận chân trời
-Nhân vật mang vẻ đẹp sử thi
-Nhân vật hiện lên qua cử chỉ hành động và một diễn biến nội tâm đầy kịch tính
3 NHÂN VẬT ANH QUYẾT
* Vai trò : người cán bộ mà Đảng gửi đến làng Xô Man Anh là người có vị trí đặc
biệt quan trọng trong tập thể anh hùng Anh là người ươm mầm cho lí tưởng cách mạng sinh sôi nảy nở, là người cảm hoá, tuyên truyền nhân dân đi theo cách
mạng
* Hành động anh hùng
- Là người gan góc, kiên cường vì đã trụ vững ở làng Xô Man giữa bối cảnh bọn giặc lùng bắt, tàn sát cán bộ cách mạng và nhân dân một cách gắt gao, quyết liệt - Anh là người đã phát hiện và đào tạo một thế hệ cán bộ và quần chúng đầy triển vọng của làng Xô Man, là người đã phát hiện ra năng lực cách mạng của T nú
- Mặc dù anh Quyết đã hi sinh, nhưng lí tưởng của anh vẫn còn sống mãi Mệnh lệnh nỗi dậy của anh đã được mỗi người dân Xô Man hưởng ứng Sự hi sinh của anh Quyết đã ươm mầm cho thắng lợi của cách mạng về sau
Nếu trong mối quan hệ với quê hương, Tnú là con người trọn nghĩa vẹn tình thì trong mối quan hệ với gia đình anh là người chồng người cha rất mực yêu thương Khi đứa con gần đầy tháng tuổi, không đi Kon Tum mua vải được, Tnú đã xé đôi tấm
dỗ của mình ra làm tấm áo choàng cho Mai địu con Một chi tiết nhỏ mà nói lên cả tình yêu thương sâu sắc mà người cha dành cho đứa con bé nhỏ của mình T nu sinh ra là đứa trẻ mồ côi cha mẹ, bơ vơ, thiếu thốn tình cảm Gia đình nhỏ và người
vợ trẻ cùng đứa con đối với anh là tình yêu, hạnh phúc, là sự an ủi của số phận Tiếc là hạnh phúc ấy quá mong manh, ngắn ngủi vì tai hoạ ập đến bất ngờ Chính
vì vậy, phải chứng kiến cảnh những người mình thương yêu nhất bị kẻ thù bạo hành, tra khảo với Tnú là nỗi đau không thể vượt qua
4.NHÂN VẬT CỤ MẾT -Ngoại hình: Chỉ một vài chi tiết ngoại hình rất có hồn nhà văn đã dựng lên chân
dung của một già làng đầy oai nghiêm và sức mạnh : Bộ râu dài tới ngực và vẫn đen bóng, mắt vẫn sáng và xếch ngược, đôi tay như một cái gọng kìm, giọng nói ồ
ồ vang dội Trong con người cụ Mết chứa đựng cả sức mạnh thể chất và tinh thần, xứng đáng là một vị thủ lĩnh tinh thần của người dân làng Xô Man
-Lí tưởng anh hùng : Cụ Mết là đường lối soi sáng trong cuộc chiến đấu của dân
làng Cụ có niềm tin tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng : « Đảng còn núi nước này cón » Cụ Mết là người đã vạch rõ con đường chiến đấu bằng bạo lực : Chúng nó cầm súng mình phải cầm giáo Mỗi lời nói của cụ đều trở thành mệnh lệnh được dân làng ghi nhớ « Đánh thằng Mĩ phải đánh lâu dài »
-Hành động : Là người đưa ra những quyết định sáng suốt
+ Khi bọn giặc bất ngờ tấn công làng Xô Man, cụ Mết đã cùng TNú đưa thanh niên vào rừng để bảo toàn lực lượng
Trang 8+ Lúc Tnu đơn phương độc mã định lao vào kẻ thù cụ Mết đã sáng suốt ngăn T Nủ lại
+ Lúc 10 ngón tay của T Nụ bốc cháy và lòng căm hờn của dân làng lên đến đỉnh điểm, cụ Mết đã lãnh đạo thanh niên trong làng bất ngờ tấn công, giết chất bọn giặc Quyết định của cụ Mết là hoàn toàn đúng đắn Cụ đem tới sựu sáng suốt của người từng trải, bổ sung vào cái nôn nớt của những người trẻ tuổi Cụ là hiện thân của người già làng Tây Nguyên anh hùng, tuổi càng cao, chí càng lớn
5.NHÂN VẬT MAI
- Vai trò: Mai giống như Tnu là thế hệ thiếu niên của làng Xô man được anh quyết
dìu dắt, chỉ bảo Và cũng giống như T nó, Mai thuộc thế hệ cây xà nu trưởng thành trong bão táp cách mạng, là một nhân vật khá quan trọng của tập thể anh hùng làng Xô Manngười đã hi sinh để làm nên thắng lợi cuộc nổi dậy của dân làng
- Hành động anh hùng
+Ngay từ khi còn nhỏ, cùng với T nó, Mai là đứa trẻ gan góc, mưu trí hơn người Giữa vòng vây và sự giám sát của quân thù, cô bé Mai cùng với Tnú vào rừng tiếp
tế cho anh Cũng ở trong rừng, Mai được anh Quyết dìu dắt, được học chữ, để rồi cùng với T nú trưởng thành trong phong trào cách mạng Sau này chính Mai vuaf là người đồng chí, vừa là người bạn đời đem đến tình yêu thương và hạnh phúc cho Tnú
+Là vợ của người chỉ huy cuộc nổi dậy của dân làng, Mai bị đẩy vào một thử thách ghê gớm: một bên là sự an toàn của Tnú và bí mật cách mạng của làng Xô Man, một bên là sinh mạng của mình và đứa con chưa đầy tháng tuổi Cũng giống như những ngườ dân làng Xô Man, Mai đã hành động theo sự lựa chọn thứ nhất, hi sinh thân mình, hi sinh cả sự sống non nớt của đứa con bé bỏng Trước kẻ thù, Mai đã ngẩng cao đầu, mở to đôi
mắt đối diện với kẻ thù, lấy thân mình che chở cho con, rồi sau đó ra đi mãi mãi, không một tiếng kêu la rên rỉ chỉ một tiếng thét căm hờn Chị đọng lại trong tâm trí độc giả một hình ảnh đẹp về một người đồng chí với tấm lòng sắt son hi sinh cho cách mạng, đồng thời là một người mẹ thương con tha thiết
NHÂN VẬT DÍT
- Vị trí
Dít là em gái của Mai, tuy tuổi nhỏ hơn nhưng còn can đảm và vững vàng hơn chị Hình ảnh Dít cho ta một hi vọng về thế hệ trẻ đầy bản lĩnh, mạnh mẽ, kiên cường
đề kế thừa sự nghiệp của thế hệ đi trước
- Hành động anh hùng
Cùng với người chị của mình, vào lần bọn giặc tấn công lên làng Xô Man đề tìm bắt cho được 1 nú, Dít khi ấy mới chỉ là một đứa trẻ cũng đã bị đẩy vào một tình huống
có thử thách, từ đó làm sáng tỏ bản lĩnh anh hùng Mặc dù đã có lười hăm doạ của bọn giặc « Đứa nào ra khỏi làng, bắt được, bắn chết ngay tại chỗ » Trong khi không
ai lọt ra ngoài vòng vây thì con Dít nhỏ bé, nhanh nhẹn vẫn đem được gạo vào rừng tiếp tế cho mọi người Thế rồi bọn thằng Dục cũng bắt được con bé, đặTnú giữa sân, bắn từng viên đạn xung quanh nó Những viên đạn xé gió bay tới, cày xới đất xung quanh con bé khiến nó khóc thét lên sợ hãi Nhưng đến viên thứ 10, nó lau nước mắt và im bặt, đôi mắt bình thảnh nhìn bọn giặc như để nói một lời thách thức ngạo nghễ Nén tiếng khóc sợ hãi của một đứa trẻ, nó đã hnahf động như một
Trang 9người anh hùng theo đúng bản lĩnh của một người dân làng Xô Man : chưa bao giờ từng khuất phục trước nòng súng của quân thù
+ Cùng với người chị của mình, vào lần bọn giặc tấn công lên làng Xô Man đề tìm bắt cho được 1 nú, Dít khi ấy mới chỉ là một đứa trẻ cũng đã bị đẩy vào một tình huống có thử thách, từ đó làm sáng tỏ bản lĩnh anh hùng Mặc dù đã có lời hăm doạ của bọn giặc « Đứa nào ra khỏi làng, bắt được, bắn chết ngay tại chỗ » Trong khi không ai lọt ra ngoài vòng vây thì con Dít nhỏ bé, nhanh nhẹn vẫn đem được gạo vào rừng tiếp tế cho mọi người
+Thế rồi bọn thằng Dục cũng bắt được con bé, đặTnú giữa sân, bắn từng viên đạn xung quanh nó Những viên đạn xé gió bay tới, cày xới đất xung quanh con bé khiến nó khóc thét lên sợ hãi Nhưng đến viên thứ 10, nó lau nước mắt và im bặt, đôi mắt bình thành nhìn bọn giặc như đề nói một lời thách thức ngạo nghễ Nên tiếng khóc sợ hãi của một đứa trẻ, nó đã hành động như một người anh hùng theo đúng bản lĩnh của một người dân làng Xô Man : chưa bao giờ từng khuất phục trước nòng súng của quân thù
Sau khi Tnú đi lực lượng thế hệ Dít đã nhanh chóng trưởng thành, gánh lấy sứ mệnh của T nú Ba năm sau trở về, trước mặt Tnú là một cán bộ cách mạng chững chạc bí thư chi bộ, chính trị viên xã đội Hành động hỏi giấy Tnú lúc I nú về thăm làng cho thấy ở Dít một cán bộ cách mạng ngay thẳng, trí công vô tư, đặt nguyên tắc mang lên trên tình cảm gia đình
6 NHÂN VẬT BÉ HENG
-Khi Tnú về thăm buôn làng, anh nhận ra sự thay đổi nhanh chóng đến lạ lùng của
nó Ba năm trước, thằng bé chỉ là một đứa tre theo chân người lớn lên nương rẫy
Ba năm sau, nó dường như đã trở thành một thành viên của cuộc chiến đấu ở làng
Xô Man Nó am hiều mọi chuyện trong làng, hiểu rõ từng hầm chông, từng cạm bẫy trên đường đi đề chỉ đường cho T Nú.Trong tư thế đầu đội mũ giải phóng quân, nó như một người lính thực sự Thằng bé còn nhỏ những chắc chắn sẽ là thế hệ măng non kế cận vào thế hệ của T Nú, của Mai , của Dít