ĐỀ Cũng không ai nghĩ rằng đó là con sống của đồng dao thần thoại Sơn Tinh Thủy Tinh “Núi cao sống hay còn dài Năm năm báo oán đời đời đánh ghen” Hình như khi mà ta đã quen đọc bản đồ sông núi, thì mỗi lúc mà ngồi tàu bay trên chiều cao mà nhìn xuống đất nước Tổ quốc bao la, càng thấy quen thuộc với từng nét sông tãi ra trên đại đương đá lờ lờ bóng mây dưới chân mình Con Sông Đà tuôn dài tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầu tóc chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc bung nở hoa ban hoa gạo th.
Trang 1ĐỀ Cũng không ai nghĩ rằng đó là con sống của đồng dao thần thoại Sơn Tinh Thủy Tinh “Núi cao sống hay còn dài Năm năm báo oán đời đời đánh ghen” Hình như khi mà ta đã quen đọc bản đồ sông núi, thì mỗi lúc mà ngồi tàu bay trên chiều cao mà nhìn xuống đất nước Tổ quốc bao la, càng thấy quen thuộc với từng nét sông tãi ra trên đại đương đá lờ lờ bóng mây dưới chân mình Con Sông Đà tuôn dài tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầu tóc chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc bung nở hoa ban hoa gạo
tháng hai và cuồn cuộn mù khói núi Mèo đốt nương xuân Tôi đã nhìn say sưa làn mây mùa xuân bay trên
Sông Đà Mùa xuân dòng xanh ngọc bích, chứ nước Sông Đà không xanh màu xanh cánh hến của Sông Gâm, Sông Lô Mùa thu nước Sông Đà lừ lừ chín đỏ như da mặt một người bầm đi vì rượu bữa, lừ lừ cái màu đỏ giận
dữ ở một người bất mãn bực bội gì mỗi độ thu về Chưa hề bao giờ tôi thấy dòng sông Đà là đen như thực dân Pháp đã đè ngửa con sông ta ra đổ mực Tây vào mà gọi bằng một cái tên Tây láo lếu, rồi cứ thế mà phiết vào bản đồ lai chữ.
* Sông Đà gợi cảm:
Nhìn ở một góc nhìn riêng tư, Nguyễn Tuân quả quyết cho rằng sông Đà như một cô nhân Dòng sông như một người bạn thân thiết đến mức tri kỉ khi xa thì thấy nhớ, thấy thèm khát, khi gặp lại thì vui mừng trong tình cảm đằm thắm và ấm áp Dù biết rằng người cố nhân mà mình yêu quí lắm chứng lắm bệnh nhưng Nguyễn Tuân vẫn yêu say mê vẻ đẹp của Sông Đà
- Chất thơ mộng, gợi cảm của con sông Đà được gợi lên từ nhiều góc độ, dòng sông mang vẻ đẹp của một “cổ nhân”.
- Gợi nhớ đến một trò chơi của con trẻ trước mắt thấy loang loáng như trẻ con nghịch chiếu gương vào mắt mình rồi bỏ chạy, đẹp một cách hồn nhiên và trong sáng.
- Gợi nhớ đến thơ Đường “Yên hoa tam nguyệt há Dương Châu”
- Gợi nhớ đến những giấc mơ đẹp diệu kỳ “bờ sông Đà, bãi sông Đà, chuồn chuồn bươm bướm trên sông Đà Chao ôi, trông con sông, vui như thấy nắng giòn tan sau kì mưa dầm, vui như nồi lại chiêm bao đứt quãng”.
- Vẻ đẹp của nước Sông Đà gợi nhớ đến một trò chơi của con trẻ “trước mắt
=>Sông Đà là một công trình nghệ thuật tuyệt vời của tạo hóa, vừa hùng vĩ, vừa thơ mộng, tạo nên chất men
trong cuộc sông - Bằng trí tưởng tượng phong phú với nghệ thuật so sánh tài tình, tác giả giúp người đọc dễ dàng liên tưởng và hình dung ra hình ảnh một con sông êm đềm thơ mộng, dịu dàng, khả ái, đầy quyến rũ, như một người bạn thân thiết của con người Sông Đà là một thực thể tự nhiên nhưng không vô tri vô giác Qua ngòi bút của tác giả Nguyễn Tuân sông Đà thật sống động như một sinh thể có linh hồn có tình cảm
*Nhận xét phong cách nghệ thuật của Nguyễn Tuân thể hiện
+ Biểu hiện
- Đoạn trích đã thể hiện phong cách nghệ thuật tài hoa, uyên bác của Nguyễn Tuân Nhà văn đã sử dụng trí tưởng tượng phong phú một cách rất tài tình và khéo léo để khắc họa lên hình tượng con sông Đà trữ tình
- Nghệ thuật nhân hoá, so sánh được nhà vẫn sử dụng tài tình, rất lôi cuốn, hấp dẫn Mỗi so sánh về sông Đà của Nguyễn Tuân trong tác phẩm thực sự là một phát hiện sắc sảo, độc đáo về thiên nhiên Tây Bắc
- Việc sử dụng thể tùy bút pha chất bút kí với kết cấu phóng túng, câu văn dài, nghệ thuật dùng từ độc đáo đã in đậm cá tính sáng tạo của bậc thấy ngôn từ Nguyễn Tuân
- Sử dụng kiến thức của nhiều lĩnh vực: Văn học, Địa lí, Lịch sử
- Đánh giá
Trang 2+ Nhà văn tài năng, tâm huyết
+ Tình yêu dành cho sông Đà cũng là dành cho quê hương đất nước
ĐỀ 2
(1) Thạch trận dàn bày vừa xong thì cái thuyền vụt tới Phối hợp với đá, nước thác reo hò làm thanh viện cho đá, những hòn bệ vệ oai phong lẫm liệt Một hòn ấy trông nghiêng thì y như là đang hất hàm hỏi cái thuyên phải xưng tên tuổi trước khi giao chiến Một hòn khác lùi lại một chút và thách thức cái thuyền có giỏi thì tiến gần vào Ông đó hai tay giữ mái chèo khỏi bị hất lên khỏi sóng trận địa phóng thẳng vào mình Mặt nước ho la vang dậy quanh mình, ùa vào mà bẻ gãy cán chèo võ khí trên cánh tay mình Sóng nước như thể quân liều mạng vào sát nách mà đá trái mà thúc gối vào bụng và không thuyền.
Có lúc chúng đội cả thuyền lên Nước bám lấy thuyền như đồ vật túm thắt lưng ông đò đòi lật ngửa mình
ra giữa trận nước vang trời thanh la não bạt Sóng thác đã đánh đến miếng đòn hiểm độc nhất, cả cái luồng nước vô sở bất chí ấy bóp chặt lấy hạ bộ người lái đò [ ] Mặt sông trong tích tắc loà sáng lên như một cửa bể đom đóm rừng ùa xuống mà châm lửa vào đầu sóng Nhưng ông đồ cố nén vết thương, hai chân vẫn kẹp chặt lấy cuống lái, mặt méo bệch đi như cái luồng sóng đánh hồi lung, đánh đòn tỉa, đánh đòn âm vào chỗ hiểm Tăng thêm mãi lên tiếng hỗn chiến của nước của đá thác Nhưng trên cải thuyền sáu bơi chèo, vẫn nghe rõ tiếng chỉ huy ngắn gọn tỉnh táo của người cầm lái
(2)Vậy là phá xong cái trùng vị thạch trận vòng thứ nhất Không một phút nghỉ tay nghỉ mắt, phải phá luôn
vòng vây thứ hai và đổi luôn chiến thuật Ông lái đã nắm chắc binh pháp của thần sông thần đá Ông đã thuộc quy luật phục kích của lũ đá nơi ải nước hiểm trở này Vòng đầu vừa rồi, nó mở ra năm của trận, có bốn cửa từ một của sinh cửa, sinh nằm lập lờ phía tả ngạn sông Vòng thứ hai này tăng thêm nhiều cửa tử để đánh lừa con thuyền vào, và cửa sinh lại bố trí lệch qua phía bờ hữu ngạn Cưỡi lên thác Sông Đà, phải cưỡi đến cùng như là cưỡi hổ Dòng thác hùm beo đang hông hốc tế mạnh trên sông đá Nắm chặt lấy được cái bờm sóng đúng luồng rồi, ông đó ghì cương lái, bằm chắc lấy luồng nước đúng mà phóng nhanh vào cửa sinh, mà lái miết một đường chéo về phía cửa đá ấy Bốn năm bọn thuỷ quân cửa đi nước bên bờ trái liên xô ra cảnh níu thuyền lội vào tập đoàn cửa tử Ông đò vấn nhớ mặt bọn này, đứa thì ông tránh mà rảo bơi chèo lên, đứa thì ông để sản lên mà chặt đôi ra để mở đường tiến Những luồng tử đã bỏ hết lại sau thuyền Chỉ còn vắng reo tiếng hò của sóng thác luồng sinh Chúng vẫn không ngớt khiêu khích, mặc dầu cái thằng đá tướng đứng chiến ở cửa vào đã tiu nghỉu cái mặt xanh là thất vọng thua cái thuyền đã đánh trúng vào cửa sinh nó trấn lấy
(3) Còn một trùng vây thứ ba nữa Ít cửa hơn, bên phải bên trái đều là luồng chết cả Cái luồng sống ở chặng
ba này lại ở ngay giữa bọn đá hậu vệ của con thác Cứ phóng thẳng thuyền, chọc thủng cửa giữa đó Thuyên vút qua công đá cánh mở cánh khép Vút, vút, cửa ngoài, cửa trong, lại cửa trong cùng, thuyền như một mũi tên tre xuyên nhanh qua hơi nước, vừa xuyên vào từ động lại được lượn được Thế là hết thác.
Phân tích vẻ đẹp hình tượng ông lái đò qua đoạn trích trên Từ đó, nhận xét ngắn gọn về tình cảm của nhà văn Nguyễn Tuân đối với người lao động Việt Nam trong tùy bút
*Giới thiệu khái quát về tác giả Nguyễn Tuân, tùy bút Người | lái đò sông Đà và vẻ đẹp hình tượng ông lái đò qua đoạn trích B.TB 1KHC
- Hoàn cảnh ra đời
- Giới thiệu về ngoại hình của ông đò
- Tương quan giữa ông đò và sông Đà
* Phân tích vẻ đẹp hình tượng ông lái đò qua đoạn trích
- Khái quát nhân vật ông lái đò: Đây là nhân vật chính của tùy bút được nhà văn xây dựng gắn với nghề lái đò
Trang 3trên sông Đà, hằng ngày đối diện với thiên nhiên hung bạo
a Vẻ đẹp trí tuệ: Là người từng trải, hiểu biết và thành thạo trong nghề lái đò, ông lái đò có trí nhớ tuyệt vời
Cuộc sống của ông phải đối diện với những cạm bẫy kinh hoàng của sông Đà, đó là cuộc chiến đấu với thiên nhiên để bảo tồn sự sống
+ Để chinh phục dòng sông hung bạo ông đò nhở mặt vị trí từng hòn đá, từng dòng nước để biết đâu là cửa tử,
đâu là của sinh: Vòng đầu vừa rồi, nó mở ra nắm cửa trận, có bồn cửa từ một cửa sinh, cửa sinh nằm lập lờ phía tả ngạn sông Vòng thứ hai này tăng thêm nhiều cửa tử để đánh lừa con thuyền vào, và cửa sinh lại bố trí lệch qua phía bờ hữu ngạn Còn một trùng vậy thứ ba nữa Ít cửa hơn, bên phải bên trái đều là luồng chết cả Cái luồng sống ở chặng ba này lại ở ngay giữa bọn đá hậu vệ của con thác
+ Sông Đà đối với ông lái đò ấy như một thiên anh hùng mà ông lái đã nắm chắc binh pháp của thần sống thần
đá Ông đã thuộc quy luật phục kích của lũ đá nơi ải nước hiểm trở này Nguyễn Tuân đã miêu tả tỉ mỉ các
ngọn thác, thời gian ông lái đò làm nghề để bày tỏ nỗi thán phục của mình về một con người như được sinh ra
từ những ngọn sóng, những con thác hung dữ của sông Đà
b.Vẻ đẹp dũng cảm: Nhà văn đưa ông lái đò vào cuộc giao tranh khắc nghiệt giữa người và sống để ông đồ
bộc lộ phẩm chất dũng cảm của mình
+ Ở trùng vi thứ nhất, vừa vào trận, sóng nước, đá sông hò la vang dậy, ùa vào bẻ gãy cán chèo võ khí, đá trái
mà thúc vào bụng, vào hông thuyên Nước như đô vật túm thắt lưng ông đồ rồi đánh miếng đòn độc, đánh vào chỗ hiểm Ông đò thựcc là một chiến sĩ dũng cảm, rất bình tĩnh cố nén vết thương, hai chân vẫn kẹp chặt lấy cuống lái, chỉ huy ngắn gọn tỉnh táo đề chiến thắng kẻ thù.
+ Sang trùng vi thứ hai, không một phút ngừng tay nghỉ mắt, ông đó thay đổi chiến thuật Hành động của ông
lão thành thạo, chính xác, dũng mãnh trong từng động tác cưỡi lên thác đá nắm chặt lấy được cái bờm sóng đúng luồng rồi ông đò ghi cương lái, bằm chắc lấy luồng nước đúng mà phóng nhanh vào cửa sinh đúng là
tay lái ra hoa, điêu luyện của người nghệ sĩ Bằng trí dũng, nghị lực kiên cường, người lái đò đã đánh bại dòng thác hùm beo đang hồng hộc tế mạnh trên sông đá
+ Tại trùng vi thứ ba, ít cửa hơn, nhưng bên phải bên trái đều là cửa tử Ông đó uy nghi rạng rỡ cứ phóng thắng thuyền, chọc thủng cửa giữa đó, xuyên nhanh qua hơi nước chiến thắng | thiên nhiên, làm chủ cuộc đời Cuối
cùng thiên nhiên phải khuất phục dưới sự tài ba và lòng dũng cảm tuyệt vời của ông
-> Sông Đà bày trùng vị thạch trận đá trên sông, ông lái đó là một viên tướng dũng cảm tả xung hữu đột nhanh nhẹn, quyết đoán chỉ huy, điều khiến con thuyền vượt qua các vòng
c.Vẻ đẹp tài hoa: Quan niệm về vẻ đẹp tài hoa của Nguyễn Tuân được mở rộng, tài hoa không chỉ có trong
nghệ thuật mà có cả trong cuộc sống lao động bình dị Nguyễn Tuân xây dựng nhân vật ông đó là người nghệ sĩ
có tay lái tài hoa Chất tài hoa của ông đò được thể hiện khéo léo khi điều khiến con thuyền vượt qua nhiều cạm bẫy của con sông Đà
- Đánh giá:
+ Ông lái đò là người anh hùng, người nghệ sĩ trong công việc chèo đò, vượt thác, đại diện cho con người Tây Bắc và là chất vàng mười của đất nước ta đã qua thử lửa
+ Nghệ thuật xây dựng nhân vật tô đậm nét tài hoa nghệ sĩ, tạo tình huống thử thách để nhân vật bộc lộ phân cách, ngôn ngữ miêu tả đầy cá tính, giàu chất tạo hình sử dụng tri thức của nhiều ngành nghề để khám phá, miêu tả đối tượng
>Tất cả những yếu tố này đã làm nổi bật chủ đề - tư tưởng của tác phẩm
*Nhận xét tình cảm của nhà văn Nguyễn Tuân đối với người lao động Việt Nam
Trang 4- Qua hình tượng ông lái đò, Nguyễn Tuân ca ngợi và khẳng định sức mạnh, sự vĩ đại của con người, đồng thời nhà văn đưa ra triết lí sống: Giữa cái thế giới độc dữ và đầy nham hiểm, cái thế giới đầy sức mạnh man dại và cạm bẫy, con người
vẫn đủ trí tuệ để vươn lên tìm thấy sự sống Cũng qua cảnh tượng vượt thác của ông lái đò, Nguyễn Tuân gửi gắm một điều giản dị mà sâu sắc: Chủ nghĩa anh hùng không chỉ có ở nơi chiến trường ác liệt mà có ngay trong cuộc sống hằng ngày khi chúng ta vật lộn với miếng cơm manh áo Tài hoa không chỉ có trong lĩnh vực nghệ thuật mà có ngay trong cuộc sống lao động đời thường Phẩm chất anh hùng, nghệ sĩ thể hiện ngay trong việc con người phải đương đầu với thử thách
- Đánh giá: Đây là quan niệm đúng đắn, giàu tính nhân văn, giàu tinh thần dân tộc