- Biểu thức: Áp dụng NL I nhiệt động học vào hệ thống sống: - ĐL Heccer: Do hàm nhiệt là hàm trạng thái => Hệ quả là ĐL Heccer: Năng lượng sinh ra bởi quá trình hóa học phức tạp khôn
Trang 1ÔN TẬP LÝ SINH
1. So sánh trạng thái cân bằng dừng và trạng thái cân bằng hóa học
Trạng thái cân bằng hóa học Trạng thái dừng
+ Hệ kín, không có dòng vật chất ra vào
+Năng lượng tự do F=0, S đạt giá trị cực đại
thì có độ mất trật tự cao nhất
+Vthuân=Vnghịch= const
+ Tốc độ p/ứng phụ thuộc nồng độ ban đầu
của chất tham gia
+ Chất xúc tác ko làm thay đổi tỷ lệ p/ứng
+ Hệ mở, vật chất vào hệ và thải sản phẩm + F=const khác 0, S đạt giá trị xác định và nhở hơn gtri cực đại
+Vthuận>Vnghịch + Tốc độ p/ứng ko phụ thuộc vào nồng độ chất ban đầu
+ Chất xúc tác làm thay đổi nồng độ dừng
2 Các nguyên lý nhiệt động lực học và ứng dụng lên cơ thể sống
a Nguyên lý 1 nhiệt động học:
- Nguyên lý 1 nhiệt động học áp dụng ĐL bảo toàn W vào các hệ nhiệt động học
- Các cách phát biểu:
+ Năng lượng không tự nhiên sinh ra cũng không tự nhiên mất đi, nó chỉ chuyển từ dạng năng lượng này sang dạng năng lượng khác
+ Trong 1 quá trình nếu năng lượng ở dạng này biến đi thì năng lượng ở dạng khác sẽ xuất hiện với lượng hoàn toàn tương đương với giá trị của năng lượng ban đầu
+ Nhiệt lượng truyền cho hệ, dùng làm tăng nội năng của hệ và biến thành công thực hiện bởi lực của hệ đặt lên môi trường ngoài
+ Không thể chế tạo động cơ vĩnh cửu loại I
Phần định tính: NL không mất đi mà chỉ chuyển từ dạng này sang dạng khác
Phần định lượng: Giá trị NL vẫn bảo toàn khi chuyển từ dạng NL này sang dạng NL khác
- Biểu thức:
Áp dụng NL I nhiệt động học vào hệ thống sống:
- ĐL Heccer: Do hàm nhiệt là hàm trạng thái
=> Hệ quả là ĐL Heccer: Năng lượng sinh ra bởi quá trình hóa học phức tạp không phụ thuộc vào các giai đoạn trung gian mà chỉ phụ thuộc vào các trạng thái ban đầu và cuối của hệ hóa học
- Cơ thể sống không phải là 1 máy nhiệt mà hoạt động theo nguyên lý của các q/tr sinh học hoặc sự thay đổi các yếu tố entropy
- Phương trình cân bằng nhiệt của cơ thể:
+ ΔE: năng lượng mất mát do truyền nhiệt
+ A: công cơ thể sinh ra chống lại môi trường Δ
+ M: năng lượng dự trữ dưới dạng hóa năng Δ
Đối với ĐV và con người, nguồn gốc nhiệt lượng là thức ăn cơ thể sử dụng thông qua quá trình đồng hóa để cải tạo tổ chức, tạo thành chất dự trữ vật chất và năng lượng cho cơ thể, phát sinh nhiệt để duy trì nhiệt độ cơ thể, sinh công trong các hoạt động cơ học của cơ thể
Q= ΔU+ A’
Q= ΔE+ Δ A+ ΔM
Trang 2- Năng lượng đi vào cơ thể gồm 2 loại:
+ Nhiệt lượng sơ cấp: là nhiệt lượng tạo ra bởi các p/ứng hóa sinh bất thuận nghịch, tỏa ra ngay tức thì khi cơ thể oxi hóa thức ăn
+ Nhiệt lượng thứ cấp (khoảng 50% năng lượng đi vào cơ thể), được giữ trong các liên kết giàu năng lượng ATP Khi các liên kết này đứt gãy chúng sẽ giải phóng năng lượng để thực hiện công và cuối cùng biến đổi thành nhiệt
b NL II nhiệt động học:
- Các cách phát biểu:
+ Trật tự của 1 hệ cô lập chỉ có thể giữ nguyên hoặc giàm dần
+ Không thể chế tạo động cơ vĩnh cửu loại II
+ Trong hệ cô lập chỉ có những quá trình nào tự kéo theo entropi mới có thể tự diễn biến, giới hạn tự diễn biến của chúng là trạng thái có Smax
+ Để tự nhiên nhiệt sẽ truyền từ nóng sang lạnh
- Áp dụng vào hệ thống sống:
- Entropi S= klnW (trong đó k là hằng số Bonzman)
+ ĐL II khẳng định: trong 1 hệ kín entropi có thể không đổi đối với 1 q/trình thuận nghịch và tăng đối vs 1 q/trình bất thuận nghịch
+ ĐL II là ĐL entropi, khái niệm entropi liên quan mật thiết vs gradien, q/trình không thuận nghịch entropi tăng khi gradien giảm
+ Hệ thống sống được đặt trưng bởi trạng thái dừng
+ Biến đổi entropi trong hệ thống sống:
dS= dS +dS e i
dSe : biến đổi S do tương tác với mt ngoài
dSi: biến đổi S bên trong cơ thể, hệ thống sống là 1 q/trình không thuận nghịch nên dS > 0.i Khi dS =0 => hệ cô lập, thì dS= dS > 0 hay entropi tăng, trật tự của hệ ngày càng giảm, hệ khóe i
tồn tai Khi dS >0 => dS>> 0, độ hỗn lọa tăng nhanh (cơ thể đau ốm)e
Khi dS <0, thì :e
|dSe| < |dS | => dS > 0, cơ thể đau ốm, trật tự không ổn định, độ hỗn loạn tăng nhanhi
|dSe| > |dS | => dS < 0, cơ thể khỏe mạnh, độ trật tự tăng, độ hỗn loạn giảmi
|dSe| = |dS | => dS = 0: trạng thái dừngi
Để duy trì sự tồn tại hệ thống sống phải trao đổi vật chất và năng lượng với mtxq
Hệ thống sống cũng tuân theo nguyên lý tăng S (chết)
Để chống lại sự tăng của S phải có chế độ ăn uống, luyện tập, thể thao… phù hợp để có
cơ thể khỏe mạnh (giảm S)
3 Sự vận chuyển vật chất trong cơ thể sống: Trình bày chức năng và cấu trúc của màng
tế bào trên quan điểm Lý sinh? Cơ chế vận chuyển tích cực, bơm Na.
a Màng TB
- Chức năng:
+ Bao bọc tế bào, phân định ranh giới giữa TB và mtxq, làm TB thành 1 thể toàn vẹn khác mt, bảo vệ các thành phần của TB trước tác động của mt
Trang 3+ Tiếp nhận, truyền đạt, xử lý thông tin từ mt: nhận diện TB, kích thích hoặc ức chế tiếp xúc giữa các TB,…
+ Thực hiện trao đổi vật chất và năng lượng với mt=> thực hiện chức năng sống của TB trên cơ
sở điều hòa các p/ứng men trong TB, sử dụng hữu hiệu các dạng năng lượng (cơ, thẩm thấu, điện hóa,…)
- Cấu trúc:
+ Tính chất chung:
Lưỡng chiết quang
Sức căng mặt ngoài nhỏ
Điện trở nhỏ
Cấu trúc không đồng nhất
+ Thành phần thường là: ở giữa màng là 2 lớp photpholipid sắp đặt phân cực định hướng vuông
góc với bề mặt tế bào, có xu hướng ngăn cản các ion và chất hòa tan trong nước đi qua Bao bọc hai phía tiếp theo lớp protein dạng sợi làm cho TB có tính đàn hồi và sức căng mặt ngoài nhỏ Phía ngoài cùng và trong cùng là lớp protein dạng cầu có lẫn protein nhầy và glycolipid Ở glicolipd có chứa các acid amin trung tính mà các nhóm COOH của chúng tạo nên lớp điện tích
âm ở mặt ngoài tế bào
b Cơ chế vận chuyển tích cực:
1) Chuyển dịch nhóm: Cơ chất được vận chuyển bị thay đổi qua sự tạo thành những liên
kết đồng hóa trị mới; năng lượng cần thiết để tạo ra cơ chất
2) Vận chuyển tích cực tiên phát: tạo ra những liên kết đồng hóa trị mới trong chất mang,
năng lượng để vận chuyển diễn ra bằng năng lượng cần thiết để làm thay đổi hình dáng chất mang
3) Vận chuyển tích cực thứ phát: ở đây cơ chất đầu được vận chuyển tích cực,ví dụ Na+
tạo ra thế năng gradien điện hóa mà thế năng này hướng sự vạn chuyển của cơ chất thứ 2 ví dụ đường, acid amin theo gradien này
c Bơm Na- Kali
-Bơm natri là một ví dụ điển hình cho hình thức vận chuyển nguyên phát
-Qua hoạt động của bơm natri, các ion natri (Na+) sẽ được "bơm" ra khỏi tế bào (nơi có nồng độ ion natri cao hơn) và ion kali (K+) sẽ được "bơm" vào trong tế bào (nơi có nồng độ ion kali cao hơn)
-Bằng cách này bơm natri sẽ duy trì được nồng độ ổn định của ion natri và kali ở trong và ngoài
tế bào, điều này rất quan trọng cho hoạt động sống của tế bào
-Vận tải viên Na+/K+ ATPase
Quá trình hoạt động của bơm có thể chia làm các giai đoạn:
1 3 Na+ được gán vào vị trí phái trong màng của vận tải viên
2 3 Na+ được đưa ra khỏi tế bào và 2 K+ vào vị trí của mình ở phái ngoài màng của vận tải viên
3 2 K+ được đưa vào tế bào, vận tải viên trỏ lại trạng thái ban đầu của mình
Sự ức chế hoạt động của bơm: Bơm sẽ không hoạt động nếu nồng độ của các ion Na+, K+
và ATP quá thấp Tác dụng của digitalis, một loại thuốc được sử dụng trong việc điều trị suy
Trang 4tim, dựa trên khả năng kết hợp với tiểu phần a ở phía mặt ngoài tế bào và qua đó can thiệp vào quá trình dephosphoryl của bơm làm ức chế hoạt động của bơm
4.Các phương pháp đo và đồ thị các giai đoạn biến đổi của các loại điện thế.
Điện
thế
nghỉ
Hiệu điện thế bình
thường tồn tại ở 2 phía
màng, đặc trưng cho
tính dẫn điện của hệ
thống sống ở trạng
thái trao đổi bình
thường
+Mặt trong của tb sống luôn có giá trị âm điện thế âm so với mặt ngoài => chiều điện thế nghỉ là không đổi
+ Điện thế nghỉ có giá trị biến đổi rất chậm theo thời gian + K+ có vai trò trong duy trì điện thế nghỉ
Đo sự chênh lệch hiệu điện thế giữa tế bào chất và dịch ngoại bào
+Đặt 2 điện cực phía ngoài màng sinh học
+ Đặt 1 điện cực ở bên ngoài và 1 vi điện cực xuyên qua màng
Kim điện thế lệch
Có sự chênh lệch điện thế trong và ngoài màng
Điện
thế
hoạt
động
Khi bị kích thích tới
ngưỡng, tính thấm của
màng của màng bị
thay đổi=> màng
chuyển từ TT nghỉ
sang TT hoạt động
- Có dạng khác nhau đối với những tb khác nhau
- Giá trị biến đổi nhanh theo thời gian
- phụ thuộc vào t , trạng tháio sinh lý
Điện
thế tổn
thương
HĐT xuất hiện do sự
chênh lệch điện thế
giữa vùng bị tổn
thương và vùng không
bị tổn thương
-Giá trị giàm dần và chậm dần theo thời gian
- Phụ thuộc vào đk khảo sát và
pp ghi đo
- Phụ thuộc vào đk sinh lý của đối tượng đc khảo sát
5.Tác dụng của dòng điện lên cơ thể và ứng dụng điều trị
Tác dụng lên cơ thể sống và Ứng dụng điều trị
Dòng
điện 1
chiều
-Tác dụng điện hóa của dòng điện
ư/dụng trong điện giải liệu pháp: đặt các điện cực trực tiếp vào các vị trí cần điều trị, chọn những điện cực hoặc không phân cực khác nhau có thể tạo nên tại các điện cực các phức hóa thích hợp để điều trị bệnh
-Dùng pp ion liệu pháp để đưa các ion thuốc cần thiết vào cơ thể
-Làm giảm ngưỡng kích thích của sợi cơ vận động
- giảm tính đáp ứng của các TK cảm giác do đó giảm đau
-gây giãn mạch ở phần cơ thể giữa 2 loại điện cực
- tăng khả năng dinh dưỡng của vùng có dòng điện chiều đi qua
=> PP Galvani liệu pháp
Dòng
điện
xoay
chiều
-dòng điện xoay chiều khi tăng khi giảm => cơ co và mệt nhanh=> tạo nên sự tập luyện ủa cơ và cơ lực được tăng cường
- DĐ Hạ tần kích thích các cơ chống teo
- DĐ trung tần kích thích vận động trở nên tương đối rõ rệt hơn tác dụng kích thích cảm giác
- Sử dụng các xung vuông để gây choáng điện
Dòng
điện
cao
tần
-NL của dòng cao tần biến thành nhiệt năng tại khu vực cơ thể có dòng điện chạy qua => tác dụng nhiệt của dòng cao tần=> tăng lưu thông máu, dịu đau, tăng cường chuyển hóa vật chất, giảm ngưỡng kích thích, vận động, thư giản TK và cơ
- DĐ cao tần bước sóng lớn => dòng nhiệt điện => điều trị các bệnh viêm TK
-DĐ có bước sóng cực ngắn=> luồng bức xạ điện tử=> điều trị các bệnh ngoài da hoặc đau các khớp nông
Trang 5- Dùng máy điện nhiệt trong phẫu thuật để cắt các tổ chức mà ko chảy máu, ko lên mủ.
6 Phân biệt các hiện tượng điện động:
của pha phân taanstrong điện trường hướng tới điện cực trái dấu
Đất sét điện tích (-) nên chuyển dịch về cực (+)
=> bên cực (+), nước bị đuc, bên cực (-), nước vẫn trong Điện thế lắng
(ngược với điện li)
Xuất hiện giữa 2 lớp trên và dưới của hệ dị thể trong quá trình lắng các hạt của pha phân tán dưới tác dụng của trọng lực
Các thành phần hữu hình của máu có trọng lượng riêng lớn hơn nên lắng xuống đáy bình
trường phân tán tới điện cực cùng dấu với điện tích bề mặt của pha phân tán
Có thể xảy ra ở da ếch, thành các mao quản
Điện thế chảy
(ngược với điện thẩm)
Xuất hiện khi chất lỏng chuyển động do tác dụng của
áp suất thủy tĩnh qua các mao quản hoặc các lỗ có mang điện tích
7.Bản chất vật lý của âm, siêu âm Cảm giác âm.
a Bản chất vật lý của âm
- Sóng âm là sóng cơ có biên độ nhỏ được tạo bởi sự dao động của các vật, sóng âm là sóng dọc
- Âm truyền theo những tia gọi là tia âm, các tia âm có tính chất giống như ánh sáng
=> Thuộc tích của âm:
-Khi sự dao động của không khí đến tai, chúng làm cho màng nhĩ dao động, làm kích thích các
tế bào thụ cảm ở tai trong, tạp ra tín hiệu điện và truyền lên não
- Tốc độ truyền âm phụ thuộc vào môi trường truyền âm
b.Siêu âm
- Siêu âm là 1 phương tiện chẩn đoán trong y học dựa trên sóng siêu âm để quan sát cơ và những cơ quan bên trong cơ thể bao gồm kích thước, cấu trúc, các bệnh lý, tổn thương,…
- Siêu âm là những năng lượng âm thanh có tần số cao hơn mức mà con người có thể nghe được
* Đặc tính của siêu âm:
- Chùm siêu âm khi qua mặt phân giới giữa 2 môi trường thì phản xạ
- Sóng siêu âm có tần số lơn hay bước sóng ngắn nên với nguồn phát có kích thước nhỏ, chùm siêu âm phát ra có tiết diện hẹp, truyền thẳng do không bị nhiễu xạ
- Khi truyền qua các môi trường, sóng siêu âm bị hấp thụ nên cường độ của nó sẽ giảm dần
- Chùm siêu âm ít bị khúc xạ khi qua mặt phân cách nên ta có thể dễ dàng định hướng truyền của siêu âm
V= λ.f
Trang 6* Nguồn phát siêu âm (sgk trang 23, phía sau, đọc ko hiểu => ko soạn)
*Ứng dụng của siêu âm:
Trong kỹ thuật + Dụng cụ thăm dò dưới biển ( soona)
+ Hàn nhôm + Tìm các lỗ trong các dụng cụ bằng kim loại + Mài kim loại
+ máy nghe tim thai/ máy quét siêu âm + siêu âm mạch máu
+máy siêu âm chẩn đoán
Trong y sinh học -Trong chẩn đoán bệnh
+ Chẩn đoán gõ: sử dụng cho các tạng + Chẩn đoán nghe: sử dụng cho các tạng + Phép thử Rhinner: xđ tổn thương vùng nào của thính giác
Tác dụng của siêu âm đối với cơ thể:
-Siêu âm truyền được qua các mô trong cơ thể, làm cho các tế bào bị chấn động, cơ thể hấp thu của siêu âm 1 lượng nhiệt đáng kể => chữa các bệnh ngoài da và ở trong sâu
- Tác dụng cơ học: Sự lan truyền của sóng siêu âm làm thay đổi áp lực tương ứng với tần số
siêu âm => hiện tượng “xoa bóp vi thể”
=> Các tác dụng:
+Thay đổi thể tích tế bào
+ Thay đổi tính thấm màng
+ Tăng chuyển hóa
-Tác dụng nhiệt: Hiện tượng “xoa bóp vi thể” sinh ra nhiệt do ma sát
=> Các tác dụng:
+ Tăng hoạt động của tế bào
+ Tăng tuần hoàn/ chuyển hóa
+ Giãn mạch
+ Tăng đào thải và giải quyết các hiện tượng viêm
-Chống đông máu, tiệt trùng: Sóng siêu âm khi truyền làm biến dạng giãn nén môi trường =>
tạo thành lỗ vi mô => các tế bào sống (hồng cầu, tếch trùng) có thể bị vỡ
=> Ứng dụng để chống đông máu, tiệt trùng
-Giảm đau: tác dụng nhiệt của siêu âm và sự tác dụng trực tiếp của siêu âm lên đầu dây thần
kinh
- Tác dụng sinh học: Tổng hợp các tác dụng trên
c Cảm giác âm: Sóng âm tác động lên các cơ quan thính giác gây cho ta cảm giác âm
- Đặc trưng của cảm giác âm:
Trang 7+ Độ to: Do tần số âm quyết định
+ Âm sắc: Là đặc trưng sinh lý của âm hình thành trên cơ sở các đặc tính vật lý của âm là tần số
và biên độ
- Âm cơ bản: âm có tần số nhỏ
- Họa âm: Âm có tần số là bội số nguyên lần của âm cơ bản
+ Độ cao: Là đặc trưng cảm giác về sức mạnh hay yếu của dao động âm truyền đến tai đặc trưng
bởi cường độ âm
* Cơ chế nghe
Tai
Khi sóng âm truyền tới tai ngoài, thay đổi áp suất do dao động làm cho các phân tử của màng nhĩ dao động theo, dao động đó truyền đến cửa sổ bầu dục của tai giữa, thông tin qua hệ thống xương con ở đó, dao động của các phân tử ở cửa sổ bầu dục làm chuyển động ngoại dịch perilympho chứa trong ốc tai.
* Ứng dụng: máy trợ thính/ ống nghe khám bệnh
8 Bản chất của ánh sáng Tác dụng của ánh sáng lên cơ thể sống
- Ánh sáng là sóng điện từ
+ E= E cos……0
+ Ánh sáng là sóng ngang, khi đi qua 1 số môi trường dị hướng ánh sáng sẽ bị phân cực -Đặc điểm cơ bản của thuyết lượng tử ánh sáng
+ Năng lượng ánh sáng không nhận các giá trị liên tục mà nhận các giá trị gián đoạn xác định + Phần gián đoạn nhỏ nhất của năng lượng ánh sáng là photon
+ Vận tốc ánh sáng là cực đại: c=3.10 m/s8
+photon không có khối lượng tĩnh, khối lượng động phụ thuộc vào vận tốc photon
mc =hv2 -Ánh sáng vừa có tính chất sóng vừa có tính chất hạt
* Tác dụng của ánh sáng lên cơ thể sống:
Các p/ứng quang sinh
Các p/ứng sinh lý chức năng
- p/ứng quang sinh: là quá trình xuất hiện trong hệ sinh vật khi có sự hấp thụ lượng tử ánh sáng
=> các p/ứng hóa học và hóa sinh=> diễn biến sinh lý/ phá hủy
Hệ TK tính giác
Gây bệnh lý
Gây đột biến di truyền
Gây tử vong
Trang 8- p/ứng sinh lý, chức năng: là những p/ứng xảy ra với sự tham gia của lượng tử ánh sáng, kết
quả tạo ra các sản phẩm cần thiết cho tế bào và cơ thể để thực hiện các p/ứng sinh lý bình thường
+ p/ư tạo năng lượng: quang hợp => tăng năng lượng tự do, giảm tương đối entropi
+ Sinh tổng hợp sắc tố và vitamin: cần có các lượng tử ánh sáng
Tổng hợp vitamin D => xương cứng, sắc
Tổng hợp vitamin B => bổ não và thần kinh
Tổng hợp vitamin C => tăng sức đề kháng
Tổng hợp vitamin A => bổ mắt
Tổng hợp vitamin E => chống lão hóa
+ p/ư thông tin:
Mang đến thông tin về mt ngoài
Thụ cảm ánh sáng ở mắt
Hướng quang ở TV
Nhịp sinh học của ĐV
-P/ư phá hủy, biến tính: có sự tham gia của các lượng tử ánh sáng, gây nên các tác hại ảnh
hưởng đến hoạt động của tế bào (các tia tử ngoại)
+Tác dụng quang động lực: Là sự tổn thương không phục hồi 1 số chức năng sinh lý va cấu
trúc của đối tượng sinh vật dưới tác dụng ánh sáng với sự có mặt của oxi và 1 số chất hoạt hóa +Tia tử ngoại phá hủy acid amin: các gốc oxyd của các acide tham gia hàng loạt các p/ư tạo nên những sản phẩm độc => sự thay đổi cấu hình của các đại phân tử protid => làm mất hoạt tính men
+ tia tử ngoại cường độ cao làm tổn thương ADN
9 Sơ đồ tác dụng sinh vật của bức xạ ion? Cơ chế tác dụng trực tiếp và cơ chế tác dụng gián tiếp?
a Sơ đồ
Trang 9Bức xạ ion hóa
Kích thích và ion hóa vật chất
giây:min
Phát triển các tổn thương hóa sinh min: giờ
giờ: năm
b.Cơ chế tác dụng
* Trực tiếp:
- Năng lượng bức xạ trực tiếp chuyển giao cho các phân tử cấu tạo tổ chức sinh học mà chủ yếu
là các đại phân tử hữu cơ Năng lượng đó gây nên qua quá trình kích thích và ion hóa các
Thay đổi ở các phân tử
Tổn thương hóa sinh
tổn thương cấu trúc vi mô Đột biến di truyền
Tổn tương cấu trúc vĩ mô
Cơ thể chết
Trang 10nguyên tử, phân tử Tiếp theo là các phản ứng hóa học giữa các phân tử tạo thành sau khi kích thích và ion hóa các phân tử hữu cơ quan trọng bị tổn thương => các tổn thương sinh học
=> các tổn thương chức năng hoạt động
~~~~~~~~-> AB -> AB* -> AB + hv
(NL tia)
~~~~~~~~-> AB-> A*B A* +B’
A’ + B*
Các phân tử bị ion hóa theo sơ đồ:
~~-> AB ->[AB] +e+
A+,B’ B , A’+
Và AB +e -> [ AB] - A-,B’
B-, A’
=> Thuyết điểm nóng (Deseauer): Năng lượng bức xạ được hấp thụ tập trung vào những điểm rất nhỏ trong phân tử => nhiệt độ tăng => cấu trúc phân tử bị phá hủy ( lk C-C, C-H)
* Gián tiếp: tác dụng sinh học còn phụ thuộc vào độ linh động của phóng xạ, hàm lượng nước.
- Kích thích H O: ~~-> H O -> H O* 2 2 2 H*
OH*
-Ion hóa H O: ~~-> H O -> [H2 2 2O]+ +e
=> OH* + OH* ->H2O2
=> Phần lớn các phân tử hữu cơ trong tổ chức đều bị phá hủy bởi H2O2
c Tổn thương do bức xạ ion hóa:
- Tác dụng lên acid nucleic: Làm biến tính về hình thái và sinh lý
- Tác dụng lên amino acid và protein: Làm biến tính các amino acid => tổn thương protein
- Tác dụng lên tế bào: Các thành phần của tế bào bị tổn thương => TB bị tổn thương
10 Bức xạ ion hóa: Quy trình xạ phẫu bằng dao Gamma quay? An toàn phóng xạ.
Phẫu thuật bằng dao gamma được định vị 3 chiều, cho phép xác định các vị trí tổn thương trong cơ thể để điều trị
a Quy trình xạ phẫu bằng dao gamma quay:
1 Xác định tọa độ tổn thương bằng khung định vị
2 Chụp cộng hưởng từ (MRI) sọ não cùng với khung định vị, các hình ảnh MRI sẽ được truyền
về hệ thống lập trình phẫu thuật
3 Lập kế hoạch điều trị dựa vào các hình ảnh MRI và các thông số tọa độ tổn thương được lập trình bằng phần mềm hiện đại để thiết lập phác đồ điều trị
4 Thực hiện kế hoạch điều trị:
- Bệnh nhân nằm trên bàn phẫu thuật
- Dao gamam, khung định vị được điều chỉnh sao theo các thông số của kế hoạch điều trị để hội
tụ đủ các chùm tia Gamma vào đúng vùng tổn thương cần phá hủy
b An toàn phóng xạ:
- Các nguồn bức xạ phải kín dùng trong y tế như máy chụp X quang, các nguồn Co-60, Cs-137, kim Radi dùng để điều trị các khối u
- Bảo vệ bằng rút ngắn thời gian tiếp xúc
- Bảo vệ bằng tăng cường khoảng cách với nguồn xạ
- Bảo vệ bằng che chắn (áo giáp, kính chì,…), với tia X và gamma nguyên liệu tốt nhất là chì nhưng để giảm giá thành người ta dùng gang hay bê tông cốt thép…