TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN BÀI TẬP LỚN MÔN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC ĐỀ TÀI Quan điểm Mac Lênin về vấn đề tôn giáo trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội và vận dụng của Phạm Thị Mai Anh lớp quản trị kinh doanh 62C Họ và tên SV Lớp tín chỉ Chủ nghĩa xã hội khoa học Mã SV GVHD Hà Nội, tháng 11, năm 2021 PHẦN MỞ ĐẦU 2 1 Lý do chọn đề tài 2 2 Mục đích, nhiệm vụ, phạm vi nghiên cứu 2 3 Ý nghĩa đề tài 3 4 Kết cấu đề tài 3 PHẦN NỘI DUNG 3 1 Cơ sở lý luận 3 1 1 Khái niệm của tôn giáo 3 1 2.
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
-*** -
BÀI TẬP LỚN MÔN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC
ĐỀ TÀI: Quan điểm Mac Lênin về vấn đề tôn giáo trong thời
kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội và vận dụng của Phạm Thị Mai Anh lớp quản trị kinh doanh 62C.
Trang 2PHẦN MỞ ĐẦU 2
1 Lý do chọn đề tài 2
2 Mục đích, nhiệm vụ, phạm vi nghiên cứu 2
3 Ý nghĩa đề tài 3
4 Kết cấu đề tài 3
PHẦN NỘI DUNG 3
1 Cơ sở lý luận 3
1.1 Khái niệm của tôn giáo 3
1.2 Bản chất của tôn giáo 4
1.3 Nguồn gốc của tôn giáo 6
1.4 Tính chất của tôn giáo 8
1.5 Nguyên tắc giải quyết các vấn đề tôn giáo trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội 10
2 Thực trạng tôn giáo ở Việt Nam và chính sách của Đảng, Nhà nước ta hiện nay 12
2.1 Đặc điểm tôn giáo ở Việt Nam 12
2.2 Thực trạng giải quyết các vấn đề tôn giáo ở Việt Nam 15 Ưu điểm: 15
Hạn chế 17
3 Giải pháp giải quyết vấn đề tôn giáo ở Việt Nam hiện nay 19
4 Liên hệ và vận dụng vào bản thân của sinh viên Phạm Thị Mai Anh 21
KẾT LUẬN 28
TÀI LIỆU THAM KHẢO 29
Trang 3PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Vấn đề tôn giáo từ lâu đã tồn tại ở nhiều quốc gia trên
thế giới, trở thành vấn đề nhạy cảm tại nhiều nước Bên cạnhmặt tích cực mà tôn giáo mang lại như: giáo dục con người đếnchân, thiện, mỹ; giúp con người sống gần gũi với nhau hơn, cótrách nhiệm với bản thân và với cộng đồng, với sự phát triểncủa bản thân và xã hội Nhưng vẫn có những mặt tiêu cực nhưbiến tướng tôn giáo, lợi dụng tôn giáo để trục lợi, gây mâuthuẫn chính trị, dùng tôn giáo để truyền bá những tư tưởngchống phá Đảng và nhà nước xã hội chủ nghĩa Vì thế cần có cáinhìn toàn diện, hiểu biết thấu đáo trước khi giải quyết các vấn
Để giúp mọi người hiểu rõ về vấn đề tôn giáo qua đó rút ratrách nhiệm và hành động của bản thân thì hôm nay tôi quyết
Trang 4định chọn đề tài tiểu luận “chủ nghĩa Mác Lenin về tôn giáo vàthực trạng giải quyết tôn giáo ở Việt Nam hiện nay” Trong quátrình tìm hiểu và nghiên cứu có nhiều thiếu sót, mong được sựgiúp đỡ và sửa chữa của cô để bài được hoàn thiện hơn Tôi xintrân thành cảm ơn!
2 Mục đích, nhiệm vụ, phạm vi nghiên cứu
2.1 Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu về vấn đề tôn giáo và thực trạng giảiquyết vấn đề tôn giáo ở Việt
Nam hiện nay
2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Nêu rõ quan điểm Mác Lênin về tôn giáo, thực trạng giảiquyết tôn giáo ở Việt Nam hiện nay sau đó vận dụng vào bảnthân
4 Kết cấu đề tài
Gồm 4 phần: phần mở đầu, phần nội dung, phần kếtluận, phần tài liệu tham khảo
Trang 5PHẦN NỘI DUNG
1 Cơ sở lý luận
1.1. Khái niệm của tôn giáo
Rất khó có thể được đưa ra một định nghĩa về tôn giáo có thểbao hàm mọi quan niệm của con người về tôn giáo nhưng cóthể thấy rõ điều đó khi nói đến tôn giáo là nói đến mối quan hệgiữa hai thế giới thực và ảo Khái niệm tôn giáo là một vấn đềđược các nghiên cứu, phân tích về tôn giáo bàn luận rất nhiều.Trong lịch sử từng tồn tại rất nhiều quan niệm khác nhau về tôngiáo:
- Các nhà thần học cho rằng “Tôn giáo là mối liên hệ giữathần thánh và con người”
- Khái niệm mang đặc trưng riêng của tôn giáo: “Tôn giáo làniềm tin vào siêu tự nhiên”
- Một số nhà tâm lý học lại cho rằng “Tôn giáo là sự sáng tạocủa mỗi cá nhân trong nỗi cô đơn của mình, tôn giáo là sự việc
cô đơn, nếu anh chưa từng có cô đơn thì anh chưa bao giờ cótôn giáo”
- Khái niệm của C.Mác: “Tôn giáo là tiếng thở dài của chúng
ta sinh ra từ áp lực, là trái tim của thế giới có trái tim, nó là tinhthần của thế giới không có tinh thần ”
- Khái niệm cơ bản khía cạnh nguồn gốc của tôn giáoPh.Ăngghen: “Tôn giáo là phản ánh hoang đường vào trong đầunhững người có lực lượng bên ngoài, cái mà họ có giá trị trongđời sống hàng ngày…”
Có thể hiểu: tôn giáo là một hình thái ý thức xã hội phản ánh
hư ảo hiện thực khách quan, là một thực thể xã hội: có niềm tin
Trang 6sâu sắc vào đấng tối cao, có hệ thống giáo thuyết, có hệ thống
cơ sở thờ tự, có tổ chức nhân sự, quản lý; có hệ thống tín đồ Tôn giáo là niềm tin vào các lực lượng siêu nhiên, vô hình, đượcchấp nhận một cách trực tiếp và tác động trở lại một cách ảo,nhằm mục đích giải quyết các vấn đề trên trần thế và bên kiathế giới Niềm tin đó được biểu hiện rất phong phú, phụ thuộcvào các thời kỳ lịch sử, hoàn cảnh địa - văn hóa khác nhau, nộidung từng tôn giáo, nghi lễ, những hành vi tôn giáo khác nhaucủa từng cộng đồng xã hội tôn giáo khác nhau
1.2. Bản chất của tôn giáo
Chủ nghĩa Mác Lênin cho rằng tôn giáo là một hình thái ýthức xã hội phản ánh hư ảo hiện thực khách quan Thông qua sựphản ánh đó các lực lượng tự nhiên và xã hội đều trở thành siêunhiên, thần bí… Ph.ăngghen cho rằng: " tất cả mọi tôn giáochẳng qua chỉ là sự phản ánh hư ảo vào trong đầu óc mỗi conngười của những lực lượng ở bên ngoài chi phối cuộc sống hằngngày của họ, chỉ là sự phản ánh trong đó những lực lượng trầnthế đã mang hình thức những lực lượng siêu trần thế"
Ở một cách tiếp cận khác, tôn giáo là một thực thể xã hội docon người sáng tạo ra - các tôn giáo cụ thể ví dụ như: Phật giáo,Hồi giáo, Thiên Chúa giáo, Công giáo, Tin lành… với các tiêu chí:
có niềm tin sâu sắc vào đấng siêu nhiên, đấng tối cao, thần linh
để tôn thờ (niềm tin tôn giáo), có hệ thống giáo thuyết (giáo lý,giáo luật, lễ nghi) phản ánh thế giới quan, nhân sinh quan củatôn giáo, có hệ thống cơ sở thờ tự, có tổ chức nhân sự, quản lýđiều hành việc đạo, hệ thống tín đồ đông đảo tự nguyện đi theotôn giáo đó và được tôn giáo đó thừa nhận
Trang 7Khẳng định của chủ nghĩa Mác Lênin về tôn giáo: tôn giáo là một hiện tượng xã hội - văn hóa do con người sáng tạo ra Con
người sáng tạo ra để phục vụ mục đích tinh thần, phản ánhnhững nguyện vọng của họ Chủ nghĩa Mác Lênin cũng cho rằngsản xuất vật chất và các quan hệ kinh tế, xét đến cùng là nhân
tố quyết định sự tồn tại của các hình thái ý thức xã hội, trong đó
có tôn giáo Do đó mọi hoạt động tôn giáo đều sinh ra từ hoạtđộng sản xuất, từ hoàn cảnh, từ điều kiện sống trong xã hội Dù
có sự khác biệt về thế giới quan nhưng những người cộng sảnvới lập trường Mác xít không bao giờ xem thường hoặc trấn ápnhững nhu cầu tín ngưỡng của nhân dân, ngược lại luôn tôntrọng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo
Cần phân biệt tôn giáo với tín ngưỡng : những người có tôn
giáo (Phật giáo, Hồi giáo, Thiên Chúa giáo…) và những người cósinh hoạt tín ngưỡng dân gian (tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, tínngưỡng thờ Mẫu…) đều tin vào những điều mà tôn giáo hay tínngưỡng đó truyền đạt mặc dù không được thấy đấng tối cao,không được tận mắt nhìn thấy ông cha Tôn giáo và tín ngưỡngđều điều chỉnh hành vi ứng xử, giúp con người noi theo nhữngtấm gương sáng của những người được tôn thờ Tuy nhiên, tôngiáo và tín ngưỡng lại có nhiều sự khác nhau Nếu tôn giáo phải
có đủ 4 yếu tố cấu thành, đó là: giáo chủ, giáo lý, giáo luật vàtín đồ, thì tín ngưỡng không cần 4 yếu tố đó Nếu đối với tín đồtôn giáo, một người, trong một thời điểm cụ thể, chỉ có thể cómột tôn giáo thì một người dân có thể đồng thời sinh hoạt đồngthời nhiều tín ngưỡng khác nhau
Cần phân biệt tôn giáo với mê tín dị đoan: mê tín là mê muội, viển vông không phù hợp với lẽ tự nhiên, dị đoan là sự suy
Trang 8đoán, hành động một cách tùy tiện, sai lệch những điều bìnhthường dẫn tới hậu quả xấu cho cá nhân, gia đình, cộng đồng vềsức khỏe, thời gian, tài sản, tính mạng Mê tín dị đoan được thểhiện như ông đồng, cô cậu, tin xin xăm bói quẻ, tin ngày lànhtháng dữ, tin số mệnh sang hèn, tin coi tay xem tướng, tin cắtsao giải hạn, tin thầy bùa thầy chú, tin cầu cúng tai qua nạnkhỏi… Mê tín dị đoan là hình thức điều khiển con người mê muộitheo chiều hướng xấu khác hoàn toàn với tôn giáo, tín ngưỡng
1.3. Nguồn gốc của tôn giáo
Thứ nhất, nguồn gốc tự nhiên
Trong xã hội công xã nguyên thủy, do lực lượng sản xuấtchưa phát triển, trước thiên nhiên hùng vĩ tác động và chi phối,con người cảm thấy bất lực nên họ đã tự gán cho tự nhiênnhững sức mạnh thần bí Các hiện tượng tự phát trong tự nhiênvẫn còn tác động, chi phối tới đời sống của con người Về bảnchất, đến thời điểm này, khoa học chưa thể giải thích tường tậncác vấn đề của tự nhiên và xã hội Con người cũng chưa thực sựchế ngự được tất cả các hiện tượng tự phát trong tự nhiên nhưđộng đất, sóng thần, các hiện tượng xã hội như áp bức, bóc lột,bất công, phân cực giàu nghèo, làm cho một bộ phận quầnchúng nhân dân sợ hãi, tin tưởng, trông chờ vào các lực lượngsiêu nhiên
Khi xã hội xuất hiện những giai cấp đối kháng, con ngườikhông lý giải được nguồn gốc, áp bức bóc lột, đấu tranh, tội
Trang 9ác, nên con người đã trông chờ hy vọng một thế lực siêu nhiêncứu vớt mình, giải thoát mình khỏi những đau khổ nơi trần thế
Thứ hai, nguồn gốc nhận thức
Ở một giai đoạn nhất định, nhận thức của con người về tựnhiên, xã hội và chính bản thân mình là có giới hạn Trình độdân trí chưa cao là điều kiện, là nguyên nhân, là mảnh đất màu
mỡ cho tôn giáo tồn tại, phát triển Khi những điều mà khoa họcchưa giải thích được thì con người lại nhớ đến tôn giáo Thựcchất nguồn gốc nhận thức của tôn giáo chính là sự tuyệt đốihoá, biến cái nội dung khách quan thành cái siêu nhiên, thần
bí
Thứ ba, nguồn gốc tâm lý :
Các tôn giáo lớn đã ra đời từ nhiều thế kỷ, ăn sâu vào tiềmthức của cộng đồng những người theo đạo, trở thành niềm tin,lối sống, tình cảm, phong tục tập quán khó có thể thay đổi, trởthành nếp nghĩ, một kiểu sinh hoạt văn hoá tinh thần không thểthiếu của một bộ phận quần chúng nhân dân Các tôn giáo đượctruyền từ đời này qua đời khác như một thói quen, một truyềnthống Một số người chỉ thấy bình an về mặt tinh thần, thấy tâm
lý mình thực sự thoải mái, an lành khi tham gia vào các hoạtđộng tín ngưỡng, tôn giáo Cuộc sống thì luôn tồn tại các yếu tốkhông may tác động đến, nên một số người đã tìm đến cửaphật, tìm đến những nơi thờ tự để tìm lại sự bình an, nhẹ nhõmtrong tâm hồn Con người luôn muốn cảm thấy an toàn khi làmnhững việc lớn như làm nhà, ma chay, cưới hỏi, kinh doanh… Cóngười đã nói rằng:" khoa học chỉ giúp ta khám phá thế giớingoài kia còn tôn giáo lại giúp ta tìm hiểu thế giới trong này
Trang 10(vừa nói vừa chỉ vào tim)" Chính vì vậy mà ngay cả khi đã cókhoa học thì con người vẫn cần đến tôn giáo như một liều thuốctinh thần, để an ủi chính bản thân mình Đặc biệt trong bối cảnhhiện nay khi đời sống của con người ngày càng có nhiều khókhăn, bất trắc, rủi ro thường không báo trước, con người luôncần tôn giáo như một chỗ dựa về mặt tinh thần ("an ninh tinhthần")
Thứ tư, nguồn gốc kinh tế, chính trị xã hội
Một số nguyên tắc, giáo lý, giáo luật vẫn còn phù hợp vớichính sách của nhà nước xã hội chủ nghĩa, vẫn còn đáp ứng nhucầu về mặt tinh thần của một bộ phận quần chúng nhân dân.Đây là điều kiện cho sự tồn tại, phát triển của tôn giáo trongthời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Tôn giáo có khả năng tựbiến đổi để phù hợp với các điều kiện chính trị, kinh tế, văn hoá
xã hội Tồn tại xã hội thay đổi thì ý thức xã hội cũng thay đổitheo Tôn giáo là một hình thái ý thức xã hội Vì vậy mà khi xãhội ngày càng phát triển thì tôn giáo cũng thay đổi nhưng sựthay đổi này diễn ra rất chậm
Các thế lực thù địch vẫn coi tôn giáo là một trong nhữngchiêu bài để can thiệp vào chính trị của những nước khác, nhất
là những nước có thể chế chính trị đối lập Chúng lợi dụng, núpbóng tôn giáo, nói truyền đạo nhưng thực chất lại tuyên truyền,gieo rắc những quan điểm phản động, chống phá đảng và nhànước xã hội chủ nghĩa, lôi kéo quần chúng nhân dân, kích độngquần chúng nhân dân đi ngược lại đường lối, chủ trương, chínhsách, pháp luật của đảng và nhà nước Ngoài ra, trong thời kỳquá độ, các nước muốn phát triển kinh tế, muốn phát triển lựclượng sản xuất thì phải phát triển nền kinh tế nhiều thành phần,
Trang 11nói cách khác là nền kinh tế thị trường Chính mặt trái của nềnkinh tế thị trường đã chi phối đời sống tinh thần của con người.Phân hóa giàu nghèo khiến cả người giàu và người nghèo tinrằng có thế lực vô hình đã điều khiển cách làm ăn, tác động đếnnhững thứ xảy ra trong cuộc sống hằng ngày của họ.
1.4. Tính chất của tôn giáo
Thứ nhất, tính lịch sử của tôn giáo
Tôn giáo là một hiện tượng xã hội mang tính lịch sử, nghĩa là
nó có sự hình thành, tồn tại và phát triển, có khả năng biến đổitrong những giai đoạn lịch sử nhất định Thời đại thay đổi thì tôngiáo cũng có sự điều chỉnh biến đổi theo để phù hợp với tìnhhình kinh tế xã hội
Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác Lênin, đến một giai đoạnlịch sử nào đó, khi xã hội phát triển, khoa học và giáo dục giúpcon người nhận thức được bản chất của các hiện tượng tự nhiên,
xã hội, khi con người làm chủ được niềm tin, xã hội, làm chủđược chính bản thân mình, không còn cần đến sự an ủi, cứugiúp của các thế lực siêu nhiên thì tôn giáo sẽ dần mất đi vị trícủa nó trong đời sống xã hội và trong cả nhận thức, niềm tincủa mỗi con người
Thứ hai, tính quần chúng của tôn giáo
Tôn giáo là một hiện tượng khá phổ biến ở hầu hết các dântộc, quốc gia, châu lục Tính quần chúng của tôn giáo không chỉđược thể hiện ở số lượng tín đồ tôn giáo đông đảo ( chiếm gần
Trang 12¾ dân số thế giới), mà còn được thể hiện ở chỗ tôn giáo là nơisinh hoạt văn hoá tinh thần của một bộ phận quần chúng nhândân lao động Dù tôn giáo hướng con người tin vào những thứ
hư ảo của thế giới siêu nhiên, song nó luôn luôn phản ánh khátvọng của con người lao động về sự tự do, bình đẳng, yêu thươnglẫn nhau - một xã hội hoà bình, không đau khổ bi ai Bởi vì tôngiáo thường có tính nhân văn, nhân đạo hướng thiện nên đượcđông đảo quần chúng lao động tin, làm theo và ủng hộ
Tính chính trị của tôn giáo
Khi xã hội chưa có giai cấp thì tôn giáo chưa mang tính chínhtrị Tính chính trị của tôn giáo chỉ xuất hiện khi xã hội đã phânchia giai cấp, có sự đối kháng, sự khác biệt về lợi ích giữa cácgiai cấp Tôn giáo phản ánh lợi ích nguyện vọng của các giai cấpkhác nhau trong cuộc đấu tranh giai cấp nên tôn giáo có tínhchính trị Mặt khác khi giai cấp bóc lột, thống trị sử dụng tôngiáo để phục vụ lợi ích của riêng mình thì lúc này tôn giáo mangtính tiêu cực, phản tiến bộ
Ngày nay, tôn giáo đang có chiều hướng phát triển, đa dạng,phức tạp không chỉ ở quốc gia mà còn phát triển sâu rộng ở cảphạm vi quốc tế Đó là sự xuất hiện các tổ chức quốc tế của tôngiáo với thế lực lớn mạnh đã tác động đến nhiều mặt, trong đó
có chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội Vì vậy, cần nhận thức rõ:
đa số quần chúng nhân dân đến với tôn giáo nhằm được an ủi,tìm kiến sự bình an trong tâm hồn, có thêm sức mạnh để tiếptục sống ở thế giới thực tại; song trên thực tế các thế lực chínhtrị – xã hội đã và đang lợi dụng để thực hiện mục đích ngoài tôngiáo của họ như quân sự, phản động, giết người…
Trang 131.5. Nguyên tắc giải quyết các vấn đề tôn giáo trong thời kỳquá độ lên chủ nghĩa xã hội
Trong quá trình quá độ lên chủ nghĩa xã hội, tôn giáo tuy đãbiến đổi về nhiều mặt nhưng vẫn còn tồn tại Vì vậy khi giảiquyết vấn đề tôn giáo, cần đảm bảo các nguyên tắc sau:
Thứ nhất, đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng và không tín ngưỡng của nhân dân
Chủ nghĩa mác lênin với quan điểm của thế giới quan duy vậtđối lập hoàn toàn với thế giới quan tôn giáo Tuy nhiên thì Mác
Lênin đã khẳng định rằng: không được xem thường hoặc đàn áp tôn giáo của nhân dân Tự do tín ngưỡng và tự do không tín
ngưỡng là quyền tự do tư tưởng của nhân dân Điều này cónghĩa là quyền tự do theo đạo hay không theo đạo là quyền tự
do của mỗi người dân mà không một thế lực, cá nhân, tổ chứcnào có quyền can thiệp vào sự lựa chọn này Mọi hành vi xâmphạm đến quyền tự do tư tưởng như cấm theo đạo, ép bỏ đạo,
đe doạ, bắt buộc phải theo đạo đều không được cho phép.Nghiêm cấm mọi hành vi của các đối tượng phản động lợi dụngtôn giáo để đi ngược lại lợi ích của quần chúng nhân dân
Nhà nước xã hội chủ nghĩa không can thiệp và không cho bất
cứ ai can thiệp vào quyền tự do tín ngưỡng, quyền chọn theohay không theo đạo của người dân Các cơ sở tôn giáo, hoạtđộng tôn giáo bình thường nhằm thoả mãn nhu cầu tín ngưỡngcủa người dân đều được nhà nước xã hội chủ nghĩa tôn trọng vàbảo hộ Công dân có tôn giáo hay không có tôn giáo đều bìnhđẳng trước pháp luật, đều có quyền lợi và nghĩa vụ như nhau.Cần phát huy những giá trị tích cực của tôn giáo, nghiêm cấm
Trang 14mọi hành vi vi phạm quyền tự do tín ngưỡng và không tínngưỡng của công dân.
Thứ hai, khắc phục những ảnh hưởng tiêu cực của tôn giáo phải gắn liền với cải tạo xã hội cũ và xây dựng xã hội mới
Nguyên tắc này để khẳng định rằng chủ nghĩa Mác lênin chỉhướng vào giải quyết những ảnh hưởng tiêu cực của tôn giáo đốivới quần chúng mà không chủ trương can thiệp vào công việcnội bộ của tôn giáo Chủ nghĩa Mác Lênin đã chỉ ra rằng muốnthay đổi ý thức xã hội, trước hết phải thay đổi tồn tại xã hội,muốn xóa bỏ ảo tưởng bên trong con người phải xóa bỏ nguồngốc sinh ra những ảo tưởng ấy Điều cần thiết trước hết là phảixây dựng một xã hội không có áp bức, bóc lột, chiến tranh vànghèo đói cũng như những tệ nạn trong xã hội, thay vào đó làmột xã hội tiên tiến, con người bình đẳng, đất nước hoà bình Đó
là một quá trình lâu dài và không thể thực hiện nếu tách rời việccải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới
Thứ ba, phân biệt hai mặt chính trị và tư tưởng của tôn giáo trong quá trình giải quyết vấn đề tôn giáo
Trong trong xã hội công xã nguyên thủy tín ngưỡng tôn giáochỉ biểu hiện thuần túy về tư tưởng Nhưng khi xã hội đã xuấthiện giai cấp thì dấu ấn giai cấp-chính trị đều ít nhiều in rõ trongcác tôn giáo Từ đó hai mặt chính trị và tôn giáo thường thể hiện
và có mối quan hệ với nhau trong vấn đề tôn giáo và bản thânmỗi tôn giáo
Mặt chính trị phản ánh mối quan hệ giữa tiến bộ và phản tiến
bộ, phản ánh mâu thuẫn đối kháng về lợi ích kinh tế, chính trị
Trang 15giữa các giai cấp, mâu thuẫn giữa những thế lực lợi dụng tôngiáo chống lại lực lượng cách mạng, chống lại sự nghiệp cáchmạng xã hội chủ nghĩa, đi ngược lại với lợi ích của nhân dân laođộng Mặt tư tưởng biểu hiện sự khác nhau về niềm tin, mức độtình cảm giữa những người có tín ngưỡng tôn giáo và nhữngngười không theo tôn giáo, cũng như những người có tín ngưỡngtôn giáo khác nhau, phản ánh mâu thuẫn không mang tính đốikháng Mặt tư tưởng thể hiện nhu cầu tín ngưỡng tôn giáo củanhân dân nên phải tôn trọng.
Phân biệt hai mặt chính trị và tư tưởng trong giải quyết vấn
đề tôn giáo thực chất là phân biệt tính khác nhau của hai loạimâu thuẫn luôn tồn tại trong bản thân tôn giáo và trong vấn đềtôn giáo Sự phân biệt này trong thực tế không đơn giản, bởi lẽtrong đời sống xã hội hiện tượng nhiều khi phản ánh sai lệchbản chất, mà vấn đề chính trị và tư tưởng trong tôn giáo thườngđang xen vào nhau Mặt khác trong xã hội có đối kháng giai cấptôn giáo thường bị yếu tố chính trị chi phối rất sâu sắc, nên khónhận biết vấn đề chính trị hay tư tưởng thần tuyến trong tôngiáo Việc phân biệt này là cần thiết nhằm tránh khuynh hướngcực đoan trong quá trình quản lý ứng xử những vấn đề liên quanđến tôn giáo, tín ngưỡng
Thứ tư, quan điểm lịch sự cụ thể trong giải quyết vấn đề tín ngưỡng tôn giáo
Tôn giáo không phải là một hiện tượng xã hội bất biến ngượclại nó luôn biến đổi không ngừng để phù hợp với những điềukiện kinh tế, chính trị - xã hội, lịch sử cụ thể Mỗi tôn giáo đều
có lịch sử hình thành quá trình tồn tại và phát triển nhất định Ởnhững thời kỳ lịch sử khác nhau, vai trò, tác động của từng tôn
Trang 16giáo đối với đời sống xã hội, đời sống tinh thần là khác nhau Vìvậy cần phải có quan điểm lịch sử cụ thể khi xem xét nhữngđánh giá và ứng xử đối với vấn đề liên quan đến tôn giáo vàtừng tôn giáo cụ thể
2 Thực trạng tôn giáo ở Việt Nam và chính sách của Đảng, Nhà nước ta hiện nay
2.1. Đặc điểm tôn giáo ở Việt Nam
Thứ nhất: Việt Nam là một quốc gia có nhiều tôn giáo
Tôn giáo ở Việt Nam rất đa dạng Theo nghiên cứu số liệumới nhất đến năm 2020 thì nước ta có 16 tôn giáo đã được côngnhận tư cách pháp nhân (Phật giáo, Công giáo, Tin Lành, Hồigiáo, Cao Đài, Hoà Hảo, Tịnh độ Cư sĩ Phật hội Việt Nam, Cộngđồng Tôn giáo Baha’i Việt Nam, Bửu Sơn Kỳ Hương, Tứ Ân HiếuNghĩa, Minh Sư đạo, Minh Lý đạo, Bàlamôn…) và 43 tổ chức tôngiáo được nhà nước ta công nhận hoạt động trong khuôn khổpháp luật và hiến pháp với hơn 100.000 chức sắc, nhà tu hành,gần 29.000 cơ sở thờ tự, trên 26 triệu tín đồ chiếm khoảng 27%dân số Các tổ chức tôn giáo có nhiều hình thức tồn tại khácnhau Có tôn giáo du nhập từ bên ngoài với những thời điểm,hoàn cảnh khác nhau như: Phật Giáo, Công Giáo, Tin Lành, HồiGiáo; có tôn giáo nội sinh như: Cao Đài, Hòa Hảo Số liệu cụ thể:Phật giáo là tôn giáo đông đảo nhất với 14 triệu tín đồ, 4 họcviện, 49 trường cao đẳng, trung cấp và sơ cấp Tiếp theo làThiên Chúa Giáo với 6 triệu tín đồ, Tin Lành với 1,5 triệu tín đồ,Cao Đài 3,5 triệu tín đồ, Phật Giáo Hòa Hảo 1,5 triệu, Tịnh độ Cư
sĩ Phật hội 1,5 triệu tín đồ, Hồi giáo 67.000 tín đồ
Trang 17Thứ hai: tôn giáo ở Việt Nam đa dạng, đan xen, chung sống hoà bình, không có xung đột, chiến tranh tôn giáo
Việt Nam là nơi giao lưu của nhiều luồng văn hoá thế giới.Các tôn giáo hội Việt Nam có sự đa dạng về nguồn gốc vàtruyền thống lịch sử Mỗi tôn giáo ở Việt Nam có quá trình lịch
sử tồn tại và phát triển khác nhau nên sự gắn bó với dân tộccũng khác nhau Tín đồ của các tôn giáo khác nhau cùng chungsống hòa bình trên một địa bàn; giữa họ có sự tôn trọng, niềmtin của nhau và chưa từng xảy ra xung đột, chiến tranh tôn giáotrong suốt chiều dài lịch sử Gần như ở Việt Nam không xảy raxung đột hay mâu thuẫn tôn giáo trong khi các nước TrungĐông luôn xảy ra xung đột, tranh chấp, mâu thuẫn sắc tộc, mâuthuẫn tôn giáo Đây chính là điều đặc biệt chỉ có ở Việt Nam.Thực tế cho thấy không có một tôn giáo nào du nhập vào ViệtNam mà không mang dấu ấn, không chịu ảnh hưởng của bảnsắc văn hóa Việt Nam
Thứ ba, tín đồ các tôn giáo Việt Nam phần lớn là nhân dân lao động, có lòng yêu nước, tinh thần dân tộc
Mặc dù sự hình thành, phạm vi ảnh hưởng đối với số lượng tín
đồ, tác động chính trị xã hội của các tôn giáo là không giốngnhau nhưng đồng bào các tôn giáo đã góp phần xứng đáng vào
sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, giành độc lập dân tộc,xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Người
có tôn giáo và không có tôn giáo, người theo đạo và không theođạo đều có một mục tiêu chung là giải phóng dân tộc, thốngnhất đất nước, đã đoàn kết với nhau để cùng chống lại kẻ thùđặc biệt là trong cuộc kháng chiến chống Mỹ
Trang 18Tín đồ các tôn giáo Việt Nam có thành phần đất đa dạng, chủyếu là người lao động Đa số tín đồ các tôn giáo đều có tinhthần yêu nước, chống giặc ngoại xâm, tôn trọng công lý, gắn bóvới dân tộc, đi theo Đảng, theo cách mạng, hăng hái tham giaxây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam Trong các giai đoạn lịch
sử, tín đồ các tôn giáo cùng với các tầng lớp nhân dân làm nênnhững thắng lợi to lớn, vẻ vang cho dân tộc và có ước vọng
Trong giai đoạn hiện nay, hàng ngũ chức sắc các tôn giáo ởViệt Nam luôn chịu sự tác động của tình hình chính trị - xã hộitrong và ngoài nước nhưng nhìn chung xu hướng tiến bộ tronghàng ngũ chức sắc ngày càng phát triển