ĐỀ CƯƠNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH ĐỀ CƯƠNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH Câu 1 Phân tích bối cảnh lịch sử và các tiền đề tư tưởng, lý luận hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh? Ý nghĩa học tập môn tư tưởng Hồ Chí Minh đối với sinh viên I CƠ SỞ HÌNH THÀNH 1 Bối cảnh lịch sử a) Bối cảnh Việt Nam cuối 19 đầu 20 + Trước khi Pháp xâm lược, VN là một QG pk độc lập với nền NN lạc hậu + 1858 Pháp xâm lược nước ta Sau một thời gian kháng cự yếu ớt đến năm 1884 triều đình nhà Nguyễn đã kí với Pháp điều ước Patơnốt thừa nhậ.
Trang 1ĐỀ CƯƠNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
Câu 1 : Phân tích bối cảnh lịch sử và các tiền đề tư tưởng, lý
luận hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh? Ý nghĩa học tập môn
tư tưởng Hồ Chí Minh đối với sinh viên.
I CƠ SỞ HÌNH THÀNH
1 Bối cảnh lịch sử
a) Bối cảnh Việt Nam cuối 19 đầu 20
+ Trước khi Pháp xâm lược, VN là một QG pk độc lập với nền NN lạc hậu.
+ 1858 Pháp xâm lược nước ta Sau một thời gian kháng cự yếu ớt đến năm 1884 triều
đình nhà Nguyễn đã kí với Pháp điều ước Patơnốt thừa nhận quyền thống trị của thực dân Pháp trên đất nước ta
+ Dưới ách thống trị của thực dân Pháp nền kinh tế - xã hội Việt Nam Từ nền kinh tế
thuần phong kiến sang nền kinh tế tư bản thực dân mang một phần tính chất phong kiến; từ một quốc gia phong kiến độc lập trở thành một xã hội thuộc địa nửa phong
kiến với hai mâu thuẫn cơ bản: mâu thuẫn dân tộc ( Việt Nam >< Pháp + tay sai) và mâu thuẫn giai cấp (nông dân><địa chủ, công nhân><tư sản, ), mâu thuẫn dân tộc
là chủ yếu.
+Với truyền thống yêu nước nồng nàn, ngay từ khi thực dân Pháp xâm lược, nhân dân
ta đã liên tục đứng lên kháng chiến; Các phong trào yêu nước chủ yếu diễn ra theo 2 khuynh hướng:
• tư tưởng phong kiến :Cần vương,,ptr nông dân Yến thế
• hệ tư tưởng tư sản :ptr Đông du,, Duy tân
Nhưng đều thất bại do có đường lối cứu nước chưa đúng đắn, khủng hoảng về g/c lãnh đạo
• Những điều kiện lịch sử cụ thể nêu trên đã Giúp cho Hồ Chí Minh sớm hình thành tư tưởng yêu nước và trí hướng yêu nước
b) Bối cảnh Quốc tế
+ CNTB từ giai đoạn tự do cạnh tranh phát triển sang giai đoạn ĐQCN các nước
đế quốc đẩy mạnh xâm lược thuộc địa làm cho mâu thuẫn giữa các nước đế quốc và các nc thuộc địa ngày càng gay gắt
+ Ptr GTDT phát triển mạnh mẽ ở khắp các châu lục từ Châu Á, Châu Phi và Châu mỹ
la tinh, nhưng đều thất bại,đặt ra yêu cầu tìm ra con đường đấu tranh mới cho các dt thuộc địa
+ 1917 CMT10 nổ ra và thắng lợi ,mở ra một thời đại mới - thời đại quá độ từ CNTB lên CNXH trên phạm vi thế giới , ảnh hưởng sâu sắc đến ptr dt trên TG,cổ vũ mạnh
mẽ ptr đấu tranh của gccn và các dân tộc thuộc địa
+ 1919 QTCS ra đời giúp cho ptr CM TG có sự lãnh đạo tập trung, ảnh hưởng to lớn
đến ptr CM thuộc địa
Trang 2 Những điều kiện bối cảnh TG trên đã giúp cho HCM tiếp cận với các phong trào CM trên TG,giúp Người tiếp cận vs tinh hoa văn hóa nhân loại và giúp Người đến vs chủ nghĩa Mác Lê nin nói cách khác CN Mác Lê nin quyết định về chất đến việc hình thành tư tưởng HCM
2 Những tiền đề tư tưởng - lý luận
a Giá trị truyền thống VN
-Dân tộc VN đã tạo dựng được một nền văn hóa riêng với những truyền thống tốt đẹp
và cao quý Trong đó, những truyền thống văn hóa tiêu biểu nhất tác động đến Hồ Chí Minh gồm:
+ Thứ nhất là chủ nghĩa yêu nước và ý chí bất khuất đấu tranh để dựng nước và dữ
nước
+ Thứ hai là truyền thống đoàn kết, nhân nghĩa, tương thân, tương ái, “lá lành đùm
lá rách” trong hoạn nạn, khó khăn
+ Thứ ba là truyền thống lạc quan, yêu đời.
+ Thứ tư là truyền thống cần cù, dũng cảm, thông minh, sáng tạo, ham học hỏi và
không ngừng mở rộng cửa tiếp nhận tinh hoa văn hóa của nhân loại…
Đây là nguồn tư tưởng, là cội rễ sâu xa, bền chặt nhất hình thành nên tư tưởng HCM
b Tinh hoa văn hóa nhân loại
Những bộ phận tư tưởng và văn hóa nhân loại tác động lớn đến sự hình thành tư
tưởng HCM là: tư tưởng và văn hóa phương Đông và phương Tây Người đã kế thừa
có chọn lọc những nguồn tư tưởng và văn hóa đó
+ Tư tưởng và văn hóa phương Đông.
* Thứ nhất là Nho giáo.
HCM tiếp thu tinh thần nhân nghĩa, đạo tu thân, sự ham học hỏi, đức tính khiêm tốn,
ôn hòa…Đồng thời cũng phê phán những yếu tố tiêu cực của học thuyết này Đó là tư tưởng phân biệt đẳng cấp, những giáo điều cực đoan về “tam cương”, “ngũ thường”…
* Thứ hai là phật giáo
HCM chủ yếu khai thác tư tưởng vị tha, từ bi, bác ái, cứu khổ, cứu nạn; tinh thần bình đẳng, nếp sống giản dị, thanh bạch, làm điều thiện…Bên cạnh đó cũng phê phán tính chất duy tâm về mặt XH của Phật giáo…
*Thứ ba là các tư tưởng khác như: tư tưởng vô vi của Lão Tử, khiêm ái của Mặc Tử, tam dân của Tôn Trung Sơn, ( chỗ này phân tích như thế nào ạ ?)
+ Tư tưởng và văn hóa phương Tây
Nguồn tư tưởng văn hóa phương Tây đầu tiên ảnh hưởng tới HCM là tư tưởng tự
do, bình đẳng, bác ái của CMTS Pháp Như trong bản tuyên ngôn độc lập của Pháp
có nêu : ‘Người ta sinh ra tự do và bình đẳng về quyền lợi; và phải luôn luôn được tự
do và bình đẳng về quyền lợi.’
Tư tưởng này đã được Người kế thừa và phát triển thành tư tưởng đấu tranh đòi quyền tự do, bình đẳng cho các dân tộc thuộc địa
* Trong qtr tìm đường cứu nước, qua các trung tâm văn minh châu Âu, HCM còn tiếp thu nhiều tư tưởng văn hóa phương Tây khác như: tư tưởng dân chủ; phong cách dân chủ; cách làm việc dân chủ; dám nghĩ, dám làm,…
Trang 3 Tư tưởng và văn hóa nhân loại là nguồn gốc quan trọng góp phần hình thành nên
tư tưởng Hồ Chí Minh
c CN MLN: Cơ sở TG quan và phương pháp luận của tư tưởng HCM
Chủ nghĩa Mác – Lênin là cơ sở TG quan và phương pháp luận cho tư tưởng HCM.Đây cũng là nguồn tư tưởng,lí luận quyết định bước phát triển về chất của tt HCM
- Chủ nghĩa Mác – Lênin là nguồn tư tưởng lý luận quyết định bước phát triển về chất của tư tưởng Hồ Chí Minh vì:
* Chỉ khi đến với CN MLN, HCM mới tìm thấy con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc –“GPDT theo CMVS.”
* CN Mác Lê nin đã cung cấp cho HCM những quan điêm sang tạo nhất để Người hình thành nên quan điểm của mình
* Cung cấp cho Người thế giới quan và phương pháp luận từ đó giúp Hồ Chí Minh hấp thụ và chuyển hóa được những nhân tố tiến bộ và tích cực của truyền thống văn hóa dân tộc, tinh hoa văn hóa của nhân loại thành trí tuệ của bản thân; giúp Người phân tích và tổng kết đúng đắn thực tiễn trong nước và thế giới Đây là những cơ sở quan trọng giúp Người đề ra những chiến lược và sách lược đúng đắn cho cách mạng Việt Nam
chủ nghĩa Mác – Lênin là nguồn gốc chủ yếu nhất góp phần hình thành nên tư tưởng Hồ Chí Minh, tt HCM là thuộc hệ tt Mác Lê Nin
3 Nhân tố chủ quan
-Khả năng tư duy và trí tuệ: HCM là người thông minh,có tư duy độc lập,tự chủ,sáng tạo công với đầu óc phê phán tinh tường sáng suất trong việc nhận định,đánh giá các sự vật,sự việc,hiện tượng
Kết luận:
Tư tưởng HCM được hình thành trên cơ sở thực tiễn cách mạng Việt Nam, truyền
thống văn hóa dân tộc, tinh hoa văn hóa nhân loại, chủ nghĩa Mác - Lênin Ngược
lại, sau khi ra đời tư tưởng HCM đã đáp ứng được những đòi hỏi bức xúc của thực tiễn cách mạng Việt Nam, góp phần đưa truyền thống văn hóa dân tộc, kho tàng văn hóa nhân loại, chủ nghĩa Mác – Lênin phát triển lên một tầm cao mới
III- Ý NGHĨA
Đối với sinh viên, việc học tập tư tưởng Hồ Chí Minh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhất là trong thời kỳ đẩy mạnh CNH-HĐH đất nước gắn với phát triển tri thức, hội nhập quốc tế
Nâng cao năng lực tư duy lý luận và phương pháp công tác
+ SV nâng cao nhận thức về vai trò, vị trí của tư tưởng HCM với đời sống CMVN, làm cho tư tưởng của người càng ngày càng giữ vai trò chủ đạo trong đời sống tinh thần của thế hệ trẻ
+ Bồi dưỡng củng cố cho sinh viên lập trường, quan điểm cách mạng trên nền tảng chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh: kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, tích cực chủ động phê phán những quan điểm sai trái, bảo
vệ chủ nghĩa Mac-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương, chính sách,
Trang 4pháp luật của Đảng và nhà nước ta, biét vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào giải quyết các vấn đề đặt ra trong cuộc sống
-Bồi dưỡng phẩm chất đạo đức cách mạng & rèn luyện bản lĩnh chính trị
+ Tư tưởng Hồ Chí Minh giáo dục đạo đức, tư cách, phẩm chất cách mạng cho sinh viên biết sống hợp đạo lý, yêu cái tốt, cái thiện, ghét cái ác, cái xấu Học tập tư tưởng
Hồ Chí Minh giúp nâng cao lòng tự hào về người, về Đảng cộng sản, về tổ quốc Việt Nam, tự nguyện “ sống, chiến đấu, lao động và học tập theo gương Bác Hồ vĩ đại” + Trên cơ sở kiến thức đã được học, sinh viên vận dụng vào cuộc sống, tu dưỡng, rèn luyện bản thân, hoàn thành tốt chức trách của mình, đóng góp thiết thực và hiệu quả cho sự nghiệp cách mạng theo con đường mà Bác Hồ và Đảng ta đã lựa chọn
CÂU 2: Phân tích quá trình hình thành và phát triển của tư
tưởng Hồ Chí Minh? Ý nghĩa của việc học tập tư tưởng Hồ Chí Minh đối với sinh viên.
I- QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm của Người về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam Tư tưởng Hồ Chí Minh không phải hình thành ngay một lúc
mà đã trải qua một quá trình tìm tòi, xác lập, phát triển và hoàn thiện
1 Thời kỳ trước năm 1911: hình thành tư tưởng yêu nước và chí hướng cứu nước
-Hồ Chí Minh sinh năm 1890 trong một gia đình nhà nho yêu nước, gần gũi với
nhân dân, có bố là ông phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, mẹ là bà Hoàng Thị Loan; từ nhỏ
Người đã được kế thừa tinh thần yêu nước thương dân sâu sắc, ý chí vượt khó vươn lên của cha, tấm lòng nhân ái của người mẹ,v.v
-Nghệ tĩnh - quê hương của Người là một vùng quê giàu truyền thống yêu nước, hiếu học, có ý chí vượt khó, là nơi sinh ra nhiều anh hùng, hào kiệt như Nguyễn Du, Nguyễn Công Trứ, La sơn phu tử Nguyễn Thiếp, Phan Huy Ích, Phan Huy Chú, Phan Đình Phùng, Phan Bội Châu,v.v.
Những truyền thống nổi trội nêu trên của quê hương đã tác động sâu sắc đến Người, góp phần hình thành nên nhân cách lớn của Người
Trong những năm từ 1890 đến 1911, HCM kế thừa n~ truyền thống văn hoá tốt đẹp của gia đình, quê hương, đất nước, tiếp thu quốc ngữ, Hán văn và Pháp văn Người đã lớn lên và sống trong nỗi đau của người dân mất nước, chứng kiến nỗi thống khổ mà nhân dân phải chịu đựng, tội ác mà thực dân Pháp đã gây ra, những
thất bại của các nhà yêu nc đi trước
Từ đó hình thành nên ở Người tư tưởng yêu nước, thương dân sâu sắc, vốn văn hoá phong phú và chí hướng ra đi tìm con đường cứu nước, cứu dân
2 Thời kỳ từ 1911 - 1920: Tìm kiếm và xác định con đường cứu nước, giải phóng dân tộc
Trang 5- Ngày 5 tháng 6 năm 1911 HCM ra đi tìm đường cứu nước.Người bôn ba khắp
các Châu lục để tìm hiểu các cuộc CM lớn trên TG và khảo sát cuộc sống của nhân dân thuộc địa
• Người đã nhận thấy toàn thể người dân lao động đều là bạn, chỉ có bọn thực dân là kẻ thù, chỉ có tình yêu thương thực sự giữa những ng lao động vs nhau.Người đánh giá CM tư sản k triệt để thì đa số dân chúng vẫn cực khổ
-T7 năm 1920, Người được đọc “Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa” của Lênin
giúp Người tìm thấy con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc - Con đường GPDT theo CMVS
-T12-1920, tại Đại hội Tua, Người đã bỏ phiếu tán thành việc gia nhập QTCS và tham gia sang lập ĐCS Pháp Sự kiện này khẳng định: Người đã lựa chọn dứt khoát con đường GPDT theo CMVS, Người đã thấm nhuần chủ nghĩa dân tộc tiến lên giác ngộ CN MLN,từ một người yêu nước trở thành 1 chiến sĩ cộng sản
3 Thời kỳ từ 1920 - 1930: Hình thành cơ bản tư tưởng về cách mạng Việt Nam -Đây là thời kỳ HCM hoạt động sôi nổi ở nhiều nước
• ở Pháp (21-23):Người làm trong ban nghiên cứu thuộc địa, xuất bản tác phẩm
“Người cùng khổ”
• LX (23 - 24): Người dự hội nghị quốc tế nông dân,học lớp ngắn hạn tại trường
đh Phương đông
• TQ (24 - 27): sáng lập hội VN Cách Mạng Thanh Niên,mở các lớp huấn luyện chính trị…
• Thái Lan (28-29):tiếp tục đào tạo cán bộ,đưa họ về nước,xây dựng tổ chức trong nước
-Trong giai đoạn này, đã đánh dấu sự hình thành cơ bản tư tưởng HCM, với việc viết nhiều tác phẩm quan trọng,có tính lí luân cao như :Bản án chế độ thực dân Pháp (1925), Đường Kách mệnh (1927),chính cương vắn tắt,sách lược vắn tắt,điều lệ vắn tắt đã thể hiện những quan điểm lớn, sáng tạo về con đường CMVN như sau:
• Bản chất của CNTD là “ăn cướp”, “giết người” Vì vậy CNTD là kẻ thù chung của các dân tộc thuộc địa, của giai cấp công nhân, và nhân dân lao động toàn thế giới
• Cách mạng giải phóng dân tộc trong thời đại mới phải đi theo con đường cách mạng vô sản là một bộ phận của cách mạng vô sản thế giới Giải phóng dân tộc gắn liền với nhân dân lao động, giải phóng giai cấp công nhân
• Cách mạng giải phưong dân tộc ở thuộc địa và cách mạng vô sản ở chính quốc
có mối quan hệ khăng khít với nhau, nhưng không phụ thuộc vào nhau -Cách mạng thuộc địa trước hết là một cuộc “dân tộc cách mệnh” đánh đuổi
-Nông dân là lực lượng dông đảo nhât bị đế quốc, phong kiến bóc lột nặng nề
Vì vậy, cần phải thu phục lôi cuốn nhân daan đi theo thì cách mạng mới dành thắng lợi, xây dựng khối công nông liên minh làm lực lượng cho cách mạng
Trang 6-Cách mạng muốn thành công trước hết phải có Đảng lãnh đạo.
- Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng nhân dân, vì vậy cần phải tập hợp, giác ngộ, tổ chức từng bước từ thấp lên cao
4 Thời kỳ từ 1930 - 1945: Vượt qua thử thách, kiên trì con đường đã xác định, tiến tới giành thắng lợi đầu tiên cho cách mạng Việt Nam
-đầu năm 30, QTCS phê phán,chỉ trích đường lối của NAQ ở hội nghị thành lập Đảng đầu xuân 1930
-dưới sự chỉ đạo của QTCS,hội nghị T10/1930 của Đảng đã phải đi tới nghị quyết thủ
tiêu chính cương vắn tắt,sách lược vắn tắt,điều lệ vắn tắt do NAQ đề ra,đây là thời
kì NAQ gặp phải những chỉ trích gay gắt
-bằng bản lĩnh,trí tuệ và sự kiên định NAQ vẫn giữ nguyên quan điểm
-Đại Hội VIII 1935 ,BCH mới của QTCS đã phê phán những tư tưởng tà khuynh trc đây, chủ trương mở rộng mặt trận dân tộc thống nhất vì hòa bình chống chủ nghĩa phát xít Trên quan điểm đó , Đảng đã đề ra chính sách mới,phê phán những biểu hiện tả khuynh, cô độc, biệt phái trước đây
-1941.NAQ về nước và trực tiếp lãnh đạo CMVN,Người chủ trì hội nghị TW Đảng lần VIII, Người khẳng định trong lúc này nhiệm vụ GPDT phải đc đặt lên trên hết
5 Thời kỳ từ 1945 - 1969: Tư tưởng Hồ Chí Minh tiếp tục phát triển, hoàn thiện -Đây là thời kỳ HCM cùng Đảng ta lãnh đạo nhân dân vừa tiến hành cuộc KC chống P và Mỹ, vừa bước đầu xây dựng chế độ dân chủ nhân dân
-Thời kỳ này tư tưởng của Người được bổ sung,phát triển và hoàn thiện trên một loạt các vấn đề:
• Về đường lối: CMGPDT trong thời đại mới phải đi theo con đường CMVS CMGPDT thuộc địa và CMVS chính quốc có mối quan hệ mật thiết với nhau CMGPDT không lệ thuộc vào cách mạng ở chính quốc mà có tính chủ động và có khả năng giành thắng lợi trước CM chính quốc.
• Về bản chất:CM thuộc địa trước hết là một cuộc “dân tộc cách mệnh”, đánh đuổi thực dân, giành lại độc lập, tự do cho các dân tộc thuộc địa
• về lực lượng: CMGPDT là việc chung của cả dân chúng, phải xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân trên nền tảng liên minh công nông.
• Lãnh đạo:Cách mạng muốn thành công trước hết phải có đảng cách mạng lãnh đạo Đảng muốn vững phải lấy CN MLN làm cốt.
• về Phương pháp đtr cách mạng là bằng bạo lực của quần chúng và KN dân tộc.
-trước khi qua đời ,Người đã để lại di chúc thiêng liêng,đã tổng kết sâu sắc những bài học đấu tranh và thắng lợi của CMVN đồng thời đề ra những định hướng cho sự phát triển Đất nc và dân tộc sau khi kháng chiện thắng lợi
Tóm lại, tư tưởng Hồ Chí Minh trải qua hơn nửa thế kỷ hình thành và phát triển, là sản phẩm tất yếu của cách mạng Việt Nam trong thời đại mới, là ngọc cờ thắng lợi của nhân dân Viêt Nam trong cuộc đâu tranh vì độc lập, tự do, vì giải phóng dân tộc và chủ nghĩa xã hội Trong các thời kỳ trên thì thời kỳ thứ 3 có ý nghĩa vạch đường đi cho cách mạng Việt Nam Nhờ có những hoạt động của Bác vào thời kỳ này tạo những
Trang 7cơ sở vững chắc cho sau này như: thành lập hội Việt Nam cách mạng thanh niên, tuyên truyền chủ nghĩa Mác-Lênin vào trong nước, góp phần gây dựng phong trào đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân áp bức bóc lột Bác là người sáng lập ra Đảng Cộng Sản Việt Nam chính đảng đầu tiên đại diện cho cho giai cấp công nhân, nông dân bị áp bức bóc lột Đưa cách mạng Việt Nam vào thời kỳ mới, thời kỳ đấu tranh tự giác có đường lối rõ ràng, có chính đảng của riêng mình
CÂU 3 : Phân tích những luận điểm cơ bản của Hồ Chí Minh về
vấn dề dân tộc? Ý nghĩa của tư tưởng Đó trong thời kỳ đấu
tranh dành chính quyền?
I TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VẤN ĐỀ DÂN TỘC
* Thực chất của vấn đề dân tộc thuộc địa
-Thực chất đó là việc GPDT thuộc địa thoát khỏi ách thống trị của CNTB phương Tây, giành độc lập, tự do , xây dựng c/s ấm no, tự do, hạnh phúc
- lựa chọn con đường phát triển cho dân tộc, HCM viết: “làm tư sản dân quyền CM
và thổ địa CM để đi tới xã hội cộng sản” xét về thực chất chính là độc lập dân tộc gắn liền với CNXH
*Độc lập dân tộc - cốt lõi của vấn đề dân tộc thuộc địa
-Cách tiếp cận từ quyền con người
Tuyên ngôn độc lập của nước Mỹ năm 1776, Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của cách mạng Pháp năm 1791
“Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng Tạo hóa cho họ những quyền không
ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc".
-Độc lập tự do là quyền bất khả xâm phậm của các dân tộc Nội dung của độc lập
dân tộc gồm:
• độc lập dân tộc phải là nền độc lập thực sự ,nghĩa là dân tộc đó có quyền tự quyết trên tất cả các mặt kinh tế, chính trị, văn hoá, quân sự, ngoại giao,v.v ,k lệ thuộc vào ai
• độc lập dân tộc phải gắn liền với hòa bình
• độc lập dân tộc gắn với toàn vẹn lãnh thổ
• độc lập dân tộc phải đi tới ấm no,hạnh phúc cho nhân dân
- Giá trị của độc lập dân tộc:
Qua 2 cuộc kháng chiến chống đế quốc xâm lược,HCM đã khái quát thành chân lí bất hủ “ k có gì quý hơn độc lập,tự do” và độc lập tự do là nhu cầu cơ bản nhất của con người
Tóm lại, độc lập tự do không chỉ là tư tưởng CM mà còn là lẽ sống của HCM.
Đó là lý do chiến đấu, là nguồn sức mạnh làm nên chiến thắng của sự nghiệp đấu tranh vì độc lập tự do của Việt Nam, đồng thời cũng là nguồn động viên đối với các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới.
* Chủ nghĩa dân tộc - Một động lực lớn ở các nước đang đấu tranh giành độc lập
Trang 8- Thực chất của chủ nghĩa dân tộc là chủ nghĩa yêu nước và tinh thần dân tộc
chân chính.Nó khác hẳn với chủ nghĩa dân tộc sô vanh,vị kỉ của gc tư sản,nó chính là động lực lớn lao cho cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc
- Cơ sở để khẳng định chủ nghĩa dân tộc là động lực lớn:
• HCM thấy được truyền thống yêu nước của các dân tộc
• HCM thấy rõ tính chất xã hội ở thuộc địa lúc này là mâu thuẫn giữa toàn thể dân tộc thuộc địa với chủ nghĩa thực dân
• HCM thấy đc sự áp bức bóc lột quá nặng nề của chủ nghĩa thực dân vs nhân dân các nước thuộc địa
- Dựa vào chủ nghĩa dân tộc - động lực vĩ đại và duy nhất trong cuộc đấu tranh giành độc lập, tự do cho các dân tộc thuộc địa
HCM yêu cầu QTCS và các ĐCS phải nắm lấy và phát huy ngọn cờ dân tộc, không để ngọn cờ dân tộc rơi vào tay giai cấp nào khác
2 Mối quan hệ giữa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp
- Kết hợp nhuần nhuyễn vấn đề dân tộc với vấn đề giai cấp nhằm phát huy sức mạnh
của chủ nghĩa dân tộc,giải quyết vấn đề dân tộc một cách triệt để
Nhận thức sâu sắc lý luận Mác - Lênin về mối quan hệ này, HCM đã đặt vấn đề dân tộc lên trên hết, Người khẳng định các giai cấp, tầng lớp chỉ có thể được giải phóng sau khi dân tộc đã được giải phóng Nhưng cuộc đấu tranh giành độc lập, tự do cho các dân tộc thuộc địa phải luôn đứng trên lập trường của giai cấp công nhân, lợi ích của quần chúng nhân dân lao động
+HCM khẳng định vai trò lịch sử của gccn và quyền lãnh đạo duy nhất của ĐCS trong quá trình giải phóng dân tộc
+ khi đất nc bị mất độc lập tự do,HCM đặt vấn đề giải phóng dân tộc lên trên hết,giải phóng dân tộc là tiền đề để giái phóng giai cấp
+Người khẳng định giải phóng dân tộc luôn đi đôi vs giải phóng giai cấp
- Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội :để phát huy sức mạnh của chủ nghĩa
dân tộc,giải phóng dân tộc 1 cách triệt để cần xđ rõ con đường phát triển lâu dài cho dt
+Hồ Chí Minh đã tìm thấy con đường đúng đắn cho dân tộc,“làm tư sản dân quyền CM và thổ địa CM để đi tới xã hội cộng sản
+độc lập dân tộc là nền tảng xây dựng CNXH,độc lập dân tộc chỉ khi đó là
CNXH mới có được lợi ích tối đa,chỉ khi đó nhân dân lao động mới k bị áp bức,bóc lột,và độc lập dân tộc có gắn với CNXH mới đảm bảo 1 nền độc lập bền vững
+kết hợp chặt chẽ giải phóng dân tộc vs gp giai cấp và giải phóng con người
- Kết hợp chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa quốc tế
+Kế thừa chủ nghĩa yêu nước của dân tộc và quan điểm nêu cao tinh thần quốc
tế vô sản của chủ nghĩa Mác – Lênin xđ rõ kẻ thù chung là chủ nghĩa đế quốc
+HCM cho rằng muốn giải quyết thành công vấn đề dân tộc thuộc địa, các dân tộc thuộc địa phải đoàn kết với nhau và đoàn kết với g/c VS ở chính quốc
+HCM luôn gắn lợi ích của dân tộc mình vs các dân tộc khác.Người tích cự ủng
hộ các cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc trên TG,đặc biệt là đối với các nước láng giềng như Lào,Campuchia với tinh thần “giúp bạn là tự giúp mình”
II-ý nghĩa
Trang 9Tư tưởng HCM về vấn đề dân tộc vừa có tính cách mạng triệt để vừa có tính khoa học sâu sắc Trên cơ sở đó Hồ Chí Minh đã xây dựng nên những luận điểm cụ thể về
cách mạng giải phóng dân tộc VN, soi đường cho dân tộc Việt nam tiến lên đấu tranh giành độc lập
Những thắng lợi CNVN trong TK 20 chứng tỏ giá trị khoa học và thực tiễn của tư tưởng đó
CÂU 4: Phân tích những luận điểm cơ bản của Hố Chí Minh về
cách mạng giải phóng dân tộc? ý nghĩ a của tư tưởng đó trong thời kỳ đấu trnh giành chính quyền
1 Tính chất, nhiệm vụ và mục tiêu của cách mạng giải phóng dân tộc
-về tính chất: HCM nhận thấy sự phân hóa xã hội giữa các nước thuộc địa Phương Đông k giống như ở các nước tư bản p.Tây
• ở p.Tây :nổi lên hai mâu thuẫn cơ bản: mâu thuẫn giữa GCCN với
GCTS
• ở pĐông:nổi lên 2 mâu thuẫn là mâu thuẫn dân tộc thuộc địa với chủ nghĩa thực dân
=> đặt ra yêu cầu cách mạng thuộc địa phải đánh đổ chủ nghĩa thực dân
và tay sai -nhiệm vụ:đánh đổ sự thống trị của Cnghia thực dân và tay sai
-mục tiêu:là đánh đổ ách thống trị của CNTD, giành độc lập, thiết lập chính quyền DCND
2 Cách mạng giải phóng dân tộc muốn giành được thắng lợi phải đi theo con đường cách mạng vô sản
HCM đã khẳng định luận điểm trên dựa vào 3 cơ sở sau đây:
-Rút bài học từ sự thất bại của các con đường theo hệ tư tưởng phong kiến,
hệ tư tưởng tư sản ở trong nước và hạn chế của các cuộc cách mạng tư sản lớn trên thế giới
để giải phóng dân tộc ra khỏi ách thống trị của TD pháp,ông cha ta đã sử dụng nhiều con đường khác nhau :
• khuynh hướng phong kiến : Như của Nguyễn Chi Phương,Trương Định,ptrao Cần Vương
• khuynh hướng tư sản: đông du, đông kinh nghĩa thục
Từ thực tiễn đặt ra ,mặc dù rất khâm phục các bậc cha anh nhưng HCM nhận thấy phải tìm ra 1 con đường cứu nước khác
-HCM đã bôn ba khắp các châu lục, hòa mình vào cuộc Cm chung của TG tuy nhiên những cuộc cm đó đều chưa tới nơi và chưa triệt để.
Người nhận định CM Tư sản là CM không triệt để vì:
• chưa giải quyết đc triệt để mâu thuẫn giai cấp
• chưa giải quyết đc tình trạng người áp bức bóc lột người
Trang 10Khi tìm hiểu về cm T10 Nga, Người chỉ rõ cm t10 Nga thành công là do nc Nga
có đảng Bôn Sê vích Nga và Lê nin lãnh đạo, Người khẳng định Cm vô sản là
Cm triệt để vì giải quyết được triệt để mâu thuẫn giai cấp và tình trạng người áp bức bóc lột người
-luận cương của Leenin về vấn đề dân tộc và thuộc địa
HCM khẳng định” muốn cứu nc và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác ngoài con đường cm vô sản”
3 Cách mạng giải phóng dân tộc trong thời đại mới phải do Đảng của giai cấp công nhân lãnh đạo
-HCm cho rằng,muốn làm CM trước hết phải có Đảng vì Đảng ở đây chính là
tổ chức lãnh đạo:
• đề ra chủ trương,đường lối để dẫn dắt ptrao CM
• là nơi tập hợp,giác ngộ,giáo dục quần chúng
• liên lạc vs ptrao CM trên TG
HCM khẳng định “trc hết phải có Đảng cách mệnh để trong thì vận động và tổ chức dân chúng,ngoài thì liên lạc vs dân tộc bị áp bức
- Đ ở đây là ĐCS,Đ là Đ của GCCN.Người khẳng định “ĐCS VN là người lãnh đạo CMVN”
-ĐCS giữ vai trò lãnh đạo duy nhất mà k phải 1 Đ khác vì
*nn khách quan: các Đ,tổ chức khác k thể hiện được vai trò của mình ( PK,TS,Tiếu TS)
*nn chủ quan:ĐCSVN có những yếu tố giúp cho Đ đủ năng lực,uy tín để lãnh đạo
Cm như:
đc trang bị vũ khí lí luận sắc bén đó là CN MLN
đc tổ chức chặt chẽ,có ý thức kỉ luật cao,có tinh thần cm triệt để
đc tập hợp những ưu tú trong dân tộc
có đc sự ủng hộ đông đảo của quần chúng nhân dân
4 Lực lượng của cách mạng giải phóng dân tộc bao gồm toàn dân tộc
-Người đưa ra quan điểm Cách mạng là sự nghiệp của dân chúng bị áp bức
Người khẳng định “ cm là việc chung của cả dân chúng chứ k phải việc của 1,2 người” vì:
• 1 vài cá nhân k thể đánh thắng đc kẻ thù
-do hiểu đc sức mạnh to lớn của quần chúng nhân dân nên trong suốt quá trình lãnh
đạo HCM luôn quán triệt tư tưởng “ lấy dân làm gốc”,”Có dân là có tất cả” công nông”.
-tuy đánh giá cao vai trò của CN,ND nhưng HCM k coi nhẹ vai trò của các tầng lớp
khác
• Gcvs:phải lôi kéo đc tiểu tư sản, trí thức, trong nông… đi vào phe vô sản giai
cấp;
• phú nông, trung, tiểu địa chủ và tư bản An Nam mà chưa rõ mặt phản cách
mạng thì phải lợi dụng, ít nhất cũng là làm cho họ đứng trung lập.