+ Hội liên hiệp các dân tộc bị áp bức ở Á Đông 1925+ Hội Việt Nam cách mạng thanh niên 1925 + Mở lớp huấn luyện cán bộ cách mạng ở Quảng Châu, Trung Quốc 1925-1927 - Hồ Chí Minh sáng lập
Trang 1ĐỀ CƯƠNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
Người soạn: Nguyễn Chi Phương
CÂU 1: Cơ sở lý luận hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh:
1) Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh bao gồm:
- Cơ sở thực tiễn: Bối cảnh quốc tế và xã hội Việt Nam cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉXX
- Cơ sở lý luận:
+ Giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam
+ Tinh hoa văn hóa nhân loại
+ Chủ nghĩa Mác Lê-nin
- Nhân tố chủ quan Hồ Chí Minh
2) Phân tích cơ sở lý luận hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh:
a) Giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam:
- Truyền thống yêu nước, ý chí kiên cường bất khuất của dân tộc Việt Nam
- Truyền thống nhân nghĩa, đoàn kết, tương thân, tương ái
- Truyền thống lạc quan, yêu đời, ý chí vươn lên trong mọi khó khăn, thử thách
- Trí thông minh, sáng tạo, quý trọng hiền tài, khiêm tốn tiếp thu các tinh hoa văn hóanhân loại để làm giàu cho văn hóa dân tộc
=> Trong những giá trị truyền thống của dân tộc, chủ nghĩa yêu nước truyền thống là
tư tưởng, tình cảm cao quý, thiêng liêng nhất, là cội nguồn của trí tuệ sáng tạo và lòngdũng cảm của người Việt Nam, cũng là chuẩn mực đạo đức cơ bản của dân tộc
=> Những giá trị của truyền thống dân tộc được Hồ Chí Minh nhận thức và phát huy
trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình Người luôn nhắc nhở cán bộ,đảng viên và nhân dân phải biết giữ gìn và phát huy những truyền thống tốt đẹp
b) Tinh hoa văn hóa nhân loại:
b1) Tinh hoa văn hóa phương Đông:
- Nho giáo:
+ Dùng nhân trị, đức trị để quản lý xã hội
+ Xây dựng một xã hội lý tưởng, trong đó công bằng, bác ái, nhân nghĩa, trí, dũng,liêm được phát triển
+ Chú trọng đến tu dưỡng và rèn luyện đạo đức của con người
- Phật giáo:
+ Vị tha, từ bi, bác ái, cứu khổ cứu nạn thương người như thể thương thân
+ Sống có đạo đức, trong sạch, hướng thiện
+ Tinh thần bình đẳng, dân chủ, chống phân biệt đẳng cấp
+ Đề cao lao động, chống lười biếng
+ Không xa lánh việc đời gắn bó với dân, với nước
- Lão giáo:
+ Con người sống hòa đồng, gắn bó với thiên nhiên
+ Biết bảo vệ môi trường sống
+ Thoát khỏi mọi ràng buộc của vòng danh lợi, ít lòng ham muốn về vất chất.+ Hành động theo đúng quy luật tự nhiên và xã hội
- Chủ nghĩa Tam dân của Tôn Trung Sơn:
+ Chủ nghĩa dân tộc: sức mạnh của dân tộc đến từ nhân dân
Trang 2+ Chủ nghĩa dân quyền: là sức mạnh chính trị của nhân dân, tất cả mọi người dânđều có quyền chính trị.
+ Chủ nghĩa dân sinh: là đời sống của nhân dân, là chủ nghĩa xã hội
b2) Tinh hoa văn hóa phương Tây:
- Tư tưởng tự do, bình đẳng, bác ái
- Tư tưởng dân chủ
- Yêu thương con người
c) Chủ nghĩa Mác Lê-nin:
- Khái quát về chủ nghĩa Mác Lê-nin:
+ Học thuyết chính trị do Mác Ăng-ghen sáng lập, Lê-nin là người kế thừa, hoànthiện và phát triển
+ Thế giới quan, phương pháp luận khoa học cung cấp cho con người một công cụkhoa học để nhận thức và cải tạo thế giới, chỉ ra quy luật vận động của tự nhiên, xãhội và tư duy
+ Là hệ tư tưởng của giai cấp công nhân, của Đảng Cộng sản trong cuộc đấu tranhxóa bỏ áp bức, bóc lột, xây dựng xã hội xã hội chủ nghĩa - chủ nghĩa cộng sản
- Vai trò của chủ nghĩa Mác Lê-nin đối với sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh:+ Là cơ sở, thế giới quan, phương pháp luận của tư tưởng Hồ Chí Minh
+ Là nguồn gốc lý luận khách quan mang tính quyết định đến sự hình thành và pháttriển về chất trong tư tưởng Hồ Chí Minh
* Đem lại cho Hồ Chí Minh một phương pháp đúng đắn để tiếp cận văn hóa dântộc, tinh hoa trí tuệ của nhân loại đồng thời giúp Người chuyển hóa và nâng caođược yếu tố tích cực, tiến bộ của truyền thống dân tộc cũng như tinh hoa văn hóanhân loại để tạo ra tư tưởng của mình
* Tìm thấy quy luật phát triển tất yêu của nhân loại
* Hồ Chí Minh đã tổng kết được kinh nghiệm cách mạng thế giới và thực tiễn đấutranh cgiair phóng đân tộc, để tìm ra con đường cứu nước đúng đắn
* Hồ Chí Minh đã tìm thấy được con dường cách mạng vô sản cho dân tộc ViệtNam
* Đem lại cho Hồ Chí Minh một phương pháp nhận thức và hành động đúng đắn,giúp Người giải quyết một cách sáng tạo những vấn đề thực tiễn của cuộc sốngđặt ra
* Nhờ có chủ nghĩa Mác Lê-nin, chủ nghĩa yêu nước của Hồ Chí Minh có bướcphát triển nhảy vọt về chất, từ lập trường yêu nước sang lập trường của giai cấpcông nhân, từ người yêu nước trở thành người cộng sản
Kết luận: Những tiền đề lý luận hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh là ba tiền đề trên,
chúng đóng vai trò quan trọng đặc biệt là chủ nghĩa Mác Lê-nin Thiếu một trong ba
tư tưởng này, tư tưởng Hồ Chí Minh sẽ không thể hoàn thiện như ngày nay
CÂU 2: Các giai đoạn hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh:
1) Trước 1911: hình thành tư tưởng yêu nước và có chí hướng tìm con đường cứunước mới
2) Từ giữa năm 1911 đến cuối năm 1920: hình thành tư tưởng cứu nước, giải phóngdân tộc Việt Nam theo con đường cách mạng vô sản
3) Từ năm 1921 đến đầu năm 1930: hình thành những nội dung cơ bản tư tưởng vềcách mạng Việt Nam
4) Từ đầu năm 1930 đến đầu năm 1941: vượt qua thử thách giữ vững đường lối,phương pháp cách mạng Việt Nam
5) Từ đầu năm 1941 đến tháng 9 năm 1969: giai đoạn hoàn thiện và phát triển tưtưởng Hồ Chí Minh
Trang 31) Trước năm 1911: hình thành tư tưởng yêu nước và có chí hướng tìm con đường cứu nước mới:
- Nguyễn Sinh Cung tiếp nhận các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc trong môitrường gia đình và quê hương:
+ Gia đình: sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước
+ Quê hương: Nghệ Tĩnh là mảnh đất giàu truyền thống văn hóa, giàu truyền thốnglao động, đấu tranh chống giặc ngoại xâm, là nơi sinh ra biết bao anh hùng nổi tiếngnhư Mai Thúc Loan, Nguyễn Biểu,
- Quá trình Người hấp thụ vốn văn hóa Quốc học và Hán học, bắt đầu tiếp xúc với vănhóa phương Tây
- Chứng kiến cuộc sống khổ cực, điêu đứng của nhân dân và tinh thần đấu tranh bấtkhuất của cha anh, Nguyễn Tất Thành hình thành hoài bão cứu nước, cứu dân
- Ngày 5/6/1911: Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước
2) Từ giữa năm 1911 đến cuối năm 1920: hình thành tư tưởng cứu nước, giải phóng dân tộc Việt Nam theo con đường cách mạng vô sản.
- Quá trình khảo nghiệm thực tế thế giới:
+ Trên thế giới dù ở đâu cũng có 2 loại người: đi bóc lột và bị bóc lột
+ Bọn thực dân, đế quốc ở đâu cũng tàn bạo và độc ác
- Năm 1917, Người quay trở về Pháp sinh sống và hoạt động cách mạng
- Năm 1919, Người gia nhập Đảng Cộng sản Pháp
- Năm 1919, Người thảo “Yêu sách 8 điểm” gửi tới Hội nghị hòa bình ở Vécxây-Phápđòi quyền tự do dân chủ cho người Việt Nam
- Năm 1920, Người đọc “Sơ thảo lần thứ nhất luận cương về vấn đề dân tộc và thuộcđịa” của Lê-nin và tìm thấy ở đó con đường cứu nước, giải phóng dân tộc
- Tháng 12/1920, tại Đại hội lần thứ 18 của Đảng xã hội Pháp, Người đã bỏ phiếu tánthành gia nhập Quốc tế Cộng sản và tham gia thành lập Đảng Cộng sản Pháp
3) Từ năm 1921 đến đầu năm 1930: hình thành những nội dung cơ bản tư tưởng
về cách mạng Việt Nam:
a) Thời kì hoạt động thực tiễn và lý luận phong phú của Hồ Chí Minh:
- Đây là thời kì Hồ Chí Minh tham gia hoạt động ở nhiều nước:
* Pháp (1917-1923)
* Liên Xô (1923-1924)
* TQuốc (1924-1930)
- Hồ Chí Minh tham gia nhiều hoạt động chính trị:
+ Tham dự các đại hội quốc tế:
* Quốc tế thanh niên
* Quốc tế công đội đỏ
* Quốc tế nông dân
* Đại hội V Quốc tế Cộng sản
+ Tham gia viết nhiều sách, báo:
* Chính cương vắn tắt, sách lược vắn tắt của Đảng Cộng sản Việt Nam (1930)
- Hồ Chí Minh tham gia sáng lập một số tổ chức chính trị:
+ Hội liên hiêp thuộc địa ( Tháng 10 năm 1921)
Trang 4+ Hội liên hiệp các dân tộc bị áp bức ở Á Đông (1925)
+ Hội Việt Nam cách mạng thanh niên (1925)
+ Mở lớp huấn luyện cán bộ cách mạng ở Quảng Châu, Trung Quốc (1925-1927)
- Hồ Chí Minh sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam (là sự hợp nhất của ba đảng: AnNam cộng sản Đảng, Đông Dương cộng sản Đảng và Đông Dương cộng sản Đảngliên đoàn)
b) Từ năm 1921 đến năm 1930: hình thành những nội dung cơ bản tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng Việt Nam:
- Hồ Chí Minh đã thông qua được các bài báo và 3 bộ tác phẩm:
+ Bản án chế độ thực dân Pháp (1925)
+ Đường kách mệnh (1927)
+ Chính cương vắn tắt, sách lược vắn tắt của Đảng Cộng sản Việt Nam (1930)
- Lần đầu tiên con đường cách mạng Việt Nam được trình bày có hệ thống:
+ Xác định chủ nghĩa đế quốc là kẻ thù nguy hiểm nhất của nhân dân lao động cácdân tộc thuộc địa
+ Cách mạng Việt Nam phải đi theo con đường cách mạng vô sản
+ Cách mạng giải phóng dân tộc phải có mối quan hệ khăng khít nhưng không phụthuộc vào cách mạng vô sản ở chính quốc mà có thể nổ ra và giành thắng lợi trước.+ Nhiệm vụ của cách mạng: “dân tộc cách mệnh”
+ Lực lượng cách mạng: Hồ Chí Minh xác định lực lượng cách mạng là toàn dânnhưng công-nông là gốc, chủ của cách mạng, cách mạng phải đoàn kết với các giaicấp, tầng lớp khác
+ Phương pháp cách mạng:
* Đấu tranh bằng hình thức khẩu hiệu thích hợp
* Đấu tranh giành chính quyền bằng bạo lực cách mạng
+ Điều kiện cho cách mạng thành công:
* Cách mạng phải có Đảng lãnh đạo
* Đảng phaỉ theo chủ nghĩa Mác Lê-nin
* Cán bộ, đảng viên phải có đức, có tài
4) Từ đầu năm 1930 đến đầu năm 1941: vượt qua thử thách, giữ vững đường lối, phương pháp cách mạng Việt Nam:
- Đường lối cách mạng do Hồ Chí Minh đề ra là đúng đắn đối với thực tế Việt Nam,nhưng đã bị Quốc tế Cộng sản chỉ trích, phê phán
- Căn cứ vào chỉ thị của Quốc tế Cộng sản, ông Trần Phú đã viết Luận cương chính trịmới theo quan điểm Đại hội VI của Quốc tế Cộng sản
- Tháng 7/1935, Đại hội VII Quốc tế Cộng sản đã họp, bàn nhiều vấn đề trong đó cóphê phán nội dung Đại hội VI
+ Về phía Đảng ta: Đảng ta cũng nhận thức được những sai lầm, hạn chế của Luậncương tháng 10/1930
+ Về phía Hồ Chí Minh: nhận thức được cuộc cách mạng thế giới lần thứ 2 nổ ra sẽ
có ảnh hưởng lớn đế n phong trào cách mạng trong nước
- Ngày 6/6/1938, Nguyễn Ái Quốc viết thư gửi tới một đồng chí ở Quốc tế Cộng sảnxin được phân công nhiệm vụ
- Ngày 28/1/1941, Người trở về Việt Nam chỉ đạo phong trào cách mạng ở nước ta
5) Từ đầu năm 1941 đến tháng 9/1969: giai đoạn hoàn thiện và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh:
- Từ năm 1941 đến năm 1954:
+ Ngày 28/1/1941, Bác về nước
+ Tháng 5/1941, Người chủ trì Hội nghị Trung ương 8 đặt giải phóng dân tộc lênhàng đầu
Trang 5+ Tháng 8/1945, đi theo tư tưởng Hồ Chí Minh , cách mạng nước ta thành công, khaisinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, đó cũng là thắng lợi đầu tiên của tư tưởng
Hồ Chí Minh
+ Ngày 23/9/1945, Pháp quay lại xâm chiếm nước ta
+ Ngày 19/12/1946, Hồ Chí Minh phát động cuộc kháng chiến toàn quốc
+ Người chăm lo xây dựng Đảng, Nhà nước, đội ngũ cán bộ, đảng viên, xây dựng đạođức cách mạng, phát động phong trào thi đua ái quốc
+ Năm 1951, Người cùng Trung ương Đảng triệu tập Đại hội II của Đảng, đưa Đảng
ra hoạt động công khai Đại hội thông qua cương lĩnh, điều lệ, đường lối, chủ
trương,
- Từ năm 1954 đến năm 1969: Tư tưởng Hồ Chí Minh tiếp tục được bổ sung và pháttriển:
+ Xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam cầm quyền
+ Tư tưởng về Nhà nước của dân, do dân và vì dân
+ Tư tưởng về chủ nghĩa xã hội và con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam+ Tư tưởng về con người và chiến lược trồng người
+ Tư tưởng về đoàn kết dân tộc và đoàn kết quốc tế
+ Tư tưởng cách mạng dân chủ nhân dân
CÂU 3: Quan điểm của Hồ Chí Minh về vấn đề độc lập dân tộc Vận dụng.
LÝ THUYẾT
1) Cách tiếp cận từ quyền con người:
- Hồ Chí Minh đã tìm hiểu và tiếp nhận những nhân tố về quyền con người được nêutrong tuyên ngôn độc lập năm 1776 của Mỹ và Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyềnnăm 1791 của Pháp
- Hồ Chí Minh tiếp cận độc lập dân tộc một cách sáng tạo: từ quyền con người cơ bảnkhái quát lên thành quyền dân tộc và khẳng định các dân tộc đều có quyền sống,quyền tự do và quyền được sung sướng
- Quan điểm về độc lập dân tộc của Hồ Chí Minh được thể hiện qua nhiều tác phẩmqua từng thời kỳ lịch sử như "Yêu sách 8 điểm" (1919), "Cương lĩnh chính trị đầu tiêncủa Đảng" (1930)
2) Độc lập dân tộc - Nội dung cốt lõi của vấn đề dân tộc thuộc địa:
a) Độc lập dân tộc là quyền thiêng liêng bất khả xâm phạm, là khát vọng lớn nhất của mỗi dân tộc, nhất là các dân tộc bị áp bức bóc lột như dân tộc Việt Nam.
- Dân tộc Việt Nam có quyền được hưởng độc lập, tự do, bình đẳng giữa các dân tộckhác trên thế giới
- Năm 1919, Nguyễn Ái Quốc viết bản "Yêu sách 8 điểm" gửi tới Hội nghị Vécxâyđòi Chính phủ Pháp thừa nhận các quyền tự do dân chủ, quyền bình đẳng và quyền tựquyết của dân tộc Việt Nam
- Năm 1930, trong chính cương vắn tắt, Người xác định mục tiêu chính trị của Đảnglà:
+ Đánh đổ đế quốc chủ nghĩa Pháp và bọn phong kiến
+ Làm cho nước Nam hoàn toàn độc lập
- Tháng 5/1941, Người chủ trì Hội nghị lần thứ 8, Ban chấp hành Trung ương Đảng,viết thư kính cáo đồng bào: "Trong lúc này quyền lợi dân tộc giải phóng cao hơn hếtthảy"
- Chỉ đạo thành lập mặt trận Việt Minh, ra báo Việt Nam độc lập, thảo 10 chính sáchViệt Minh Mục tiêu đầu tiên là: "Cờ treo độc lập, xây dựng bình quyền"
Trang 6- Ngày 2/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết tác phẩm "Tuyên ngôn độc lập", khẳngđịnh quyền được hưởng tự do, độc lập của dân tộc Việt Nam.
b) Độc lập dân tộc là quyền thiêng liêng trên hết, dù phải hy sinh đến đâu cũng phải giành giữ cho được độc lập dân tộc: có 2 cách đấu tranh để bảo vệ, giữ vững
độc lập dân tộc:
- Đấu tranh bằng con đường hòa bình:
+ Hiệp ước sơ bộ Pháp-Việt (6/3/1946)
+ Lễ ký kết tạm ước Pháp-Việt (14/9/1946)
- Đấu tranh bằng bạo lực cách mạng:
Ngày 19/12/1946, Bác kêu gọi toàn quốc kháng chiến
c) Ý nghĩa và giá trị thực sự của độc lập dân tộc thể hiện ở cuộc sống ấm no tự do của nhân dân:
- Hồ Chí Minh chỉ rõ nhân dân các dân tộc được hưởng độc lập, tự do là lẽ tự nhiên
"như muôn vật được hưởng ánh mặt trời"
- Người khẳng định: "Nếu nước được độc lập mà dân không được hưởng hạnh phúc,
tự do thì độc lập cũng chẳng có ý nghĩa gì" và "Dân chỉ biết đến giá trị của Độc lập
Tự do khi dân được ăn no mặc đủ"
d) Độc lập dân tộc phải là độc lập thực sự, độc lập hoàn toàn và triệt để đảm bảo
=> Kiên quyết chống lại sự xâm phạm quyền độc lập dân tộc, Hồ Chí Minh khẳng
định: "Nước Việt Nam có quyền được hưởng tự do và độc lập Toàn thể dân tộc ViệtNam quyết đem tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để bảo vệ nền độc lậpấy"
VẬN DỤNG
1) Quan điểm của Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc:
- Hồ Chí Minh tiếp cận độc lập dân tộc từ quyền con người
- Hồ Chí Minh khẳng định:
+ Độc lập dân tộc là quyền thiêng liêng bất khả xâm phạm, là khát vọng lớn nhất củamỗi dân tộc
* Dân tộc Việt Nam có quyền được hưởng tự do, hạnh phúc, độc lập
* Người xác định những nhiệm vụ cần làm để bảo vệ và xây dựng nền độc lập dân tộc+ Độc lập dân tộc là quyền thiêng liêng trên hết, dù phải hi sinh đến đâu cũng phảigiành và giữ cho được độc lập dân tộc: đấu tranh bằng con đường hòa bình, bạo lựccách mạng,
+ Độc lập dân tộc thể hiện ở cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc của nhân dân
+ Độc lập phải là nền độc lập thực sự, độc lập hoàn toàn và triệt để:
* Dân tộc có đầy đủ chủ quyền quốc gia, toàn vẹn lãnh thổ
* Dân tộc có quyền tự quyết về mọi mặt
Trang 72) Kết luận: Quan điểm của Hồ Chí Minh về có ý nghĩa lý luận và thực tiễn
to lớn đối với cách mạng Việt Nam, đặc biệt trong công cuộc đổi mới của nước ta hiện nay.
3) Vận dụng:
3.1) Thành tựu:
- Đảng Cộng sản đã lãnh đạo nhân dân đứng vững và tiếp tục kiên trì mục tiêu độc lậpdân tộc gắn liền với Chủ nghĩa xã hội; Đảng ta đã vận dụng chủ nghĩa Mác-Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh một cách sáng tạo để tìm ra con đường đổi mới; vượt qua thửthách hiểm nguy
Ví dụ: Đảng đã lãnh đạo nhân dân giành đc nhiều thắng lợi như Cách mạng tháng 8/1945, kháng chiến chống Pháp 1954,
- Đất nước đã giành được độc lập về mọi mặt: kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, độclập tự chủ trong phát triển nền kinh tế thị trường và chủ động mở cửa, hội nhập cóhiệu quả với nền kinh tế thế giới, tiếp tục tham gia vào sự giao lưu hợp tác, phân cônglao động quốc tế, tham gia vào các tổ chức khu vực và quốc tế như ASEAN, APEC,
Ví dụ: Hiện nay Việt Nam đã thiết lập quan hệ ngoại giao với 185 quốc gia, thiết lập quan hệ kinh tế với 220 thị trường.
- Trong hơn gần 30 năm tiến hành đổi mới, đất nước có những bước khởi sắc về mọimặt: kinh tế, văn hóa, xã hội,
Ví dụ:
+ Kinh tế tăng trưởng khá, năm 2019, Việt Nam đạt mức tăng trưởng GDP 7,02% + Tình hình chính trị - xã hội cơ bản được ổn định, quốc phòng, an ninh được tăng cường
+ Về văn hóa: Sự du nhập các yếu tố tích cực trong văn hóa ngoại lai
- Niềm tin về Đảng trong lòng nhân dân ngày càng được củng cố, tăng cường
- Quán triệt sâu sắc nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề độc lập dân tộc
- Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo nhân dân đoàn kết, đồng lòng, đồng sức phát huysức mạnh yêu nước, bảo vệ độc lập dân tộc, xây dựng Chủ nghĩa xã hội để đất nước tagiành được độc lập và quyền tự quyết
Ví dụ: Trong thời dịch Covid mọi người dân đã nâng cao tinh thần yêu nước với khẩu hiệu: "Ở nhà là yêu nước".
- Chất lượng đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân ngày càng được nâng cao vàcải thiện
Ví dụ: Đa số nhân dân ai cũng có cơm ăn, áo mặc, chỗ ở, ai cũng được học hành, được làm việc,
- Vị thế của Việt Nam ngày càng được khẳng định trên trường quốc tế
Ví dụ: Trong phòng chống dịch Covid, Đảng và Nhà nước đã có những giải pháp đúng đắn làm cho dịch bệnh được kiểm soát => hiều nước tuyên dương, học tập nước ta
- Việt Nam có quyền tự quyết về chính trị, kinh tế, văn hóa, ngoại giao, tự giải quyếtnhững vấn đề đối nội không có sự can thiệp từ bên ngoài,
Ví dụ: + Dân tộc ta tự lựa chọn cho mình chế độ chính trị, kinh tế, xã hội
+ Người dân tham gia bầu cử Trưởng thôn
- Việt Nam có đầy đủ chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, luôn luôn đấu tranh bảo vệ giữgìn độc lập dân tộc,
Ví dụ: Khi bị Trung Quốc lấn chiếm biển Đông, chúng ta nhấn mạnh chủ trương:
“Kiên trì, kiên quyết bảo vệ chủ quyền lợi ích quốc gia, dân tộc”
- Đa số các cán bộ đảng viên có phẩm chất đạo đức và năng lực tốt, hết lòng vì dân, vìnước
Trang 8Ví dụ: Phó thủ tướng Vũ Đức Đam trực tiếp chỉ đạo, kiểm tra công tác phòng, chống dịch bệnh
3.2) Hạn chế:
- Về xã hội:
+ Một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, nhân dân suy thoái về đạo đức, quá coitrọng chủ nghĩa cá nhân dẫn đến tham nhũng, quan liêu, mất niềm tin vào Đảng vàNhà nước, vào chế độ chủ nghĩa xã hội
Ví dụ: Cán bộ thanh tra Bộ Xây dựng Nguyễn Thị Kim Anh bị bắt quả tang nhận hối lộ tại tỉnh Vĩnh Phúc vào năm 2019
+ Nguy cơ chệch hướng xã hội chủ nghĩa, tụt hậu xa hơn về kinh tế, diễn biến hòabình,
+ Đời sống nhân dân ở một số nơi, dân tộc thiểu số còn gặp nhiều khó khăn dẫn đếnnhững vấn đề bất cập như: phân hóa giàu nghèo, thất nghiệp, nạn thiếu việc làm, sựphát triển của tệ nạn xã hội, làm mất niềm tin vào Đảng và Nhà nước, ảnh hưởng đếnkhối đại đoàn kết dân tộc
- Về văn hóa:
+ Sự du nhập các yếu tố tiêu cực trong văn hóa ngoại lai ảnh hưởng xấu đến bản sắcvăn hóa Việt Nam, lãng quên, thờ ơ với lịch sử văn hóa truyền thống của đất nước
Ví dụ: Xu hướng “sùng ngoại” ngày càng tăng
+ Một số giá trị văn hóa bị xói mòn, quan hệ gia đình trở nên lỏng lẻo, làm xã hội mất
ổn định, bản sắc văn hóa bị mai một
Ví dụ: Người dân thờ ơ về lịch sử nước nhà, về truyền thống dân tộc,
- Về kinh tế: Tâm lý chạy theo đồng tiền làm xuất hiện hiện tượng cạnh tranh không
lành mạnh, bán hàng giả, hàng kém chất lượng
Ví dụ: Trộn các chất ko tốt, giá rẻ vào đồ ăn để bán
- Về chính trị: Một số thế lực thù địch vẫn chưa từ bỏ ý định với nước ta,nguy cơ
xung đột vũ trang, mâu thuẫn dân tộc, tranh chấp lãnh thổ diễn ra ở một số nơi, gâybất ổn về chính trị
Ví dụ: Tranh chấp biển Đông giữa ta và Trung Quốc,
3.3) Nguyên nhân:
- Nguyên nhân của thành tựu:
+ Vai trò lãnh đạo sáng suốt của Đảng Cộng sản
+ Sự vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh
+ Sự nỗ lực phấn đấu, đoàn kết của toàn dân
- Nguyên nhân của hạn chế:
+ Sự sụp đổ mô hình Chủ nghĩa xã hộị ở Liên Xô, Đông Âu
+ Khủng hoảng kinh tế thế giới, những biến động chính trị phức tạp trong khu vực+ Sự chống phá của thế lực thù địch
+ Do âm mưu của nền kinh tế thị trường
+ Chủ nghĩa cá nhân phát triển
+ Nhận thức chính trị của nhân dân chưa được chú trọng
+ Đời sống nhân dân chưa được quan tâm đúng mức
+ Công tác xây dựng, chỉ đạo của Nhà nước còn nhiều bất cập
3.4) Giải pháp:
- Nhận thức và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề độc lập dân tộc trong việcgiữ gìn độc lập dân tộc và xây dựng đất nước
- Củng cố và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trên tất cả các lĩnh vực
- Phát huy sức mạnh nội lực của dân tộc trong việc thực hiện những nhiệm vụ đặt ra
Trang 9- Thường xuyên quan tâm chỉnh đốn Đảng để nâng tầm với công cuộc đổi mới, saocho Đảng thực sự là điều kiện tiên quyết trong việc giữ vững định hướng xã hội chủnghĩa
- Chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên có đủ phẩm chất đạo đức và năng lực;đổi mới phương thức lãnh đạo; thường xuyên tự phê bình và phê bình; thực hiệnnghiêm túc nguyên tắc tập trung dân chủ và kỉ luật nghiêm minh để nâng cao sứcchiến đấu của Đảng nhằm đáp ứng yêu cầu lãnh đạo và sự tín nhiệm của nhân dân
- Nắm 2 nhiệm vụ chiến lược: xây dựng Chủ nghĩa xã hội và bảo vệ tổ quốc
- Trong thời đại toàn cầu hóa cần hết sức quan tâm đến mối quan hệ giữa Chủ nghĩayêu nước chân chính với hợp tác quốc tế Trên cơ sở đó, phát huy tinh thần độc lập, tựchủ kết hợp với việc sáng tạo thành tựu, vận động thực tiễn cách mạng Việt Nam để
đề ra đường lối đổi mới đúng đắn
- Hết sức quan tâm đến mối quan hệ giữa Chính trị với kinh tế, văn hóa, xã hội; đổimới kinh tế; xây dựng nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần; vận hành theo cơ chếthị trường gắn liền với quản lý của Nhà nước
- Tăng trưởng kinh tế đi đôi với công bằng xã hội và bảo vệ môi trường sinh thái
- Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, xây dựng những quan hệ xã hội lànhmạnh
- Kết hợp chặt chẽ đổi mới kinh tế với đổi mới chính trị, xử lý đúng đắn mối quan hệnày là điều kiện cơ bản để giữ vững sự ổn định chính trị
- Mở rộng quan hệ quốc tế, xây dựng cuộc sống ấm no, tự do và hạnh phúc cho nhândân
CÂU 4: Quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò của Đảng Vận dụng:
LÝ THUYẾT
1) Tính tất yếu phải có sự lãnh đạo của Đảng:
- Quan điểm của Chủ nghĩa Mác-Lênin: Đó là điều kiện tiên quyết để bảo đảm chocách mạng xã hội thu được thắng lợi và thực hiện được mục đích cuối cùng của nó làxóa bỏ giai cấp
- Quan điểm của Hồ Chí Minh: Hồ Chí Minh khẳng định vai trò của quần chúng nhândân và tính cần thiết phải có Đảng: "Muốn làm cách mệnh trước hết phải có Đảngcách mệnh"
=> Nhận thức được vai trò to lớn của tổ chức Đảng, Hồ Chí Minh đã tích cực hoạtđộng trong phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, trực tiếp chuẩn bị về chínhtrị,về tư tưởng cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam
2) Sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam:
- Quan điểm của Chủ nghĩa Mác-Lênin:
Chủ nghĩa Mác + Phong trào công nhân = Đảng Cộng sản
- Quan điểm của Hồ Chí Minh:
Chủ nghĩa Mác-Lênin + Phong trào công nhân + Phong trào yêu nước = ĐCSVN
3) Vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam:
a) Đảng lấy chủ nghĩa Mác-Lênin làm nền tảng tư tưởng:
- Đảng lựa chọn được con đường cách mạng đúng đắn: con đường cách mạng vô sản
- Đảng xác định được chiến lược, sách lược cách mạng đúng đắn: xác định rõ mốiquan hệ khăng khít giữa độc lập dân tộc, dân chủ gắn liền với Chủ nghĩa xã hội
- Đảng xác định được phương pháp cách mạng đúng đắn: đấu tranh bằng khẩu hiệuthích hợp, bạo lực cách mạng, hòa bình,
b) Đảng có khả năng tổ chức, đoàn kết tập hợp lực lượng cách mạng:
- Tổ chức đoàn kết, tập hợp lực lượng cách mạng trong nước (kháng chiến, thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng):
Trang 10+ Phát huy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc là nội dung mang tính chiến lược trong tưtưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh
+ Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều nghị quyết, chỉ thị quan trọng về đại đoàn kếtdân tộc, thể chế hóa thành luật, pháp lệnh, chính sách và ngày càng thể hiện rõ tưtưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc
Ví dụ: Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Hồ Chí Minh đã giúp nhân dân ta đoàn kết và đấu tranh giải phóng dân tộc
- Đoàn kết các lực lượng cách mạng quốc tế (Phong trào cộng sản và chủ nghĩa quốc tế, phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc, lực lượng tiến bộ, yêu chuộng hòa bình, dân chủ, tự do, công lý):
+ Đảng và Nhà nước ta hợp tác quốc tế trên nhiều lĩnh vực dựa trên nguyên tắc thốngnhất mục tiêu và lợi ích; dựa trên cơ sở độc lập, tự chủ, tự lực và tự cường
Ví dụ: Nhà nước ta cung cấp vật tư y tế tài trợ Mỹ thời kỳ Covid
=> Phát huy cao độ sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại, sức mạnh trong nước vàsức mạnh quốc tế tạo nên sức mạnh tổng hợp để chiến thắng các đế quốc hùng mạnhnhất
c) Vai trò tiên phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên:
- Cán bộ, đảng viên là người có phẩm chất đạo đức: "Cần, kiệm, liêm, chính, chí,công vô tư, "giàu sang không quyến rũ",
- Là người có khả năng thu hút và tập hợp quần chúng nhân dân
=> Cán bộ, công chức luôn là người dẫn đầu và phải gương mẫu về mọi mặt, làmgương cho nhân dân
Ví dụ: Bác Hồ cùng các cán bộ đảng viên học tập và nhắc nhở những phẩm chất cần có
d) Đảng phải được xây dựng theo nguyên tắc xây dựng Đảng kiểu mới của giai cấp công nhân: 5 nguyên tắc xây dựng Đảng kiểu mới:
- Tập trung dân chủ là nguyên tắc cơ bản trong xây dựng Đảng
- Tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách là nguyên tắc lãnh đạo của Đảng
- Tự phê bình và phê bình là nguyên tắc sinh hoạt của Đảng, là quy luật phát triển củaĐảng
- Kỷ luật nghiêm minh và tự giác là quy luật phát triển sức mạnh của Đảng
- Đoàn kết thống nhất trong Đảng là nguyên tắc quan trọng của Đảng
4) Mục đích hoạt động của Đảng: Đảng hoạt động dựa trên lợi ích của giai cấp,
nhân dân, dân tộc, ngoài ra Đảng không có lợi ích gì khác
=> Đảng phải luôn được xây dựng, chỉnh đốn và đổi mới để giữ vững vai trò lãnh đạo của mình
* Thực tiễn cách mạng Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng:
- Trước khi có Đảng: các phong trào yêu nước diễn ra rất sôi nổi nhưng sau cùng đềuthất bại
Ví dụ: phong trào Cần Vương, khởi nghĩa Yên Thế và phong trào Đông Du
- Sau khi có Đảng: cách mạng Việt Nam liên tiếp gặt hái nhiều thắng lợi
Ví dụ: cách mạng tháng 8, chiến dịch Điện Biên Phủ
* Hiện nay cách mạng Việt Nam vẫn còn sự lãnh đạo của Đảng vì:
- Dù nhân dân đã nắm được chính quyền nhưng giai cấp đấu tranh trong nước và mưu
mô phản quốc vẫn còn => Cần sự lãnh đạo của Đảng để nhận diện kẻ thù, giữ gìn vàbảo vệ độc lập dân tộc
- Đất nước phải xây dựng kinh tế, chính trị, văn hóa, giáo dục, cho nên Đảng vẫnphải tổ chức, lãnh đạo, giáo dục quần chúng, đưa cách mạng đến thắng lợi hoàn toàn,đến chủ nghĩa xã hội
* Ý nghĩa:
Trang 11- Quan điểm của Hồ Chí Minh về là sự vận dụng, phát triển chủ nghĩa Mác-Lênin
VẬN DỤNG
1) Quan điểm Hồ Chí Minh về vai trò của Đảng:
- Đảng lấy chủ nghĩa Mác-Lênin làm nền tảng tư tưởng:
+ Đảng lực chọn con đường cách mạng đúng đắn: con đường cách mạng vô sản+ Đảng xác định được chiến lược, sách lược cách mạng đúng đắn: độc lập dân tộc gắnliền với chủ nghĩa xẫ hội
+ Đảng xác định phương pháp cách mạng đúng đắn: đấu tranh bằng khẩu hiệu thíchhợp, hòa bình, bạo lực cách mạng,
- Đảng có khả năng tổ chức, tập hợp lực lượng cách mạng: trong nước và quốc tế
- Vai trò tiên phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên:
+ Cán bộ đảng viên là người có phẩm chất đạo đức: “Cần, kiệm, liêm, chính, chí công
vô tư, giàu sang ko quyến rũ”,
+ Là người có khả năng thu hút và tập hợp quần chúng nhân dân
- Đảng được xây dựng theo nguyên tắc xây dựng Đảng kiểu mới:
3) Vận dụng:
3.1) Thành tựu:
a) Trong sự nghiệp đổi mới của nước ta hiện nay sự lãnh đạo của Đảng là vô cùng cần thiết:
- Đảng đã nhận thức, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác Lê-nin, tư tưởng
Hồ Chí Minh, học hỏi những kinh nghiệm tốt, những bài học hay để xây dựng đấtnước vững mạnh
- Đảng ta có bản lĩnh vững vàng, kiên định lý tưởng, mục tiêu độc lập dân tộc và chủnghĩa xã hội, nhạy bén, sáng tạo, kịp thời đưa ra những chủ trương, đường lối phù hợpcho từng giai đoạn cách mạng
- Đảng có Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân
- Đảng đã coi trọng nhiệm vụ xây dựng đạo đức cán bộ, đảng viên và nhân dân, họctập và làm theo tư tưởng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
- Dưới sự lãnh đạo của Đảng, dân tộc Việt Nam đã giành được nhiều thắng lợi
- Mục đích hoạt động của Đảng là vì giai cấp, nhân dân, dân tộc, Đảng không có lợiích nào khác
Trang 12b) Đảng đã đề ra những đường lối, chủ trương đúng đắn về kinh tế, văn hóa - xã hội, quốc phòng:
+ Chủ trương phát triển kinh tế tư nhân
+ Gắn kết hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với phát triển văn hóa, xây dựng con người,thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, bảo vệ môi trường
Ví dụ: Năm 2019, Việt Nam đạt mức tăng trưởng GDP 7,02%
- Về văn hóa, xã hội:
+ Đời sống vật chất và tinh thần của phần lớn nhân dân được cải thiện, con người, xãhội thêm tốt đẹp hơn
+ Trình độ dân trí và mức hưởng thụ văn hóa của nhân dân được nâng lên
+ Phong trào xóa đói, giảm nghèo và các hoạt động từ thiện ngày càng được mở rộng
Ví dụ: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng kêu gọi nhân dân cả nước giúp đỡ miền Trung trong mùa bão lũ.
+ Đẩy mạnh giao lưu, sử dụng các công cụ hiện đại, trao đổi văn hóa và thông tintrong quan hệ quốc tế
+ Giữ gìn, duy trì và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong quá trình toàn cầu hóa vàhội nhập quốc tế
- Về quốc phòng, an ninh:
+ Làm thất bại mọi âm mưu chống phá của thế lực thù địch, thực hiện thắng lợi côngcuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới
+ Chất lượng và sức chiến đấu của quân đội và công an được nâng lên
+ Giữ vững ổn định chính trị, độc lập chủ quyền và môi trường hòa bình của đất nước,tạo điều kiện thuận lợi, cơ bản cho công cuộc đổi mới
Ví dụ: Xử phạt nghiêm minh hành vi nâng khống số tiền mua các trang thiết bị cần thiết trong phòng chống dịch.
c) Đảng có khả năng tổ chức, tập hợp lực lượng trong nước và quốc tế:
- Đoàn kết lực lượng trong nước để thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hộidân chủ, công bằng, văn minh
Ví dụ: Đảng và Nhà nước đã tạo lên khối đại đoàn kết dân tộc khi cả nước chung tay quyên góp đồ đạc giúp đỡ miền Trung trong đợt bão lũ
- Đoàn kết lực lượng quốc tế để phát triển đất nước, ko bị tụt hậu,
Ví dụ: Đảng và Nhà nước cung cấp vật tư y tế cho nước ngoài như Mỹ, Trung Quốc, trong thời kỳ Covid
d) Vai trò tiên phong, gương mẫu của các đảng viên:
+ Đa số các cán bộ, đảng viên có đầy đủ phẩm chất đạo đức và năng lực, trung thànhvới mục tiêu, lý tưởng của Đảng, tận tâm phục vụ lợi ích của nhân dân, của Tổ quốc
Ví dụ: Phó thủ tướng Vũ Đức Đam trực tiếp chỉ đạo, kiểm tra công tác phòng, chống dịch bệnh.
+ Đại đa số cán bộ, đảng viên thấm nhuần Chủ nghĩa Mác Lê-nin, tư tưởng Hồ ChíMinh, tích cực học tập, trau dồi trí tuệ và đạo đức
e) Đảng thực hiện tốt các nguyên tắc xây dựng Đảng kiểu mới:
- Tập trung dân chủ: Nhân dân cả nước đi bầu cử đại biểu Quốc hội, Trưởng thôn,
- Tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách: Nhân dân cả nước sẽ lãnh đạo nhưng trong đóĐảng sẽ phụ trách, chỉ đạo các hoạt động để đạt được hiệu quả
Trang 13- Tự phê bình và phê bình: Các cán bộ, đảng viên và nhân dân suy ngẫm và rút ra bàihọc trong cuộc đời mình
- Kỷ luật nghiêm minh và tự giác: Xử phạt nghiêm những hành vi làm trái pháp luật
và đạo đức
- Đoàn kết thống nhất trong Đảng: Đảng ta đã đoàn kết các cấp ủy đảng, các bộ phận
và cán bộ, công chức cùng nhân dân để chung tay xây dựng đất nước vững mạnh
- Ở một số vùng vẫn chưa thực hiện đc nguyên tắc xây dựng Đảng kiểu mới
- Chưa đoàn kết ở một số vùng, tình trạng xâm chiếm lãnh thổ vẫn còn
Ví dụ: Anh em trong nhà đánh nhau khi chia tài sản thừa kế
- Tính chiến đấu, tính thuyết phục, hiệu quả của công tác tư tưởng còn hạn chế, thiếusắc bén trong đấu trong chống âm mưu, thủ đoạn “diễn biến hòa bình”
- Thái độ sinh viên đối với môn lý luận chính trị, tư tưởng của Đảng, chủ nghĩa MácLê-nin còn nhiều biểu hiện chưa tích cực, tỏ ra thờ ơ, không hứng thú với việc tiếp thu
tư tưởng Đảng
- Sự yếu kém trong quản lý, điều hành của nhiều cấp, nhiều ngành làm mất niềm tinvào Đảng, Nhà nước, đe dọa sự ổn định, phát triển của đất nước
3.3) Nguyên nhân:
- Nguyên nhân của thành tựu:
+ Vai trò lãnh đạo sáng suốt của Đảng Cộng sản
+ Sự vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh
+ Sự nỗ lực phấn đấu, đoàn kết của toàn dân
- Nguyên nhân của hạn chế:
+ Ảnh hưởng mặt trái nền kinh tế thị trường
+ Công tác tổng kết thực tiễn còn chậm, thiếu hiệu quả, chưa giải quyết vấn đề phátsinh
+ Chủ nghĩa cá nhân phát triển
+ Do âm mưu diễn biến hòa bình của các thế lực thù địch
+ Trong quá trình vận dụng còn nhiều giáo điều, thiếu kinh nghiệm
3.4) Giải pháp:
- Tiếp tục tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản trên tất cả các lĩnh vực
- Tiếp tục vận dụng, phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh ở mọi giai đoạn, mọithời kỳ
- Phát huy sức mạnh dân tộc trong việc thực hiện những nhiệm vụ đặt ra
- Tăng cường công tác giáo dục cán bộ, đảng viên, tạo sự chuyển biến thực sự về tưtưởng chính trị, đạo đức, lối sống
- Kiên định mục tiêu, lý tưởng cách mạng của Đảng, hết lòng phấn đấu, hi sinh vì độclập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, vì hạnh phúc của nhân dân
- Rèn luyện cán bộ, đảng viên trong sinh hoạt thực tiễn
- Nghiêm túc thực hiện tự phê bình và phê bình
- Tăng cường công tác quản lý, kiểm tra, giám sát cán bộ, đảng viên
- Ngăn chặn, đẩy lùi suy thoái về đạo đức