chấn thương vỡ lách

Đại cương  Lách là một cơ quan miễn dịch lớn nhất trong cơ thể, có vai trò chủ lực trong việc giám sát miễn dịch và tạo máu  Lách nằm ở phần trên bên trái của ổ bụng trong một khoang tiếp giáp giữa cơ hoành, dạ dày, thận trái và đại tràng  Với kích thước 4 x 8 x 11 cm, lách có cân nặng bình thường là 150 200 gr Lách có các chức năng quan trọng Làm sạch các vi trùng và các vật thể lạ từ dòng máu; Khởi động và kiểm soát các đáp ứng miễn dịch của cơ thể sản xuất cá.

Vỡ lách

Nguồn: internet

Đại cương

 Lách là một cơ quan miễn dịch lớn nhất trong

cơ thể, có vai trò chủ lực trong việc giám sát miễn dịch và tạo máu

 Lách nằm ở phần trên bên trái của ổ bụng trong một khoang tiếp giáp giữa cơ hoành, dạ dày, thận trái và đại tràng.

 Với kích thước 4 x 8 x 11

cm, lách có cân nặng bình thường là 150-200

gr

Lách có các chức năng quan trọng:

- Làm sạch các vi trùng và các vật thể lạ

từ dòng máu;

- Khởi động và kiểm soát các đáp ứng

miễn dịch của cơ thể: sản xuất các

kháng thể, tổng hợp properdin (chất có tác dụng hoạt hoá bổ thể để tiêu hủy vi trùng, tiêu hủy các tế bào bất thường và vật thể lạ) và tuftsin (chất có vai trò kêu gọi quá trình thực bào);

- Tiêu hủy các tế bào máu hư hoặc già cỗi

 Ngoài ra, lách là kho dự trữ hồng cầu,

bạch cầu, tiểu cầu để sẵn sàng phóng

thích vào hệ tuần hoàn khi có yêu cầu

của cơ thể

 Trong tình huống đặc biệt, lách cũng làm chức năng tạo huyết, đây chính là chức năng rất quan trọng mà bản thân lách

đã đảm trách trong giai đoạn bào thai

 Vỡ lách là một cấp cứu ngoại khoa,

thường xảy ra do chấn thương bụng kín, gây tràn máu vào trong ổ bụng

 Tùy thuộc vào kích thước của khối lách

vỡ, mà lượng máu tràn vào ổ bụng là

nhiều hay ít

 Phẫu thuật cắt lách nhằm mục đích loại

bỏ lách khỏi cơ thể

 Hiện nay, phẫu thuật cắt lách nội soi

ngày càng trở nên phổ biến, có độ an toàn cao, ít đau đớn hơn, thời gian nằm viện ngắn và thời gian phục hồi nhanh chóng

Nguyên nhân

 Có thể vỡ khi bụng bị một cú đánh trực tiếp hoặc chấn thương đụng dập (blunt trauma)

 Lá lách là cơ quan dễ bị tổn thương nhất trong các chấn thương đụng dập liên

quan đến bụng ở mọi lứa tuổi

Những nguyên nhân gây vỡ lách thường gặp:

 Tai nạn giao thông

 Chấn thương trong các môn thể thao đối

kháng như bóng đá và khúc côn cầu

 Tai nạn xe đạp, chẳng hạn ngã phần bụng vào tay lái của xe đạp

 Bạo lực gia đình

 Một số bệnh cũng có thể dẫn đến vỡ

lách

 Trong những trường hợp này, lá lách bị sưng lên và vỏ bọc giống như viên nang bọc lá lách trở nên mỏng hơn khiến cơ

quan này dễ bị tổn thương và chỉ cần tác động lực trực tiếp ở mức độ vừa phải

cũng có thể dẫn đến vỡ lách

* Các bệnh làm tăng nguy cơ vỡ lách bao gồm:

 Tăng bạch cầu đơn nhân nhiễm khuẩn

(infectious mononucleosis); trong một số

trường hợp, lá lách bị vỡ là dấu hiệu đầu tiên của bệnh này

 Các bệnh về máu như thiếu máu tán huyết và một số loại ung thư hạch

 Bệnh sốt rét

Triệu chứng

Xuất huyết nội do lá lách bị vỡ có thể gây

ra huyết áp giảm Điều này có thể gây ra:

 Mờ mắt

 Lẫn lộn

 Mê sảng

 Bất tỉnh

 Dấu hiệu của sốc, bao gồm bồn chồn, lo

lắng , buồn nôn, da xanh, niêm nhạt, vã mồ

hôi, thiểu niệu hoặc vô niệu, rối loạn tri giác, mạch nhanh, huyết áp tụt

Hình ảnh học có thể giúp chẩn đoán vỡ lách.

 CT scan là một trong những phương pháp phổ biến nhất được sử dụng.

 Theo đó, chất cản quang được tiêm vào tĩnh

mạch, thường là ở cánh tay Chất cản quang sẽ giúp xác định chính xác tổng lượng máu chảy từ

lá lách.

 Tuy nhiên, CT scan chỉ có thể được thực hiện

nếu thời gian cho phép, vì bệnh nhân có thể vô shock và tử vong bất cứ lúc nào

 Vì lý do này, CT scan không được khuyến cáo

cho những người có vỡ lách có dấu hiệu sinh tồn không ổn định đặc biệt là huyết áp thấp (cho

thấy shock).

Siêu âm bụng tập trung (FAST)

 FAST rất tuyệt vời để xác định có hay

không có dịch trong ổ bụng nhưng

không nên được xem như là tương

đương với CT-scan có liên quan đến việc xác định vị trí tổn thương

Phân độ (theo AAST)

+ Thất bại với điều trị bảo tồn.

– Phương pháp phẫu thuật

+ Khâu lách với các tổn thương đơn giản.

Biến chứng sau cắt lách

- Tăng nguy cơ nhiễm trùng

 Sự suy giảm đáp ứng miễn dịch sau cắt lách phụ thuộc vào nguyên nhân cắt lách, tuổi khi cắt lách

 Nguy cơ nhiễm trùng bùng phát thấp nhất ở trường

hợp cắt lách do chấn thương vỡ lách, do bệnh giảm

tiểu cầu vô căn và bệnh hồng cầu hình cầu

 Trẻ em khi cắt lách thường dẫn đến tăng nguy cơ

nhiễm trùng máu bởi vi khuẩn, chủ yếu do

Pneumococcus, Meningococcus, và Hemophilus

influenzae

 Cắt lách ở người lớn ít gây ảnh hưởng hơn nhưng cũng

có thể dẫn đến nhiễm khuẩn huyết hoặc du khuẩn

huyết.

- Tăng tiểu cầu:

 Khoảng 75% người cắt lách có số lượng tiểu cầu tăng cao hơn 400.000 và một số có thể hơn 1.000.000 /mm3

 Tăng tiểu cầu có nghĩa là tăng nguy cơ gây

ra cục máu đông trong hệ thống mạch máu nhưng tiểu cầu tăng ở người cắt lách thường không làm tăng nguy cơ thuyên tắc mạch.

 Riêng đối với bệnh nhân rối loạn tăng sinh tủy, tiểu cầu tăng sau cắt lách sẽ thật sự làm tăng nguy cơ thuyên tắc mạch, cần phải điều trị với thuốc kháng tiểu cầu.

- Ngoài ra, sau cắt lách còn có thể tăng nguy cơ đái tháo đường, giảm bạch cầu đa nhân, tăng hồng cầu, …

Tóm lại

 Nhiều bệnh toàn thân và tại chỗ có liên quan đến lách mà cắt lách có thể đem lại lợi ích trong điều trị bệnh

 Tuy nhiên, lách là một cơ quan liên quan đến chức năng tạo máu và miễn dịch

bảo vệ cơ thể, nên phải hết sức cân

nhắc khi chỉ định cắt lách

 Nếu có thời gian chuẩn bị, nên tiêm

ngừa một số bệnh nhiễm trùng trước khi cắt lách

Mời đặt câu hỏi