học phần chính trị học đại cương đề tài chính trị với kinh tế liên hệ với chiến tranh thương mại mỹ trung

Tính c¿p thi¿t của đề tài Chính trị và kinh tế là hai lĩnh vực quan trọng nhất của đßi sống xã hội, chúng có mối liên hệ biện chứng với nhau, tác động qua lại lẫn nhau và có tác động t

H àC VIâN NGO¾I GIAO KHOA LÝ LU ÀN CHÍNH TRÞ

H ác phÁn: CHÍNH TRÞ HàC Đ¾I C£¡NG

ĐỀ TÀI: CHÍNH TRÞ VâI KINH T¾, LIÊN Hâ CHI¾N TRANH

TH£¡NG M¾I MĀ - TRUNG

Gi Áng viên h¤ãng d¿n: TS TrÁn Thß Thu Huyền

Sinh viên th āc hiãn: Bùi Thß Ph¤¢ng Quỳnh

L ãp/ Khoa: CT47A2/ Chính trß Quốc t¿ và Ngo¿i giao

Mã sinh viên: CT47A1-0115

M ĀC LĀC

M à ĐÀU 4

1 Tính c ¿p thi¿t của đề tài 4

2 M āc đích và nhiãm vā nghiên cứu 4

3 Đối t¤ÿng và ph¿m vi nghiên cứu 5

4 Ph¤¢ng pháp nghiên cứu 5

5 Ý nghĩa lý luÁn và thāc tián của đề tài 5

NàI DUNG 6

Ph Án 1: PHÀN LÝ LUÀN 6

1 Các khái ni ãm 6

1.1 Khái niệm về <kinh tế= 6

1.2 Khái niện về <chính trị= 6

2 Quan đißm của chủ nghĩa Mác – Lênin về mối quan hã giÿa kinh t¿ và chính tr ß 6

2.1 Kinh tế quyết định chính trị 6

2.2 Chính trị tác động trá lại với kinh tế 7

Ph Án 2: PHÀN LIÊN Hâ THĀC TIàN: CHI¾N TRANH TH£¡NG M¾I M Ā - TRUNG 8

1 T ổng quan của th¤¢ng chi¿n Mā - Trung 8

2 Nguyên nhân d ¿n đ¿n th¤¢ng chi¿n Mā - Trung 9

2.1 Nguyên nhân chính trị 9

2.2 Nguyên nhân kinh tế 10

3 Tác đáng của th¤¢ng chi¿n Mā - Trung 11

3.1 Kinh tế hai nước 11

a Tác động đến kinh tế Mỹ 11

b Tác động đến kinh tế Trung Quốc 13

3.2 Kinh tế thế giới 13

a Xuất nhập khẩu 13

b Tài chính tiền tệ và ngân hàng 14

c Hoạt động đầu tư 14

3.3 Liên hệ Việt Nam 14

a Tác động tích cực 14

b Tác động tiêu cực 15

K ¾T LUÀN 17

TÀI LI âU THAM KHÀO 18

M à ĐÀU

1 Tính c¿p thi¿t của đề tài

Chính trị và kinh tế là hai lĩnh vực quan trọng nhất của đßi sống xã hội, chúng có mối liên hệ biện chứng với nhau, tác động qua lại lẫn nhau và có tác động trực tiếp đến những hoạt động cơ bản của con ngưßi và sự phát triển của

xã hội loài ngưßi Kinh tế có vai trò to lớn đối với tư tưáng chính trị và hệ thống chính trị; quyết định đến sự thay đổi của đưßng lối chính trị, cơ sá chính trị… Chính trị giữ vai trò lãnh đạo, điều khiển, quản lý, định hướng phát triển kinh tế

Vì vậy, một đất nước muốn phát triển bền vững thì cần có sự phát triển đồng

thßi của cả hai lĩnh vực chính trị và kinh tế

Trong thßi kỳ hội nhập quốc tế, việc tng trưáng kinh tế và nâng cao mức

sống cho ngưßi dân là điều mà các Chính phủ quan tâm hàng đầu Sự tng trưáng kinh tế không chỉ phụ thuộc vào tiến bộ khoa học kỹ thuật, mà còn phụ thuộc vào việc trao đổi mua bán giữa các nước Trong hoạt động thương mại quốc tế, các nước tham gia đều có lợi ích sau khi trao đổi mua bán hàng hóa, tuy nhiên nếu không được tôn trọng trong nguyên tắc đấy tất yếu sẽ xảy ra xung đột thương mại Và tiêu biểu cho xung đột như thế là < Cuộc chiến tranh thương

mại Mỹ-Trung= – một cuộc chiến đến thßi điểm hiện tại vẫn diễn ra gay gắt và chưa có dấu hiệu dừng lại Một cuộc thương chiến mà thế giới phải để mắt đến tình hình của nó bái những tác động và ảnh hưáng lên nền kinh tế của toàn cầu

2 Māc đích và nhiãm vā nghiên cứu

Bài tiểu luận này được thực hiện nhằm mang đến cơ sá lý luận về chính

trị với kinh tế và mang lại cho mọi ngưßi hiểu biết thêm về cuộc chiến tranh thương mại Mỹ - Trung

Để đạt được những mục đích đó ta đi phân tích về những nguyên nhân

dẫn đến cuộc thương chiến và những tác động của nó đến nền kinh tế của toàn

cầu Từ đó, ta đến tìm hiểu tác động tích cực và tiêu cực đến kinh tế Việt Nam

3 Đối t¤ÿng và ph¿m vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Cuộc chiến tranh thương mại Mỹ - Trung Những

hậu quả mà cuộc thương chiến để lại cho nền kinh tế toàn cầu

Phạm vi nghiên cứu: Mỹ, Trung Quốc và trên thế giới; thßi điểm từ khi

cuộc thương chiến bắt đầu xảy ra vào ngày 22/03/2018 đến thßi điểm hiện nay

4 Ph¤¢ng pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu của tiểu luận này chủ yếu dựa vào nguồn thông tin thứ cấp, có liên quan đến cuộc thương chiến này, bên cạnh đó còn sử dụng các phương pháp phân tích, đánh giá để làm rõ vấn đề nghiên cứu

5 Ý nghĩa lý luÁn và thāc tián của đề tài

Về ý nghĩa lý luận, nghiên cứu này sẽ hệ thống lại các vấn đề liên quan đến chính trị và kinh tế, mối quan hệ giữa chính trị và kinh tế

Về giá trị thực tiễn, dựa trên các thông tin thứ cấp về cuộc thương chiến

Mỹ - Trung với phương pháp phân tích và đánh giá, nghiên cứu này sẽ mang lại nhiều bài học thực tiễn cho chính trị-kinh tế của các nước trên thế giới

NàI DUNG

Ph Án 1: PHÀN LÝ LUÀN

1 Các khái niãm

1.1 Khái niãm về <kinh t¿=

Kinh tế là tổng hòa các mối quan hệ tương tác lẫn nhau của con ngưßi

và xã hội liên quan trực tiếp đến việc sản xuất, trao đổi, phân phối, tiêu dùng các loại sản phẩm hàng hóa và dịch vụ, nhằm thỏa mãn nhu cầu ngày càng cao

của con ngưßi trong một xã hội với một nguồn lực có giới hạn Kinh tế là tổng

thể các yếu tố sản xuất, các điều kiện sống của con ngưßi, các mối quan hệ trong quá trình sản xuất và tái sản xuất xã hội Nói đến kinh tế suy cho cùng là nói đến vấn đề sá hữu và lợi ích

1.2 Khái niãn về <chính trß=

Chính trị bao gồm hệ tư tưáng chính trị, các thiết chế chính trị, cũng như mối quan hệ giữa các giai cấp, các dân tộc, tập đoàn xã hội

Theo như Lênin toàn tập, tập 33, NXB Tiến bộ, Mátxcơva thì: <Chính

tr ị là sự tham gia vào những công việc của Nhà nước, là việc vạch hướng đi cho Nhà nước, việc xác định những hình thức, nội dung hoạt động của Nhà nước=

2 Quan đißm của chủ nghĩa Mác – Lênin về mối quan hã giÿa kinh t¿

và chính tr ß

2.1 Kinh t¿ quy¿t đßnh chính trß

Mối quan hệ giữa kinh tế và chính trị thực chất là bộ phận cốt lõi, quan

trọng nhất của quan hệ biện chứng giữa Cơ sá hạ tầng (CSHT) và Kiến trúc thượng tầng (KTTT)

Ta có sơ đồ về mối quan hệ này:

Trong mối quan hệ giữa nội dung và hình thức thì chính trị là một trong những hình thức biểu hiện của kinh tế nhưng đó là hình thức biểu hiện tập trung và cô đọng nhất Nội dung quyết định hình thức – kinh tế quyết định chính

trị và chính trị là cái phản ánh kinh tế Nên suy cho cùng, kinh tế là yếu tố quyết định sự hình thành, tồn tại, phát triển của chính trị Chính trị phản ánh những nhu cầu lợi ích kinh tế của cộng đồng xã hội và phản ánh tính tất yếu của các quy luật vận động kinh tế

ng-ghen từng chỉ rõ: < Xét đến cùng, lợi ích kinh tế là nguyên nhân

xã h ội của những hành động chính trị Bất kỳ cuộc đấu tranh giai cấp nào cũng

là đấu tranh chính trị - xét đến cùng – đều xoay quanh vấn đề giải phóng kinh

t ế= Còn Lênin thì viết: <Cội rễ sâu xa nhất của chính sách đối nội, cũng như chính sách đối ngoại của nhà nước đều do lợi ích kinh tế, địa vị kinh tế của giai

c ấp thống trị ở nước ta quyết định=

2.2 Chính trß tác đáng trá l¿i vãi kinh t¿

<Tính độc lập tương đối= của chính trị so với kinh tế thể hiện á chỗ chính trị tác động trá lại kinh tế theo các khuynh hướng:

Cơ sá hạ tầng

Các thiết chế chính trị xã hội: Nhà nước, Đảng

phái chính trị, giáo hội,…

Các hệ thống ý thức xã hội: Quan điểm chính trị,

pháp quyền, đạo đức, tôn giáo, nghệ thuật,…

Kinh tế

Chính

trị

KTTT

 Nếu nó đáp ứng các yêu cầu kinh tế khách quan, tác động cùng chiều và đồng thuận với sự phát triển kinh tế,… khi đó nó sẽ thúc đẩy kinh tế phát triển nhanh hơn

 Nếu chính trị không bao hàm thực trạng, yêu cầu và tính quy định

về sự vận động khách quan của kinh tế; hoặc với tư duy chính trị giáo điều, duy ý chí, phản động, lỗi thßi,… thì nó sẽ thành lực lượng kìm hãm sự phát triển kinh tế

 Chính trị có thể cản trá một vài xu hướng phát triển nào đó của nền kinh tế như kìm hãm; hoặc quy định những xu hướng phát triển khác như thúc đẩy

Chính trị trước hết phải bảo vệ những thành quả kinh tế mà chính trị

đã đạt được nhằm duy trì địa vị của giai cấp thống trị

Thông qua tổ chức, chức nng, những nng lực vật chất và tinh thần, chính trị nói chung và đặc biệt là nhà nước nói riêng có thể nhận thức chính trị vượt trước so với kinh tế, có thể đoán trước được tương lai vận động của đßi

sống kinh tế

Trong những trưßng hợp đặc biệt và trong những hoàn cảnh, điều kiện

lịch sử cụ thể… nhiều khi phải biết hy sinh lợi ích kinh tế trước mắt để đạt mục tiêu chính trị cn bản lâu dài – mục tiêu chính trị đó phải phản ánh chính quy định khách quan của kinh tế

Ph Án 2: PHÀN LIÊN Hâ THĀC TIàN: CHI¾N TRANH TH£¡NG M¾I

M Ā - TRUNG

1 Tổng quan của th¤¢ng chi¿n Mā - Trung

Chiến tranh thương mại giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ (còn được gọi tắt là Cuộc chiến thương mại Trung - Mỹ) khái đầu vào ngày 22/3/2018 khi Tổng

thống Mỹ Donald Trump tuyên bố đánh thuế 50 tỷ USD đối với hàng hóa Trung

Quốc xuất khẩu vào Mỹ, để ngn chặn những gì họ cho là hành vi thương mại không công bằng và hành vi trộm cắp tài sản trí tuệ

Trong vài nm trá lại đây, Hoa Kỳ và Trung Quốc đã có nhiều động thái

trả đũa lẫn nhau, đánh thuế đối với nhiều mặt hàng, như nông sản, ô tô, hóa

chất, máy móc, kim loại và thiết bị y tế Tranh chấp thương mại giữa 2 nền kinh

tế lớn nhất thế giới sẽ có tác động đối với các quốc gia khác, trong đó có Việt Nam Bái vì, Hoa Kỳ và Trung Quốc là đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam và hàng hóa của Việt Nam nằm trong chuỗi giá trị của Trung Quốc, cuộc chiến thương mại này sẽ có tác động trực tiếp và gián tiếp đến chúng ta

Chi ến tranh thương mại Mỹ - Trung.( Nguồn ảnh: Replus.com)

2 Nguyên nhân d¿n đ¿n th¤¢ng chi¿n Mā - Trung

2.1 Nguyên nhân chính trß

Th ứ nh¿t, Mā lo ng¿i sā trßi dÁy của Trung Quốc và đe dáa vß trí siêu c¤ßng số 1 của mình Trong những nm gần đầy, những hành động gia

tng cng thẳng tại khu vực biển Đông và biển Hoa Đông cùng với những lßi

địa vị lãnh đạo thế giới của siêu cưßng Mỹ, buộc giới chức Mỹ phải đánh giá lại

về mối đe dọa toàn cầu từ Trung Quốc  Cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung

Th ứ hai, do chính sách bÁo há mÁu dßch của chính quyền Tổng

th ống Trump Từ khi lên cầm quyền, Tổng thống Donald Trump đã theo đuổi

chính sách bảo hộ mậu dịch với mục tiêu <America first= và <make America

great again= Với chính sách bảo hộ mậu dịch, chính quyền Tổng thống Donald

Trump muốn truyền tải thông điệp rằng Mỹ nắm quyền kiểm soát quan hệ thương mại với các nước

Th ứ ba, Mā muốn ngăn chặn tham váng của Trung Quốc muốn

tr á thành quốc gia công nghã hàng đÁu th¿ giãi Trung Quốc đổ hàng tỷ USD

vào chương trình < Made in China 2025=, để thực thi được thì Trung Quốc phải

thuận ngầm đang buộc các công ty Mỹ phải chuyển giao công nghệ cho các đối tác Trung Quốc trong liên doanh nếu muốn hoạt động á thị trưßng tỷ dân

Th ứ t¤, Mā muốn thß hiãn sức m¿nh của mình vãi các quốc gia trên th ¿ giãi Sau thế chiến thứ 2, Mỹ là nước thắng cuộc lại không bị tàn phá

nhiều  Giai đoạn này là thế kỷ của Mỹ Thêm vào đó, chính sách <xoay trục châu Á Thái Bình Dương= của Obama, chính sách <America First= của Trump Củng cố ngôi vị số 1 toàn cầu của Mỹ

2.2 Nguyên nhân kinh t¿

Thâm h āt th¤¢ng m¿i quá lãn: nm 2018 lên tới 345.2 tỉ đô la

Cáo bu ác trám cắp tài sÁn trí tuã và c¤ỡng bức chuyßn giao công ngh ã: Thông qua hệ thống điệp viên và tin tặc, Trung Quốc n cắp bí mật công

nghệ và khoa học thông qua việc xâm nhập vào các tổ chức, cơ sá của Hoa Kỳ Trung Quốc cũng bị cáo buộc đã hưáng lợi từ việc n cắp các thiết kế nước ngoài, bỏ qua bản quyền sản phẩm Bên cạnh đó, Hoa Kỳ cáo buộc Trung Quốc

với những hành động cưỡng bức chuyển giao công nghệ đối với những doanh nghiệp nước ngoài

Chính sách b Áo há doanh nghiãp nái đßa và h¿n ch¿ đÁu t¤ n¤ãc ngoài c ủa Trung Quốc: Trung Quốc yêu cầu má cửa thị trưßng toàn cầu cho

các công ty của họ nhưng lại miễn cưỡng má thị trưßng riêng cho daonh nghiệp toàn cầu Tuy nhiên, Trung Quốc sử dụng quyền lực nhà nước để kiểm soát các doanh nghiệp nhà nước lẫn tư nhân để thao túng thị trưßng trong và ngoài nước Thêm vào đó, Trung Quốc lại ngn cấm các doanh nghiệp nước ngoài có khả nng đe dọa thị trưßng Trung Quốc, không cung cấp cho họ cơ hội đầu tư công

bằng Trung Quốc luôn khuyến khích sự tiếp nhận của thị trưßng nước ngoài đối với các doanh nghiệp lớn của mình như Alibaba, Tencent, ByteDance, Nhưng lại ngn cấm các doanh nghiệp nước ngoài như Google, Facebook

S Án phẩm Trung Quốc t¿i thß tr¤ßng Mā c¿nh tranh h¢n sÁn

ph ẩm Mā: Trung Quốc được mệnh danh là công xưáng của thế giới, hàng hoá

được sản xuất hàng loạt và có giá thành rẻ do nguồn nguyên liệu, nguồn nhân công giá rẻ Điều này khiến hàng hoá Trung Quốc thực sự cạnh tranh trong nước Mỹ dẫn tới thiếu hụt việc làm (từ 1998 đến 2010, số việc làm của Mỹ

giảm tới 35%) Thực hiện chiến tranh với Trung Quốc cũng là một nước đi của

Tổng thống Trump trong việc kéo lại các doanh nghiệp đầu tư vào nước Mỹ và tạo ra việc làm trá lại cho ngưßi Mỹ

Chính sách t ÿ giá hối đoái: Hoa Kỳ cáo buộc Trung Quốc là quốc

gia <thao túng tiền tệ= và cho rằng Bắc Kinh đang ghìm giữ tỷ giá đồng Nhân dân tệ á mức thấp hơn giá trị thực, nhằm thúc đẩy xuất khẩu và tng trưáng của nền kinh tế Trung Quốc, gây bất lợi cho hàng xuất khẩu của các quốc gia khác, đặc biệt là Mỹ

3 Tác đáng của th¤¢ng chi¿n Mā - Trung

12

Mỹ tng trưáng kinh tế chậm lại, đầu tư kinh doanh bị đóng bng và các công ty không thuê được nhiều ngưßi Trên toàn quốc, rất nhiều nông dân phá sản, và lĩnh vực sản xuất và vận tải hàng hóa đã xuống mức thấp chưa từng

thấy kể từ cuộc suy thoái vừa qua

Th¤¢ng m¿i song ph¤¢ng của Mỹ và Trung đã có bước lùi lớn, giá

trị xuất khẩu của Mỹ với Trung Quốc đã giảm hơn 100 tỷ đô la Thâm hụt thương mại trong hàng hóa, một trong những mục tiêu của chính quyền Tổng

thống Trump, cũng giảm, á mức 60 tỷ đô la

ĐÁu t¤: Đầu tư trong nền kinh tế Mỹ giảm mạnh Đầu tư trực tiếp

nước ngoài gần như chững lại trong nửa đầu nm 2018 và tiếp tục thấp yếu tại thßi điểm giữa nm 2019 Tổng đầu tư vào nền kinh tế Mỹ bao gồm xây dựng

cơ sá hạ tầng như các nhà máy mới hoặc mua thiết bị cho các nhà máy đó cũng

giảm trong quý 2 và 3 của nm 2019

Vi ãc làm : Tỷ lệ thất nghiệp của Mỹ ngày càng cao

Nông nghi ãp: Nông dân Mỹ là những ngưßi bị ảnh hưáng nhiều nhất

trong cuộc chiến thương mại với Trung Quốc sau khi nước này ngừng mua một lượng lớn nông sản, đặc biệt là đậu tương từ Mỹ Xuất khẩu nông sản hàng nm

của Mỹ sang Trung Quốc đã giảm từ gần 25 tỷ đô la xuống mức thấp nhất là dưới 7 tỷ đô la trong vòng 12 tháng tính tới tháng 04/2019 Nợ nông nghiệp đạt

kỷ lục, chính phủ phải chi 28 tỷ đô la để hỗ trợ thiệt hại cho nông dân

Tăng tr¤áng kinh t¿ của Mā giÁm: Cuộc chiến thương mại

Mỹ-Trung tiếp tục cng thẳng và chính quyền Mỹ bắt đầu yêu cầu FED giảm lãi

suất cơ bản nhằm củng cố nền kinh tế FED đã cắt giảm lãi suất cơ bản 3 lần, tuy nhiên tng trưáng của kinh tế Mỹ đã giảm xuống mức 2% trong nm 2019

so với 2018 dù trước đó Nhà Trắng dự báo nền kinh tế Mỹ sẽ tiếp tục tng trưáng hơn 3% mỗi nm trong nm 2018 và 2019