PowerPoint Presentation CHÀO MỪNG BGK VÀ THẦY CÔ ĐẾN VỚI BUỔI BÁO CÁO BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC NĂM HỌC 2021 2022 TRƯỜNG TIỂU HỌC VIỆT THỐNG BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 5 PHÂN BIỆT TỪ ĐỒN[.]
Trang 1CHÀO MỪNG BGK VÀ THẦY CÔ ĐẾN VỚI BUỔI BÁO CÁO BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO
DỤC NĂM HỌC 2021 -2022
Trang 2TRƯỜNG TIỂU HỌC VIỆT THỐNG
BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 5 PHÂN BIỆT TỪ ĐỒNG ÂM VÀ TỪ NHIỀU NGHĨA
Giáo viên : Phạm Thị Lệ Mỹ
Trang 3Biện pháp giúp HS lớp 5 phân biệt từ đồng âm và
từ nhiều nghĩa
CẤU TRÚC BÁO CÁO GỒM 4 PHẦN
Trang 4Từ nhiều nghĩa là gì ?
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
Trang 61 Thực trạng công tác dạy học và tính cấp thiết
a) Ưu điểm :
- Trong những năm qua, trường Tiểu học Việt Thống luôn nhận được sự quan tâm của Phòng giáo dục và đào tạo Quế Võ, Ủy ban Nhân dân xã Việt Thống và các ban ngành nên được cơ sở vật chất khang trang, trang bị đầy đủ những thiết bị và đồ dùng học tập Các thầy cô giáo tận tâm, nhiệt tình, có kinh nghiệm và trình độ chuyên môn Tổ chuyên môn và giáo viên thường xuyên học tập, trao đổi và trau dồi kiến thức.
- Phụ huynh HS quan tâm đến việc học tập của con em mình, chuẩn bị cho các em các loại sách tham khảo cần thiết để học môn Tiếng Việt
- Tình hình học tập của HS năm học này so với năm học trước có những tến bộ đáng kể HS đã biết cảm thụ cái hay cái đẹp của môn Tiếng Việt.
b) Hạn chế
* Hầu hết học sinh lớp 5 khi học các tết luyện từ và câu về từ đồng âm, từ nhiều nghĩa đều gặp rất nhiều khó khăn Cụ thể là:
- Khó khăn trong việc giải nghĩa các từ: học sinh còn giải nghĩa từ sai, lúng túng và còn lủng củng.
- Phân biệt từ đồng âm và từ nhiều nghĩa: còn mơ hồ, định tính.
- Phân biệt nghĩa gốc và một số nghĩa chuyển của từ: học sinh còn làm sai đến 40-45%.
- Đặt câu có sử dụng từ đồng âm, từ nhiều nghĩa: chưa chính xác, chưa hay, chưa đúng với nét nghĩa yêu cầu.
* Nội dung dạy từ đồng âm, từ nhiều nghĩa ở lớp 5:
- Từ đồng âm được dạy trong 1 tết ở tuần 5, các em được học khái niệm về từ đồng âm Các bài tập về từ đồng âm chủ yếu giúp
học sinh phân biệt nghĩa các từ đồng âm, đặt câu phân biệt các từ đồng âm, bài luyện tập về từ đồng âm đã được giảm tải, vì thế thời lượng còn ít.
- Từ nhiều nghĩa được dạy trong 3 tết ở tuần 7 và tuần 8 Học sinh được học khái niệm về từ nhiều nghĩa Các bài tập chủ yếu là
phân biệt các từ mang nghĩa gốc và nghĩa chuyển, đặt câu phân biệt nghĩa, nêu các nét nghĩa khác nhau của một từ Dạng bài tập
về phân biệt từ đồng âm, từ nhiều nghĩa không có trong khi đó khả năng tư duy trừu tượng của các em còn hạn chế.
Trang 71.THỰC TRẠNG
BẢNG KẾT QUẢ HỌC SINH LÀM BÀI KIỂM TRA VỀ TỪ ĐỒNG ÂM VÀ TỪ NHIỀU NGHĨA
Nguồn: khảo sát chất lượng đầu năm của lớp 5B gồm 28 em trường Tiểu học Việt Thống vào thời điểm tuần 8 của năm học 2019 – 2020.
Trang 82 BIỆN PHÁP NÂNG
CAO CHẤT LƯỢNG
GIẢNG DẠY
Biện pháp 1: Giúp HS nắm vững kiến thức
về từ đồng âm và từ nhiều nghĩa
từ đồng âm với từ nhiều nghĩa
4
Trang 9Biện pháp 1: Giúp HS nắm vững kiến thức về từ đồng âm và từ
- Từ nhiều nghĩa: Là từ có một nghĩa gốc và một hay một số nghĩa chuyển Các
nghĩa của từ nhiều nghĩa bao giờ cũng có mối liên hệ với nhau (SGK Tiếng
Việt 5 - trang 67)
Mục tiêu :
HS ghi nhớ được khái niệm từ đồng âm và từ nhiều nghĩa qua đó vận dụng tìm
và xác định từ đồng âm và từ nhiều nghĩa thông qua cách thức giải nghĩa từ
Trang 10Tâm lí học sinh ngại học thuộc lòng, biết vậy tôi thường cho học sinh ngắt ý của phần ghi nhớ cho đọc nối tiếp, rồi ghép lại cho đọc toàn phần, đọc theo nhóm đôi, có lúc thi đua xem ai đọc nhanh , ai đọc tốt.
Đồng âm
Giống nhau về âm Khác nhau về nghĩa
Nhiều nghĩa
Có một nghĩa gốc hay một số
nghĩa chuyển Các nghĩa của từ nhiều nghĩa bao giờ
cũng có mối liên hệ với nhau
Trang 11Điều đặc biệt của từ đồng âm và từ nhiều nghĩa là phát âm giống nhau (nói đọc giống nhau viết cũng giống nhau) Chính vì thế tiếp theo tôi giúp học sinh hiểu đúng nghĩa của các từ phát âm giống nhau.
“Đường” (1) trong “Đường
rất ngọt”, “Đường” (2) trong “Đường dậy điện ” đường xe cộ đi lại nhộn nhịp” “Đường” (3) trong “Ngoài
Trang 12Biện pháp 3: Dựa vào yếu tố từ loại để giúp học sinh phân biệt được từ đồng âm và từ nhiều nghĩa.
Mục tiêu :
Giúp HS đưa ra bước đánh giá đầu tiên để phân biệt từ đồng âm , từ nhiều nghĩa
* Nếu học sinh có thể bắt gặp hiện tượng một từ nào đó phát âm giống nhau nhưng xét về từ loại khác nhau thì có thể kết luận đó là hiện tượng đồng âm
Trang 13* Trong trường hợp những từ phát âm giống nhau nhưng cùng từ loại (cùng loại danh
từ, động từ, tính từ) Tôi thường hướng HS dựa vào ngữ cảnh để nhận biết nghĩa của
từ đồng âm, nói cách khác là dựa vào các từ đi với nó trong câu
ngay đoạn cánh đồng làng
* Hiện tượng đồng âm cùng từ loại như trên học sinh rất dễ nhầm lẫn với từ
nhiều nghĩa hầu hết các từ nhiều nghĩa đều có cùng từ loại
Từ “đi” trong các trường hợp sau đều là động từ
đi bộ đi chơi đi ngủ đi máy báy
Vì vậy gặp những từ có cùng vỏ âm thanh giống nhau thì tôi lưu ý học sinh không được vội vàng phán quyết ngay hiện tượng đồng âm hay nhiều nghĩa mà phải suy nghĩ thật kĩ Giải nghĩa chính xác các từ đó trong văn cảnh tìm ra điểm khác nhau hoàn toàn hay giữa chúng có sự liên hệ với nhau về nghĩa
Trang 14Biện pháp 4: Tập hợp các bài tập về từ đồng âm và từ nhiều nghĩa, bài tập phân biệt từ đồng âm với từ nhiều nghĩa
Dạng 1: Phân biệt nghĩa của từ:
Ví dụ: Hãy phân biệt nghĩa của từ đồng âm in nghiêng trong từng cụm từ sau:
a- Đậu tương - đất lành chim đậu- thi đậu.
b- Bò kéo xe - hai bò gạo - cua bò lổm ngổm.
c- sợi chỉ- chiếu chỉ- chỉ đường- một chỉ vàng.
Dạng 2: Đặt câu để phân biệt các từ đồng âm hoặc từ nhiều nghĩa:
Ta có thể đưa ra các bài tập sau:
Ví dụ : Em hãy đặt câu để phân biệt các từ đồng âm sau: bàn, cờ, nước
Mục tiêu :
Giúp HS thực hành , luyện tập thêm các dạng bài khác nhau góp phần
củng cố kiến thức
Trang 15Dạng 3: Phân biệt quan hệ đồng âm, quan hệ nhiều nghĩa:
* Trong các từ in đậm sau đây, những từ nào là từ đồng âm, những từ nào là từ nhiều nghĩa:
Vàng:
- Giá vàng1 trong nước tăng đột biến
- Tấm lòng vàng2
Dạng 4: Nối từ hoặc cụm từ với nghĩa đã cho:
1- Sao trên trời có khi mờ khi tỏ a- Chép lại hoặc tạo ra văn bản mới giống
như bản chính.
2- Sao lá đơn này thành ba bản b- Các thiên thể trong vũ trụ.
3-Đồng lúa mới mượt mà làm sao! c- Nêu thắc mắc không biết rõ nguyên
nhân.
4- Sao ngồi lâu thế? d- Nhấn mạnh mức độ ngạc nhiên.
Trang 16Dạng 5: Nêu nhiều cách hiểu trong 1 câu cho trước (Dạng bài tập dành cho đối tượng có năng lực tốt)
Ví dụ: Mỗi câu sau có mấy cách hiểu, hãy nêu cụ thể mỗi cách hiểu đó.
a) Công việc nhà chồng chị lo liệu tất cả
b) Đêm hôm qua cầu gãy
c) Xe không được rẽ trái
Bài tập này khá thú vị, cùng một ngữ liệu nhưng lại có nhiều cách hiểu khác nhau Ta
có thể hướng dẫn học sinh hiểu như sau:
a- Cách 1: Công việc nhà chồng / chị lo liệu tất cả (người vợ lo liệu mọi công việc
của gia đình bên chồng)
Cách 2: Công việc nhà / chồng chị lo liệu tất cả (người chồng lo mọi công việc ở
nhà)
Cách 3: Công việc / nhà chồng chị lo liệu tất cả (gia đình bên chồng lo hết mọi
công việc)
b- Cách 1: Đêm hôm / qua cầu gãy ( đi qua cây cầu gãy vào ban đêm)
Cách 2: Đêm hôm qua / cầu gãy ( cầu bị gãy vào đêm hôm qua)
Trang 17Dạng 6: Thay thế từ
Bài 1: Thay thế từ in nghiêng được dùng theo nghĩa chuyển ở mỗi dòng dưới đây bằng từ dùng theo nghĩa gốc thích hợp
a- Căn nhà ổ chuột ( ->tồi tàn (tối tăm), )
b- Tấm lòng vàng ( -> tốt (nhân hậu, nhân ái), )
Dạng 7: Một số bài tập đố vui, hoặc đưa ra một số mẩu chuyện vui
Giờ học môn Lịch sử, cô giáo hỏi:
- Sau khi dẹp loạn 12 sứ quân, ai lên làm vua?
Tít:
- Thưa cô, sau khi dẹp loạn 12 sứ quân, ông Bèn lên làm vua ạ
Với bài tập dạng này, ta giúp học sinh học mà chơi, chơi mà học Bài tập có tính thú vị, làm giảm bớt
sự trừu tượng của kiến thức về từ đồng âm mà các em đang tìm hiểu
Trang 1912 29,2% 23 56,1 % 5 14,7% 0 0 %
Trang 204 KẾT LUẬN
Dạy các nội dung về nghĩa của từ thực sự không đơn giản, nhất
là phân biệt từ đồng âm với từ nhiều nghĩa Trong quá trình
giảng dạy, tổ chức cho học sinh nắm được kiến thức, bản thân tôi cũng đã cố gắng nghiên cứu, tìm tòi, học hỏi và và lựa chọn sao cho học sinh nắm kiến thức mới và vận dụng trong học tập cũng như trong cuộc sống một cách hiệu quả.
Tôi càng thấy rõ hơn về việc dạy - học bộ môn Tiếng Việt bởi
nó góp phần vào sự hình thành nhân cách con người toàn diện trong thời kì mới, những chủ nhân tương lai xứng tầm với yêu cầu của một xã hội năng động, hiện đại
Trang 215 KIẾN NGHỊ , ĐỀ XUẤT
a Đối với tổ chuyên môn
- Xây dựng chuyên đề về phương pháp dạy phân môn Luyện từ và câu đối với từ đồng âm, từ
nhiều nghĩa để giáo viên học hỏi kinh nghiệm khi dạy các nội dung này vì đây phần kiến thức khó đối với học sinh.
b Đối với lãnh đạo nhà trường
- Phân công chuyên môn một cách hợp lý, chọn lựa những đồng chí giáo viên có năng lực chuyên môn, có kinh nghiệm, có tinh thần trách nhiệm và tinh thần sáng tạo để thực hiện mẫu các bài giảng dạy để GV cùng học hỏi và rút kinh nghiệm.
- BGH cần trang bị đầy đủ sách, tài liệu tham khảo cho GV về môn học, giải đáp những thắc mắc,
băn khoăn về nội dung và hình thức của việc dạy học giải quyết vấn đề cho học sinh.
c Đối với Phòng Giáo dục và Đào tạo; Sở Giáo dục và Đào tạo
- Tổ chức những buổi học, buổi giao lưu của cụm để GV được tiếp xúc với những tiết dạy học khác nhau Từ đó, rút ra được những kinh nghiệm xây dựng bài giảng cho bản thân mình.
- Trang bị đầy đủ những thiết bị khoa học kĩ thuật như máy tính, máy chiếu,…để giáo viên thiết kế bài giảng sinh động, hấp dẫn nhằm khuyến khích hứng thú học tập của học sinh.
Trang 22thiện hơn Tôi xin chân thành cảm ơn !
