Bieu mo

PowerPoint Template MÔ VÀ BIỂU MÔ Ths Bs Trần Kim Thương GIỚI THIỆU MÔN HỌC Mô Phôi Mô học (Histology) Phôi thai học (Embryology) + Mô học Lý thuyết và thực hành + Phôi thai học Lý thuyết LÝ THUYẾT Ph[.]

MÔ VÀ BIỂU MÔ Ths Bs Trần Kim Thương

GIỚI THIỆU MÔN HỌC

Mô Phôi:

- Mô học (Histology)

- Phôi thai học (Embryology).+ Mô học: Lý thuyết và thực hành+ Phôi thai học: Lý thuyết

- Thi trắc nghiệm cuối khóa.

- Cách tính trọng số điểm: theo qui định của trường

1 TB: Xương

2 CT: Xương trong sụn

3 CQ: Xương

Phân tử Tế bào + chất nền Mô

Nhiều mô cấu trúc

Nhiều cấu trúc cơ quan

Nhiều cơ quan hệ cơ quan

Các cấp độ tổ chức của cơ thể

Cơ quan Cấu trúc

Tế bào

Ths Bs Trần Kim Thương

MỞ ĐẦU

Bộ môn Mô phôi – Khoa Y

1 Một số khái niệm

MÔ HỌC

là gì?

Khoa học ng/cứu về mô:đại thể,

vi thể, siêu vi thể, phân tử, mô, CQ

Cơ thể là 1 khối thống nhất, toàn vẹn

TB hấp thu = mâm khía

TB Đài = hình ly

Ruột non

Màng đáy

Phân loại Mô

2 Quan hệ giữa mô học & các môn học khác trong y sinh học

6

Kiến thức mô học là cơ sở và có liênquan chặt chẽ với sinh học, sinh lý,sinh hoá, GPB học … và rất có ích cholâm sàng

HỌC MÔ ĐỂ LÀM GÌ?

3 Giải thích sự liên quan cấu tạo và

chức năng trong từng mô & cơ quan

Mô tả được cấu tạo mô học bình thường của các loại TB và các

1.

2.

Phân tích chức năng và cơ chế hoạt động chủ yếu của các thành phần đó trong điều kiện bình thường

4 Chẩn đoán được các mô, các cơ quan

= KHV trong 1 thời gian 30’’.

5

Biết cấu tạo mô học bình thường ng/cứubiến đổi bệnh lý / GPBchẩn đoán đúng.

3 Những kỹ thuật dùng trong nghiên cứu mô

- KHV quang học quan sát lát mô vùi trong nến

- Mẫu mô được thực hiện qua các bước sau:

3 Những kỹ thuật dùng trong nghiên cứu mô

- KHV điện tử truyền qua: nhận biết chi tiết dưới

mức tế bào

- KHV điện tử quét: nhận biết hình ảnh 3 chiều của cấu trúc dưới tế bào

- 01 số phương pháp đặc biệt nghiên cứu mô, TB

• Phương pháp hóa mô

• Phương pháp men hóa mô

• Phương pháp miễn dịch hóa tế bào

• Phương pháp phóng xạ tự chụp hình

• Phương pháp nuôi cấy tế bào, mô

Ths Bs Trần Kim Thương

BIỂU MÔ

MỤC TIÊU

P.biệt được 02 loại tuyến: nội và ngoại tiết

Mô tả được các kiểu chế tiết

Phân biệt được các loại biểu mô

Mô tả được các cấu trúc liên kết

Nắm được 05 đặc điểm cấu tạo của Bmô

Các TB sát nhau, gian bào không đáng kể

1.Các TB BM thường đứng sát nhau, tạo thành lớp và tựa trên màng đáy,

ngăn cách với mô liên kết

ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO CỦA BIỂU MÔ

TB hấp thu = mâm khía

TB Đài

Biểu mô

Màng đáy

3 Các TB BM liên kết với nhau rất chặtnhờ các hình thức liên kết phong phú

2 Biểu mô có tính phân cực

4 Trong biểu mô không có mạch máu

Chảy máu

Biểu mô lát tầng sừng hóa

5 Phần lớn có khả năng tái tạo mạnh (đặc biệt là biểu mô phủ).

Chu kỳ kinh

Đứt chân

www.themegallery.com

2 Biểu mô phủ

2.1 Tế bào biểu mô phủ

 Bào quan đặc biệt

• Vi nhung mao: là nhánh bào tương đội màng

tế bào lên ở cực ngọn  tăng diện tích tế bào Bên trong có sợi actin chạy dọc nhung mao

• Lông chuyển: Màng TB bọc ngoài, ở TB trụ

có lông chuyển ở BM hô hấp Mỗi lông có 9

nhóm siêu ống ngoại vi và 2 siêu ống trung tâm chạy dọc lông chuyển

• Nếp gấp đáy: Màng bào tương ở cực đáy lõm vào bào tương  mê đạo đáy

Sơ đồ cấu tạo biểu mô phủ

(TB hấp thu ruột non)

Màng đáy

Vi nhung mao

 Sự liên kết giữa các tế bào

TB BM có nhiều cấu trúc liên kết phong phú

Chất gắn: ở khoảng gian bào, kết dính TB

Khớp mộng: là cấu trúc lồi lõm của TB khớp vào nhau

Liên kết vòng bịt: ở cực ngọn / TBThể liên kết vòng: ở cực ngọn / TB

Liên kết khe: ở tất cả các mô

Liên kết vòng bịt

Thể liên kết Màng bào tương

Liên kết khe

Liên kết Thể mộng

Các hình thức liên kết giữa 2 tế bào biểu mô

Sơ đồ cấu tạo TB biểu mô

Vi nhung mao Vòng bịt

Vòng dính

Liên kết khe Khớp mộng

Sơ đồ thể liên kết

1 Dựa vào

hình dáng

Biểu mô lát

Biểu mô trụ Biểu mô vuông

2 Phân loại biểu mô phủ

2 Dựa vào

số hàng TB

Biểu mô Biểu mô đơn

Biểu mô tầng

Phân loại mô

1 Biểu mô lát đơn

2 Biểu mô lát tầng

3 Biểu mô vuông đơn.

4 Biểu mô vuông tầng

5 Biểu mô trụ đơn

Kết hợp lại

ta có

6 Biểu mô trụ tầng

BM trụ giả tầng

có lông chuyển

Ngoài ra còn có

BM trung gian(đa dạng tầng)

BM trung gian (đa dạng tầng = chuyển dạng = chuyển tiếp = BM niệu)

BM lát đơn BM vuông đơn

BM trụ đơn

BM Trung gian

BM lát tầng không sừng hóa

BM Trụ giả tầng có lông chuyển

Biểu mô lát đơn

Biểu mô lát đơn

Biểu mô vuông đơn

ống góp

(Thận)

NT sơ cấp Buồng trứng

Biểu mô trụ đơn

Dạ dày, ruộtống góp

Biểu mô trụ đơn

Sừng hoá (Da)

Biểu mô lát tầng

Không sừng hoá (Thực quản)

Lóp Đáy

Lóp trung gian

Lóp bề mặt Lớp hạt

Lóp bóng, sừng

Lóp Malpighi

BM lát tầng không sừng hoá

Lóp bề mặt

Lóp Đáy Lóp trung gian

Thực quản

BM lát tầng sừng hoá

Da

Biểu mô vuông tầng

Buồng trứngTuyến mồ hôi (da)

ống bài xuất NT thứ cấp

Biểu mô trụ tầng: Ống bài xuất lớn/tuyến nước bọt

Tế bào đài

Tế bào trụ có lông chuyển

Biểu mô trụ giả tầng có lông chuyển

(Bm đường hô hấp)

Biểu mô trụ giả tầng có lông chuyển

Trạng thái căng

Biểu mô trung gian (Bàng quang)(BM niệu = Đa dạng tâng = chuyển dạng = chuyển tiếp

Màng đáy

Biểu mô trung gian

3.1 Phân loại các tuyến

3 Biểu mô tuyến

TB có nhiệm vụ tổng hợp và bài xuất

các sản phẩm đặc hiệu, chất tiết

TB có nhiệm vụ tổng hợp và bài xuất

các sản phẩm đặc hiệu, chất tiết

3.1 Phân loại các tuyến

Tuyến

ngoại tiết

Tuyến nội tiết

Chất tiết đổ vào các khoang thiênnhiên hoặc đổ lên bề mặt của da

Phân loại các tuyến ngoại tiết

Tuyến túi

Tuyến

ống

Tuyến ống túi

Ống chia nhánh cong queo: (môn vị)Ống chia nhánh thẳng: (tuyến đáy vị)Ống đơn cong queo: (tuyến mồ hôi)

Ống đơn thẳng: (tuyến Lieberkuhn)

Phần chế tiết phần bài xuất tạo thành ống

Tuyến ống

Tuyến túi

Tuyến túi đơn: (tuyến bã)

Tuyến túi phức tạp = chùm nho:

phân kiểu cành cây

(tuyến vú, tuyến nước bọt)

Phần chế tiết phình ra tạo thành nang tuyến, phần bài xuất tạo thành ống

Tuyến ống túi

Là tuyến ống nhưng thành ống

có nhiều túi phình (tuyến tiền liệt)

Tuyến ống túi hổn hợp & tuyến

ống phức tạp

Ống đơn

Tuyến túi Ống đơn

Tuyến túi phức tạp

Tuyến túi

Ống đơn chia nhánh

Ống đơn

Ống đơn cong queo

Tiết ra các chất đặc hiệu (Hormon)

3

1

3.1.2 Tuyến nội tiêt

1 Tuyến túi 2. Tuyến lưới 3 Tuyến

tản mác

TUYẾN NỘI TIẾT

TUYẾN NỘI TIẾT

TB chế tiết đứng rãi rác hoặc thành nhóm nhỏ (tuyến kẻ và

TB nội tiết đường ruột

TB chế tiết tạo thành dãy đan thành lưới và m/mạch (tuyến thượng thận

và cận giáp)

1 Tuyến túi 2 Tuyến lưới 3 Tuyến tản mác

Tuyến lưới

Tuyến nội tiết

Tuyến ngoại tiết

Sự khác nhau

của tuyến ngoại tiết và tuyến nội tiết

+ Sau khi tiết 1 phần cực ngọn TB

bị mất.

Kiểu Toàn vẹn

+ Cả TB thành chất tiết ra ngoài.

Toàn vẹn Bán hủy Toàn hủy

Pha 1 Pha 2 Pha 3 Pha 4

bị tiết

Chất tiết được

tiết ra khỏi TB

Phục hồi trạng

thái ban đầu

3.3 Các pha chế tiết

TÀI LIỆU THAM KHẢO

 Trịnh Bình, (2007), Mô - Phôi - Phần môhọc, NXB Y học

 Phan Chiến Thắng, Trần Công Toại (2012),

Mô học, NXB Hồng Đức

 Anthony L Mescher (2010) Text and atlasJunqueira’s Basic Histology, 12 th edition,

Mc Grow Hill