Slide 1 Kiểm tra bài cũ Em hãy phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý ? Nêu một ví dụ về hàm ý? Nghĩa tường minh là phần thông báo được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu Hàm ý là[.]
Trang 2Kiểm tra bài cũ:
Em hãy phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý ?
Nêu một ví dụ về hàm ý?
Trang 3- Nghĩa tường minh: là phần thông báo được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu.
- Hàm ý: là phần thông báo tuy không đựơc diễn đạt trực tiếp trong câu
nhưng có thể suy ra từ những từ
ngữ ấy.
Phân biệt:
Trang 4Ví dụ:
A: - Tối nay, bạn đi xem phim với mình nhé!
B: - Tối nay, tớ phải làm bài tập
Nhận xét:
- A mời B đi xem phim vào buổi tối nhưng A đã dùng hàm ý để từ chối.
- Hàm ý: Tớ bận không đi xem phim cùng bạn được
=> Đây là cách từ chối khéo léo.
Trang 6Chị Dậu vừa nói vừa mếu máo:
-Thôi u không ăn để phần cho con
Con chỉ đ ợc ăn ở nhà bữa này nữa
thôi. U không muốn ăn tranh của con
Con cứ ăn thật no, không phải nh ờng
nhịn cho u
Cái Tí ch a hiểu hết ý câu nói của
mẹ, nó xám mặt lại và hỏi bằng giọng
luống cuống:
-Vậy thỡ bữa sau con ăn ở đâu ?
Điểm thêm một “ giây” nức nở, chị
Dậu ngó con bằng cách xót xa:
-Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài.
-Cái Tí nghe nói giãy nảy, giống nh xét
đánh bên tai, nó liệng củ khoai vào rổ
và oà lên khóc:
-U bán con thật đấy ? Con van u, con
lạy u, con còn bé bỏng, u đừng đem
bán con đi, tội nghiệp U để cho con ở
nhà chơi với em con
( Ngô
Tất Tố)
- Con chỉ đ ợc ăn
ở nhà bữa này nữa thôi.
Hàm ý: Sau bữa
ăn này, con không
đ ợc ở nhà nữa vỡ u buộc phải bán con
đó là sự thật đau lòng nờn chị Dậu
không dám nói thẳng mà dựng hàm ý
-Con sẽ ăn ở nhà
cụ Nghị thôn Đoài.
Hàm ý: U đã bán con cho cụ Nghị thôn Đoài
Ng ời nãi – chị Dậu
Ng ời nghe -
cái Tí
Ch a hiểu ý câu nói của mẹ
đã hiểu ý câu nói của me
Cã ý thức đ a hàm ý vào câu nãi
Cã năng lực giải đoán hàm ý
Trang 7cho cô NghÞ th«n Đoµi.
Ng êi nãi – chÞ DËu Ng êi nghe - c¸i
TÝ
Ch a hiÓu ý c©u nãi cña mÑ
đ· hiÓu ý c©u nãi cña me
Cã ý thøc ® a hµm
ý vµo c©u nãi.
Cã năng lùc gi¶i
®o¸n hµm ý.
Trang 8Ghi nhớ
Điều kiện sử dụng hàm ý
Ng ời nghe (ng ời đọc)
Ng ời nói (ng ời viết)
Có ý thức đ a hàm ý
vào cõu núi
Có năng lực giải đoán
hàm ý
Trang 9Bài tập nhanh: Mẩu chuyện
Anh chồng đi chăn một đàn bò 10 con Chiều tối anh ta cưỡi
một con bò và lùa những con còn lại về nhà Đến cổng ,anh chồng dừng lại để đếm xem có đủ 10 con bò hay không Anh ta đếm đi đếm lại mãi vẫn chỉ thấy 9 con Hoảng quá , anh ta thất thanh gọi vợ Chị vợ lật đật đật chạy ra hỏi:
“ Ai chọc tiết mình mà kêu khiếp thế ?”
Anh chồng mếu máo :Mình ơi …Thiếu một con bò ! ”
Chị vợ cười :” Tưởng gì ? Thừa một con thì có !
Xác định câu có hàm ý ?
Nêu hàm ý của câu nói ấy ?
Trang 10Câu nói có hàm ý: Tưởng gì ? Thừa một con thì có.
Hàm ý : Chê chồng : Đồ ngu như con bò – còn một
con đang cưỡi sao không đếm ?
Trang 11Câu nói có hàm ý: Tưởng gì ? Thừa một con thì có.
Hàm ý : Chê chồng : Đồ ngu như con bò – còn một
con đang cưỡi sao không đếm ?
Trang 12Bài tập 1: Thảo luận nhóm (2 phút)
- Người nói, người nghe trong câu in đậm là ai?
- Xác định hàm ý của câu ấy?
- Theo em, người nghe có hiểu hàm ý của người nói không? Những chi tiết nào chứng
tỏ điều đó?
Nhóm 1,2: đoạn a
Nhóm 3,4: đoạn b
Nhóm 5,6: đoạn c
Trang 14A B C Người
nói: - Anh thanh niên - Anh Tấn - Thuý Kiều
- Câu 1: quyền quý như tiểu thư cũng có lúc phải đến đây.
- Câu 2: Hãy chuẩn bị nhận sự báo oán
“ ngồi xuống ghế ”.
- “ Thật là càng giàu có, càng không dám rời một đồng xu!
Càng không dám rời đồng xu lại càng giàu có ”.
- “ Hồn lạc phách xiêu ” , “ Khấu đầu dưới trướng liệu điều kêu ca ”.
Trang 15TRÒ CHƠI: AI ĐÚNG VÀ NHANH HƠN
Luật chơi: Chia lớp làm 2 đội Mỗi đội cử 1 em.Trong thời gian 2 phút, đội nào tìm và ghi được nhiều câu đúng thì đội đó thắng.
Điền vào lượt lời của B trong đoạn thoại sau đây câu có hàm ý từ chối.
A: Mai về quê với mình đi !
B:………
A: Đành vậy.
* Điền: - Mình còn rất nhiều bài tập.
- Mai mình phải trông nhà.
- Mình sắp thi rồi.
- Mình phải đi thăm bà ốm ở
bệnh viện.
Trang 16Bài 5: Tìm câu có hàm ý mời mọc , câu có hàm ý từ chối
trong đoạn đối thoại giữa em bé với mây và sóng
- Câu có hàm ý mời mọc:
+ “ Bọn tớ chơi từ khi thức dậy cho đến lúc chiều tà…”
+ “ Bọn tớ ca hát từ sáng sớm cho đến hoàng
hôn…”
- Câu có hàm ý từ chối:
+ “ Mẹ mình đang đợi ở nhà.”
+ “ Làm sao có thể rời mẹ mà đến được?”.
* Viết thêm câu có chứa hàm ý mời mọc rõ hơn.
-“Chơi với bọn tớ thích lắm đấy.”
- “Có ai muốn chơi với bọn tớ không?”
- “Các bạn nhỏ mà đi cùng thì thích lắm đấy.”
Trang 17Một người bạn có nhã ý mời em
đến dự sinh nhật nhưng em lại
không
thể đến (hoặc không muốn
đến)
Trong trường hợp trên, theo em,
nên dùng hàm ý hay câu
Vì sao trong trường hợp này
ta nên dùng hàm ý?
Dùng hàm ý đảm bảo sự lịch sự, tế nhị
Trang 18Xét đoạn thoại sau và cho biết hàm ý
câu trả lời của Nam?
Dũng: Cậu thích học văn không?
Nam: Tớ thích học toán hơn.
Đáp án: Hàm ý câu trả lời của Nam là
Nam không thích học văn.
Nếu có bạn nói lại với cô giáo là Nam không thích học Văn thì theo
em Nam sẽ nói như thế nào?
Thưa cô em đâu
có nói là không thích học Văn,
em chỉ nói là em thích học Toán.
Trong trường hợp này người nói dễ dàng chối bỏ
yêu cầu nào đó khi cần, vì không trực tiếp nói ra điều đó mà do người nghe tự suy ra.
Trang 19+ DÔ dµng chèi bá yªu
cÇu nµo ®ã khi cÇn vì
Trang 20Dặn dò: -Làm bài tập còn lại
- Ôn tập kĩ phần văn thơ hiện đại để tiết sau kiểm tra 1 tiết