Tài liệu Cẩm nang về phòng, chống bạo lực gia đình phần 1 trình bày các nội dung về bạo lực gia đình và các biện pháp bảo vệ, hỗ trợ nạn nhân bạo lực gia đình;... Mời các bạn cùng tham khảo để nắm nội dung chi tiết.
Trang 3CẨM NANG
VỀ PHÒNG, CHỐNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH
Trang 4HỘI ĐỒNG CHỈ ĐẠO XUẤT BẢN
Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm tới vấn đề xây dựng và bảo vệ gia đình Chỉ thị số 49-CT/TW ngày 21-2-2005 của Ban Bí thưTrung ương Đảng về xây dựng gia đình trong thời kỳ
công nghiệp hóa, hiện đại hóa đề ra mục tiêu “Mỗi gia đình Việt Nam thực sự là tổ ấm của mỗi người và là tế bào lành mạnh của xã hội” Nhà nước đã ban hành
nhiều văn bản pháp luật điều chỉnh quan hệ gia đình, trong đó có vấn đề bạo lực gia đình, như Hiến pháp năm 2013, Luật hôn nhân và gia đình, Luật bình đẳng giới, Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em, Luật phòng, chống bao lực gia đình
Bạo lực gia đình để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng cho con người, nhất là đối với phụ nữ, nó hạn chế sựtham gia của phụ nữ vào đời sống cộng đồng gây hậu quả về thể chất, tâm lý không chỉ đối với phụ nữ mà còn với cả trẻ em, gia đình, toàn xã hội và vi phạm nghiêm trọng quyền con người
Trang 5CẨM NANG
VỀ PHÒNG, CHỐNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH
NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA SỰ THẬT
Trang 6HỘI ĐỒNG CHỈ ĐẠO XUẤT BẢN
Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm tới vấn đề xây dựng và bảo vệ gia đình Chỉ thị số 49-CT/TW ngày 21-2-2005 của Ban Bí thưTrung ương Đảng về xây dựng gia đình trong thời kỳ
công nghiệp hóa, hiện đại hóa đề ra mục tiêu “Mỗi gia đình Việt Nam thực sự là tổ ấm của mỗi người và là tế bào lành mạnh của xã hội” Nhà nước đã ban hành
nhiều văn bản pháp luật điều chỉnh quan hệ gia đình, trong đó có vấn đề bạo lực gia đình, như Hiến pháp năm 2013, Luật hôn nhân và gia đình, Luật bình đẳng giới, Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em, Luật phòng, chống bao lực gia đình
Bạo lực gia đình để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng cho con người, nhất là đối với phụ nữ, nó hạn chế sựtham gia của phụ nữ vào đời sống cộng đồng gây hậu quả về thể chất, tâm lý không chỉ đối với phụ nữ mà còn với cả trẻ em, gia đình, toàn xã hội và vi phạm nghiêm trọng quyền con người
Trang 7Để góp phần cung cấp cho bạn đọc hiểu rõ các quy
định của pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình,
Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật xuất bản cuốn
sách Cẩm nang về phòng, chống bạo lực gia đình
Nội dung gồm 190 câu hỏi - trả lời cụ thể, chi tiết và rõ
ràng theo đúng quy định của pháp luật về phòng,
Câu hỏi 1: Gia đình là gì?
Trả lời:
Có nhiều quan niệm khác nhau về gia đình Gia đình là một hình thức tổ chức đời sống cộng đồng của con người, một thiết chế văn hóa -
xã hội đặc thù, được hình thành, tồn tại và phát triển trên cơ sở của quan hệ hôn nhân, quan hệ huyết thống, quan hệ nuôi dưỡng và giáo dục,… giữa các thành viên
Gia đình là một thiết chế xã hội đặc thù, một hình ảnh “xã hội thu nhỏ”, cơ bản nhất của xã hội Gia đình hình thành từ rất sớm và trải qua một quá trình phát triển lâu dài Lịch sử nhân loại có những hình thức hôn nhân: tạp hôn, đối ngẫu, một vợ một chồng thì cũng có các hình thức gia đình: tập thể, cặp đôi, cá thể và cũng có các loại gia đình: một thế hệ, hai thế hệ và nhiều thế hệ
Trang 8Để góp phần cung cấp cho bạn đọc hiểu rõ các quy
định của pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình,
Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật xuất bản cuốn
sách Cẩm nang về phòng, chống bạo lực gia đình
Nội dung gồm 190 câu hỏi - trả lời cụ thể, chi tiết và rõ
ràng theo đúng quy định của pháp luật về phòng,
Câu hỏi 1: Gia đình là gì?
Trả lời:
Có nhiều quan niệm khác nhau về gia đình Gia đình là một hình thức tổ chức đời sống cộng đồng của con người, một thiết chế văn hóa -
xã hội đặc thù, được hình thành, tồn tại và phát triển trên cơ sở của quan hệ hôn nhân, quan hệ huyết thống, quan hệ nuôi dưỡng và giáo dục,… giữa các thành viên
Gia đình là một thiết chế xã hội đặc thù, một hình ảnh “xã hội thu nhỏ”, cơ bản nhất của xã hội Gia đình hình thành từ rất sớm và trải qua một quá trình phát triển lâu dài Lịch sử nhân loại có những hình thức hôn nhân: tạp hôn, đối ngẫu, một vợ một chồng thì cũng có các hình thức gia đình: tập thể, cặp đôi, cá thể và cũng có các loại gia đình: một thế hệ, hai thế hệ và nhiều thế hệ
Trang 9Tuy nhiên, theo quy định tại khoản 2 Điều 3
Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 của Việt
Nam, gia đình được hiểu “là tập hợp những người
gắn bó với nhau do hôn nhân, quan hệ huyết
thống hoặc quan hệ nuôi dưỡng, làm phát sinh các
quyền và nghĩa vụ giữa họ với nhau theo quy định
của Luật này”
Câu hỏi 2: Gia đình có chức năng và vai
trò gì?
Trả lời:
- Gia đình có những chức năng sau:
+ Là nơi sinh sản, tái sản xuất sức lao động;
nuôi dưỡng, giáo dục con cái và xây dựng phát
triển kinh tế, góp phần phát triển và ổn định
xã hội
+ Là nơi tổ chức cuộc sống vật chất, tinh thần,
tình cảm cho mọi thành viên trong gia đình
- Gia đình có vai trò quan trọng đối với cộng
đồng, xã hội:
+ Giáo dục các thành viên thực hiện các chủ
trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật
của Nhà nước
+ Giữ gìn, kế thừa và phát huy các giá trị văn
hóa truyền thống của dân tộc; góp phần giữ gìn
Câu hỏi 3: Bạo lực là gì? Có những dạng bạo lực nào?
Trả lời:
Trong Từ điển tiếng Việt, bạo lực được hiểu là
"sức mạnh dùng để cưỡng bức, trấn áp hoặc lật đổ" Khái niệm này dễ làm người ta liên tưởng tới
các hoạt động chính trị, nhưng trên thực tế (nhiều nơi, nhiều lúc) bạo lực được coi như một phương thức hành xử trong các quan hệ xã hội nói chung Các mối quan hệ xã hội vốn rất đa dạng và phức tạp nên hành vi bạo lực cũng rất phong phú, được chia thành nhiều dạng khác nhau tùy theo từng góc độ nhìn nhận Có thể là bạo lực nhìn thấy và bạo lực không nhìn thấy được; có thể là bạo lực với các đối tượng khác nhau như bạo lực với phụ nữ; bạo lực với trẻ em; hay bạo lực xảy ra trong những phạm vi không gian đặc thù như bạo lực học đường; bạo lực gia đình;…
Câu hỏi 4: Bạo lực gia đình là gì?
Trang 10Tuy nhiên, theo quy định tại khoản 2 Điều 3
Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 của Việt
Nam, gia đình được hiểu “là tập hợp những người
gắn bó với nhau do hôn nhân, quan hệ huyết
thống hoặc quan hệ nuôi dưỡng, làm phát sinh các
quyền và nghĩa vụ giữa họ với nhau theo quy định
của Luật này”
Câu hỏi 2: Gia đình có chức năng và vai
trò gì?
Trả lời:
- Gia đình có những chức năng sau:
+ Là nơi sinh sản, tái sản xuất sức lao động;
nuôi dưỡng, giáo dục con cái và xây dựng phát
triển kinh tế, góp phần phát triển và ổn định
xã hội
+ Là nơi tổ chức cuộc sống vật chất, tinh thần,
tình cảm cho mọi thành viên trong gia đình
- Gia đình có vai trò quan trọng đối với cộng
đồng, xã hội:
+ Giáo dục các thành viên thực hiện các chủ
trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật
của Nhà nước
+ Giữ gìn, kế thừa và phát huy các giá trị văn
hóa truyền thống của dân tộc; góp phần giữ gìn
Câu hỏi 3: Bạo lực là gì? Có những dạng bạo lực nào?
Trả lời:
Trong Từ điển tiếng Việt, bạo lực được hiểu là
"sức mạnh dùng để cưỡng bức, trấn áp hoặc lật đổ" Khái niệm này dễ làm người ta liên tưởng tới
các hoạt động chính trị, nhưng trên thực tế (nhiều nơi, nhiều lúc) bạo lực được coi như một phương thức hành xử trong các quan hệ xã hội nói chung Các mối quan hệ xã hội vốn rất đa dạng và phức tạp nên hành vi bạo lực cũng rất phong phú, được chia thành nhiều dạng khác nhau tùy theo từng góc độ nhìn nhận Có thể là bạo lực nhìn thấy và bạo lực không nhìn thấy được; có thể là bạo lực với các đối tượng khác nhau như bạo lực với phụ nữ; bạo lực với trẻ em; hay bạo lực xảy ra trong những phạm vi không gian đặc thù như bạo lực học đường; bạo lực gia đình;…
Câu hỏi 4: Bạo lực gia đình là gì?
Trang 11đình Bạo lực gia đình có thể bao gồm một hành
động đơn lẻ; hoặc bao gồm một số hành động tạo
nên một kiểu lạm dụng trong đó có những hành vi
tấn công hoặc kiểm soát
Bạo lực gia đình là hành vi cố ý Mục đích của
bạo lực gia đình là để thiết lập và áp dụng quyền
lực và sự kiểm soát đối với người khác Bạo lực
được sử dụng để đe dọa, xúc phạm hoặc làm nạn
nhân khiếp sợ
Khoản 2 Điều 1 Luật phòng, chống bạo lực
gia đình năm 2007 đã quy định: “Bạo lực gia
đình là hành vi cố ý của thành viên gia đình gây
tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về thể chất,
tinh thần, kinh tế đối với thành viên khác trong
gia đình”
Câu hỏi 5: Bạo lực gia đình thường xảy ra
giữa những đối tượng nào?
Trả lời:
Bạo lực gia đình thường xảy ra với các đối
tượng sau:
- Giữa chồng đối với vợ
- Dì ghẻ, bố dượng với con riêng của chồng
hoặc vợ
- Cha mẹ với con cái
Cá biệt cũng có trường hợp:
- Con cái bạo lực với cha mẹ
- Vợ bạo lực đối với chồng
Câu hỏi 6: Ở Việt Nam, bạo lực gia đình xảy ra giữa các đối tượng nào là phổ biến và tình trạng ra sao?
Trả lời:
Bạo lực gia đình là vấn nạn của xã hội, gây nhức nhối cho nhân loại, để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng cho con người Cũng như ở nhiều xã hội khác, bạo lực gia đình ở Việt Nam là một vấn
đề phức tạp Nó được tiếp sức bởi truyền thống văn hóa và niềm tin mạnh mẽ về gia đình và vai trò giới trong quá khứ Do vậy, trong các trường hợp bạo lực gia đình diễn ra ở Việt Nam hiện nay thì phổ biến nhất vẫn là bạo lực của chồng đối với
vợ Ở Việt Nam, quyền bình đẳng giữa nam và nữ được chính thức thừa nhận trong Hiến pháp và pháp luật, tuy nhiên thực tế trong đời sống xã hội nam giới vẫn tiếp tục giữ vai trò lãnh đạo trong
và ngoài gia đình trong khi phụ nữ chịu trách nhiệm chính về việc nhà và chăm sóc con cái Quan niệm cho rằng người chồng có thể dùng vũ lực như một cách hợp pháp để giáo dục hoặc chấn chỉnh vợ mình thường được đưa ra để hợp lý hóa hành vi bạo lực thành một cách hữu hiệu để duy trì sự kiểm soát đối với phụ nữ Nhiều người còn cho rằng việc người phụ nữ, trẻ em gái bị bạo lực
mà không thông báo là bình thường, việc kể chuyện, thông báo với người ngoài về việc này
Trang 12đình Bạo lực gia đình có thể bao gồm một hành
động đơn lẻ; hoặc bao gồm một số hành động tạo
nên một kiểu lạm dụng trong đó có những hành vi
tấn công hoặc kiểm soát
Bạo lực gia đình là hành vi cố ý Mục đích của
bạo lực gia đình là để thiết lập và áp dụng quyền
lực và sự kiểm soát đối với người khác Bạo lực
được sử dụng để đe dọa, xúc phạm hoặc làm nạn
nhân khiếp sợ
Khoản 2 Điều 1 Luật phòng, chống bạo lực
gia đình năm 2007 đã quy định: “Bạo lực gia
đình là hành vi cố ý của thành viên gia đình gây
tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về thể chất,
tinh thần, kinh tế đối với thành viên khác trong
gia đình”
Câu hỏi 5: Bạo lực gia đình thường xảy ra
giữa những đối tượng nào?
Trả lời:
Bạo lực gia đình thường xảy ra với các đối
tượng sau:
- Giữa chồng đối với vợ
- Dì ghẻ, bố dượng với con riêng của chồng
hoặc vợ
- Cha mẹ với con cái
Cá biệt cũng có trường hợp:
- Con cái bạo lực với cha mẹ
- Vợ bạo lực đối với chồng
Câu hỏi 6: Ở Việt Nam, bạo lực gia đình xảy ra giữa các đối tượng nào là phổ biến và tình trạng ra sao?
Trả lời:
Bạo lực gia đình là vấn nạn của xã hội, gây nhức nhối cho nhân loại, để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng cho con người Cũng như ở nhiều xã hội khác, bạo lực gia đình ở Việt Nam là một vấn
đề phức tạp Nó được tiếp sức bởi truyền thống văn hóa và niềm tin mạnh mẽ về gia đình và vai trò giới trong quá khứ Do vậy, trong các trường hợp bạo lực gia đình diễn ra ở Việt Nam hiện nay thì phổ biến nhất vẫn là bạo lực của chồng đối với
vợ Ở Việt Nam, quyền bình đẳng giữa nam và nữ được chính thức thừa nhận trong Hiến pháp và pháp luật, tuy nhiên thực tế trong đời sống xã hội nam giới vẫn tiếp tục giữ vai trò lãnh đạo trong
và ngoài gia đình trong khi phụ nữ chịu trách nhiệm chính về việc nhà và chăm sóc con cái Quan niệm cho rằng người chồng có thể dùng vũ lực như một cách hợp pháp để giáo dục hoặc chấn chỉnh vợ mình thường được đưa ra để hợp lý hóa hành vi bạo lực thành một cách hữu hiệu để duy trì sự kiểm soát đối với phụ nữ Nhiều người còn cho rằng việc người phụ nữ, trẻ em gái bị bạo lực
mà không thông báo là bình thường, việc kể chuyện, thông báo với người ngoài về việc này
Trang 13được coi là “vạch áo cho người xem lưng” Trên
thực tế, công tác hòa giải bạo lực gia đình ở nước
ta hiện nay thường chú trọng việc lập lại hòa khí
và duy trì gia đình chứ không vì sự an toàn của
người bị bạo hành
Ở Việt Nam, trong những năm qua, Đảng và
Nhà nước đã dành nhiều sự quan tâm tới việc
phòng, chống bạo lực gia đình và đã ban hành
nhiều đạo luật trực tiếp và gián tiếp như: Hiến
pháp, Luật Hôn nhân và gia đình, Bộ luật Dân
sự, và đặc biệt là Luật phòng, chống bạo lực gia
đình năm 2007 Những văn bản này đã tạo ra
nhiều chuyển biến tích cực trong đời sống xã hội
trong lĩnh vực phòng, chống bạo lực gia đình, bảo
vệ phụ nữ Tuy nhiên, tình trạng bạo lực gia trong
gia đình và nhất là bạo lực của chồng đối với vợ
vẫn khá phổ biến và thậm chí nó dần trở thành
như một hiện tượng của xã hội
Theo kết quả nghiên cứu quốc gia về bạo lực
gia đình đối với phụ nữ tại Việt nam do Tổng cục
Thống kê và WHO thực hiện những năm gần đây
cho thấy có tới 32% phụ nữ đã từng kết hôn phải
hứng chịu bạo lực thể xác trong đời sống gia đình
Đồng thời trên hơn 50% phụ nữ Việt Nam đã phải
hứng chịu bạo lực tinh thần trong đời Trong đó tỷ
lệ bị bạo lực đối với phụ nữ đã kết hôn là 9% Cứ
10 cặp vợ chồng thì có một cặp từng trải qua các
hình thức bạo lực nghiêm trọng nhất Cũng theo nghiên cứu của Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội cho thấy 2,3% số hộ được phỏng vấn báo cáo có bạo lực về thể chất, 25% có bạo lực tinh thần, 30% có bạo lực tình dục
Một số số liệu thống kê của Việt Nam từ các nguồn điều tra cho thấy:
• Tại một làng của Việt Nam, ước tính có 70% các ông chồng thường xuyên có hành vi bạo lực về thể chất đối với vợ
• Tại một làng khác, khoảng 40% những người
vợ thường xuyên bị đánh đập
• Chỉ 3,5% số nam giới và 23% số phụ nữ tham gia một khảo sát của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam coi việc đánh vợ là không thể chấp nhận được
• Bạo lực gia đình là nguyên nhân của 66% tổng số các vụ ly hôn
• Một nghiên cứu cho thấy hơn 32% các vụ bạo lực gia đình có nạn nhân phải hứng chịu một hoặc nhiều hành vi kiểm soát của bạn đời/bạn tình
• Tại một bệnh viện ở Việt Nam, mỗi ngày có trung bình 5 đến 6 phụ nữ nhập viện do hậu quả của bạo lực gia đình; 50% các ca nhập viện là do chấn thương đầu; 40% có vết thương khắp cơ thể; 15% bị bạo lực hơn 10 năm
• Trung bình 2 đến 3 ngày có một trường hợp
tử vong vì nguyên nhân bạo lực gia đình
Trang 14được coi là “vạch áo cho người xem lưng” Trên
thực tế, công tác hòa giải bạo lực gia đình ở nước
ta hiện nay thường chú trọng việc lập lại hòa khí
và duy trì gia đình chứ không vì sự an toàn của
người bị bạo hành
Ở Việt Nam, trong những năm qua, Đảng và
Nhà nước đã dành nhiều sự quan tâm tới việc
phòng, chống bạo lực gia đình và đã ban hành
nhiều đạo luật trực tiếp và gián tiếp như: Hiến
pháp, Luật Hôn nhân và gia đình, Bộ luật Dân
sự, và đặc biệt là Luật phòng, chống bạo lực gia
đình năm 2007 Những văn bản này đã tạo ra
nhiều chuyển biến tích cực trong đời sống xã hội
trong lĩnh vực phòng, chống bạo lực gia đình, bảo
vệ phụ nữ Tuy nhiên, tình trạng bạo lực gia trong
gia đình và nhất là bạo lực của chồng đối với vợ
vẫn khá phổ biến và thậm chí nó dần trở thành
như một hiện tượng của xã hội
Theo kết quả nghiên cứu quốc gia về bạo lực
gia đình đối với phụ nữ tại Việt nam do Tổng cục
Thống kê và WHO thực hiện những năm gần đây
cho thấy có tới 32% phụ nữ đã từng kết hôn phải
hứng chịu bạo lực thể xác trong đời sống gia đình
Đồng thời trên hơn 50% phụ nữ Việt Nam đã phải
hứng chịu bạo lực tinh thần trong đời Trong đó tỷ
lệ bị bạo lực đối với phụ nữ đã kết hôn là 9% Cứ
10 cặp vợ chồng thì có một cặp từng trải qua các
hình thức bạo lực nghiêm trọng nhất Cũng theo nghiên cứu của Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội cho thấy 2,3% số hộ được phỏng vấn báo cáo có bạo lực về thể chất, 25% có bạo lực tinh thần, 30% có bạo lực tình dục
Một số số liệu thống kê của Việt Nam từ các nguồn điều tra cho thấy:
• Tại một làng của Việt Nam, ước tính có 70% các ông chồng thường xuyên có hành vi bạo lực về thể chất đối với vợ
• Tại một làng khác, khoảng 40% những người
vợ thường xuyên bị đánh đập
• Chỉ 3,5% số nam giới và 23% số phụ nữ tham gia một khảo sát của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam coi việc đánh vợ là không thể chấp nhận được
• Bạo lực gia đình là nguyên nhân của 66% tổng số các vụ ly hôn
• Một nghiên cứu cho thấy hơn 32% các vụ bạo lực gia đình có nạn nhân phải hứng chịu một hoặc nhiều hành vi kiểm soát của bạn đời/bạn tình
• Tại một bệnh viện ở Việt Nam, mỗi ngày có trung bình 5 đến 6 phụ nữ nhập viện do hậu quả của bạo lực gia đình; 50% các ca nhập viện là do chấn thương đầu; 40% có vết thương khắp cơ thể; 15% bị bạo lực hơn 10 năm
• Trung bình 2 đến 3 ngày có một trường hợp
tử vong vì nguyên nhân bạo lực gia đình
Trang 15Câu hỏi 7: Những yếu tố nào ảnh hưởng
tới bạo lực gia đình?
Trả lời:
Bạo lực gia đình là một vấn đề xã hội nhức
nhối, phức tạp, chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố:
- Yếu tố kinh tế - xã hội;
- Yếu tố văn hóa - phong tục, tập quán;
Thuật ngữ “Bạo lực trên cơ sở giới” được sử
dụng để phân biệt bạo lực thông thường với bạo
lực nhằm vào các cá nhân hoặc nhóm cá nhân
trên cơ sở sự phân cấp quyền lực do những khác
biệt giới gây nên Ngoài phụ nữ thì nam giới và
trẻ em trai cũng có thể trở thành nạn nhân
Cao ủy Liên hợp quốc về người tị nạn sử
dụng thuật ngữ bạo lực trên cơ sở giới dựa trên
Điều 1 và 2 trong Tuyên bố của Đại hội đồng
Liên hợp quốc về Xóa bỏ bạo lực đối với phụ nữ
năm 1993 và Đề xuất thứ 19, đoạn 6 của Kỳ họp
thứ 11, Hội đồng CEDAW Theo đó, bạo lực trên
cơ sở giới là bạo lực nhằm vào một người dựa
trên cơ sở giới tính của người đó Bạo lực trên cơ
sở giới bao gồm các hành động gây ra những tổn
hại về thể chất, tâm lý và tình dục, những đe dọa dẫn đến những hành động nói trên, sự ép buộc và những hình thức khác nhằm tước bỏ tự
do của người đó,…
Cho đến nay, trong văn bản chính thức ở Việt Nam chưa đưa ra định nghĩa về bạo lực trên cơ sở giới Luật bình đẳng giới năm 2006 đã
đề cập đến thuật ngữ “bạo lực trên cơ sở giới” nhưng hành vi này không được định nghĩa trước
đó Bên cạnh đó, các hành vi bạo lực giới trong gia đình cũng được quy định tại Điều 41 Luật bình đẳng giới năm 2006 Cho dù không nêu ra định nghĩa chính thức, về cơ bản, trong các chính sách sử dụng ở Việt Nam, khái niệm bạo lực giới được hiểu như đúng định nghĩa mà Liên hợp quốc đã công bố
Bạo lực trên cơ sở giới được hiểu là bao gồm nhưng không giới hạn ở những hình thức sau: đánh đập, bóc lột tình dục, lạm dụng tình dục trẻ
em trong gia đình, bạo lực liên quan đến của hồi môn, cưỡng hiếp trong hôn nhân, làm tổn thương
bộ phận sinh dục phụ nữ, và những phong tục truyền thống khác tổn hại đến người phụ nữ, bạo lực ngoài mối quan hệ vợ chồng và bạo lực liên quan đến sự bóc lột; cưỡng hiếp, lạm dụng tình dục, đe dọa và quấy rối tình dục tại nơi làm việc, tại các cơ sở giáo dục, và bất kỳ đâu, buôn bán phụ nữ và ép buộc hoạt động mại dâm; ngăn cản
Trang 16Câu hỏi 7: Những yếu tố nào ảnh hưởng
tới bạo lực gia đình?
Trả lời:
Bạo lực gia đình là một vấn đề xã hội nhức
nhối, phức tạp, chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố:
- Yếu tố kinh tế - xã hội;
- Yếu tố văn hóa - phong tục, tập quán;
Thuật ngữ “Bạo lực trên cơ sở giới” được sử
dụng để phân biệt bạo lực thông thường với bạo
lực nhằm vào các cá nhân hoặc nhóm cá nhân
trên cơ sở sự phân cấp quyền lực do những khác
biệt giới gây nên Ngoài phụ nữ thì nam giới và
trẻ em trai cũng có thể trở thành nạn nhân
Cao ủy Liên hợp quốc về người tị nạn sử
dụng thuật ngữ bạo lực trên cơ sở giới dựa trên
Điều 1 và 2 trong Tuyên bố của Đại hội đồng
Liên hợp quốc về Xóa bỏ bạo lực đối với phụ nữ
năm 1993 và Đề xuất thứ 19, đoạn 6 của Kỳ họp
thứ 11, Hội đồng CEDAW Theo đó, bạo lực trên
cơ sở giới là bạo lực nhằm vào một người dựa
trên cơ sở giới tính của người đó Bạo lực trên cơ
sở giới bao gồm các hành động gây ra những tổn
hại về thể chất, tâm lý và tình dục, những đe dọa dẫn đến những hành động nói trên, sự ép buộc và những hình thức khác nhằm tước bỏ tự
do của người đó,…
Cho đến nay, trong văn bản chính thức ở Việt Nam chưa đưa ra định nghĩa về bạo lực trên cơ sở giới Luật bình đẳng giới năm 2006 đã
đề cập đến thuật ngữ “bạo lực trên cơ sở giới” nhưng hành vi này không được định nghĩa trước
đó Bên cạnh đó, các hành vi bạo lực giới trong gia đình cũng được quy định tại Điều 41 Luật bình đẳng giới năm 2006 Cho dù không nêu ra định nghĩa chính thức, về cơ bản, trong các chính sách sử dụng ở Việt Nam, khái niệm bạo lực giới được hiểu như đúng định nghĩa mà Liên hợp quốc đã công bố
Bạo lực trên cơ sở giới được hiểu là bao gồm nhưng không giới hạn ở những hình thức sau: đánh đập, bóc lột tình dục, lạm dụng tình dục trẻ
em trong gia đình, bạo lực liên quan đến của hồi môn, cưỡng hiếp trong hôn nhân, làm tổn thương
bộ phận sinh dục phụ nữ, và những phong tục truyền thống khác tổn hại đến người phụ nữ, bạo lực ngoài mối quan hệ vợ chồng và bạo lực liên quan đến sự bóc lột; cưỡng hiếp, lạm dụng tình dục, đe dọa và quấy rối tình dục tại nơi làm việc, tại các cơ sở giáo dục, và bất kỳ đâu, buôn bán phụ nữ và ép buộc hoạt động mại dâm; ngăn cản
Trang 17phụ nữ đi bỏ phiếu, lái xe hoặc tham gia làm việc
trên thị trường lao động…
Mặc dù, nam giới và trẻ em trai cũng là nạn
nhân, song chủ yếu phụ nữ và trẻ em gái là nạn
nhân của bạo lực trên cơ sở giới Bạo lực đối với
phụ nữ là một trong các hình thức bạo lực trên cơ
sở giới Tuy nhiên, vì cho đến nay phụ nữ và trẻ
em gái là nhóm đối tượng có nguy cơ cao nhất và
bị tác động nặng nề nhất do bạo lực trên cơ sở giới
gây ra cho nên thuật ngữ “bạo lực đối với phụ nữ”
và “bạo lực trên cơ sở giới” thường được sử dụng
như nhau trong nhiều tài liệu
Câu hỏi 9: Bạo lực gia đình gồm những
dạng/hình thức nào?
Trả lời:
Bạo lực gia đình gồm có bốn dạng phổ biến
sau đây:
- Bạo lực về thể chất: Bạo lực thể chất được
hiểu là việc một người sử dụng sức mạnh cơ bắp
hoặc công cụ để bạo hành như đấm, đá, tát… hoặc
các hình thức khác mà gây tổn hại tới sức khỏe
thể chất của người bị bạo hành như là hắt nước
sôi, bắt chui vào cũi,… hoặc ngăn cản việc đi khám
chữa sức khỏe…
- Bạo lực về tinh thần: Bạo lực tinh thần là
những biểu hiện nhằm gây tổn thương tâm lý bởi
những lời nói và không lời như quát tháo, đe dọa, chửi rủa, sỉ nhục, bỏ rơi không quan tâm; nói những lời xúc phạm đến nhân phẩm, trừng phạt con cái để làm mẹ đau đớn hoặc tự trừng phạt mình, nhục mạ, hạ thấp giá trị một người trước những người khác…
Trên thế giới hiện chưa thống nhất về định nghĩa bạo lực tinh thần Bạo lực tinh thần hoặc tâm lý thường là dạng bạo lực khó xác định nhất
vì một số lý do Thứ nhất, không có biểu hiện tổn thương bên ngoài Thứ hai, những hành vi như
“xúc phạm” hoặc “đổ lỗi” có thể xảy ra trong bất
kỳ mối quan hệ nào và có thể chưa tới ngưỡng
“lạm dụng” Để xác định loại hành vi này có phải
là một dạng bạo lực gia đình hay không thì cần xem xét xem nó có dựa trên quyền lực và sự kiểm soát hay không Nhìn chung bạo lực tâm lý hoặc tinh thần thường phải là những hành động như thường xuyên đe dọa, hạ nhục hay kiểm soát chứ không phải là hành vi gây sức ép tâm lý hoặc xúc phạm đơn thuần
Trang 18phụ nữ đi bỏ phiếu, lái xe hoặc tham gia làm việc
trên thị trường lao động…
Mặc dù, nam giới và trẻ em trai cũng là nạn
nhân, song chủ yếu phụ nữ và trẻ em gái là nạn
nhân của bạo lực trên cơ sở giới Bạo lực đối với
phụ nữ là một trong các hình thức bạo lực trên cơ
sở giới Tuy nhiên, vì cho đến nay phụ nữ và trẻ
em gái là nhóm đối tượng có nguy cơ cao nhất và
bị tác động nặng nề nhất do bạo lực trên cơ sở giới
gây ra cho nên thuật ngữ “bạo lực đối với phụ nữ”
và “bạo lực trên cơ sở giới” thường được sử dụng
như nhau trong nhiều tài liệu
Câu hỏi 9: Bạo lực gia đình gồm những
dạng/hình thức nào?
Trả lời:
Bạo lực gia đình gồm có bốn dạng phổ biến
sau đây:
- Bạo lực về thể chất: Bạo lực thể chất được
hiểu là việc một người sử dụng sức mạnh cơ bắp
hoặc công cụ để bạo hành như đấm, đá, tát… hoặc
các hình thức khác mà gây tổn hại tới sức khỏe
thể chất của người bị bạo hành như là hắt nước
sôi, bắt chui vào cũi,… hoặc ngăn cản việc đi khám
chữa sức khỏe…
- Bạo lực về tinh thần: Bạo lực tinh thần là
những biểu hiện nhằm gây tổn thương tâm lý bởi
những lời nói và không lời như quát tháo, đe dọa, chửi rủa, sỉ nhục, bỏ rơi không quan tâm; nói những lời xúc phạm đến nhân phẩm, trừng phạt con cái để làm mẹ đau đớn hoặc tự trừng phạt mình, nhục mạ, hạ thấp giá trị một người trước những người khác…
Trên thế giới hiện chưa thống nhất về định nghĩa bạo lực tinh thần Bạo lực tinh thần hoặc tâm lý thường là dạng bạo lực khó xác định nhất
vì một số lý do Thứ nhất, không có biểu hiện tổn thương bên ngoài Thứ hai, những hành vi như
“xúc phạm” hoặc “đổ lỗi” có thể xảy ra trong bất
kỳ mối quan hệ nào và có thể chưa tới ngưỡng
“lạm dụng” Để xác định loại hành vi này có phải
là một dạng bạo lực gia đình hay không thì cần xem xét xem nó có dựa trên quyền lực và sự kiểm soát hay không Nhìn chung bạo lực tâm lý hoặc tinh thần thường phải là những hành động như thường xuyên đe dọa, hạ nhục hay kiểm soát chứ không phải là hành vi gây sức ép tâm lý hoặc xúc phạm đơn thuần
Trang 19- Bạo lực về kinh tế/tài chính: Biểu hiện của
bạo lực kinh tế là một thành viên trong gia
đình dùng quyền lực để ép buộc các thành viên
khác, tạo sự lệ thuộc của họ về kinh tế, bao vây
kinh tế, kiểm soát tiền bạc…Ví dụ, không cho
người kia đi làm, kiểm soát chặt chẽ thu nhập
của gia đình, hạn chế tiếp cận với thu nhập của
gia đình,…
Câu hỏi 10: Những hành vi nào được cho
là hành vi bạo lực gia đình?
Trả lời:
Bạo lực gia đình thường là một tập hợp
những ép buộc và kiểm soát của một người với
một người khác Nó không chỉ là một hành động
tấn công về thể chất và thậm chí có thể không
liên quan đến thể chất Nó bao gồm việc sử
dụng lặp đi lặp lại một số phương thức như dọa
nạt, đe dọa, cướp đoạt về kinh tế, cô lập, bạo lực
về tâm lý, bạo lực về tình dục Một số hành vi
lạm dụng của thủ phạm làm tổn thương đến
nạn nhân cả về thể chất lẫn tinh thần Thủ
phạm cũng sử dụng những phương thức khác
bao gồm cả hành vi bạo lực về tinh thần Các
hành vi này có thể không gây ra thương tích về
thể chất nhưng lại gây ra tổn thương về tâm lý
cho nạn nhân
Theo Điều 2 Luật phòng, chống bạo lực gia
đình năm 2007, các hành vi bạo lực gia đình bao gồm:
- Hành hạ, ngược đãi, đánh đập hoặc hành vi
cố ý khác xâm hại đến sức khỏe, tính mạng;
- Lăng mạ hoặc hành vi cố ý khác xúc phạm danh dự, nhân phẩm;
- Cô lập, xua đuổi hoặc gây áp lực thường xuyên về tâm lý gây hậu quả nghiêm trọng;
- Ngăn cản việc thực hiện quyền, nghĩa vụ trong quan hệ gia đình giữa ông, bà và cháu; giữa cha, mẹ và con; giữa vợ và chồng; giữa anh, chị,
em với nhau;
- Cưỡng ép quan hệ tình dục;
- Cưỡng ép tảo hôn; cưỡng ép kết hôn, ly hôn hoặc cản trở hôn nhân tự nguyện, tiến bộ;
- Chiếm đoạt, hủy hoại, đập phá hoặc có hành
vi khác cố ý làm hư hỏng tài sản riêng của thành viên khác trong gia đình hoặc tài sản chung của các thành viên gia đình;
- Cưỡng ép thành viên gia đình lao động quá sức, đóng góp tài chính quá khả năng của họ; kiểm soát thu nhập của thành viên gia đình nhằm tạo ra tình trạng phụ thuộc về tài chính;
- Có hành vi trái pháp luật buộc thành viên gia đình ra khỏi chỗ ở
Các hành vi này cũng được áp dụng đối với thành viên gia đình của vợ, chồng đã ly hôn hoặc nam, nữ không đăng ký kết hôn mà chung sống với nhau như vợ chồng
Trang 20- Bạo lực về kinh tế/tài chính: Biểu hiện của
bạo lực kinh tế là một thành viên trong gia
đình dùng quyền lực để ép buộc các thành viên
khác, tạo sự lệ thuộc của họ về kinh tế, bao vây
kinh tế, kiểm soát tiền bạc…Ví dụ, không cho
người kia đi làm, kiểm soát chặt chẽ thu nhập
của gia đình, hạn chế tiếp cận với thu nhập của
gia đình,…
Câu hỏi 10: Những hành vi nào được cho
là hành vi bạo lực gia đình?
Trả lời:
Bạo lực gia đình thường là một tập hợp
những ép buộc và kiểm soát của một người với
một người khác Nó không chỉ là một hành động
tấn công về thể chất và thậm chí có thể không
liên quan đến thể chất Nó bao gồm việc sử
dụng lặp đi lặp lại một số phương thức như dọa
nạt, đe dọa, cướp đoạt về kinh tế, cô lập, bạo lực
về tâm lý, bạo lực về tình dục Một số hành vi
lạm dụng của thủ phạm làm tổn thương đến
nạn nhân cả về thể chất lẫn tinh thần Thủ
phạm cũng sử dụng những phương thức khác
bao gồm cả hành vi bạo lực về tinh thần Các
hành vi này có thể không gây ra thương tích về
thể chất nhưng lại gây ra tổn thương về tâm lý
cho nạn nhân
Theo Điều 2 Luật phòng, chống bạo lực gia
đình năm 2007, các hành vi bạo lực gia đình bao gồm:
- Hành hạ, ngược đãi, đánh đập hoặc hành vi
cố ý khác xâm hại đến sức khỏe, tính mạng;
- Lăng mạ hoặc hành vi cố ý khác xúc phạm danh dự, nhân phẩm;
- Cô lập, xua đuổi hoặc gây áp lực thường xuyên về tâm lý gây hậu quả nghiêm trọng;
- Ngăn cản việc thực hiện quyền, nghĩa vụ trong quan hệ gia đình giữa ông, bà và cháu; giữa cha, mẹ và con; giữa vợ và chồng; giữa anh, chị,
em với nhau;
- Cưỡng ép quan hệ tình dục;
- Cưỡng ép tảo hôn; cưỡng ép kết hôn, ly hôn hoặc cản trở hôn nhân tự nguyện, tiến bộ;
- Chiếm đoạt, hủy hoại, đập phá hoặc có hành
vi khác cố ý làm hư hỏng tài sản riêng của thành viên khác trong gia đình hoặc tài sản chung của các thành viên gia đình;
- Cưỡng ép thành viên gia đình lao động quá sức, đóng góp tài chính quá khả năng của họ; kiểm soát thu nhập của thành viên gia đình nhằm tạo ra tình trạng phụ thuộc về tài chính;
- Có hành vi trái pháp luật buộc thành viên gia đình ra khỏi chỗ ở
Các hành vi này cũng được áp dụng đối với thành viên gia đình của vợ, chồng đã ly hôn hoặc nam, nữ không đăng ký kết hôn mà chung sống với nhau như vợ chồng
Trang 21Câu hỏi 11: Nên và cần làm gì để tránh
bạo lực xảy ra trong gia đình?
Trả lời:
Không nên thách thức sự kiên nhẫn của người
đang nóng giận; đừng đẩy họ đến tình trạng “cả
giận mất khôn” Nhưng nếu người gây bạo lực
thật sự hung tợn thì nên nhờ đến sự can thiệp của
cộng đồng và pháp luật để bảo vệ cho mình
Trong khi chờ đợi sự can thiệp của pháp luật
thì bản thân người bị bạo lực “hãy tự cứu
mình” bằng giải pháp không chấp nhận sống
chung với kẻ bạo lực hoặc tìm sự giúp đỡ từ những
người xung quanh, họ hàng để nương náu
Là nạn nhân bạo lực gia đình không nên im
lặng, nín nhịn, cam chịu, mà cần lên tiếng để
nhận sự can thiệp hợp lý, hợp pháp từ cộng đồng,
chính quyền, đoàn thể tại địa phương
Câu hỏi 12: Nạn nhân bạo lực gia đình
là ai?
Trả lời:
Nạn nhân bạo lực gia đình là người đã hoặc
đang chịu một hoặc nhiều hành vi bạo lực (được
quy định tại khoản 1 Điều 2 Luật phòng, chống
bạo lực gia đình năm 2007) do thành viên gia
đình gây ra Thành viên gia đình gồm: vợ/chồng;
ông, bà nội; ông, bà ngoại; bố mẹ đẻ; bố mẹ vợ,
bố mẹ chồng; bố mẹ nuôi, bố mẹ kế; con đẻ, con
nuôi, con của vợ, con của chồng, con dâu, con rể; cháu của ông bà nội, cháu của ông bà ngoại; anh, chị em cùng cha mẹ, cùng mẹ khác cha, cùng cha khác mẹ, anh em rể, chị em dâu của người cùng cha mẹ hoặc cùng cha khác mẹ, cùng
mẹ khác cha
Câu hỏi 13: Ở Việt Nam, việc phòng, chống bạo lực gia đình đối với phụ nữ thường gặp những khó khăn, thách thức chủ yếu nào? Trả lời:
Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra một số khó khăn chủ yếu đối với phụ nữ (nếu là nạn nhân của bạo lực) như sau:
• Còn khá nhiều nam, nữ đều coi việc đàn ông chửi bới hoặc đánh vợ để phạt hoặc dạy vợ là có thể chấp nhận nếu người vợ xúc phạm chồng hoặc hành xử trái với ý chồng, trái với gia pháp nhà chồng hoặc các tiêu chuẩn xã hội
• Nhiều người quan niệm rằng đàn ông đánh
vợ là do những đặc điểm tự nhiên của nam giới như nóng nảy, thiếu kiên nhẫn hoặc say rượu
• Rất ít người nhận thấy bạo lực gia đình đối với phụ nữ bắt nguồn từ quan hệ bất bình đẳng và những định kiến giới
• Bạo lực gia đình thường được nhìn nhận như một “vấn đề gia đình” mà sự can thiệp của người ngoài chỉ là giải pháp cuối cùng
Trang 22Câu hỏi 11: Nên và cần làm gì để tránh
bạo lực xảy ra trong gia đình?
Trả lời:
Không nên thách thức sự kiên nhẫn của người
đang nóng giận; đừng đẩy họ đến tình trạng “cả
giận mất khôn” Nhưng nếu người gây bạo lực
thật sự hung tợn thì nên nhờ đến sự can thiệp của
cộng đồng và pháp luật để bảo vệ cho mình
Trong khi chờ đợi sự can thiệp của pháp luật
thì bản thân người bị bạo lực “hãy tự cứu
mình” bằng giải pháp không chấp nhận sống
chung với kẻ bạo lực hoặc tìm sự giúp đỡ từ những
người xung quanh, họ hàng để nương náu
Là nạn nhân bạo lực gia đình không nên im
lặng, nín nhịn, cam chịu, mà cần lên tiếng để
nhận sự can thiệp hợp lý, hợp pháp từ cộng đồng,
chính quyền, đoàn thể tại địa phương
Câu hỏi 12: Nạn nhân bạo lực gia đình
là ai?
Trả lời:
Nạn nhân bạo lực gia đình là người đã hoặc
đang chịu một hoặc nhiều hành vi bạo lực (được
quy định tại khoản 1 Điều 2 Luật phòng, chống
bạo lực gia đình năm 2007) do thành viên gia
đình gây ra Thành viên gia đình gồm: vợ/chồng;
ông, bà nội; ông, bà ngoại; bố mẹ đẻ; bố mẹ vợ,
bố mẹ chồng; bố mẹ nuôi, bố mẹ kế; con đẻ, con
nuôi, con của vợ, con của chồng, con dâu, con rể; cháu của ông bà nội, cháu của ông bà ngoại; anh, chị em cùng cha mẹ, cùng mẹ khác cha, cùng cha khác mẹ, anh em rể, chị em dâu của người cùng cha mẹ hoặc cùng cha khác mẹ, cùng
mẹ khác cha
Câu hỏi 13: Ở Việt Nam, việc phòng, chống bạo lực gia đình đối với phụ nữ thường gặp những khó khăn, thách thức chủ yếu nào? Trả lời:
Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra một số khó khăn chủ yếu đối với phụ nữ (nếu là nạn nhân của bạo lực) như sau:
• Còn khá nhiều nam, nữ đều coi việc đàn ông chửi bới hoặc đánh vợ để phạt hoặc dạy vợ là có thể chấp nhận nếu người vợ xúc phạm chồng hoặc hành xử trái với ý chồng, trái với gia pháp nhà chồng hoặc các tiêu chuẩn xã hội
• Nhiều người quan niệm rằng đàn ông đánh
vợ là do những đặc điểm tự nhiên của nam giới như nóng nảy, thiếu kiên nhẫn hoặc say rượu
• Rất ít người nhận thấy bạo lực gia đình đối với phụ nữ bắt nguồn từ quan hệ bất bình đẳng và những định kiến giới
• Bạo lực gia đình thường được nhìn nhận như một “vấn đề gia đình” mà sự can thiệp của người ngoài chỉ là giải pháp cuối cùng
Trang 23Câu hỏi 14: Nạn nhân bạo lực gia đình có
những quyền và nghĩa vụ gì?
Trả lời:
Theo Điều 5 Luật phòng, chống bạo lực gia
đình năm 2007, nạn nhân bạo lực gia đình có
những quyền và nghĩa vụ sau:
- Các quyền của nạn nhân bạo lực gia đình:
+ Yêu cầu cơ quan, tổ chức, người có thẩm
quyền bảo vệ sức khỏe, tính mạng, nhân phẩm,
quyền và lợi ích hợp pháp khác của mình
+ Yêu cầu cơ quan, người có thẩm quyền áp
dụng biện pháp ngăn chặn, bảo vệ, cấm tiếp xúc
theo quy định của pháp luật
+ Được cung cấp dịch vụ y tế, tư vấn tâm lý,
pháp luật
+ Được bố trí nơi tạm lánh, được giữ bí mật về
nơi tạm lánh và thông tin khác theo quy định của
pháp luật
+ Các quyền khác theo quy định của pháp luật
- Nạn nhân bạo lực gia đình có nghĩa vụ cung
cấp thông tin liên quan đến bạo lực gia đình cho
các cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền khi có
yêu cầu
Câu hỏi 15: Người có hành vi bạo lực gia
đình có nghĩa vụ gì?
Trả lời:
Người có hành vi bạo lực gia đình là người đã
gây ra những tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại cho thành viên khác trong gia đình
Điều 4 Luật phòng, chống bạo lực gia đình năm 2007 quy định nghĩa vụ của người có hành vi bạo lực gia đình như sau:
- Tôn trọng sự can thiệp hợp pháp của cộng đồng; chấm dứt ngay hành vi bạo lực
- Chấp hành quyết định của cơ quan, tổ chức
có thẩm quyền
- Kịp thời đưa nạn nhân đi cấp cứu, điều trị; chăm sóc nạn nhân bạo lực gia đình, trừ trường hợp nạn nhân từ chối
- Bồi thường thiệt hại cho nạn nhân bạo lực gia đình khi có yêu cầu và theo quy định của pháp luật
Câu hỏi 16: Nguyên nhân nào dẫn đến bạo lực gia đình?
Trả lời:
Trên thực tế có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng bạo lực gia đình, nhưng tựu trung lại, có một số nguyên nhân cơ bản sau:
- Bất bình đẳng giới là nguyên nhân gốc rễ gây
ra bạo lực trong gia đình Ở hầu hết các xã hội, trong gia đình, người phụ nữ có vị thế và quyền lực không ngang bằng với nam giới, không có quyền tham gia vào các quyết định trong gia đình,
khiến họ dễ bị bạo lực do nam giới gây ra
- Khó khăn về kinh tế cũng là một trong những yếu tố có nguy cơ dẫn đến bạo lực gia đình
Trang 24Câu hỏi 14: Nạn nhân bạo lực gia đình có
những quyền và nghĩa vụ gì?
Trả lời:
Theo Điều 5 Luật phòng, chống bạo lực gia
đình năm 2007, nạn nhân bạo lực gia đình có
những quyền và nghĩa vụ sau:
- Các quyền của nạn nhân bạo lực gia đình:
+ Yêu cầu cơ quan, tổ chức, người có thẩm
quyền bảo vệ sức khỏe, tính mạng, nhân phẩm,
quyền và lợi ích hợp pháp khác của mình
+ Yêu cầu cơ quan, người có thẩm quyền áp
dụng biện pháp ngăn chặn, bảo vệ, cấm tiếp xúc
theo quy định của pháp luật
+ Được cung cấp dịch vụ y tế, tư vấn tâm lý,
pháp luật
+ Được bố trí nơi tạm lánh, được giữ bí mật về
nơi tạm lánh và thông tin khác theo quy định của
pháp luật
+ Các quyền khác theo quy định của pháp luật
- Nạn nhân bạo lực gia đình có nghĩa vụ cung
cấp thông tin liên quan đến bạo lực gia đình cho
các cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền khi có
yêu cầu
Câu hỏi 15: Người có hành vi bạo lực gia
đình có nghĩa vụ gì?
Trả lời:
Người có hành vi bạo lực gia đình là người đã
gây ra những tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại cho thành viên khác trong gia đình
Điều 4 Luật phòng, chống bạo lực gia đình năm 2007 quy định nghĩa vụ của người có hành vi bạo lực gia đình như sau:
- Tôn trọng sự can thiệp hợp pháp của cộng đồng; chấm dứt ngay hành vi bạo lực
- Chấp hành quyết định của cơ quan, tổ chức
có thẩm quyền
- Kịp thời đưa nạn nhân đi cấp cứu, điều trị; chăm sóc nạn nhân bạo lực gia đình, trừ trường hợp nạn nhân từ chối
- Bồi thường thiệt hại cho nạn nhân bạo lực gia đình khi có yêu cầu và theo quy định của pháp luật
Câu hỏi 16: Nguyên nhân nào dẫn đến bạo lực gia đình?
Trả lời:
Trên thực tế có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng bạo lực gia đình, nhưng tựu trung lại, có một số nguyên nhân cơ bản sau:
- Bất bình đẳng giới là nguyên nhân gốc rễ gây
ra bạo lực trong gia đình Ở hầu hết các xã hội, trong gia đình, người phụ nữ có vị thế và quyền lực không ngang bằng với nam giới, không có quyền tham gia vào các quyết định trong gia đình,
khiến họ dễ bị bạo lực do nam giới gây ra
- Khó khăn về kinh tế cũng là một trong những yếu tố có nguy cơ dẫn đến bạo lực gia đình
Trang 25(Vì khó khăn về kinh tế thường tạo ra các áp lực
căng thẳng dễ dẫn tới các mâu thuẫn, tranh chấp
nếu không biết cách xử lý phù hợp có thể gây nên
bạo lực gia đình Tuy nhiên, không phải cứ có khó
khăn về kinh tế là nhất thiết phải có bạo lực gia
đình Thực tế cho thấy nhiều gia đình có mức
sống, thu nhập thấp nhưng gia đình vẫn hòa
thuận và ngược lại có những gia đình khá giả
nhưng bạo lực gia đình vẫn xảy ra)
- Công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật về
phòng, chống bạo lực gia đình còn hạn chế dẫn
đến tình trạng hiểu biết pháp luật của người dân
còn thấp
- Trình độ nhận thức và sự hiểu biết về pháp
luật trong một bộ phận người dân còn thấp khiến
bạo lực gia đình vẫn tiếp tục xảy ra Ví dụ, nhiều
người vẫn cho rằng các hành vi bạo lực gia đình
không vi phạm pháp luật Họ tự cho mình quyền
được dạy bảo vợ con, người khác không có quyền
can thiệp vì đó là chuyện nội bộ gia đình
- Tệ nạn xã hội cũng là những yếu tố nguy cơ
dẫn tới bạo lực gia đình Ví dụ như rượu chè, cờ
bạc, nghiện hút, mại dâm,…
- Sự quan tâm của cộng đồng tới công tác
phòng, chống bạo lực gia đình chưa được đầy đủ
Cộng đồng và các gia đình vẫn coi bạo lực gia đình
là vấn đề riêng tư trong mỗi gia đình và người
ngoài không nên can thiệp
Câu hỏi 17: Bạo lực gia đình gây ra những hậu quả như thế nào?
Trả lời:
Bạo lực gia đình có thể ảnh hưởng vô cùng to lớn đến nạn nhân, gia đình và xã hội Các nạn nhân có thể bị tổn hại về thể chất, tinh thần và tài chính Bạo lực còn đe dọa sự bền vững của gia đình và ảnh hưởng tiêu cực đến tất cả các thành viên gia đình, kể cả những trẻ em phải chứng kiến bạo lực và lớn lên trong một môi trường xung đột, không hạnh phúc Bạo lực gia đình ảnh hưởng tiêu cực đến sự an toàn, sức khỏe và trật tự xã hội, ảnh hưởng tiêu cực đến nền kinh tế bởi chi phí y tế, nghỉ ốm và giảm năng suất lao động của nạn nhân Cụ thể như sau:
Hậu quả
Đối với nạn nhân bạo lực gia đình
- Ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất, sức khỏe tâm thần và cuộc sống bình thường của nạn nhân;
- Bạo lực càng tiếp diễn lâu ngày thì càng có nguy cơ xảy ra thường xuyên và nghiêm trọng hơn;
- Bạo lực có thể dẫn đến tử vong;
- Nạn nhân có thể gặp khó khăn trong việc đưa ra chứng cứ hoặc tố giác người gây bạo lực vì tính phức tạp của bạo lực gia đình
Trang 26(Vì khó khăn về kinh tế thường tạo ra các áp lực
căng thẳng dễ dẫn tới các mâu thuẫn, tranh chấp
nếu không biết cách xử lý phù hợp có thể gây nên
bạo lực gia đình Tuy nhiên, không phải cứ có khó
khăn về kinh tế là nhất thiết phải có bạo lực gia
đình Thực tế cho thấy nhiều gia đình có mức
sống, thu nhập thấp nhưng gia đình vẫn hòa
thuận và ngược lại có những gia đình khá giả
nhưng bạo lực gia đình vẫn xảy ra)
- Công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật về
phòng, chống bạo lực gia đình còn hạn chế dẫn
đến tình trạng hiểu biết pháp luật của người dân
còn thấp
- Trình độ nhận thức và sự hiểu biết về pháp
luật trong một bộ phận người dân còn thấp khiến
bạo lực gia đình vẫn tiếp tục xảy ra Ví dụ, nhiều
người vẫn cho rằng các hành vi bạo lực gia đình
không vi phạm pháp luật Họ tự cho mình quyền
được dạy bảo vợ con, người khác không có quyền
can thiệp vì đó là chuyện nội bộ gia đình
- Tệ nạn xã hội cũng là những yếu tố nguy cơ
dẫn tới bạo lực gia đình Ví dụ như rượu chè, cờ
bạc, nghiện hút, mại dâm,…
- Sự quan tâm của cộng đồng tới công tác
phòng, chống bạo lực gia đình chưa được đầy đủ
Cộng đồng và các gia đình vẫn coi bạo lực gia đình
là vấn đề riêng tư trong mỗi gia đình và người
ngoài không nên can thiệp
Câu hỏi 17: Bạo lực gia đình gây ra những hậu quả như thế nào?
Trả lời:
Bạo lực gia đình có thể ảnh hưởng vô cùng to lớn đến nạn nhân, gia đình và xã hội Các nạn nhân có thể bị tổn hại về thể chất, tinh thần và tài chính Bạo lực còn đe dọa sự bền vững của gia đình và ảnh hưởng tiêu cực đến tất cả các thành viên gia đình, kể cả những trẻ em phải chứng kiến bạo lực và lớn lên trong một môi trường xung đột, không hạnh phúc Bạo lực gia đình ảnh hưởng tiêu cực đến sự an toàn, sức khỏe và trật tự xã hội, ảnh hưởng tiêu cực đến nền kinh tế bởi chi phí y tế, nghỉ ốm và giảm năng suất lao động của nạn nhân Cụ thể như sau:
Hậu quả
Đối với nạn nhân bạo lực gia đình
- Ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất, sức khỏe tâm thần và cuộc sống bình thường của nạn nhân;
- Bạo lực càng tiếp diễn lâu ngày thì càng có nguy cơ xảy ra thường xuyên và nghiêm trọng hơn;
- Bạo lực có thể dẫn đến tử vong;
- Nạn nhân có thể gặp khó khăn trong việc đưa ra chứng cứ hoặc tố giác người gây bạo lực vì tính phức tạp của bạo lực gia đình
Trang 27Đối với gia
đình
- Gánh nặng tài chính cho gia đình;
- Tổn hại đến mối quan hệ gia đình;
- Làm giảm khả năng lao động của người phụ nữ;
- Ảnh hưởng đến trẻ em khi phải chứng kiến bạo lực;
- Làm giảm chất lượng sống của phụ nữ và trẻ em
Đối với người
gây bạo lực
- Chịu phạt hành chính hoặc xử lý hình sự;
- Mất uy tín với cộng đồng;…
Câu hỏi 18: Ý nghĩa của việc phòng, chống
bạo lực gia đình?
Trả lời:
Với những hậu quả nêu trên, việc phòng,
chống bạo lực gia đình có ý nghĩa quan trọng
trong việc bảo đảm quyền con người, tính mạng,
sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của các thành
viên gia đình; bảo đảm sự phát triển lành mạnh của trẻ em; bảo đảm cho hạnh phúc, bình yên trong mỗi gia đình cũng như bảo đảm trật tự, an toàn xã hội
Việc phòng, chống bạo lực gia đình trước hết
là nhằm ngăn chặn kịp thời hành vi bạo lực hoặc nguy cơ gây ra hành vi bạo lực gia đình, bảo vệ kịp thời quyền và lợi ích hợp pháp của tất cả các chủ thể, đặc biệt là nạn nhân của bạo lực gia đình Không chỉ đem lại sự an toàn tạm thời cho
họ mà việc hiểu biết những quy định về vấn đề này, nhận thức được tác động xấu của hành vi này tới những người xung quanh, đặc biệt là với trẻ em còn giúp họ nâng cao khả năng tự bảo vệ bản thân và gia đình Với trẻ em là nạn nhân của bạo lực gia đình, là thành viên của gia đình có hành vi bạo lực gia đình thì việc phòng, chống bạo lực gia đình là một cách để bảo đảm quyền trẻ em, bảo đảm cho các em có một môi trường tốt cho sự phát triển nhân cách Với những chủ thể gây ra bạo lực gia đình, việc được thông tin
về hậu quả của bạo lực gia đình, về quyền và nghĩa vụ của các thành viên gia đình, về những trách nhiệm phải gánh chịu vì hành vi bạo lực của mình,… có tác động rất lớn trong giáo dục, răn đe thậm chí là cải tạo làm thay đổi nhận thức của họ
Việc phòng, chống bạo lực gia đình sẽ nâng
Trang 28Đối với gia
đình
- Gánh nặng tài chính cho gia đình;
- Tổn hại đến mối quan hệ gia đình;
- Làm giảm khả năng lao động của người phụ nữ;
- Ảnh hưởng đến trẻ em khi phải chứng kiến bạo lực;
- Làm giảm chất lượng sống của phụ nữ và trẻ em
càng nghiêm trọng hơn
Đối với người
gây bạo lực
- Chịu phạt hành chính hoặc xử lý hình sự;
- Mất uy tín với cộng đồng;…
Câu hỏi 18: Ý nghĩa của việc phòng, chống
bạo lực gia đình?
Trả lời:
Với những hậu quả nêu trên, việc phòng,
chống bạo lực gia đình có ý nghĩa quan trọng
trong việc bảo đảm quyền con người, tính mạng,
sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của các thành
viên gia đình; bảo đảm sự phát triển lành mạnh của trẻ em; bảo đảm cho hạnh phúc, bình yên trong mỗi gia đình cũng như bảo đảm trật tự, an toàn xã hội
Việc phòng, chống bạo lực gia đình trước hết
là nhằm ngăn chặn kịp thời hành vi bạo lực hoặc nguy cơ gây ra hành vi bạo lực gia đình, bảo vệ kịp thời quyền và lợi ích hợp pháp của tất cả các chủ thể, đặc biệt là nạn nhân của bạo lực gia đình Không chỉ đem lại sự an toàn tạm thời cho
họ mà việc hiểu biết những quy định về vấn đề này, nhận thức được tác động xấu của hành vi này tới những người xung quanh, đặc biệt là với trẻ em còn giúp họ nâng cao khả năng tự bảo vệ bản thân và gia đình Với trẻ em là nạn nhân của bạo lực gia đình, là thành viên của gia đình có hành vi bạo lực gia đình thì việc phòng, chống bạo lực gia đình là một cách để bảo đảm quyền trẻ em, bảo đảm cho các em có một môi trường tốt cho sự phát triển nhân cách Với những chủ thể gây ra bạo lực gia đình, việc được thông tin
về hậu quả của bạo lực gia đình, về quyền và nghĩa vụ của các thành viên gia đình, về những trách nhiệm phải gánh chịu vì hành vi bạo lực của mình,… có tác động rất lớn trong giáo dục, răn đe thậm chí là cải tạo làm thay đổi nhận thức của họ
Việc phòng, chống bạo lực gia đình sẽ nâng
Trang 29cao ý thức bảo vệ gia đình cho các thành viên,
góp phần bảo đảm cho một gia đình dân chủ,
hòa thuận, hạnh phúc, bền vững Bắt đầu bằng
việc nhận ra hậu quả của hành vi bạo lực,
những quyền và nghĩa vụ của mình với hành vi
bạo lực trong gia đình, mỗi thành viên gia đình
sẽ có ý thức sâu sắc hơn việc cần phải tôn trọng
lẫn nhau, cần có những sự quan tâm đúng cách
tới nhau, cần có những ứng xử hợp lý khi nảy
sinh tranh chấp Từ đó, họ cũng sẽ hiểu và
trân trọng hơn gia đình và những người thân
của mình
Phòng, chống bạo lực gia đình không phải là
trách nhiệm của riêng ai mà là trách nhiệm của
toàn xã hội: các cá nhân, gia đình, các tổ chức xã
hội và nhà nước Việc thực hiện các quy định về
phòng, chống bạo lực gia đình sẽ góp phần nâng
cao trách nhiệm của mỗi cá nhân với cộng đồng,
góp phần xóa bỏ quan niệm “đèn nhà ai nhà nấy
rạng”, sự thiếu quan tâm tới hành vi bạo lực gia
đình cũng như thái độ thờ ơ với nạn nhân của
bạo lực gia đình Từ đó, nhận thức của mỗi người
về gia đình, về vai trò của từng thành viên trong
gia đình, đặc biệt là vai trò của người phụ nữ
được nâng lên Đây là yếu tố quan trọng góp
phần bảo đảm bình đẳng giới thực chất trong gia
đình và xã hội cũng như bảo đảm một xã hội dân
- Kết hợp và thực hiện đồng bộ các biện pháp phòng, chống bạo lực gia đình, lấy phòng ngừa là chính, chú trọng công tác tuyên truyền, giáo dục
về gia đình, tư vấn, hoà giải phù hợp với truyền thống văn hóa, phong tục, tập quán tốt đẹp của dân tộc Việt Nam
- Hành vi bạo lực gia đình được phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời theo quy định của pháp luật
- Nạn nhân bạo lực gia đình được bảo vệ, giúp
đỡ kịp thời phù hợp với điều kiện hoàn cảnh của
họ và điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước; ưu tiên bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật và phụ nữ
- Phát huy vai trò, trách nhiệm của cá nhân, gia đình, cộng đồng, cơ quan, tổ chức trong phòng, chống bạo lực gia đình
Câu hỏi 20: Nguyên tắc “kết hợp và thực hiện đồng bộ các biện pháp phòng, chống bạo lực gia đình, lấy phòng ngừa là chính, chú trọng công tác tuyên truyền, giáo dục về
Trang 30cao ý thức bảo vệ gia đình cho các thành viên,
góp phần bảo đảm cho một gia đình dân chủ,
hòa thuận, hạnh phúc, bền vững Bắt đầu bằng
việc nhận ra hậu quả của hành vi bạo lực,
những quyền và nghĩa vụ của mình với hành vi
bạo lực trong gia đình, mỗi thành viên gia đình
sẽ có ý thức sâu sắc hơn việc cần phải tôn trọng
lẫn nhau, cần có những sự quan tâm đúng cách
tới nhau, cần có những ứng xử hợp lý khi nảy
sinh tranh chấp Từ đó, họ cũng sẽ hiểu và
trân trọng hơn gia đình và những người thân
của mình
Phòng, chống bạo lực gia đình không phải là
trách nhiệm của riêng ai mà là trách nhiệm của
toàn xã hội: các cá nhân, gia đình, các tổ chức xã
hội và nhà nước Việc thực hiện các quy định về
phòng, chống bạo lực gia đình sẽ góp phần nâng
cao trách nhiệm của mỗi cá nhân với cộng đồng,
góp phần xóa bỏ quan niệm “đèn nhà ai nhà nấy
rạng”, sự thiếu quan tâm tới hành vi bạo lực gia
đình cũng như thái độ thờ ơ với nạn nhân của
bạo lực gia đình Từ đó, nhận thức của mỗi người
về gia đình, về vai trò của từng thành viên trong
gia đình, đặc biệt là vai trò của người phụ nữ
được nâng lên Đây là yếu tố quan trọng góp
phần bảo đảm bình đẳng giới thực chất trong gia
đình và xã hội cũng như bảo đảm một xã hội dân
- Kết hợp và thực hiện đồng bộ các biện pháp phòng, chống bạo lực gia đình, lấy phòng ngừa là chính, chú trọng công tác tuyên truyền, giáo dục
về gia đình, tư vấn, hoà giải phù hợp với truyền thống văn hóa, phong tục, tập quán tốt đẹp của dân tộc Việt Nam
- Hành vi bạo lực gia đình được phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời theo quy định của pháp luật
- Nạn nhân bạo lực gia đình được bảo vệ, giúp
đỡ kịp thời phù hợp với điều kiện hoàn cảnh của
họ và điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước; ưu tiên bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật và phụ nữ
- Phát huy vai trò, trách nhiệm của cá nhân, gia đình, cộng đồng, cơ quan, tổ chức trong phòng, chống bạo lực gia đình
Câu hỏi 20: Nguyên tắc “kết hợp và thực hiện đồng bộ các biện pháp phòng, chống bạo lực gia đình, lấy phòng ngừa là chính, chú trọng công tác tuyên truyền, giáo dục về
Trang 31gia đình, tư vấn, hòa giải phù hợp với truyền
thống văn hóa, phong tục, tập quán tốt đẹp
của dân tộc Việt Nam” trong phòng, chống
bạo lực gia đình là như thế nào?
Trả lời:
Đây là nguyên tắc chủ đạo trong phòng,
chống bạo lực gia đình bởi nhiều lý do Xuất phát
từ thực tế quan hệ trong gia đình mang tính
khép kín, với các thành viên gia đình cũng như
những người xung quanh, việc trong gia đình thì
người ngoài ít có cơ hội xen vào.Vì thế những vụ
bạo lực gia đình thường khó phát hiện, khi bị
phát hiện cũng khó xử lý bởi tâm lý e ngại của
nạn nhân và cả những người biết chuyện, và
thậm chí nếu xử lý rồi thì khả năng tái diễn cũng
rất cao vì để tìm ra biện pháp ngăn chặn phù
hợp là không dễ Các quy định pháp luật khó
vươn tới từng gia đình, bởi nhận thức của người
dân về vấn đề này còn hạn chế, sự can thiệp thô
bạo của pháp luật có thể dẫn tới phá hoại các mối
quan hệ các thành viên gia đình Chính vì vậy,
công tác tuyên truyền, giáo dục về gia đình, tư
vấn, hòa giải trong vấn đề này là rất quan trọng,
góp phần định hướng hành vi của mỗi người: nạn
nhân được trang bị kiến thức để tự bảo vệ; người
có thể có hành vi bạo lực có thể nhận thức được
tính chất, hậu quả của hành vi để tự kiềm chế
tốt hơn; những người xung quanh biết được trách
nhiệm tham gia phòng, chống bạo lực gia đình và
có ứng xử phù hợp
Việc tuyên truyền giáo dục nếu kết hợp với truyền thống văn hóa, phong tục, tập quán tốt đẹp của dân tộc thì sẽ càng được phát huy tốt hơn nữa, bởi vì người Việt Nam nói chung chịu tác động khá lớn từ những tư tưởng này Đặc biệt, ở những quan niệm “phép vua thua lệ làng”, trình
độ dân trí thấp thì việc giáo dục người dân thông qua các phong tục, tập quán mới có thể phát huy hiệu quả lớn nhất
Câu hỏi 21: Tại sao cần thực hiện nguyên tắc “Hành vi bạo lực gia đình được phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời theo quy định của pháp luật” trong phòng, chống bạo lực gia đình?
Trả lời:
Đây là một trong những nguyên tắc chung của pháp luật Riêng trong lĩnh vực bạo lực gia đình, việc phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời các hành vi càng có ý nghĩa quan trọng, nếu không thì có thể trở thành “thói quen”, được chấp nhận với cả nạn nhân, người vi phạm và người xung quanh
Bên cạnh đó, hành vi bạo lực càng kéo dài thì càng gây ra nhiều tổn thương cho nạn nhân, tổn thương tới mối quan hệ gia đình Điều này sẽ được
Trang 32gia đình, tư vấn, hòa giải phù hợp với truyền
thống văn hóa, phong tục, tập quán tốt đẹp
của dân tộc Việt Nam” trong phòng, chống
bạo lực gia đình là như thế nào?
Trả lời:
Đây là nguyên tắc chủ đạo trong phòng,
chống bạo lực gia đình bởi nhiều lý do Xuất phát
từ thực tế quan hệ trong gia đình mang tính
khép kín, với các thành viên gia đình cũng như
những người xung quanh, việc trong gia đình thì
người ngoài ít có cơ hội xen vào.Vì thế những vụ
bạo lực gia đình thường khó phát hiện, khi bị
phát hiện cũng khó xử lý bởi tâm lý e ngại của
nạn nhân và cả những người biết chuyện, và
thậm chí nếu xử lý rồi thì khả năng tái diễn cũng
rất cao vì để tìm ra biện pháp ngăn chặn phù
hợp là không dễ Các quy định pháp luật khó
vươn tới từng gia đình, bởi nhận thức của người
dân về vấn đề này còn hạn chế, sự can thiệp thô
bạo của pháp luật có thể dẫn tới phá hoại các mối
quan hệ các thành viên gia đình Chính vì vậy,
công tác tuyên truyền, giáo dục về gia đình, tư
vấn, hòa giải trong vấn đề này là rất quan trọng,
góp phần định hướng hành vi của mỗi người: nạn
nhân được trang bị kiến thức để tự bảo vệ; người
có thể có hành vi bạo lực có thể nhận thức được
tính chất, hậu quả của hành vi để tự kiềm chế
tốt hơn; những người xung quanh biết được trách
nhiệm tham gia phòng, chống bạo lực gia đình và
có ứng xử phù hợp
Việc tuyên truyền giáo dục nếu kết hợp với truyền thống văn hóa, phong tục, tập quán tốt đẹp của dân tộc thì sẽ càng được phát huy tốt hơn nữa, bởi vì người Việt Nam nói chung chịu tác động khá lớn từ những tư tưởng này Đặc biệt, ở những quan niệm “phép vua thua lệ làng”, trình
độ dân trí thấp thì việc giáo dục người dân thông qua các phong tục, tập quán mới có thể phát huy hiệu quả lớn nhất
Câu hỏi 21: Tại sao cần thực hiện nguyên tắc “Hành vi bạo lực gia đình được phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời theo quy định của pháp luật” trong phòng, chống bạo lực gia đình?
Trả lời:
Đây là một trong những nguyên tắc chung của pháp luật Riêng trong lĩnh vực bạo lực gia đình, việc phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời các hành vi càng có ý nghĩa quan trọng, nếu không thì có thể trở thành “thói quen”, được chấp nhận với cả nạn nhân, người vi phạm và người xung quanh
Bên cạnh đó, hành vi bạo lực càng kéo dài thì càng gây ra nhiều tổn thương cho nạn nhân, tổn thương tới mối quan hệ gia đình Điều này sẽ được
Trang 33hạn chế rất nhiều nếu hành vi bị phát hiện và xử
lý kịp thời
Câu hỏi 22: Nguyên tắc “Nạn nhân bạo
lực gia đình được bảo vệ, giúp đỡ kịp thời
phù hợp với điều kiện hoàn cảnh của họ và
điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước; ưu
tiên bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của trẻ
em, người cao tuổi, người khuyết tật và phụ
nữ” trong phòng, chống bạo lực gia đình
được hiểu như thế nào?
Trả lời:
Giúp đỡ nạn nhân, bảo vệ quyền và lợi ích của
họ là điều cần thiết và được pháp luật ghi nhận
như một nguyên tắc quan trọng, mọi người đều
phải tuân theo Những vấn đề về gia đình, trong
đó có bạo lực gia đình thường không nhận được sự
quan tâm sâu sắc và đúng đắn của những người
xung quanh, bởi vì họ coi đấy là chuyện riêng,
chuyện nội bộ của mỗi nhà Từ đó, việc giúp đỡ
nạn nhân trở nên hạn chế, nhất là khi họ còn lo
sợ sự trả thù của người có hành vi bạo lực Ngoài
ra việc giúp đỡ nạn nhân như thế nào, bằng
những phương tiện gì cũng gây cho họ những lúng
túng nhất định, do đó pháp luật cho phép họ tùy
khả năng, tình hình mà đưa ra những xử sự phù
hợp nhất, ưu tiên những đối tượng dễ bị tổn
thương như trẻ em, phụ nữ, người cao tuổi…
Câu hỏi 23: Nguyên tắc “Phát huy vai trò, trách nhiệm của cá nhân, gia đình, cộng đồng, cơ quan, tổ chức trong phòng, chống bạo lực gia đình” được hiểu như thế nào? Trả lời:
Bạo lực gia đình từ lâu đã không còn là vấn đề của mỗi gia đình mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây mất ổn định xã hội; do đó việc phòng, chống bạo lực gia đình là trách nhiệm chung của cộng đồng chứ không phải chỉ là của nhà nước và những người có liên quan Bên cạnh đó, công tác phòng, chống bạo lực gia đình vốn gặp nhiều khó khăn khi triển khai trên thực tế, nên rất cần sự quan tâm phối hợp của tất cả các thành viên trong xã hội Việc quy định nguyên tắc này một lần nữa khẳng định tầm quan trọng cũng như sự cần thiết của việc phát huy vai trò, trách nhiệm của cá nhân, gia đình, cộng đồng, cơ quan, tổ chức trong phòng, chống bạo lực gia đình
Câu hỏi 24: Phương pháp giải quyết đa diện đối với bạo lực gia đình được hiểu như thế nào?
Trả lời:
Bạo lực gia đình là hành vi hình thành trong cuộc sống, trong đó sự áp bức thể chất và tâm lý được dùng để xác lập và duy trì sự kiểm soát đối với bạn tình/vợ chồng Đây thường là một dạng
Trang 34hạn chế rất nhiều nếu hành vi bị phát hiện và xử
lý kịp thời
Câu hỏi 22: Nguyên tắc “Nạn nhân bạo
lực gia đình được bảo vệ, giúp đỡ kịp thời
phù hợp với điều kiện hoàn cảnh của họ và
điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước; ưu
tiên bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của trẻ
em, người cao tuổi, người khuyết tật và phụ
nữ” trong phòng, chống bạo lực gia đình
được hiểu như thế nào?
Trả lời:
Giúp đỡ nạn nhân, bảo vệ quyền và lợi ích của
họ là điều cần thiết và được pháp luật ghi nhận
như một nguyên tắc quan trọng, mọi người đều
phải tuân theo Những vấn đề về gia đình, trong
đó có bạo lực gia đình thường không nhận được sự
quan tâm sâu sắc và đúng đắn của những người
xung quanh, bởi vì họ coi đấy là chuyện riêng,
chuyện nội bộ của mỗi nhà Từ đó, việc giúp đỡ
nạn nhân trở nên hạn chế, nhất là khi họ còn lo
sợ sự trả thù của người có hành vi bạo lực Ngoài
ra việc giúp đỡ nạn nhân như thế nào, bằng
những phương tiện gì cũng gây cho họ những lúng
túng nhất định, do đó pháp luật cho phép họ tùy
khả năng, tình hình mà đưa ra những xử sự phù
hợp nhất, ưu tiên những đối tượng dễ bị tổn
thương như trẻ em, phụ nữ, người cao tuổi…
Câu hỏi 23: Nguyên tắc “Phát huy vai trò, trách nhiệm của cá nhân, gia đình, cộng đồng, cơ quan, tổ chức trong phòng, chống bạo lực gia đình” được hiểu như thế nào? Trả lời:
Bạo lực gia đình từ lâu đã không còn là vấn đề của mỗi gia đình mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây mất ổn định xã hội; do đó việc phòng, chống bạo lực gia đình là trách nhiệm chung của cộng đồng chứ không phải chỉ là của nhà nước và những người có liên quan Bên cạnh đó, công tác phòng, chống bạo lực gia đình vốn gặp nhiều khó khăn khi triển khai trên thực tế, nên rất cần sự quan tâm phối hợp của tất cả các thành viên trong xã hội Việc quy định nguyên tắc này một lần nữa khẳng định tầm quan trọng cũng như sự cần thiết của việc phát huy vai trò, trách nhiệm của cá nhân, gia đình, cộng đồng, cơ quan, tổ chức trong phòng, chống bạo lực gia đình
Câu hỏi 24: Phương pháp giải quyết đa diện đối với bạo lực gia đình được hiểu như thế nào?
Trả lời:
Bạo lực gia đình là hành vi hình thành trong cuộc sống, trong đó sự áp bức thể chất và tâm lý được dùng để xác lập và duy trì sự kiểm soát đối với bạn tình/vợ chồng Đây thường là một dạng
Trang 35hành vi theo chu kỳ, ngày càng leo thang về mức
độ nghiêm trọng, đe dọa cuộc sống và sự bình yên
của nạn nhân và con cái Bạo lực gia đình cần
được xem xét nghiêm túc và cần được Nhà nước
xử lý một cách quyết liệt
Phương pháp giải quyết đa diện được hiểu là
việc giải quyết vấn đề bạo lực gia đình cần có sự
thống nhất quản lý nhà nước về phòng chống bạo
lực gia đình Điều này đòi hỏi phải có một phương
pháp tiếp cận toàn diện, đa chiều và có sự phối
hợp tốt, bao gồm cả việc xây dựng một nền văn
hóa không dung thứ cho bạo lực đối với phụ nữ
dưới bất kỳ hình thức nào Tất cả các cơ quan liên
quan của Chính phủ và các tổ chức xã hội đều
phải tham gia phòng, chống bạo lực gia đình, bao
gồm cả chính quyền địa phương, các ngành y tế,
xã hội, giáo dục, tư pháp, cơ quan hành pháp, các
tổ chức xã hội và các cơ quan thông tin đại chúng
Như đã đề cập, bạo lực gia đình đối với phụ nữ
gắn chặt và được củng cố bởi những giá trị xã hội
cũ, những khuôn mẫu và thói quen văn hóa
Những nhà chuyên môn trong các cơ quan chính
phủ và các ban ngành khác nhau cũng không
miễn nhiễm với các giá trị đó và vì vậy, không
phải lúc nào cũng nhìn nhận bạo lực gia đình một
cách nghiêm khắc như với các loại bạo lực khác
Phòng, chống bạo lực gia đình đòi hỏi những thay
đổi dài hạn đối với những thái độ, quan điểm văn
hóa truyền thống về bình đẳng giới và vai trò giới
Câu hỏi 25: Luật phòng, chống bạo lực gia đình năm 2007 quy định những biện pháp gì
để phòng ngừa bạo lực gia đình?
Trả lời:
Chương II Luật phòng, chống bạo lực gia đình năm 2007 quy định những biện pháp sau để phòng ngừa bạo lực gia đình:
- Thông tin, tuyên truyền về phòng, chống bạo
lực gia đình;
- Hòa giải mâu thuẫn, tranh chấp giữa các
thành viên gia đình;
- Tư vấn, góp ý, phê bình trong cộng đồng dân
cư về phòng, chống bạo lực gia đình
Câu hỏi 26: Thông tin, tuyên truyền về phòng, chống bạo lực gia đình nhằm mục đích gì?
Trả lời:
Theo khoản 1 Điều 9 Luật phòng, chống bạo lực gia đình năm 2007, mục đích của thông tin, tuyên truyền về phòng, chống bạo lực gia đình nhằm:
- Thay đổi nhận thức, hành vi về bạo lực gia đình;
- Góp phần tiến tới xóa bỏ bạo lực gia đình;
- Nâng cao tinh thần, trách nhiệm của mọi người trong việc bảo vệ hạnh phúc gia đình;
- Nâng cao nhận thức về truyền thống tốt đẹp của con người, gia đình Việt Nam
Trang 36hành vi theo chu kỳ, ngày càng leo thang về mức
độ nghiêm trọng, đe dọa cuộc sống và sự bình yên
của nạn nhân và con cái Bạo lực gia đình cần
được xem xét nghiêm túc và cần được Nhà nước
xử lý một cách quyết liệt
Phương pháp giải quyết đa diện được hiểu là
việc giải quyết vấn đề bạo lực gia đình cần có sự
thống nhất quản lý nhà nước về phòng chống bạo
lực gia đình Điều này đòi hỏi phải có một phương
pháp tiếp cận toàn diện, đa chiều và có sự phối
hợp tốt, bao gồm cả việc xây dựng một nền văn
hóa không dung thứ cho bạo lực đối với phụ nữ
dưới bất kỳ hình thức nào Tất cả các cơ quan liên
quan của Chính phủ và các tổ chức xã hội đều
phải tham gia phòng, chống bạo lực gia đình, bao
gồm cả chính quyền địa phương, các ngành y tế,
xã hội, giáo dục, tư pháp, cơ quan hành pháp, các
tổ chức xã hội và các cơ quan thông tin đại chúng
Như đã đề cập, bạo lực gia đình đối với phụ nữ
gắn chặt và được củng cố bởi những giá trị xã hội
cũ, những khuôn mẫu và thói quen văn hóa
Những nhà chuyên môn trong các cơ quan chính
phủ và các ban ngành khác nhau cũng không
miễn nhiễm với các giá trị đó và vì vậy, không
phải lúc nào cũng nhìn nhận bạo lực gia đình một
cách nghiêm khắc như với các loại bạo lực khác
Phòng, chống bạo lực gia đình đòi hỏi những thay
đổi dài hạn đối với những thái độ, quan điểm văn
hóa truyền thống về bình đẳng giới và vai trò giới
Câu hỏi 25: Luật phòng, chống bạo lực gia đình năm 2007 quy định những biện pháp gì
để phòng ngừa bạo lực gia đình?
Trả lời:
Chương II Luật phòng, chống bạo lực gia đình năm 2007 quy định những biện pháp sau để phòng ngừa bạo lực gia đình:
- Thông tin, tuyên truyền về phòng, chống bạo
lực gia đình;
- Hòa giải mâu thuẫn, tranh chấp giữa các
thành viên gia đình;
- Tư vấn, góp ý, phê bình trong cộng đồng dân
cư về phòng, chống bạo lực gia đình
Câu hỏi 26: Thông tin, tuyên truyền về phòng, chống bạo lực gia đình nhằm mục đích gì?
Trả lời:
Theo khoản 1 Điều 9 Luật phòng, chống bạo lực gia đình năm 2007, mục đích của thông tin, tuyên truyền về phòng, chống bạo lực gia đình nhằm:
- Thay đổi nhận thức, hành vi về bạo lực gia đình;
- Góp phần tiến tới xóa bỏ bạo lực gia đình;
- Nâng cao tinh thần, trách nhiệm của mọi người trong việc bảo vệ hạnh phúc gia đình;
- Nâng cao nhận thức về truyền thống tốt đẹp của con người, gia đình Việt Nam
Trang 37Câu hỏi 27: Thông tin, tuyên truyền về
phòng, chống bạo lực gia đình phải bảo đảm
yêu cầu gì?
Trả lời:
Khoản 2 Điều 9 Luật phòng, chống bạo lực gia
đình năm 2007 có quy định: Thông tin, tuyên
truyền về phòng, chống bạo lực gia đình phải bảo
đảm các yêu cầu sau đây:
- Chính xác, rõ ràng, đơn giản, thiết thực;
- Phù hợp với từng đối tượng, trình độ, lứa
tuổi, giới tính, truyền thống, văn hóa, bản sắc dân
tộc, tôn giáo;
- Không làm ảnh hưởng đến bình đẳng giới,
danh dự, nhân phẩm, uy tín của nạn nhân bạo lực
gia đình và các thành viên khác trong gia đình
Câu hỏi 28: Các nội dung thông tin, tuyên
truyền về phòng, chống bạo lực gia đình gồm
những gì?
Trả lời:
Theo Điều 10 Luật phòng, chống bạo lực gia
đình năm 2007, những nội dung thông tin, tuyên
truyền về phòng, chống bạo lực gia đình bao gồm:
- Chính sách, pháp luật về phòng, chống bạo
lực gia đình, bình đẳng giới, quyền và nghĩa vụ
của các thành viên gia đình
- Truyền thống tốt đẹp của con người, gia đình
Việt Nam
- Tác hại của bạo lực gia đình
- Biện pháp, mô hình, kinh nghiệm trong phòng, chống bạo lực gia đình
- Kiến thức về hôn nhân và gia đình; kỹ năng ứng xử, xây dựng gia đình văn hóa
- Các nội dung khác có liên quan đến phòng, chống bạo lực gia đình
Câu hỏi 29: Việc thông tin, tuyên truyền
về phòng, chống bạo lực gia đình được tổ chức theo những hình thức nào?
Trả lời:
Điều 11 Luật phòng, chống bạo lực gia đình quy định việc thông tin, tuyên truyền về phòng, chống bạo lực gia đình theo những hình thức sau:
- Thực hiện trực tiếp
- Thông qua các phương tiện thông tin đại chúng
- Lồng ghép trong việc giảng dạy, học tập tại các
cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân
- Thông qua hoạt động văn học, nghệ thuật, sinh hoạt cộng đồng và các loại hình văn hóa
quần chúng khác
Câu hỏi 30: Truyền thông, giáo dục, vận động nâng cao nhận thức về phòng, chống bạo lực gia đình đến năm 2020 gồm những hoạt động gì?
Trả lời:
Chương trình hành động quốc gia về phòng,
chống bạo lực gia đình đến năm 2020 theo Quyết
Trang 38Câu hỏi 27: Thông tin, tuyên truyền về
phòng, chống bạo lực gia đình phải bảo đảm
yêu cầu gì?
Trả lời:
Khoản 2 Điều 9 Luật phòng, chống bạo lực gia
đình năm 2007 có quy định: Thông tin, tuyên
truyền về phòng, chống bạo lực gia đình phải bảo
đảm các yêu cầu sau đây:
- Chính xác, rõ ràng, đơn giản, thiết thực;
- Phù hợp với từng đối tượng, trình độ, lứa
tuổi, giới tính, truyền thống, văn hóa, bản sắc dân
tộc, tôn giáo;
- Không làm ảnh hưởng đến bình đẳng giới,
danh dự, nhân phẩm, uy tín của nạn nhân bạo lực
gia đình và các thành viên khác trong gia đình
Câu hỏi 28: Các nội dung thông tin, tuyên
truyền về phòng, chống bạo lực gia đình gồm
những gì?
Trả lời:
Theo Điều 10 Luật phòng, chống bạo lực gia
đình năm 2007, những nội dung thông tin, tuyên
truyền về phòng, chống bạo lực gia đình bao gồm:
- Chính sách, pháp luật về phòng, chống bạo
lực gia đình, bình đẳng giới, quyền và nghĩa vụ
của các thành viên gia đình
- Truyền thống tốt đẹp của con người, gia đình
Việt Nam
- Tác hại của bạo lực gia đình
- Biện pháp, mô hình, kinh nghiệm trong phòng, chống bạo lực gia đình
- Kiến thức về hôn nhân và gia đình; kỹ năng ứng xử, xây dựng gia đình văn hóa
- Các nội dung khác có liên quan đến phòng, chống bạo lực gia đình
Câu hỏi 29: Việc thông tin, tuyên truyền
về phòng, chống bạo lực gia đình được tổ chức theo những hình thức nào?
Trả lời:
Điều 11 Luật phòng, chống bạo lực gia đình quy định việc thông tin, tuyên truyền về phòng, chống bạo lực gia đình theo những hình thức sau:
- Thực hiện trực tiếp
- Thông qua các phương tiện thông tin đại chúng
- Lồng ghép trong việc giảng dạy, học tập tại các
cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân
- Thông qua hoạt động văn học, nghệ thuật, sinh hoạt cộng đồng và các loại hình văn hóa
quần chúng khác
Câu hỏi 30: Truyền thông, giáo dục, vận động nâng cao nhận thức về phòng, chống bạo lực gia đình đến năm 2020 gồm những hoạt động gì?
Trả lời:
Chương trình hành động quốc gia về phòng,
chống bạo lực gia đình đến năm 2020 theo Quyết
Trang 39định số 215/QĐ-TTg ngày 6-2-2014 của Thủ tướng
Chính phủ đã quy định các hoạt động về truyền
thông, giáo dục, vận động nâng cao nhận thức về
phòng, chống bạo lực gia đình cần thực hiện hằng
năm những việc sau:
- Tổ chức các chiến dịch, sự kiện truyền thông,
vận động về phòng, chống bạo lực gia đình
- Xây dựng và vận hành trang thông tin điện
tử về phòng, chống bạo lực gia đình; tờ tin về
phòng, chống bạo lực gia đình
- Tổ chức các hoạt động truyền thông, vận
động trực tiếp tại gia đình, cộng đồng về phòng,
chống bạo lực gia đình Nghiên cứu, xây dựng
chương trình, chuyên trang, chuyên mục, phóng
sự, tiểu phẩm, kịch bản sân khấu, phim truyền
hình về phòng, chống bạo lực gia đình
- Chú trọng nội dung truyền thông, giáo dục, vận
động về đạo đức, lối sống văn hóa trong gia đình,
trách nhiệm của các thành viên gia đình trong thực
hiện bình đẳng giới, phòng, chống bạo lực gia đình
- Nghiên cứu đưa nội dung phòng, chống bạo
lực gia đình vào chương trình đào tạo về gia đình
học, xã hội học
Câu hỏi 31: Chương trình hành động quốc
gia về phòng, chống bạo lực gia đình đến
năm 2020 đưa ra những giải pháp phòng
ngừa bạo lực gia đình như thế nào?
Trả lời:
Theo Chương trình hành động quốc gia về phòng,
chống bạo lực gia đình đến năm 2020, các giải pháp về phòng ngừa bạo lực gia đình, hỗ trợ nạn nhân bạo lực gia đình bao gồm:
- Nghiên cứu, xây dựng mạng lưới quốc gia phòng, chống bạo lực gia đình, mạng lưới cộng tác viên, tình nguyện viên phòng, chống bạo lực gia đình ở cộng đồng
- Duy trì, phát triển hộp thư, số điện thoại tiếp nhận thông tin về bạo lực gia đình, địa chỉ tin cậy
ở cộng đồng
- Cung cấp dịch vụ tư vấn, trợ giúp pháp lý chăm sóc sức khỏe cho nạn nhân bạo lực gia đình Trạm y tế xã, phường, thị trấn thực hiện việc chăm sóc y tế ban đầu, tư vấn về sức khỏe cho nạn nhân bạo lực gia đình; tùy theo khả năng và điều kiện thực tế, bố trí nơi tạm lánh cho nạn nhân bạo lực gia đình trong thời gian không quá một ngày theo yêu cầu của nạn nhân bạo lực gia đình
- Nhân rộng các mô hình đạt hiệu quả phòng, chống bạo lực gia đình ở cộng đồng Nghiên cứu, xây dựng các mô hình dịch vụ hỗ trợ nạn nhân bạo lực gia đình, hỗ trợ người có nguy cơ cao gây bạo lực gia đình; mô hình phòng, chống khủng hoảng tâm thần cho người có nguy cơ cao gây bạo lực gia đình
- Đẩy mạnh hoạt động đào tạo nghề, giới thiệu việc làm cho người là nạn nhân bạo lực gia đình,
Trang 40định số 215/QĐ-TTg ngày 6-2-2014 của Thủ tướng
Chính phủ đã quy định các hoạt động về truyền
thông, giáo dục, vận động nâng cao nhận thức về
phòng, chống bạo lực gia đình cần thực hiện hằng
năm những việc sau:
- Tổ chức các chiến dịch, sự kiện truyền thông,
vận động về phòng, chống bạo lực gia đình
- Xây dựng và vận hành trang thông tin điện
tử về phòng, chống bạo lực gia đình; tờ tin về
phòng, chống bạo lực gia đình
- Tổ chức các hoạt động truyền thông, vận
động trực tiếp tại gia đình, cộng đồng về phòng,
chống bạo lực gia đình Nghiên cứu, xây dựng
chương trình, chuyên trang, chuyên mục, phóng
sự, tiểu phẩm, kịch bản sân khấu, phim truyền
hình về phòng, chống bạo lực gia đình
- Chú trọng nội dung truyền thông, giáo dục, vận
động về đạo đức, lối sống văn hóa trong gia đình,
trách nhiệm của các thành viên gia đình trong thực
hiện bình đẳng giới, phòng, chống bạo lực gia đình
- Nghiên cứu đưa nội dung phòng, chống bạo
lực gia đình vào chương trình đào tạo về gia đình
học, xã hội học
Câu hỏi 31: Chương trình hành động quốc
gia về phòng, chống bạo lực gia đình đến
năm 2020 đưa ra những giải pháp phòng
ngừa bạo lực gia đình như thế nào?
Trả lời:
Theo Chương trình hành động quốc gia về phòng,
chống bạo lực gia đình đến năm 2020, các giải pháp về phòng ngừa bạo lực gia đình, hỗ trợ nạn nhân bạo lực gia đình bao gồm:
- Nghiên cứu, xây dựng mạng lưới quốc gia phòng, chống bạo lực gia đình, mạng lưới cộng tác viên, tình nguyện viên phòng, chống bạo lực gia đình ở cộng đồng
- Duy trì, phát triển hộp thư, số điện thoại tiếp nhận thông tin về bạo lực gia đình, địa chỉ tin cậy
ở cộng đồng
- Cung cấp dịch vụ tư vấn, trợ giúp pháp lý chăm sóc sức khỏe cho nạn nhân bạo lực gia đình Trạm y tế xã, phường, thị trấn thực hiện việc chăm sóc y tế ban đầu, tư vấn về sức khỏe cho nạn nhân bạo lực gia đình; tùy theo khả năng và điều kiện thực tế, bố trí nơi tạm lánh cho nạn nhân bạo lực gia đình trong thời gian không quá một ngày theo yêu cầu của nạn nhân bạo lực gia đình
- Nhân rộng các mô hình đạt hiệu quả phòng, chống bạo lực gia đình ở cộng đồng Nghiên cứu, xây dựng các mô hình dịch vụ hỗ trợ nạn nhân bạo lực gia đình, hỗ trợ người có nguy cơ cao gây bạo lực gia đình; mô hình phòng, chống khủng hoảng tâm thần cho người có nguy cơ cao gây bạo lực gia đình
- Đẩy mạnh hoạt động đào tạo nghề, giới thiệu việc làm cho người là nạn nhân bạo lực gia đình,