1 Mở đầu 1 1 Lí do chọn đề tài Nghị quyết số 29 NQ/TW Hội nghị Trung ương 8 khóa XI đã nêu rõ “Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm c[.]
Trang 11.1 Lí do chọn đề tài
Nghị quyết số 29-NQ/TW Hội nghị Trung ương 8 khóa XI đã nêu rõ:
“Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kĩ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc” Thực hiện nghị quyết này, ngày 27/12/2018, Bộ GDĐT chính thức ban hành Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể, trong đó thể hiện rõ sự thay đổi chương trình theo tiếp cận hình thành, phát triển phẩm chất và năng lực học sinh Theo đó, phương pháp dạy học cũng được đổi mới theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh Như vậy, mọi hoạt động dạy học ở trường phổ thông nói chung và trường tiểu học nói riêng đều phải thay đổi so với chương trình hiện hành Đây là một khó khăn, trở ngại với không ít cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh khi họ đã quen chương trình hiện hành (tiếp cận nội dung) Để đáp ứng được yêu cầu của chương trình mới, Bộ GD-ĐT đã triển khai nhiều giải pháp để tăng cường chất lượng nguồn lực chuẩn bị cho việc triển khai chương trình, mà một trong số đó là đào tạo lại, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên phổ thông để họ tiếp cận với những phương pháp dạy học mới Tiểu học là cấp học đầu tiên của hệ thống giáo dục phổ thông, do đó, việc đổi mới phương pháp dạy học ngay từ cấp học này là rất quan trọng Tuy nhiên, để làm tốt công tác này, người cán bộ quản lý trường tiểu học phải là người trực tiếp tác động đến từng giáo viên để họ thay đổi nhận thức và hành động trong việc đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh
Tuy nhiên, quá trình đổi mới phương pháp dạy học ở Tiểu học còn nhiều bất cập và chưa đáp ứng các mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục Bên cạnh những kết quả bước đầu đã đạt được, việc đổi mới phương pháp dạy học ở trường Tiểu học vẫn còn những hạn chế cần khắc phục, đó là:
+ Phương pháp dạy học truyền thống thụ động như thuyết trình, truyền thụ tri thức một chiều vẫn là phương pháp chủ đạo của nhiều giáo viên
+ Số giáo viên thường xuyên chủ động, sáng tạo trong việc chủ động phối hợp các phương pháp phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh chưa nhiều
+ Nhiều giáo viên chưa chú trọng tính thực tiễn trong dạy học lý thuyết cũng như thực hành Việc trang bị kỹ năng sống, kỹ năng giải quyết các tình huống thực tiễn cho học sinh thông qua khả năng vận dụng tri thức tổng hợp chưa thực sự được quan tâm
+ Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học, sử dụng các phương tiện dạy học hiện đại chưa được thực hiện rộng rãi Việc áp dụng ở nhiều nơi, nhiều lúc chưa hợp lý gây nên những hiệu ứng không mong muốn đối với học sinh dẫn tới
Trang 2hiệu quả dạy học chưa cao.
Thực trạng trên đây dẫn đến hệ quả là học sinh còn thụ động trong việc học tập, chưa phát triển khả năng sáng tạo, năng lực vận dụng tri thức đã học vào giải quyết các tình huống thực tiễn còn hạn chế
Trong các nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên, có một nguyên nhân cơ bản thuộc về lĩnh vực quản lý nhà trường, quản lý đổi mới phương pháp dạy học, về vai trò của người cán bộ quản lý đối với công tác dạy và học
Những năm qua, trường Tiểu học Yên Lạc đã có nhiều nỗ lực trong việc tổ chức quản lý nâng cao chất lượng các hoạt động dạy học và đặc biệt là quản lý đổi mới phương pháp dạy học góp phần đưa công tác quản lý nhà trường từng bước đi vào ổn định, đáp ứng xu thế phát triển giáo dục chung Tuy nhiên, trước những yêu cầu mới của sự phát triển giáo dục, việc quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở trường Tiểu học Yên Lạc nhất là khi triển khai thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới ( chương trình 2018) vào lớp 1 vẫn còn nhiều bất cập và chưa đồng bộ
Từ thực tế trên, việc nghiên cứu, đề xuất các biện pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng các hoạt động dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục là một việc làm quan trọng và cần thiết Xuất phát từ
những lý do trên tôi quyết định chọn nội dung “Một số biện pháp quản lý chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh tại trường Tiểu học Yên Lạc.” làm đề tài Sáng kiến kinh nghiệm của
mình
1.2 Mục đích nghiên cứu
Đề xuất các biện pháp quản lý, chỉ đạo hoạt động đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực, nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình, sách giáo khoa và góp phần nâng cao chất lượng dạy học của trường Tiểu học Yên Lạc
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Vấn đề quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học đáp ứng yêu cầu giáo dục theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
Phương pháp nghiên cứu lý luận, phân tích, tổng hợp
Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế, thu thập thông tin
Phương pháp thống kê, sử lý số liệu
Trang 32 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lý luận
2.1.1 Phương pháp dạy học và đổi mới phương pháp dạy học
Phương pháp dạy học:
Phương pháp dạy học là một phạm trù của khoa học giáo dục Theo quan điểm của lý luận dạy học, phương pháp dạy học là tổng hợp các cách thức hoạt động, tương tác được điều chỉnh của người dạy và người học nhằm thực hiện tốt các
nhiệm vụ dạy học “Phương pháp dạy học là cách thức, con đường giáo viên hướng dẫn, tổ chức chỉ đạo các hoạt động học tập tích cực, chủ động của học sinh nhằm đạt các mục tiêu dạy học”.
Trong quá trình dạy học không có phương pháp dạy học nào được coi là vạn năng Vì vậy trong quá trình dạy học người giáo viên phải biết phối hợp, vận dụng các phương pháp dạy học phù hợp để tạo thành một môi trường dạy học hợp tác, cùng phát triển
Đổi mới phương pháp dạy học
Đổi mới phương pháp dạy học được tiếp cận theo nhiều khía cạnh khác nhau, tùy theo mỗi cách tiếp cận sẽ có những quan niệm khác nhau về đổi mới phương pháp dạy học Tuy nhiên có thể hiểu một cách chung nhất: Đổi mới phương pháp dạy học là cải tiến những hình thức và cách thức làm việc kém hiệu quả của giáo viên và học sinh, sử dụng những hình thức và cách thức hiệu quả hơn, nhằm nâng cao chất lượng dạy và học, phát huy tính tích cực, sáng tạo, phát triển năng lực của học sinh, phù hợp với đặc điểm của môn học
Như vậy có thể hiểu đổi mới phương pháp dạy học không phải là phủ định các phương pháp dạy học truyền thống và tuyệt đối hóa các phương phương pháp dạy học hiện đại Trong đổi mới phương pháp dạy học cần khai thác những yếu tố tích cực của các phương pháp dạy học truyền thống, sử dụng chúng một cách hợp lí,
có hiệu quả trong sự kết hợp hài hòa với các phương pháp dạy học hiện đại
2.1.2 Phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực
Trang 4Phương pháp dạy học theo quan điểm phát triển năng lực không chỉ chú ý tích cực hoá học sinh về hoạt động trí tuệ mà còn chú ý rèn luyện các năng lực gắn với những tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp, đồng thời gắn hoạt động trí tuệ với hoạt động thực hành, thực tiễn Tăng cường việc học tập trong nhóm, đổi mới quan hệ giáo viên - học sinh theo hướng cộng tác có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển năng lực xã hội
Bên cạnh đó, nếu như bản thân người giáo viên trong quá trình dạy học không tự học tập bồi dưỡng nâng cao trình độ năng lực chuyên môn của mình thì không đáp ứng nhu cầu đòi hỏi của thực tiễn xã hội, không đáp ứng được nhu cầu của người học Chính vì vậy đổi mới phương pháp dạy học theo tiếp cận năng lực cũng là một trong những cách thức giúp người giáo viên nâng cao trình độ năng lực
sư phạm của bản thân, qua đó nâng cao chất lượng dạy học của nhà trường, nâng cao vị thế của nhà trường
2.2 Thực trạng công tác quản lý chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học ở trường Tiểu học Yên Lạc.
2.2.1 Vài nét về trường Tiểu học Yên Lạc
Trường tiểu học Yên Lạc là một trường thuộc vùng 135 của huyện, cách trung tâm huyện khoảng 20km Đội ngũ giáo viên có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt, có năng lực sư phạm đồng đều, tác phong chuẩn mực, quan tâm đến công tác giáo dục học sinh và cơ bản đáp ứng được yêu cầu giảng dạy và nghiên cứu khoa học Tỉ lệ giáo viên trên lớp cơ bản phù hợp với yêu cầu tổ chức hoạt động dạy học, trong đó giáo viên có tuổi đời trên 50 chiếm tỉ lệ nhỏ, họ có kinh nghiệm và kiến thức chuyên môn vững vàng, tuy nhiên trong công tác đổi mới định hướng phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh cũng không ít khó khăn do bị chi phối của nhiều yếu tố như sức khỏe, tư duy Phần lớn giáo viên trong trường nhiệt tình, năng động, sáng tạo ham học hỏi là điều kiện thuận lợi để nhà trường tiến hành những đổi mới quan trọng trong hoạt động dạy học và giáo dục học sinh Nhiều giáo viên có kiến thức vững chắc, phương pháp giảng dạy tốt, luôn tích cực học tập, tự bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, tích cực đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh
Nhà trường có 24 giáo viên trong biên chế Đội ngũ cốt cán như các tổ trưởng,
tổ phó, phụ trách các tổ chức trong nhà trường nhiệt tình, năng nổ trong mọi hoạt động
Ngoài ra phải kể đến sự quan tâm, nhiệt tình phối hợp của các ban ngành trong xã, của cấp uỷ chính quyền địa phương trong việc hỗ trợ nhà trường thực hiện tốt nhiệm vụ
Trang 5Cơ sở vật chất phục vụ cho dạy và học đang được củng cố và phát triển Trường, lớp từng bước được kiên cố hóa, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu học tập của học sinh Chất lượng đại trà được ổn định ở mức vững chắc, các đội tuyển năng khiếu, các câu lạc bộ phát triển và hoạt động đạt chất lượng
Khó khăn:
Một số giáo viên trẻ, khoẻ, nhiệt tình trong công tác song về kinh nghiệm giảng dạy vẫn còn hạn chế Đa số giáo viên ở xa, đường xá đi lại không thuận tiện nên phần nào ảnh hưởng đến công tác chăm lo cho chuyên môn Đội ngũ tổ trưởng,
tổ phó chuyên môn có phong cách làm việc chưa đồng bộ nên hiệu quả quản lý cũng khác nhau Việc trao đổi kinh nghiệm chưa được thường xuyên, do vậy đã ảnh hưởng tới việc tự bồi dưỡng
Hầu hết tổ trưởng chuyên môn chưa qua các lớp đào tạo về quản lý, việc quản
lý, chỉ đạo chủ yếu dựa trên cơ sở kinh nghiệm, nên đôi khi chưa phát huy hết thế mạnh, tiềm năng của đội ngũ giáo viên
Đa số học sinh ở trường là con em nhà nông, điều kiện kinh tế khó khăn Nhận thức của phần lớn phụ huynh về vai trò của gia đình trong giáo dục còn hạn chế Nhiều gia đình phó mặc việc dạy học cho nhà trường
Cơ sở vật chất cũng còn nhiều thiếu thốn như trang thiết bị phục vụ cho việc giảng dạy, học tập còn ít cũng phần nào ảnh hưởng tới việc quản lí chuyên môn
2.2.2 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường Tiểu học Yên Lạc
Nhà trường đã triển khai các văn bản hướng dẫn của cấp trên đến tận các thành viên trong nhà trường ( Thông tư 32/2018 của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Chương trình giáo dục phổ thông mới, Điều lệ trường Tiểu học ban hành kèm theo Thông tư số 28/2020/TT-BGD ĐT ngày 4/9/2020 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, công văn số 4612/BGDĐT-GDTrH của Bộ Giáo dục và Đào tạo ngày 3/10/2017 hướng dẫn thực hiện chương trình giáo dục phổ thông hiện hành theo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất học sinh từ năm học 2017-2018, cùng các văn bản khác có liên quan), đồng thời xây dựng kế hoạch, biện pháp chỉ đạo và tổ chức các hoạt động dạy học để đạt mục tiêu đề ra trong năm học Xây dựng các biện pháp quản lý với nội dung phong phú, sát hợp với dạy học nhằm phát triển phẩm chất, năng lực học sinh
Trong quá trình giảng dạy, hầu hết giáo viên đã chủ động điều chỉnh nội dung dạy học cho phù hợp với học sinh Tuy nhiên, có một bộ phận giáo viên chưa biết điều chỉnh những nội dung dạy, hình thức dạy học cho phù hợp mà còn cứng nhắc tuân thủ theo trình tự các hoạt động trong các tài liệu hướng dẫn Một số giáo viên không xác định đúng trọng tâm để phân bố thời lượng dạy cho hợp lý, hoặc chưa
Trang 6nắm rõ chất lượng từng đối tượng học sinh của mình để có phương pháp tốt nhất Điều này sẽ ảnh hưởng đến quá trình nhận thức và kết quả học tập của học sinh
Qua khảo sát về đội ngũ, tôi nhận thấy có 16/24 giáo viên (tỷ lệ 75%) đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm trong thực hiện công tác chuyên môn còn 8/24 giáo viên (tỷ lệ 25%) cần phải được bồi dưỡng và tự bồi dưỡng nhiều để học hỏi và tích lũy thêm kinh nghiệm đáp ứng được với yêu cầu của công tác giảng dạy, để có thể
hỗ trợ một cách chủ động, kịp thời các tình huống sư phạm trên lớp Một số giáo viên chưa xác định được nội dung và phương pháp tổ chức dạy học phù hợp với từng đối tượng học sinh trong lớp, mặc dù đây là một trong những yêu cầu cơ bản của người thầy Công tác chủ nhiệm của một số giáo viên còn yếu, chưa biết cách quản lí học sinh, chưa giao việc cụ thể cho các thành viên trong lớp để học sinh tự quản, tự giúp đỡ nhau trong quá trình học tập Việc giáo viên chưa biết cách quản lí lớp của mình cũng dẫn đến việc học của các em kém hiệu quả, giáo viên vất vả mà kết quả mang lại không cao
Việc tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp, một số hoạt động văn hoá văn nghệ nhằm thu hút học sinh đến trường còn nhiều thầy cô chưa chú trọng Phần lớn giáo viên chỉ chú trọng đến việc rèn các kĩ năng về kiến thức cho học sinh mà quên
đi việc cung cấp cho các em một số kĩ năng sống, kĩ năng giao tiếp cũng như một số hoạt động văn nghệ, thể thao cho các em Chính vì lí do này mà các em đến trường nhiều khi cảm thấy khô cứng chưa thực sự hứng thú với việc học tập Chủ yếu các
em đi học chỉ mang tính chất bắt buộc nên việc tiếp thu bài của các em cũng mang tính thụ động chưa thực sự tự giác
Việc chỉ đạo tổ chuyên môn tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo định kỳ diễn
ra một cách thường xuyên theo quy định Hoạt động tổ chuyên môn trong nhà trường đã được phát huy theo yêu cầu Tuy nhiên, một số buổi sinh hoạt chất lượng chưa cao, các thành viên dè dặt trong việc trao đổi chuyên môn, sinh hoạt chiếu lệ làm ảnh hưởng đến chất lượng sinh hoạt chuyên môn trong nhà trường Tổ chuyên môn chưa chủ động xây dựng kế hoạch triển khai chủ trương dạy học, phát triển năng lực học sinh, chỉ đạo sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học hay chỉ đạo tổ chuyên môn hội thảo về cách dạy học, cách đánh giá nhằm phát triển năng lực học sinh Giáo viên ít được đi dự giờ dạy học phát triển năng lực học lực học sinh của tổ khác, các giáo viên ít có cơ hội tham gia vào các buổi sinh hoạt bàn về dạy học phát triển năng lực cho học sinh
Đầu năm học, qua dự giờ 10 tiết và trực tiếp giảng dạy 5 buổi ở các khối lớp, tôi nhận thấy vẫn còn nhiều học sinh ở các lớp còn hay rụt rè, rất ít muốn thể hiện hoặc trao đổi ý kiến với tập thể, kỹ năng hợp tác, chia sẻ và giao tiếp còn nhiều hạn chế Việc điều hành hoạt động của nhóm trưởng còn mờ nhạt, hình thức, hiệu quả của hoạt động nhóm chưa cao Một bộ phận học sinh chưa xác định động cơ, mục đích học tập rõ ràng, lành mạnh, chưa say mê với hoạt động học, tích cực tự học, làm bài tập và đọc các tài liệu tham khảo để mở mang thêm kiến thức cho bản thân
Trang 7Để việc quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh đạt kết quả như mong muốn, cần có những biện pháp quản lý của người cán bộ quản
lý nhất là Phó Hiệu trưởng phụ trách chuyên môn trên cơ sở phát huy những mặt tích cực, khắc phục những vấn đề còn hạn chế còn mắc phải Đó là:
+ Nhận thức của một số ít bộ phận giáo viên chưa triệt để về vai trò và ý nghĩa của hoạt động đổi mới phương pháp dạy học nên dẫn đến đôi khi thực hiện mang tính hình thức;
+ Xây dựng kế hoạch đổi mới phương pháp dạy học giữa các môn học chưa đồng bộ nên gây không ít khó khăn trong việc kết nối kiến thức của học sinh trong quá trình học tập, vận dụng thực hành
+ Công tác quản lí thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực của cán bộ quản lí vể mức độ và cường độ đổi mới của giáo viên
có lúc còn lơ là
+ Mục tiêu “cá nhân hóa” trong dạy học chưa đạt được về bản chất, sự tiếp cận năng lực học sinh của giáo viên nhiều khi chưa phù hợp để triển khai các nội dung dạy học
+ Hoạt động dự giờ, thăm lớp nhằm đóng góp ý kiến rút kinh nghiệm được thực hiện chưa thật sự hiệu quả;
+ Cơ sở vật chất phục vụ dạy học 2 buổi/ngày ở trường còn thiếu thốn, thiết bị dạy học ở từng bộ môn còn sơ sài, thiết bị dạy học hiện đại ở nhà trường chưa đủ đáp ứng yêu cầu ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học; môi trường tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm chưa chuyên nghiệp
Kết quả các môn học, cuối năm học 2019-2020
Môn học, HĐGD Tổng số HS
Hoàn thành tốt Hoàn thành Chưa hoàn thành Số
Số
Trang 8Thủ công (Kĩ thuật) 492 273 55,5 219 44,5 0 0
Qua thống kê kết quả đánh giá giáo dục cho thấy tỷ lệ học sinh đạt mức Tốt tăng so với năm học trước, tỷ lệ học sinh đạt mức hoàn thành và chưa hoàn thành giảm dần Điều này chứng tỏ nhà trường đã có những biện pháp giáo dục tích cực nên phần lớn học sinh có ý thức tích cực, tự giác học tập, rèn luyện tu dưỡng, chấp hành tốt kỷ cương, nề nếp của trường, tham gia tích cực các phong trào hoạt động
Nhìn chung, chất lượng giáo dục của trường không ngừng được nâng cao; Nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực ngày càng tốt hơn; ý thức học tập của đa số học sinh ngày càng tốt hơn Tuy nhiên lối học thụ động, chưa sẵn sàng tham gia một cách tích cực, chủ động vào các nội dung học tập vẫn còn khá phổ biến
Nội dung đổi mới sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn được thực hiện hàng tuần, hàng tháng có nội dung về đổi mới đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực, tổ chức kiểm tra, đánh giá việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học có thực hiện nhưng chưa thường xuyên
Trong kế hoạch nhà trường cũng đặt ra các vấn đề cần thiết để phục vụ cho chỉ đạo thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực như: đầu tư cho cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, xác định nhu cầu đào tạo giáo viên
và bồi dưỡng đội ngũ (theo kế hoạch đào tạo ngắn hạn hoặc dài hạn) nhưng thực tế gặp rất nhiều khó khăn khi triển khai thực hiện vì: Ngân sách cho hoạt động giáo dục trong nhà trường rất khiêm tốn, kinh phí đầu tư cho nghiên cứu thực hiện đổi mới gặp khó khăn, đội ngũ giáo viên cơ bản đủ về số lượng nhưng chất lượng chưa đồng bộ, cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học chỉ đủ để đáp ứng tối thiểu yêu cầu thực hiện để đổi mới phương pháp dạy học… Đây cũng là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến thực hiện kế hoạch quản lý đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực ở trường tiều học Yên Lạc trong thời gian qua
2.3 Một số biện pháp quản lý chỉ đạo thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực.
2.3.1 Tổ chức tập huấn, bồi dưỡng dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh cho giáo viên.
Việc tập huấn, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên nhằm giúp họ định hướng hoạt động và thực hiện những nhiệm vụ cụ thể để thực hiện đổi mới dạy học Đặc biệt là giải quyết được nhiệm vụ dạy học phát triển năng lực học sinh và có ý thức, thái độ nghiêm túc thực hiện tốt nhiệm vụ này theo định hướng đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục trong giai đoạn hiện nay của nước ta
Trang 9Việc tập huấn bồi dưỡng cho giáo viên được thực hiện thông qua các buổi sinh hoạt chuyên môn trường, sinh hoạt chuuyên môn tổ, tự bồi dưỡng qua việc tìm hiểu chương trình giáo dục phổ thông mới Qua tập huấn, bồi dưỡng giáo viên có được nhận thức đầy đủ về các vấn đề sau:
- Nắm vững chủ trương của Đảng, nhà nước về đổi mới căn bản và toàn diện
về giáo dục, biết được ý nghĩa của việc phát triển năng lực của học sinh trong giai đoạn hiện nay
- Xác định rõ vai trò của giáo viên đối với sự phát triển năng lực học sinh
- Nắm được các năng lực cần hình thành cho học sinh Tiểu học
- Nắm được các nguyên tắc cơ bản trong dạy học phát triển năng lực học sinh Như: Học sinh phải được học thông qua việc quan sát các sự vật, hiện tượng của thế giới thực tại xẩy ra hằng ngày, gần gũi với đời sống, dễ cảm nhận đối với các em; các em sẽ thực hành để qua đó thu nhận được kiến thức mới Học sinh phải trải qua quá trình tìm hiểu, suy nghĩ và lập luận; đưa ra tranh luận trước tập thể những ý nghĩ
và lập luận của mình, từ đó các em tự điều chỉnh nhận thức và lĩnh hội tri thức mới Những hoạt động do giáo viên đề xuất cho học sinh được tổ chức theo một tiến trình dạy học nhằm nâng cao dần mức độ tiếp thu tự lực và sáng tạo của các em Các hoạt động này phải làm cho các nội dung học tập được nâng cao lên và dành phần lớn hoạt động ở trường cho sự tự chủ của học sinh Qua các hoạt động, học sinh chiếm lĩnh dần dần các khái niệm toán học và kĩ năng thực hành, đồng thời củng cố và phát triển ngôn ngữ viết và nói
- Biết thiết kế bài giảng theo hướng tích hợp nhằm phát triển năng lực học sinh
- Khi triển khai, cần thiết kế bài học tăng tính chủ động, tích cực học tập của học sinh, dạy học phân hóa bám sát chuẩn kiến thức kỹ năng của chương trình, thiết
kế bài giảng khoa học, sắp xếp hợp lý các hoạt động của giáo viên và học sinh Trong bản thiết kế kế hoạch dạy học phải thể hiện rõ việc bám sát đối tượng, coi trọng bồi dưỡng học sinh năng khiếu, tiếp thu nhanh và có biện pháp hỗ trợ cho đối tượng học sinh tiếp thu chậm Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, sử dụng có hiệu quả các phương tiện và thiết bị trong giảng dạy Bồi dưỡng động lực, phương pháp tự học cho học sinh; hướng dẫn học sinh phương pháp học tập phù hợp với từng môn, từng bài, từng đối tượng học sinh nhằm cuốn hút học sinh vào các hoạt động học tập do giáo viên tổ chức, chỉ đạo, giúp các em có nhu cầu tự khám phá, chủ động chiếm lĩnh tri thức Tổ chức phân nhóm học tập, hướng dẫn các em tự đọc,
tự nghiên cứu và rút ra những kiến thức cơ bản, kỹ năng quan trọng của từng bài
Sử dụng thành thạo các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học phát triển năng lực học sinh Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc đổi mới phương pháp dạy học và sự hiểu biết của giáo viên về các phương pháp dạy học
Trang 10Giáo viên được trang bị những kiến thức và kỹ năng chuyên môn cần thiết để đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo khả năng tự học của học sinh Những phương pháp và hình thức
tổ chức dạy học cần tập huấn cho giáo viên là dạy học tích hợp, dạy học trải nghiệm, dạy học theo dự án, dạy học theo tình huống, phương pháp "Bàn tay nặn bột"
Biết tổ chức kiểm tra đánh giá kết quả học tập hỗ trợ phát triển năng lực của học sinh Để thực hiện điều này, giáo viên cần biết tăng cường đánh giá bằng nhận xét đối với học sinh Tạo điều kiện cho học sinh không những biết tự đánh giá kết quả học tập của mình mà còn biết đánh giá kết quả học tập của các bạn
Biết hướng dẫn học sinh cách tự học, tự rèn luyện bản thân để phát triển năng lực cá nhân Cung cấp cho học sinh những kinh nghiệm tự học, kích thích phong trào hăng say tự học của mỗi học sinh Cần phát huy trí thông minh, sáng tạo tiềm tàng ở mỗi học sinh ngay trong mỗi giờ học trên lớp thông qua các hoạt động: Tích cực xây dựng bài, hăng hái phát biểu Bên cạnh đó, giáo viên cần tăng cường tổ chức học tập theo phương pháp hoạt động nhóm, nêu vấn đề bằng hệ thống các câu hỏi từ dễ đến khó, tạo điều kiện cho học sinh tích cực động não, suy nghĩ trong giờ học Giáo viên phải tạo được tâm thế, hứng thú học tập, niềm say mê nghiên cứu khoa học ở mỗi học sinh Đây là cả một vấn đề rất thú vị, nhưng cũng hết sức phức tạp trong quá trình thực hiện Khen thưởng, động viên, khích lệ mỗi khi các em có những ý kiến phát biểu hay, những tìm tòi mới, sự công phu và nghiêm túc trong học tập Điều này rất thiết thực và phù hợp với tâm lý lứa tuổi
Trên cơ sở đó, tôi đã cùng với tập thể ban giám hiệu tìm tòi, nghiên cứu kỹ nội dung các văn bản hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học, nhiệm vụ đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, nhiệm vụ quản lý dạy học phát triển năng lực học sinh của các cấp quản lý Chỉ đạo sát sao việc phân loại giáo viên, phân loại đúng thì mới
có biện pháp bồi dưỡng phù hợp nhằm khắc phục những mặt còn yếu Xác định rõ các mặt để phân loại như: Bổ sung kiến thức, kỹ năng sư phạm, phương pháp giáo dục, công tác tổ chức lớp học
Xây dựng kế hoạch, bồi dưỡng tổ trưởng, tổ phó chuyên môn làm nòng cốt cho tổ Phát huy vai trò chủ động, tự quản, sáng tạo của tổ nhóm chuyên môn
Hướng dẫn các tổ chuyên môn nghiên cứu, trao đổi và thống nhất phương pháp dạy một số bài hay, bài khó trong chương trình, tích cực soạn giảng, tăng cường đóng góp ý kiến xây dựng
Đúc rút một cách có hệ thống các kinh nghiệm thực tiễn, tổng kết và phổ biến rộng rãi đến giáo viên, giúp họ có ý thức và cách thức đổi mới phương pháp giảng dạy sao cho đạt được hiệu quả cao nhất
Tăng cường chỉ đạo các tổ chuyên môn lên kế hoạch dự giờ Qua dự giờ có thể nắm bắt chính xác hơn hoạt động giảng dạy của giáo viên để từ đó đánh giá, tạo